Okusaba n’Abasajja Abaasabanga
Abatukuvu Abaasabanga mu Ndagaano Enkadde (Okweyongerayo)

Essuula 3 · eddakiika 7 ez’okusoma · eddakiika 9 ez’okuwuliriza

Abatukuvu Abaasabanga mu Ndagaano Enkadde (Okweyongerayo)

Omulabirizi Lambeth ne Wainwright baalina omulimu gw’enjiri omunene ogwa M. E. mu kibuga Osaka, mu Japan. Lumu ekiragiro ne kiva waggulu nti Abapulotestante tebaddayo kukkirizibwa kukuŋŋaanira mu kibuga. Lambeth ne Wainwright ne bakola kyonna kye baasobola, naye abakungu abakulu ne bakakanyala ne batakyuka. Awo ne bagenda mu kisenge eky’okusabiramu. Ekiseera eky’ekyeggulo bwe kyatuuka, omuwala Omujapani n’ajja okubayita bajje balye, naye n’agwa wansi w’amaanyi g’okusaba. Mukyala Lambeth n’ajja okumanya ekibaddewo, naye n’agwa wansi w’amaanyi ago gennyini. Awo ne bagolokoka ne bagenda mu kizimbe ky’omulimu gw’enjiri ne bakiggulawo: era amangu ago ne batandika olukuŋŋaana. Katonda n’akka ku kibiina, era abaana ab’obulenzi babiri ab’abakungu b’ekibuga ne bajja ku kyoto ne balokolebwa. Ku makya ag’olunaku olwaddirira omu ku bakungu abaalina obuyinza n’ajja ku kifo ky’omulimu gw’enjiri n’agamba nti, “Mweyongere n’enkuŋŋaana zammwe, tewali alibataataaganya.” Olupapula lw’amawulire olwa buli lunaku olw’e Osaka ne lufuluma n’ennukuta ennene ennyo nga lugamba nti, “KATONDA W’ABAKRISTAAYO YAJJA MU KIBUGA EKIRO EKYAYISE.”—Omwawule H. C. Morrison.

Yona, omusajja eyasabira mu lubuto lw’ekyennyanja, atulaga ekyokulabirako ekirala eky’ekitalo eky’abasajja bano ab’ekitiibwa ab’omu Ndagaano Enkadde abaali beewaddeyo eri okusaba. Yona ono, nnabbi wa Mukama, yali muddusi eyali adduka Katonda n’ekifo kye yalina okuweererezaamu. Yali atumiddwa n’obubaka obw’okulabula Nineeve ekyali ekibi, era yali alagiddwa okubakaabirira, Katonda ng’agamba nti, “kubanga ebibi byabwe birinnye eno waggulu ne bintukako.” Naye Yona, olw’okutya oba olw’ensonga endala, n’agaana okugondera Katonda, n’asaabala mu kyombo ekyali kigenda e Talusiisi, ng’adduka Katonda. Kirabika yali yeerabidde ekituufu ekyeyoleka nti Katonda oyo yennyini eyali amutumye ku mulimu ogwo ogw’entiisa yali amutunuulidde nga yeekwese mu kyombo ekyo. Omuyaga ne gujja ekyombo bwe kyali kiri mu kkubo eri Talusiisi, ne basalawo okusuula Yona mu nnyanja balyoke bakkakkanye Katonda, ekyombo n’abo bonna abaali mu kyo baleme kuzikirira. Naye Katonda yali awo nga bwe yali ne Yona okuva ku lubereberye. Yali ategese ekyennyanja ekinene okumira Yona, okumukwata, okumulemesa mu kudduka kwe okuva mu kifo kye eky’obuvunaanyizibwa, n’okulokola Yona alyoke ayambe okutuukiriza ebigendererwa bya Katonda.

Yona ye yali mu lubuto lw’ekyennyanja, mu buzibu obwo obunene, ng’ayita mu kyafaayo eky’ekitalo, eyakoowoola Katonda, n’amuwulira, n’alagira ekyennyanja kimuwandule ku lukalu. Maanyi ki agaali gasobola okumuwonya okuva mu kifo kino eky’entiisa? Yalabika ng’abuze ddala awatali ssuubi, mu “buziba ewala mu magombe,” ng’omufu era ng’azikiridde. Naye asaba — kiki ekirala ky’ayinza okukola? Era kino kyennyini kye yali amanyidde okukola buli lwe yabanga mu buzibu emabega.

“Mu nnaku yange ennyingi nakaabirira Mukama n’anziramu; mu buziba ewala mu magombe nakukoowoola, era n’owulira eddoboozi lyange!”

Awo Mukama Katonda n’alagira ekyennyanja ne kiwandula Yona n’agwa ettale ku lukalu.

Nga abalala, yagatta okusaba ku bweyamo bwe yali akoze, kubanga ayogera mu kusaba kwe nti, “Naye nze, n’oluyimba olw’okukutendereza, ndikuwa ssaddaaka. Ddala ndituukiriza obweyamo bwange kubanga obulokozi buva eri Mukama Katonda.”

Okusaba ge maanyi ag’ekitalo agaaggya Yona mu “buziba ewala mu magombe.” Okusaba, okusaba okw’amaanyi, kwe kwatuukiriza ekigendererwa. Okusaba kwaleeta Katonda okuwonya Yona eyali atali mwesigwa, wadde ekibi kye eky’okudduka obuvunaanyizibwa bwe, era Katonda teyasobola kugaana kusaba kwe. Tewali kizibu nnyo eri okusaba kubanga tewali kizibu nnyo eri Katonda.

Okusaba kwa Yona okwaddibwamu ng’ali mu lubuto lw’ekyennyanja, olw’ebyavaamu eby’amaanyi, kwafuuka ekifaananyi mu Ndagaano Enkadde eky’amaanyi ag’ekyamagero agaalabikira mu kuzuukira kwa Yesu Kristo okuva mu bafu. Mukama waffe yennyini yateeka akabonero ke ak’amazima ku kusaba kwa Yona n’okuzuukira kwe.

Tewali kiyinza kuba kyangu okusinga ebyokulabirako bino eby’okuwonya kwa Katonda okw’amaanyi. Tewali kyeyoleka okusinga nti okusaba kukwatagana ne Katonda butereevu era mu bwangu. Tewali kitegeerekeka okusinga nti okusaba kufuna omugaso gwakwo gwokka n’amakulu gaakwo mu kintu kino ekikulu: nti Katonda awulira era addamu okusaba. Kino abatukuvu ab’omu Ndagaano Enkadde baakikkiriza nnyo. Kye kintu kimu ekyeyoleka obutayosa era ennyo mu bulamu bwabwe. Mu butonde bwabwe baali basajja ba kusaba.

Nga twetaaga nnyo essomero eriyigiriza obukugu bw’okusaba! Obukugu buno obusinga byonna obwangu, era amaanyi gano agasinga gonna, buli kiseera biri mu kabi ak’okwerabirwa oba okwonoonebwa. Gye tukoma okuva ku maviivi ga maama waffe, gye tukoma okuva ku bukugu obw’amazima obw’okusaba. Okusoma kwaffe kwonna okw’oluvannyuma n’abasomesa baffe abaddirira bonna batuggyamu amasomo g’okusaba. Abantu baasabanga bulungi mu biseera by’Endagaano Enkadde kubanga baali bantu bawombeefu ab’emitima emyangu, era baabeeranga mu biseera ebyangu. Baali ng’abaana abato, baabeeranga mu biseera eby’obuto, era baalina okukkiriza okw’abaana abato.

Nga tunokolayo abatukuvu ab’omu Ndagaano Enkadde abaamanyibwa olw’empisa yaabwe ey’okusaba, Dawudi tateekwa kubuusibwa n’akatono, omusajja eyali okusinga abalala bonna omusajja w’okusaba. Gy’ali okusaba kwali mpisa, kubanga tumuwulira ng’agamba nti, “Ekiro, ne mu makya ne mu ttuntu, ndaajana nga bwe nsinda.” Okusaba eri Omuyimbi wa Isirayiri Omuwoomu tekwali mulimu gwa kyewuunyo. Yali amanyi ekkubo erituuka eri Katonda, era emirundi mingi yasangibwanga mu kkubo eryo. Tekyewuunyisa nti tuwulira okuyita kwe okwagalwa ennyo era okukwata ku mutima nti, “Mujje tusinze tuvuuname mu maaso ge; tufukamire mu maaso ga Mukama, Omutonzi waffe.” Yali amanyi Katonda ng’oyo yekka asobola okuddamu okusaba: “Ayi ggwe awulira okusaba kw’abantu bo, abantu bonna banajjanga gy’oli.”

Katonda bwe yakuba omwana Basuseba gwe yazaala, kubanga Dawudi olw’ebibi bye eby’amaanyi yali awadde abalabe ba Katonda omukisa okuvvoola, tekitwewuunyisa okumulaba ng’amala wiiki enzijuvu ng’asaba, ng’asaba Katonda awonye obulamu bw’omwana. Empisa ey’obulamu bwe yeeyoleka mu buzibu buno obw’amaanyi mu maka ge, era tumulaba ng’asiiba era ng’asaba omwana awone. Okuba nti Katonda yagaana by’asaba tekukyusa n’akatono nsonga ya mpisa ya Dawudi ey’okusaba. Wadde nga teyafuna kye yasaba, okukkiriza kwe mu Katonda tekwakankanyizibwa n’akatono. Amazima gali nti, wadde Katonda teyamuwa bulamu bwa mwana oyo ow’obulenzi, oluvannyuma yamuwa omwana omulala ow’obulenzi, Sulemaani. Kale oboolyawo omwana ono ow’oluvannyuma yali mukisa munene nnyo gy’ali okusinga omwana gwe yasabira bwe yandibadde.

Nga kikwatagana nnyo n’ekiseera kino eky’okusaba, tetuteekwa kubuusa maaso kusaba kwa Dawudi okw’okwenenya, Nasani bwe yabikkula, ku kiragiro kya Katonda, ebibi bya Dawudi ebinene ebibiri: obwenzi n’obutemu. Amangu ago Dawudi n’akkiriza obubi bwe, ng’agamba Nasani nti, “Nnyonoonye Mukama.” Era okulaga ennaku ye ennyingi olw’ekibi kye, omwoyo gwe ogwamenyeka, n’okwenenya kwe okw’amazima, kyetaagisa kyokka okusoma Zabbuli 51, mwe tusanga okwatula ebibi, okwetoowaza okw’amaanyi, n’okusaba nga bye bintu ebikulu mu Zabbuli eyo.

Dawudi yali amanyi w’asanga Katonda asonyiwa ebibi, era yakkirizibwa nate, n’azzibwamu essanyu ly’obulokozi olw’okusaba okw’okwenenya okunyiikivu era okw’amazima. Bwe batyo aboonoonyi bonna bwe baleetebwa mu kisa kya Katonda, bwe batyo bwe basonyiyibwa, era bwe batyo bwe bafuna omutima omuggya.

Ekitabo kya Zabbuli kyonna kissa okusaba mu maaso, era okusaba kweyoleka nnyo mu maaso gaffe nga tusoma ekitabo kino eky’okusinza eky’omu Byawandiikibwa.

Era ne Sulemaani tateekwa kubuusibwa mu lukalala olw’ettutumu olw’abasajja abaasabanga mu biseera by’Endagaano Enkadde. Ka babe nga baalina ensobi ki, tebeerabira Katonda awulira okusaba, era tebaalekera awo kunoonya Katonda w’okusaba. Wadde nga omusajja ono omugezi mu bulamu bwe obw’oluvannyuma yava ku Katonda, era enjuba ye n’egwa wansi w’ekire, tumusanga ng’asaba ku ntandikwa y’obufuzi bwe.

Sulemaani yagenda e Gibyoni okuwaayo ssaddaaka, ekyategeezanga bulijjo nti okusaba kwatambula wamu ne ssaddaaka, era bwe yali eyo, Mukama n’amulabikira mu kwolesebwa ekiro, ng’amugamba nti, “Saba ky’oyagala kyonna kye mba nkuwa.” Ebyaddirira biraga ebintu empisa ya Sulemaani mwe yabumbibwa. Kiki kye yasaba?

“Kaakano, Ayi Mukama Katonda wange, ofudde omuddu wo okuba kabaka mu kifo kya Dawudi kitange. Naye ndi mwana muto era simanyi ngeri ya kuddukanyaamu mirimu gyange.

“Omuddu wo ali wakati mu bantu bo be walonda, eggwanga ekkulu, eritabalika.

“Kale omuddu wo muwe amagezi okufuganga abantu bo, njawulenga ekirungi n’ekibi: kubanga ani ayinza okufuga eggwanga lyo lino ekkulu?”

Tekitwewuunyisa nti kyawandiikibwa nti kino kye kyava mu kusaba okw’engeri eyo:

“Mukama n’asanyuka kubanga Sulemaani yasaba ekyo.

“Katonda n’amugamba nti, ‘Kubanga osabye kino, so teweesabidde kuwangaala wadde bugagga, oba okufa kw’abalabe bo, naye weesabidde amagezi okwawulanga emisango,

“n’akola ky’osabye. Nzija kukuwa omutima omugezi era omutegeevu, so tewalibeerawo eyali akwenkanye oba alikwenkana.

“Era ndikuwa, ne by’otosabye: obugagga n’ekitiibwa waleme kubeerawo kabaka akwenkana mu kiseera kyo.”

Nga kuno kwali kusaba! Nga kwalimu okwetoowaza n’obwangu! “Naye ndi mwana muto.” Nga yatongoza bulungi ekintu kimu ekyetaagisa! Era laba bwe yafuna ebingi ennyo okusinga kye yasaba!

Lowooza ku kusaba okw’ekitalo okwakolebwa ku kutukuza yeekaalu. Oboolyawo kuno kwe kusaba okusinga obuwanvu okwawandiikibwa mu Kigambo kya Katonda. Nga kugazi, nga kusongovu, nga kuliko amaanyi! Sulemaani teyali wa kuzimba misingi gya nnyumba ya Katonda ku kintu kirala kyonna wabula ku kusaba. Era Katonda n’awulira okusaba kuno nga bwe yali amuwulidde emabega, “Awo Sulemaani bwe yamaliriza esaala ye, omuliro ne guva mu ggulu ne gwokya ekiweebwayo ekyokebwa ne ssaddaaka era n’ekitiibwa kya Mukama ne kijjula eyeekaalu,” bw’atyo Katonda n’akakasa nti akkirizza ennyumba eno ey’okusinzizaamu, era akkirizza ne Sulemaani, kabaka eyasabanga.

Olukalala lw’abatukuvu bano ab’omu Ndagaano Enkadde abeewaayo eri okusaba lweyongera obuwanvu nga bwe tugenda mu maaso, era luwanvu nnyo okwogera ku bonna mu bujjuvu. Naye erinnya lya Isaaya, nnabbi omukulu ow’enjiri, n’erya Yeremiya, nnabbi eyakaabanga, tegateekwa kulekebwa bbali. Abalala nabo bayinza okwogerwako. Bano bamala, era n’amannya gaabwe tuyinza okukomekkereza olukalala. Abasomi abeegendereza ab’Ebyawandiikibwa eby’Edda bakuume ensonga y’okusaba mu birowoozo byabwe, era bajja kulaba ekifo ekinene okusaba kwe kwalina mu birowoozo ne mu bulamu bw’abasajja ab’omu biseera ebyo eby’edda.

Omalirizza Abatukuvu Abaasabanga mu Ndagaano Enkadde (Okweyongerayo)

Ekyayita Ekiddako