Essuula 5 · eddakiika 7 ez’okusoma
Okwebaza
Ekintu ekiddako kye njagala okwogerako ng'ekitundu ky'okusaba y'Okwebaza. Twandibadde n'okwebaza okusingawo olw'ebyo bye tufuna okuva eri Katonda. Oboolyawo ku bammaama waliwo alina omwana mu maka ge aganya obutabala—ataba na kwebaza. Mumanyi nti tewaba ssanyu lingi mu kukolera omwana afaanana bw'atyo ekintu kyonna. Bw'osisinkana omusabiriza abeera bulijjo yeemulugunya, era atalabika kwebaza olw'ebyo by'omuwa, mangu ddala omuggalirawo oluggi mu maaso ge. Obutasiima kye kimu ku bintu ebisinga obuzibu bye tusisinkana. Omuyimbi omukulu Omungereza agamba nti:
“Kunta, kunta, ggwe mpewo ya ttoggo— Toli mukambwe nnyo Ng'obutasiima bw'omuntu; Erinnyo lyo terisongovu bwe lityo, Kubanga tolabika, Newankubadde omukka gwo mukambwe.”
Tetuyinza kwogera lwatu kumala ku kibi kino, ekiswaza nnyo abo abakizza. Ne mu Bakristaayo kirabikamu kingi nnyo. Laba, tufuna emikisa okuva eri Katonda buli lunaku; naye ettendo n'okwebaza nga bibono katono nnyo mu Kkanisa ya Katonda!
Gurnall, mu kitabo kye Christian Armor, ng'ayogera ku bigambo, “Mu byonna mwebazenga,” agamba nti: “‘Okutendereza kusaanira abagolokofu.’ ‘Omutukuvu atasiima’ aleeta okwekontaana mu ye. Ekibi n'Obutasiima balongo ababeera awamu ne bafa awamu; omuntu yenna bw'alekera awo okuba omubi, atandika okusiima. Kye kimu Katonda ky'asuubira mu mikono gyammwe; yabatondera ekigendererwa kino. Bwe waayita okulonda mu ggulu ku lw'okubaawo kwammwe—weewaawo, okubaawo okw'essanyu mu Kristo!—kyali ku nsonga eno, nti mube erinnya n'ettendo gy'ali ku nsi mu biseera, ne mu ggulu emirembe gyonna. Singa Katonda kino akifiirwa, yandifiiriddwa ekitundu ekikulu eky'enteekateeka ye. Kiki ekimukubiriza okugaba buli kisa, wabula okubawa ensonga ey'okukola oluyimba olw'ettendo lye? ‘Ddala be bantu bange, abaana abatalimba; bw'atyo n'aba Mulokozi waabwe.’
“Anoonya empisa ennungi mu mikono gyammwe. Kitaawe w'omwana ayinza kukwasa ani ekitiibwa kye, wabula omwana we? Kabaka ayinza kusuubira kitiibwa wa, wabula mu baganzi be? Embeera yammwe eri bw'etyo nga n'ekisa ekisinga obutono ky'olina kisinga ensi yonna. Ggwe, Omukristaayo, ne baganda bo abatono, mugabana eggulu n'ensi wakati wammwe! Katonda alina ki ky'akummako? Enjuba, omwezi n'emmunyeenye biteekeddwawo okubawa ekitangaala; ennyanja n'ettaka birina eby'obugagga byabyo olw'okukozesebwa kwammwe; abalala baabyo bali balumbaganyi; mmwe muli basika ba ddala; bissa ebikaaba nti abalala bakozesebwa byabyo. Bamalayika, ababi n'abalungi, babaweereza; ababi, awatali kwagala kwabwe, bawalirizibwa ng'abaddu ab'omu ffumbiro bwe babakema, okuzigula n'okumasamasa ebisa byammwe, n'okubagguliza ekkubo ery'ebisanyusa byammwe ebisingawo; bamalayika abalungi baweereza Kitammwe ali mu ggulu, era tebanyooma kubasitula mu mikono gyabwe. Katonda wammwe teyeekwekera; ye mugabo gwammwe—Kitammwe, Bba, Munnammwe. Katonda ye ssanyu lye ye yennyini, era abakkiriza okumusanyukira. Owoo, kitiibwa ki kino, omufugibwa okunywa mu kikompe kya kabaka we! ‘Olibanywesa ku mugga gw'essanyu lyo.’ Era kino kyonna si kya kugulibwa n'entuuyo n'omusaayi gwammwe; embaga eyasasulibwa Omulala, wabula asuubira okwebaza kwammwe eri Omutandisi. Tewali kiweebwayo ky'ekibi ekiteekebwawo mu Njiri; ebiweebwayo eby'okwebaza bye byokka by'anoonya.”
Charnock, ng'ayogera ku Kusinza mu Mwoyo, agamba nti: “Ettendo lya Katonda kye kiweebwayo n'okusinza ekisingira ddala, wansi w'enteekateeka y'ekisa ekinunula. Kino kye kitundu ekisooka era eky'olubeerera eky'okusinza mu Njiri. Omuyimbi wa Zabbuli, ng'ayogera ku biseera by'Enjiri, akubiriza okusinza okwa ngeri eno: ‘Muyimbire Mukama oluyimba oluggya; abaana ba Sayuuni basanyukire Kabaka waabwe; abatukuvu basanyukire mu kitiibwa; bayimbe nga bali ku bitanda byabwe; ettendo lya Katonda ery'ekitiibwa libe mu kamwa kaabwe.’ Atandika era n'amaliriza Zabbuli zombi ne Mutendereze Mukama! Ekyo tekiyinza kuba kusinza kwa mwoyo era kwa njiri okutalina kantu ka ttendo lya Katonda mu mutima. Okulowooza ku butuukirivu bwa Katonda obw'ekitiibwa obubikkulibwa mu Njiri kulituleetera okujja gy'ali n'obwegendereza obungi, okumusaba emikisa n'obwesige obungi, okumudduukirira n'okukkiriza n'okwagala okuwaanyisa ebiwaawaatiro, n'okumugulumiza mu mwoyo mu kumuweereza kwaffe.”
Waliwo ebingi ennyo ebyogerwa mu Baibuli ku ttendo okusinga okusaba; naye enkuŋŋaana z'ettendo nga nnyingi katono! Dawudi, mu Zabbuli ze, bulijjo atabika ettendo n'okusaba. Sulemaani yawangula nnyo eri Katonda mu kusaba ku kwawula yeekaalu; naye eddoboozi ery'ettendo lye lyaleeta ekitiibwa ekyajjula ennyumba; kubanga tusoma nti: “Awo bwe kityo, bakabona bwe baava mu kifo ekitukuvu (kubanga bakabona bonna abaaliwo baali batukuzibbwa, so tebaalindirira mu myalo; era n'Abaleevi, be baayimbanga, bonna aba Asafu, aba Kemani, aba Yedusuni, n'abaana baabwe ne baganda baabwe, nga bambadde bafuula abeeru, nga balina ebitaasa, n'ennanga, ne zeetule, baayimirira ku ludda olw'ebuvanjuba olw'ekyoto, era wamu nabo bakabona kikumi mu abiri nga bafuuwa amakondeere); awo bwe kityo, abafuuwa amakondeere n'abayimbi bwe baali ng'omuntu omu, okuvaamu eddoboozi limu okuwulirwa nga batendereza era nga beebaza Mukama; era bwe baayimusa amaloboozi gaabwe wamu n'amakondeere, ne zeetule, n'ebivuga eby'ennyimba, ne batendereza Mukama, nga bagamba nti, ‘Kubanga mulungi; kubanga okusaasira kwe kubeerera emirembe gyonna;’ olwo ennyumba n'ejjula ekire, ye nnyumba ya Mukama; bakabona ne batayinza kuyimirira kuweereza olw'ekire, kubanga ekitiibwa kya Mukama kyali kijjudde ennyumba ya Katonda.”
Era tusoma ku Yekosafaati, nti yawangula eggye lya Amoni ne Mowaabu olw'ettendo, eryaleetebwa okukkiriza n'okwebaza eri Katonda.
“Ne bagolokoka mu makya, ne bafuluma ne bagenda mu ddungu lya Tekowa; era bwe baali nga bafuluma, Yekosafaati n'ayimirira n'agamba nti, ‘Mumpulire, mmwe Yuda, nammwe abatuuze b'e Yerusaalemi; mukkiririze mu Mukama Katonda wammwe, bwe mutyo munaanywezebwa; mukkiririze bannabbi be, bwe mutyo munaalaba omukisa;’ era bwe yamala okwebuuza n'abantu, n'alonda abayimbi eri Mukama, abandiyimbye ettendo ery'obulungi obw'obutukuvu, nga bafuluma mu maaso g'eggye, era abandigambye nti, ‘Mutendereze Mukama; kubanga okusaasira kwe kubeerera emirembe gyonna,’ Era bwe baatandika okuyimba n'okutendereza, Mukama n'ateega abaana ba Amoni, ne Mowaabu, n'olusozi Seyiri, abaali bazze okulwana ne Yuda; ne bakubibwa.”
Kigambibwa nti mu kiseera eky'okuggwaamu essuubi ennyo mu batuuze abaasooka mu New England, mu lukuŋŋaana lwabwe olumu olw'olukale kyateeberezebwa okulangirira okusiiba. Omulimi omukadde n'ayimirira; n'ayogera ku kunyiiza eggulu n'okwemulugunya kwabwe, n'akebera enkola zaabwe, n'alaga nti baali balina ebingi eby'okwebaza, era n'awa ekiteeso nti mu kifo ky'okuteekawo olunaku olw'okusiiba, baateekewo olunaku olw'okwebaza. Kino ne kikolebwa; era empisa eno ebadde ekyakolebwa okuva olwo.
Wadde ng'obuzibu bwaffe buba bunene butya, oba n'ennaku zaffe nga nkulu, waliwo ekifo eky'okwebaza. Thomas Adams yagamba nti: “Teeka mu ssanduuko ey'okujjukira kwo si kubbo lya maanu lyokka, emmere ey'obulamu; wabula ne muggo gwa Alooni, ekibonerezo eky'okukangavvula, gwe walongoosezebwa. Mukama atenderezebwe, ng'agaba, era ng'aggyawo, bw'ayogera Yobu. Katonda alaba nti tewali kutambula ku bimuli okutuuka mu ggulu, ateeka abaana be mu kkubo ery'okukangavvula; era n'omuliro gw'okukangavvula gumalawo envumbo ey'obwonoonefu. Katonda aleeta emitawaana, olwo n'atulagira okumukoowoola; asuubiza okununulibwa kwaffe; era eky'enkomerero, kyonna ky'atwetaagisa kwe kumugulumiza. Onkoowoole ku lunaku olw'okulaba ennaku; ndikununula, naawe olingulumiza.” Ng'akanyonyi akayimba, tuyinza okuyimba ekiro, ne twogera wamu ne John Newton—
“Kubanga byonna bye nsanga binaakolera obulungi bwange, Ekikaawa kiwoomerera, eddagala kiba mmere; Wadde nga kirumya kaakano, kijja kukoma mu bbanga ttono, N'oluvannyuma—owoo, nga kya ssanyu!—oluyimba lw'omuwanguzi.”
Mu batume bonna tewali eyabonaabona nnyo nga Pawulo; naye tewali ku bo gwe tusanga ng'ayebaza emirundi mingi nga ye. Twala ebbaluwa ye eri Abafiripi. Jjukira bye yabonaabona e Firipi; nga bwe baamukuba embooko nnyingi, ne bamusuula mu kkomera. Naye buli ssuula mu bbaluwa eyo eyogera ku kusanyuka n'okwebaza. Waliwo ekyawandiikibwa ekimanyiddwa ennyo: “Temweraliikiriranga kintu kyonna; naye mu buli kintu, olw'okusaba n'okwegayirira, awamu n'okwebaza, ebyetaago byammwe bimanyisibwe Katonda.” Nga omuntu bwe yagamba, wano waliwo ebirowoozo bisatu eby'omuwendo: “Toweraliikirira kintu kyonna; saba mu buli kintu; era webaze ku buli kintu.” Bulijjo tufuna ebingi olw'okwebaza ku ebyo Katonda by'atukoledde. Pawulo ayongera n'agamba nti: “Twebaza Katonda, Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo, nga tubasabira bulijjo.” Bw'atyo yali yeebaza bulijjo. Ddira ebbaluwa ye yonna, olizisanga nga zijjudde ettendo eri Katonda.
Ne bwe wandibadde tewali kintu kirala ekyetaagisa okwebaza, kyandibadde ensonga enkulu bulijjo nti Yesu Kristo yatwagala, ne yeewaayo ku lwaffe. Omulimi yali alabiddwa ng'afukamidde ku ntaana y'omuserikale okumpi ne Nashville. Omuntu n'ajja gy'ali n'agamba nti: “Lwaki ossaayo nnyo omwoyo ku ntaana eno? Mutabani wo ye yaziikibwa wano?” “Nedda,” n'agamba. “Mu kiseera eky'olutalo ab'omu maka gange bonna baali balwadde, saamanyi ngeri ya kubaleka. Nawalirizibwa okugenda mu magye. Omu ku baliraanwa bange n'ajja n'agamba nti: ‘Nze nnaakugenderera; sirina maka.’ N'agenda. N'afumitibwa e Chickamauga. N'atwalibwa mu ddwaliro, era eyo n'afiira. Era, ssebo, ntambudde emirundi mingi, ndyoke mpandiike ku ntaana ye ebigambo bino, ‘Yanfiirira.’”
Kino omukkiriza asobola bulijjo okukyogera ku Mulokozi we omuweereza, era mu nsonga eyo asaana asanyuke. “Kale ku bw'oyo, tuweeyo ssaddaaka ey'ettendo bulijjo, kwe kugamba, ebibala eby'emimwa gyaffe, nga twebaza erinnya lye.”
Ettendo lya Katonda
“Yogera, mimwa gyange!
Era langirira ewala
Ettendo lya Katonda wange.
Yogera, lulimi olunaanaagira!
Mu ddoboozi ery'essanyu ennyo,
Manyisa ettendo lye ery'ekitiibwa.
“Yogera, nnyanja n'ensi!
Emmunyeenye esinga okuba ewala mu ggulu,
Yogera okuva mu bwakabaka bwammwe obw'ewala!
Twala oluyimba,
Era lutwale okwetooloola
Ensalo z'obutonde ezisinga okuba ewala.
“Yogera, ggulu ery'eggulu!
Mu lye Katonda waffe
Mw'akoledde ekifo kye eky'ekitangaala.
Yogera, bamalayika, muyogere!
Mu nnyimba langirira
Erinnya lye ery'olubeerera.
“Yogera, mwana w'enfuufu!
Yaddira omubiri gwo
N'aleka eggulu ku lulwo.
Yogera, mwana w'okufa!
Yafa okufa kwo,
Tendereza Oyo Eyakomererwa.”
— Dr. Bonar.