Obumu

Ekintu ekiddako kye twetaaga, bwe twagala okuddibwamu mu kusaba kwaffe, ye—Obumu. Bwe tutaagalana, mazima ddala tetuufune maanyi mangi eri Katonda mu kusaba. Ekimu ku bintu ebinakuwaza ennyo mu biseera bino kwe kwawukana okuli mu Kkanisa ya Katonda. Olaba nga amaanyi ga Katonda bwe gaajja ku kkanisa ey’edda, kyali ng’abo bonna bali mu mwoyo gumu. Nzikiriza nti omukisa gwa Pentekooti tegwandiweereddwa singa si lwa mwoyo ogwo ogw’obumu. Singa baali bawukanye era nga bayombera wakati waabwe, olowooza Omwoyo Omutukuvu yandizze, n’enkumi ez’abantu abo ne bakyusibwa? Ntegedde mu mulimu gwaffe nti bwe tugenze mu kibuga awaali ekkanisa ssatu nga zeegasse wamu, tufunye omukisa omunene okusinga awaali ekkanisa emu yokka eyakwatibwako. Era bwe wabaddewo ekkanisa kkumi na bbiri nga zeegasse, omukisa gweyongedde emirundi ena; bulijjo gubadde ng’omwoyo gw’obumu ogulaze bwe guli. Awali okuyomba n’okwawukana, era awataliiwo mwoyo gwa bumu, wabaawo omukisa mutono nnyo n’okutendereza.

Dr. Guthrie bw’annyonnyola ensonga eno, agamba nti: “Yawulamu obutundutundu obukola ennyondo, buli akatundu kandigudde ku jjinja ng’akaweewo k’omuzira; naye nga gugattiddwa wamu ne gunywezebwa omukono ogunywevu ogw’omuggya-mayinja, gulyasa amayinja amanene ne gaatikamu. Yawulamu amazzi ga Niagara mu matondo ago gokka era ago gokka, tegandisuze kutonnya bwereere; naye nga gali mu mubiri gumu gwe gagatta, gandizikizza omuliro gwa Vesuvius, ne gasigalawo agamala okuzikiza n’ensozi endala eziyuuguuma omuliro.”

Ebyafaayo bitutegeeza nti amaggye gombi, ag’Abaruumi n’Abaalubani, baakkiriziganya okumalira ekintu kyonna mu lutalo olwali wakati w’ab’oluganda mukaaga—basatu ku ludda olumu, batabani ba Curatius, ne basatu ku ludda olulala, batabani ba Horatius. Abaana ba Curatius bwe baali bakyali bumu, wadde nga bonna abasatu baali bafumitiddwa nnyo, batta babiri ku baana ba Horatius. Ow’okusatu n’atandika okudduka, wadde nga teyali alumizibbwa n’akatono; naye bwe yalaba nga bamugoberera mpolampola, omu ku omu, olw’ebiwundu n’ebyokulwanyisa ebizito, n’abagwira kinnoomu, n’atta bonna abasatu. Obukujjukujju bwa Setaani kwe kutwawula alyoke atuzikirize.

Kitugwanira okugumiikiriza ennyo n’okwefiiriza ennyo, okusinga okuleka enjawukana n’okwawukana okufuga emitima gyaffe. Martin Luther agamba nti: “Embuzi bbiri bwe zisisinkana ku ttaala empanvu ennyimpi ku mazzi amawanvu, zeeyisa zitya? Tewali n’emu esobola kudda nnyuma, so tewali esobola kuyita ku nnyinaayo, kubanga ttaala nnyimpi nnyo; singa zeesindiikaganya zombi zandigudde mu mazzi ne zisaanawo. Kale obutonde bubayigirizza nti singa emu yeegalamira n’ekkiriza endala okuyita waggulu waayo, zombi zisigala nga tezaliddwa. Bwe kityo abantu kibagwanira okugumiikiriza okulinnyirirwa okusinga okugwa mu kuwakana n’okwawukana omu ne munne.”

Cawdray agamba nti: “Nga mu nnyimba, singa amaloboozi tegakwatagana bulungi, gasunguwaza okutu okutendekeddwa; bwe kityo Abakristaayo bwe batakkiriziganya bokka na bokka, tebakkirizibwa Katonda.”

Waliwo enjawulo mu birabo—ekyo kiyigirizibwa bulungi—naye waliwo Omwoyo omu. Obanga fenna twanunulwa n’omusaayi gwe gumu, kitugwanira okulaba kimu mu bintu eby’omwoyo. Pawulo awandiika nti: “Kaakano waliwo enjawulo mu birabo, naye Omwoyo gwe gumu. Era waliwo enjawulo mu buweereza, naye Mukama ye omu.”

Awali obumu sikkiriza nti waliwo amaanyi gonna, ag’oku nsi oba ag’omu magombe, agayinza okuyimirira mu maaso g’omulimu. Ekkanisa, ekituuti ky’okubuulira, n’abantu abawuliriza, bwe beegatta, era abantu ba Katonda bonna bwe baba mu mwoyo gumu, Obukristaayo bufuuka ng’omupiira omumyufu ogwaka ogwevulunga ku nsi, era eggye lyonna ery’okufa n’amagombe teriyinza kuyimirira mu maaso gaagwo. Nzikiriza nti olwo abantu balijja nga bagwira mu Bwakabaka mu bikumi ne mu nkumi. Kristo agamba nti: “Ku kino abantu bonna kwe balitegeerera nti muli bayigirizwa bange, bwe muba n’okwagalana omu eri munne.” Singa twagalana, ne tusabira omu ne munne, wanaabaawo obuwanguzi. Katonda tajja kutuswaza.

Tewayinza kubaawo kwawukana kwa mazima oba njawulo mu Kkanisa ya Kristo ey’amazima; banunulwa n’omuwendo gumu, era batuulwamu Omwoyo gumu. Obanga ndi wa mu maka ga Katonda, nnaguzibwa n’omusaayi gwe gumu, wadde nga siyinza kuba wa mu dini oba ekibiina kye kimu n’omulala. Kye twetaaga kwe kuggyawo ebisenge bino eby’ekibiina ebinakuwavu. Obunafu bwaffe bubadde mu kwawukana kwaffe; era kye twetaaga kwe kuba nga tewaba njawukana wadde kwawukana mu abo abaagala Mukama waffe Yesu Kristo. Mu Ebbaluwa Eyasooka eri Abakkolinso tusoma obubonero obusooka obw’obukibiina obwatandika okuyingira mu kkanisa ey’edda—

“Kaakano mbeegayirira, abooluganda, olw’erinnya lya Mukama waffe Yesu Kristo, mwenna nga mwogera ekintu kye kimu, era nga temuli njawukana mu mmwe; naye nga mwegasse ddala mu mwoyo gwe gumu ne mu ndowooza y’emu. Kubanga ntegeezeddwa ku mmwe, abooluganda bange, abo ab’omu nnyumba ya Kuloowe, nti mu mmwe mulimu okuwakana. Kino kye ŋŋamba, nti buli omu ku mmwe agamba nti, Nze ndi wa Pawulo; nange ndi wa Apolo; nange ndi wa Keefa; nange ndi wa Kristo. Kristo yawuliddwamu? Pawulo yakomererwa ku bwammwe? Oba mwabatizibwa mu linnya lya Pawulo?”

Laba nga omu yagamba nti, “Nze ndi wa Pawulo;” n’omulala nti, “Nze ndi wa Apolo;” n’omulala nti, “Nze ndi wa Keefa.” Apolo yali muvubuka mwogezi, era abantu baali basendeddwasendeddwa obwogezi bwe. Abamu baagamba nti Keefa, oba Peetero, ye yali ow’olunnyiriri olutuufu olw’abatume, kubanga yali abadde ne Mukama, so nga Pawulo teyali. Kale baali baawukanye, era Pawulo n’awandiika ebbaluwa eno alyoke amalirewo ensonga eno.

Jenkyn, mu kunnyonnyola kwe ku Bbaluwa ya Yuda, agamba nti: “Abo abagabana ku ‘bulokozi obumu,’ abakkiriziganya wano mu kkubo limu erigenda mu ggulu, era abasuubira okubeera oluvannyuma mu ggulu limu, kibagwanira okuba n’omutima gumu. Kuno kwe kusalawo kw’omutume mu Abaefeso. Nga kya nnaku kitya, nti abo abakkiriziganya mu kukkiriza okumu bandyawukana ng’abalabe abaabulijjo! Nti Abakristaayo bandibeeredde ng’okukkiriza kugobye okwagala! Okukkiriza kuno okumu kusaanidde okutuuza n’okukkakkanya emyoyo gyaffe mu njawulo zaffe zonna. Kino kisaanidde okuteeka emitima gyaffe mu tteeka, wadde nga waliwo obutenkanankana mu nkolagana z’ensi. Nga nkwe ekika ki eky’amaanyi ekya baganda ba Yusufu okumusaba okubasonyiwa ekibi kyabwe, nga bombi baali baganda be, era abaddu ba Katonda wa bajjajjaabe! Wadde ng’omukka gwaffe ffe gwokka teguyinza kuzikiza ettaala y’okuwakana, woowe, kale omusaayi gwa Kristo guguzikize!”

Nga mbeera ya kitalo etya Pawulo, Keefa, ne Apolo gye bandisanze singa bajja mu nsi leero! Akati akaamera e Kkolinso kakuze ne kafuuka omuti nga ogwa Nebukadduneeza, nga ebinyonyi bingi eby’omu ggulu bikuŋŋaanidde mu gwo. Ka tugambe nti Pawulo ne Keefa bajja gye tuli kaakano, bandiwulidde mangu ago ku ba Cchaachi n’Abawakanya. “Omuwakanya!” bw’agamba Pawulo, “ekyo kye ki?” “Tulina Ekkanisa ya Bungereza, era waliwo abo abawakana n’Ekkanisa.” “Mmm, ddala! Kale wano waliwo ebibinja bibiri eby’Abakristaayo?” “Nga nnumizibwa okugamba nti waliwo enjawukana nnyingi nnyo. Abawakanya bo bennyini baawukanye. Waliwo Abawesuli, Ababatisita, Abapuresbuteriya, Abeetongodde, n’ebirala; ne bano bonna baawukanye.” “Kisoboka,” bw’agamba Pawulo, “nti waliwo enjawukana nnyingi bwe zityo?” “Yee; Ekkanisa ya Bungereza yennyini yaawukana bulungi. Waliwo Ekkanisa Egazi, Ekkanisa ey’Ekitiibwa Ekingi, Ekkanisa ey’Ekitiibwa Ekitono, n’Abawakati. Ate waliwo Ekkanisa ya Luteeri; ne wala mu Rrasha balina Ekkanisa ey’Ekiyonaani, n’ebirala.” Njogera nti simanyi Pawulo ne Keefa kye bandirowoozezza singa bakomawo mu nsi; bandisanze embeera ya kitalo. Kimu ku bintu ebiswaza ennyo mu biseera bino kwe kulaba engeri amaka ga Katonda gye gaawukanyeemu. Bwe tuba twagala Mukama waffe Yesu Kristo, omugugu gw’emitima gyaffe gunaaba nti Katonda atuleete kumpi n’omulala, tulyoke twagalane era tusukke waggulu w’enneewulira zonna ez’ebibinja.

Mu kuddaabiriza ekkanisa emu mu bitundu bya Boston, ebiwandiiko ebyali ku kisenge emabega w’ekituuti ky’okubuulira byabikkibwako. Ku Ssabbiiti eyasooka oluvannyuma lw’okuddaabiriza, “omuwala omuto ow’emyaka etaano” n’awuliriza nnyina mu kaama nti: “Mmanyi ensonga lwaki Katonda yagamba abasiizi okubikka ku lunyiriri lulungi luli. Kyali lwa kubanga abantu tebaagalananga.” Ebiwandiiko byali nti: “Etteeka eppya mbawa, nti mwagalane.”

Omuweereza w’e Boston agamba nti lumu yabuulira ku “Okutegeeragana kw’Emikwano mu Biseera Ebijja,” era oluvannyuma lw’okusaba, omu ku bawuliriza n’amugamba nti kyandibadde kya mugaso okusinga okubuulira ku kutegeeragana kw’emikwano wano, kubanga yali amaze emyaka amakumi abiri mu kkanisa, so nga tamanyi n’omu ku bantu baamu.

Nnali mu kabuga akatono edda, bwe kiri nti ekiro kimu bwe nnava mu lukuŋŋaana, ne ndaba ekizimbe ekirala abantu we baali bava. Ne ŋŋamba mukwano gwange nti, “Mulina ekkanisa bbiri wano?” “Yee ddala.” “Mutambula mutya?” “Woowe, tugenda bulungi nnyo.” “Nsanyuse okuwulira ekyo. Muganda wo omuweereza yali mu lukuŋŋaana?” “Nedda, ffe tetulina kye tukolagana. Tuzudde ekyo nga kye kkubo erisinga obulungi.” Ne kino baakiyita “okugenda bulungi nnyo.” Woowe, Katonda atufuule ab’omutima gumu n’ab’endowooza emu! Emitima gyaffe gibeere ng’amatondo g’amazzi agakulukuta ne geegatta wamu. Obumu mu bantu ba Katonda ka kalokookere k’eggulu. Eyo tetuliraba Babatisita, oba Bamesodisiti, oba Bakongirigeshoni, oba Bepisukopo; fenna tuliba bumu mu Kristo. Amannya gaffe gonna ag’ebibinja tugareka emabega bwe tuva ku nsi eno. Woowe, Omwoyo wa Katonda ayanguwe okweyawula ebisenge bino byonna ebinakuwavu bye tubadde tuzimba!

Wali oteredde nti okusaba okwasembayo Yesu Kristo kwe yasaba ku nsi, bwe baali tebannamutwala e Kalvary, kwali nti abayigirizwa be bonna babeere bumu? Yasobola okutunuulira omugga gw’ebiseera, n’alaba nti enjawukana zandijjidde—engeri Setaani gy’andigezezzaako okwawula ekisibo kya Katonda. Tewali kirisirisa bakaafiiri mangu okusinga Abakristaayo okuba abeegasse buli wamu. Olwo obujulizi bwaffe bulyoke bubeere n’obuzito eri abatatya Katonda n’abatafaayo. Naye bwe balaba engeri Abakristaayo gye baawukanamu, tebalikkiriza bujulizi bwabwe. Omwoyo Omutukuvu anakuwazibwa; era waba amaanyi matono awataliiwo bumu.

Singa nnandirowoozezza nti nnina n’ettondo limu ery’omusaayi ogw’ekibinja mu misuwa gyange, nnandigufumye okuva nga sinnaba kugenda kwebaka; singa nnandibadde n’oluviiri lumu olw’ekibinja mu mutwe gwange, nnandiluggyeeko. Ka tutuuke ddala ku mutima gwa Yesu Kristo; olwo okusaba kwaffe kulyoke kukkirizibwe Katonda, n’enkuba y’emikisa erikka.

Obumu

“Amannya g’ebibinja galeme okumanyibwa nate
Mu kibiina ekinunule;
Kubanga Yesu abeeyita ababe;
Bonna baabwe be.

“Bumu mu Mutwe gwabwe ne Kabaka ow’endagaano,
Basaanidde okuba bumu mu mutima;
Bonna basaanidde okuyimba obulokozi bumu,
Buli omu ng’anyweza omugabo gwe.

“Omugaati gumu, amaka gamu, olwazi lumu,
Ekizimbe kimu, ekyakolebwa okwagala,
Ekisibo kimu, Omusumba omu, weewaawo, eggana limu,
Baliba bumu waggulu.”

Joseph Irons.