Okukkiriza

Ekintu ekirala kwe Kukkiriza. Kikulu gye tuli okumanya engeri y’okusaba nga bwe kikulu okumanya engeri y’okukola. Tetubuulirwa nti Yesu yali ayigirizza abayigirizwa be engeri y’okubuulira, naye yabayigiriza engeri y’okusaba. Yayagala babeere n’amaanyi eri Katonda; olwo n’amanya nga bagenda kubeera n’amaanyi eri abantu. Mu Yakobo tusoma nti: “Oba nga waliwo ku mmwe abulwa amagezi, asabe Katonda ... era galimuweebwa; naye asabe mu kukkiriza, nga tabuusabuusa n’akatono.” Bwe kityo okukkiriza kwe kisumuluzo ekya zaabu ekisumulula eby’obugagga eby’omu ggulu. Kye ngabo Dawudi gye yasitula bwe yasisinkana Goliyaasi ku lutalo; yakkiriza nti Katonda yali agenda kuwaayo Omufirisuuti mu mikono gye. Waliwo eyagamba nti okukkiriza kwandiyinzizza okukulembera Kristo yenna gy’ali yonna; buli we yakusanga yakuwa ekitiibwa. Obutakkiriza bulaba ekintu mu mukono gwa Katonda, ne bugamba nti, “Siyinza kukifuna.” Okukkiriza kukiraba, ne kugamba nti, “Nnaakifuna.”

Obulamu obuggya butandika n’okukkiriza; olwo tulina bwokka okweyongera okuzimba ku musingi ogwo. “Mbagamba nti, buli kye munaasabanga nga musaba, mukkirize nga mumaze okukiweebwa, kalimubeerera.” Naye mujjukire, tuteekwa okuba abanyiikivu bwe tugenda eri Katonda.

Simanyi kyokulabirako kirala ekyeyoleka bulungi eky’okukaaba kw’obuyinike nga kusaba obuyambi eri Katonda, mu bunyiikivu bwonna obw’obwetaavu obuwulirwa ennyo, okusinga olugero oluddako bwe lutuwa:

Carl Steinman, eyakyalira olusozi Hecla, mu Iceland, luli nga wakabaddewo okubwatuka okunene, mu 1845, nga wayiseewo emyaka kinaana nga lusirise, yabeera kumpi n’okufa bwe yeewaayo okuyingira mu kinnya eky’omuliro ekyanyooka nga tawuliriza kwegayirira kwa maanyi kwa mukulembeze we. Ku mugo gw’ekinnya ekyabunudde yagwa wansi olw’okukankana kw’entikko y’olusozi, n’akwatibwa awo amayinja g’olubugumu ku bigere bye. Awandiika bw’ati mu ngeri eyeeyoleka:

“Woowe, entiisa y’okutegeera okwo okw’entiisa! Awo, waggulu w’akamwa k’obuziba obuddugavu era obw’ebbugumu, nnali nleebeddwa nga nsuubidwa, omusibe atalina buyambi naye nga ntegeera, nga ngenda kusuulibwa wansi olw’okukankana okuddako okunene okw’obutonde obukankana!

“‘Munnyambe! munnyambe! munnyambe!—ku lw’okwagala kwa Katonda, munnyambe!’ nakaaba nga nywinya, mu bulumi bwennyini obw’okuggwaamu essuubi lyange.

“Nnali sirina kya kwesiga wabula okusaasira kw’eggulu; ne nsaba Katonda nga bwe ssaasabangako, olw’okusonyiyibwa kw’ebibi byange, bireme okungoberera mu kusalirwa omusango.

“Amangwago ne mpulira okuleekaana, era, bwe natunuulira wonna, ne ndaba, n’enneewulira etayinza kunnyonnyolwa, omukulembeze wange omwesigwa ng’ayanguwa okuserengeta ku mabbali g’ekinnya okujja okunnyamba.

“‘Nnali nkulabudde!’ n’agamba.

“‘Wandabudde!’ ne nkaaba, ‘naye onsonyiwe, era ondokole, kubanga nzikirira!’

“‘Nnaakulokola, oba ndizikirira naawe!’

“Ettaka ne likankana, n’amayinja ne gaawukana—erimu ku go ne lyeyiringisa mu kinnya n’eddoboozi eritatabaala, ekkwakkwaya. Ne mbuuka mu maaso; ne nkwata omukono gw’omukulembeze, era mu kaseera ako fembi ne tugwa, nga twekutte mu mikono gya nnaffe, ku ttaka erinywevu ery’oku waggulu. Nnali wa ddembe, naye nga nkyali ku mugo gw’obunnya.”

Bishop Hall, mu kyawandiika ekimanyiddwa ennyo, bw’ati ateeka ensonga y’obunyiikivu mu nkolagana yaayo n’okusaba okw’okukkiriza.

“Akasaale, bwe kasikibwa katono bwokka, tekagenda wala; naye, bwe kasikibwa okutuuka ku mutwe gwako, kabuuka mangu era kafumita wansi ennyo. Bwe kityo n’okusaba, bwe kuva bwokka ku mimwa egitafaayo, kugwa ku bigere byaffe. Amaanyi ag’okwaziirana n’okwegomba okw’amaanyi ge gakusindika mu ggulu, era ge gakufumita ebire. Si muwendo gw’okusaba kwaffe, nga kumeka; wadde obukugu bw’okusaba kwaffe, nga kwogerwa bulungi kutya; wadde obuwanvu bw’okusaba kwaffe, nga kuwanvu kutya; wadde ennyimba z’okusaba kwaffe, nga eddoboozi lyaffe liwoomerera kutya; wadde amagezi g’okusaba kwaffe, nga kuwakana kutya; wadde enkola y’okusaba kwaffe, nga kutegeke bulungi kutya; wadde n’obwakatonda bw’okusaba kwaffe, nga enjigiriza nnungi kutya;—Katonda by’afaako. Taanoonya maviivi magumu Yakobo gye boogera nti yalina olw’obunyiikivu bw’okusaba. Tuyinza okuba nga Bassolomaayo, gwe boogera nti yalina okusaba kikumi ku makya, n’okwenkanaayo ku kawungeezi, era byonna ne biba nga tebigasa. Okwaka kw’omwoyo kwe kugasa ennyo.”

Archbishop Leighton agamba nti: “Si lupapula olw’omu zaabu n’okuwandiika okulungi okw’okusaba kwe kuwangula kabaka, wabula amakulu agakwata ku mutima. Era eri Kabaka oyo ategeera omutima, amakulu ag’omutima ge makulu aga byonna, era ge yekka g’assaako omwoyo. Awuliriza okuwulira ekyo kye kyogera, era atwala byonna nga si kintu awo w’ekisirikira. Obulungi obulala bwonna mu kusaba bwe bungi kungulu n’endabika yaakwo. Guno gwe bulamu bwakwo.”

Brooks agamba nti: “Ng’omuliro ogusiigeddwa nga si muliro, omuntu afudde nga si muntu, bwe kityo okusaba okunnyogoga si kusaba. Mu muliro ogusiigeddwa temuli bbugumu, mu muntu afudde temuli bulamu; bwe kityo mu kusaba okunnyogoga temuli buyinza bwa byonna, temuli kwewaayo, temuli mukisa. Okusaba okunnyogoga kuli ng’obusaale obutalina mitwe, ng’ebitala ebitali byogi, ng’ennyonyi ezitalina biwaawaatiro; tekufumita, tekusala, tekubuuka kutuuka mu ggulu. Okusaba okunnyogoga bulijjo kukwata ng’omuzira nga tekunnatuuka mu ggulu. Woowe singa Abakristaayo bandenenyezza bo bennyini okuva mu kusaba kwabwe okunnyogoga, ne beenenya okuyingira mu mbeera y’omwoyo esinga obulungi era ebugumu, bwe basaba okwegayirira kwabwe eri Mukama!”

Twala ensonga y’omukazi Omusuwerofoyiniiki. Bwe yakoowoola Mukama waffe, okumala akaseera kyalabika ng’atawulira kusaba kwe. Abayigirizwa baayagala agobebwe. Newankubadde nga baali ne Kristo emyaka esatu, era ne batuula ku bigere bye, naye tebaamanya nga omutima gwe bwe gwali gujjudde ekisa. Lowooza ku Kristo ng’agoba omwonoonyi omwavu eyali azze gy’ali okunoonya okusaasira! Osobola okulowooza ku kintu ekifaanana bwe kityo? Tekyabaawo n’omulundi n’ogumu. Omukazi ono omwavu yeeteeka mu kifo ky’omwana we. “Mukama, nnyamba!” bwe yagamba. Ndowooza nga bwe tutuuka awo mu kwegomba okunyiikivu okulaba ng’emikwano gyaffe giweebwa omukisa—bwe tweteeka mu kifo kyabwe—Katonda anaawulira mangu okusaba kwaffe.

Nzijukira, emyaka mingi emabega mu lukuŋŋaana, nasaba abo bonna abaali baagala okusabirwa okujja mu maaso ne bafukamira oba okutuula mu ntebe ez’omu maaso. Mu abo abajja mwalimu omukazi. Nalowooza olw’endabika ye nti ateekwa okuba Omukristaayo, naye n’afukamira wamu n’abalala. Ne ŋŋamba nti: “Oli Mukristaayo, si bwe kiri?” N’agamba nti yamala emyaka mingi ennyo ng’ali omu. “Wategeera okuyita? Nasaba abo bokka abaali baagala okufuuka Abakristaayo.” Siryerabira ndabika ey’oku maaso ge bwe yaddamu nti, “Nnina omwana ow’obulenzi eyagenda ewala; nalowooza nti nnaatwala ekifo kye leero, ndabe oba Katonda taamuwe mukisa.” Katonda yeebazibwe olwa maama afaanana bw’atyo!

Omukazi Omusuwerofoyiniiki yakola kye kimu—“Mukama nnyamba nze!” Kwali kusaba kumpi, naye kwatuuka butereevu ku mutima gw’Omwana wa Katonda. Kyokka yagezesa okukkiriza kwe. Yagamba nti: “Si kirungi okuddira omugaati gw’abaana n’oguwa embwa.” N’addamu nti: “Weewaawo, Mukama; naye embwa zirya ku bukunkumuka obugwa okuva ku mmeeza ya bakama baazo.” “Ai omukazi, okukkiriza kwo kunene!” Nga yamutendereza nnyo! Olugero lwe terulyerabirwa emirembe gyonna ng’ekkanisa ekyali ku nsi. Yawa okukkiriza kwe ekitiibwa, n’amuwa byonna bye yasaba. Buli omu asobola okugamba nti, “Mukama, nnyamba!” Ffenna twetaaga obuyambi. Nga Abakristaayo, twetaaga ekisa ekingi, okwagala okungi, obulongoofu bw’obulamu obungi, obutuukirivu obungi? Kale tusabe okusaba kuno leero. Njagala Katonda annyambe okubuulira obulungi n’okubeera obulamu obulungi, okweyongera okufaanana Omwana wa Katonda. Enjegere eza zaabu ez’okukkiriza zituyunga butereevu ku ntebe ya Katonda ey’obwakabaka, n’ekisa ky’eggulu kikulukutira mu myoyo gyaffe.

Simanyi naye omukazi oyo yali mwonoonyi mukulu; wabula, Mukama yawulira okukaaba kwe. Kiyinzika nti okutuusa mu ssaawa eno obadde obeera mu kibi; naye bw’onookaaba nti, “Mukama nnyamba!” anaddamu okusaba kwo, bwe kunaaba okw’amazima. Emirundi mingi bwe tukaabira Katonda tetuba na kigendererwa kya nnamaddala. Mmwe bamaama mukitegeera ekyo. Abaana bammwe balina amaloboozi abiri. Bwe babasaba akantu konna, muyinza mangu okwawula obanga okukaaba kwa kukemererako oba nedda. Bwe kuba bwe kutyo, temukussaako mwoyo; naye bwe kuba okukaaba okw’amazima okw’obuyambi, nga muyanguwa okwanukula! Okukaaba kw’obuyinike bulijjo kuleeta obuweerero. Omwana wo azannya, n’agamba nti, “Maama, njagala omugaati;” naye ne yeeyongera okuzannya. Omanyi nti taluma nnyo njala; kale n’omuleka. Naye, ekiseera bwe kiyitawo, omwana n’ata ebizannyo, n’ajja n’akuwalula ekyambalo kyo. “Maama, enjala ennuma nnyo!” Olwo n’omanya nti okukaaba kw’amazima; mangu ne ogenda mu tterekero, n’oleeta omugaati. Bwe tuba abanyiikivu ku lw’omugaati ogw’omu ggulu, tunaaguufuna. Omukazi ono yali munyiikivu nnyo; kyeyava aweebwa okusaba kwe.

Nzijukira nga mpulira ku mulenzi eyakuzibwa mu nnyumba y’abaavu mu Bungereza. Yali tayize kusoma wadde kuwandiika, okuggyako nti yasobola okusoma ennukuta za alufabeeti. Olunaku olumu omusajja wa Katonda n’ajja eyo, n’agamba abaana nti bwe banaasaba Katonda mu buzibu bwabwe, anaabaweereza obuyambi. Oluvannyuma lw’ekiseera, omulenzi ono yaweebwa okuyigirizibwa omulimu ewa omulimi. Olunaku olumu yatumibwa mu nnimiro okulunda endiga. Yali afuna ebiseera ebizibu; kyeyava ajjukira ekyo omubuulizi kye yali agambye, n’alowooza okusaba Katonda ku ekyo. Omuntu eyali ayita ku lubalama lw’ennimiro yawulira eddoboozi emabega w’olukomera. Ne batunula okulaba nti ly’ani, ne balaba omwana omuto ng’afukamidde, ng’agamba nti, “A, B, C, D,” n’okweyongerayo. Omusajja n’agamba nti, “Mwana wange, okola ki?” N’atunula waggulu, n’agamba nti asaba. “Naye ekyo si kusaba; kwe kwogera ennukuta zokka.” N’agamba nti yali tamanyi bulungi ngeri ya kusaba, naye omusajja yajja mu nnyumba y’abaavu, n’abagamba nti bwe banaakoowoola Katonda, anaabayamba. Kyeyava alowooza nti bw’anaayatuula ennukuta za alufabeeti, Katonda anaazitwala n’azigatta wamu okuba okusaba, n’amuwa kye yali ayagala. Omwana omuto yali asaba ddala. Oluusi, omwana wo bw’ayogera, mikwano gyo tegisobola kutegeera ky’agamba; naye maama akitegeera bulungi. Bwe kityo okusaba kwaffe bwe kuva butereevu mu mutima, Katonda ategeera olulimi lwaffe. Kyekukemo kya Setaani okulowooza nti tetusobola kusaba; tusobola, bwe tuba twagala ddala akantu konna. Si lulimi olusinga obulungi oba olusinga okwogerwa obulungi olutuusa okuddamu; kwe kukaaba okuva mu mutima ogwazitoowereddwa. Omukazi ono Omunnaggwanga omwavu bwe yakaaba nti, “Mukama nnyamba!” okukaaba ne kubuuka ku migwa emitukuvu era omukisa ne gujja. Bwe kityo osobola okusaba bw’onooyagala; kwe kwegomba, okwagala kw’omutima, Katonda kw’asanyukira okuwulira n’okuddamu.

Ate era tuteekwa okusuubira okuweebwa omukisa. Omukulu w’ekitongole ky’abaserikaale bwe yayagala Kristo awonye omuweereza we, yalowooza nti tasaanira kugenda kusaba Mukama yennyini, kyeyava atuma mikwano gye okusaba. Yatuma ababaka okusisinkana Mukama waffe, n’okugamba nti, “Toteganya kujja; ekyo ky’olina okukola kwe kwogera bwokka ekigambo, n’endwadde eneegenda.” Yesu yagamba Abayudaaya nti, “Sirabanga kukkiriza kunene bwe kutyo, nedda, ne mu Isiraeri.” Yeewuunya okukkiriza kw’omukulu w’ekitongole ono; ne kimusanyusa, n’awonya omuweereza mu kiseera ekyo. Okukkiriza kwe kwaleeta okuddamu.

Mu Yokaana tusoma ku mukungu eyalina omwana omulwadde. Kitaawe w’omwana yafukamira mu maaso ga Mukama waffe, n’agamba nti, “Serengeta, ng’omwana wange tannafa.” Wano olina byombi obunyiikivu n’okukkiriza; era Mukama yaddamu okusaba amangwago. Omwana w’omukungu yatandika okuwona mu ssaawa eyo yennyini. Kristo yawa okukkiriza kw’omusajja ekitiibwa.

Mu nsonga ye temwali kya kwesigama okuggyako kigambo kyokka kya Kristo, naye kino kyali kimala. Kirungi bulijjo okujjukira nti ekigendererwa ky’okukkiriza si kitonde, wabula Omutonzi; si kikozesebwa, wabula Omukono ogukikozesa.

Richard Sibbes akituteekera bw’ati: “Ekigendererwa mu kukkiriza ye Katonda, ne Kristo nga Omutabaganya. Tuteekwa okuba na byombi okusinziira okukkiriza kwaffe. Tetuyinza kukkiriza Katonda, wabula nga tukkiririza mu Kristo. Kubanga Katonda ateekwa okumatizibwa Katonda; era Oyo ali Katonda gwe ateekwa okuteeka okumatizibwa okwo—Omwoyo wa Katonda—okukolera okukkiriza mu mutima, n’okukuzuukusa bwe kuba kunafuye. Byonna mu kukkiriza bya waggulu w’obutonde. Ebintu bye tukkiririzaamu biri waggulu w’obutonde; ebisuubizo biri waggulu w’obutonde; omukozi wa byo, Omwoyo Omutukuvu, ali waggulu w’obutonde; era buli kintu mu kukkiriza kiri waggulu w’obutonde. Wateekwa kubaawo Katonda gwe tukkiririzaamu, ne Katonda gwe tuyinza okuyita mu ye okumanya nti Kristo ye Katonda—si lwa ekyo Kristo kye yakola kyokka, eby’amagero, ebitaali na yinza kukola wabula Katonda, wabula era n’olw’ekyo ekimukolerwa. Era ebintu bibiri bimukolerwa, ebiraga nti ye Katonda—kwe kukkiriza n’okusaba. Tuteekwa okukkiriza Katonda yekka, n’okusaba Katonda yekka; naye Kristo ye kigendererwa ky’ebyo byombi. Wano ateekebwawo nga kigendererwa ky’okukkiriza, n’eky’okusaba mu ky’Omutukuvu Sitivano, ‘Mukama Yesu, kkiriza omwoyo gwange.’ Kale nno, ye Katonda; kubanga ekimukolerwa kye kituufu era eky’enjawulo eri Katonda yekka. Woowe, musingi gwa maanyi ki, ntobo na musingi ki okukkiriza kwaffe kwe kulina! Waliwo Katonda Kitaffe, Omwana n’Omwoyo Omutukuvu, ne Kristo Omutabaganya. Okukkiriza kwaffe kulyoke kuwanirirwe, tulina Ye okumukkiririzaamu awanirira eggulu n’ensi.

“Tewali kintu kiyinza okuba mu kkubo ery’okutuukirira kw’ekisuubizo kyonna kya Katonda, ekitayinza kuwangulwa kukkiriza.”

Nga Samuel Rutherford bw’agamba, ng’ayogera ku nsonga y’omukazi Omusuwerofoyiniiki: “Laba enkozesa ennungi ey’okukkiriza wansi w’okukemebwa okunakuwavu; okukkiriza kusuubulagana ne Kristo n’eggulu mu kizikiza, ku bwesige obulambulukufu, awatali kulaba kakalu konna aka bukya: Balina omukisa abo abatalabye, ate ne bakkiriza. Era ensonga eri kubanga okukkiriza kulina ebinywa n’amagumba ag’obuvumu obw’omwoyo; ne kusobola okukuuma ekibuga ekiggaddwawo eri amagombe, weewaawo, n’okuyimirira wansi w’ebitasoboka; era wano waliwo omukazi omunafu, newankubadde si nga mukazi, wabula nga mukkiriza, ayimiridde nga bw’awakanya Oyo ali ‘Katonda ow’Amaanyi, Kitaawe ow’Emirembe n’Emirembe, Omulangira ow’Emirembe.’ Okukkiriza kwokka kwe kuyimirira, ne kuwangula ekitala, ensi, n’okubonaabona kwonna. Kuno kwe kuwangula kwaffe, omuntu omu kw’awangulira ensi ennene era engazi.”

Bishop Ryle ayogedde ku kwegayiririra kwa Kristo ng’omusingi n’obukakafu bw’okukkiriza kwaffe: “Ssente ez’olupapula ezitalina mukono gwa muntu wansi si kintu wabula lupapula olutaliiko mugaso. Okusiiga kw’ekkalaamu kwe kuluwa omuwendo gwako gwonna. Okusaba kw’omwana wa Adamu omwavu kintu kinafu bwe kiri kyokka, naye bwe kumaze okusiibwako omukono gwa Mukama Yesu, kugasa nnyo. Waaliwo omukungu mu kibuga Rome eyalondebwa okuba n’enzigi ze nga bulijjo nzigule, okusobola okusembeza Omuroomi yenna eyajja gy’ali okunoonya obuyambi. Bwe kityo n’okutu kwa Mukama Yesu bulijjo kuggule eri okukaaba kw’abo bonna abanoonya okusaasira n’ekisa. Kwe mulimu gwe okubayamba. Okusaba kwabwe kwe ssanyu lye.” Ggwe asoma, lowooza ku kino. Kino si kuzzaamu maanyi?

Tusomeko essuula eno nga tujuliza ebimu ku bigambo bya Mukama waffe yennyini ebikwata ku kukkiriza mu nkolagana yaakwo n’okusaba:

“Awo bwe yalaba omutiini mu kkubo, n’agusemberera, n’atalabako kintu wabula amakoola gokka, n’agugamba nti: Okuva kaakano toddangayo kubala bibala emirembe gyonna. Amangwago omutiini ne guwotoka. Abayigirizwa bwe baakiraba, ne beewuunya, nga bagamba nti, Omutiini guwotose mangu nnyo! Yesu n’addamu n’abagamba nti, Ddala ddala mbagamba nti, bwe muba n’okukkiriza, ne mutabuusabuusa, temuukolenga kino kyokka ekikoleddwa omutiini, naye era bwe munaagamba olusozi luno nti, Ggyibwako, osuulibwe mu nnyanja, kirikolebwa. Era buli kintu kyonna kye munaasabanga mu kusaba, nga mukkiriza, kalimubeerera.”

Bw’atyo nate Mukama waffe agamba nti: “Ddala ddala mbagamba nti, akkiriza nze, emirimu gye nkola naye aligikola; era emirimu emikulu okusinga gino alugikola; kubanga ŋŋenda eri Kitange. Na buli kye munaasabanga mu linnya lyange, ekyo ndikikola, Kitange alyoke agulumizibwe mu Mwana. Bwe munaasabanga ekintu kyonna mu linnya lyange, ndikikola.” Ate era: “Bwe munaasigala mu nze, n’ebigambo byange ne bisigala mu mmwe, munaasabanga kye mwagala, ne kibakolerwa.” “Ddala ddala mbagamba nti, buli kye munaasaba Kitange mu linnya lyange, alikibawa. Okutuusa kaakano temusabanga kintu mu linnya lyange; musabe, munaaweebwa, essanyu lyammwe liryoke lijjuke.”

Beera n’Okukkiriza mu Katonda

“Beera n’okukkiriza mu Katonda, kubanga Oyo afuga waggulu
Yeetisse ennaku zo, era awulira okussa omukka kw’oyo eyeegayirira;
Bulijjo dduka odde mu mikono gye, ekiddukiro kyo ekyokka,
Beera n’okukkiriza mu Katonda!

“Totya kumukoowoola, ai ggwe emmeeme enakuwavu!
Okwecwecweeta kw’ennaku zo kukusendasenda okujja ku kifuba kye;
Oyo abeerayo emirundi mingi ye aweebwa omukisa emirundi mingi.
Beera n’okukkiriza mu Katonda!

“Toddamira ku mmuli za Misiri; totta nnyonta yo
Ku bidiba eby’ensi. Sooka onoonye Obwakabaka.
Newankubadde omuntu ne Setaani bakutiisa n’ekibi kyabwe ekisingayo,
Beera n’okukkiriza mu Katonda!

“Genda, mubuulire byonna! Okussa omukka okuva mu kifuba kyo
Kuwulirwa mu ggulu. Amaanyi n’emirembe aguwa,
Oyo eyeewaayo ku lulwo. Yesu waffe mulamu;
Beera n’okukkiriza mu Katonda!”

Anna Shipton.