Okusaba n’Abasajja Abaasabanga
Pawulo n’Okusaba Kwe (Okweyongerayo)

Essuula 15 · eddakiika 10 ez’okusoma · eddakiika 13 ez’okuwuliriza

Pawulo n’Okusaba Kwe (Okweyongerayo)

William Law alina ekigambo kino ekituukirawo ennyo mu kitabo kye “Devout Life”: “Bw’otandika okusaba by’osaba, kozesa ebigambo eby’enjawulo ebyogera ku mpisa za Katonda, ebiyinza okukuleetera okuwulira ennyo obukulu n’amaanyi g’obutonde bwa Katonda.” Awo William Law n’awa ebyokulabirako eby’enjawulo, bye nteekwa okwatula nti tebyandinnyambye, kubanga byandisibye omwoyo gwange mu kkooti ey’ebyuma ng’omusibe. Naye njagala okunyweza n’okusiima omusingi gwakyo, gwe guli nti, okussa ekimu kwaffe kusaanidde okutandika n’ebitundu ebisookerwako eby’okusinza n’okutendereza.—Omwawule J. H. Jowett

Waliwo emirundi ebiri egyavaamu ebibala eby’ekitalo, Ebyawandiikibwa we bitagamba lwatu nti Pawulo yali asaba, naye embeera n’ebyavaamu, era n’empisa ya Pawulo ey’okusaba eya bulijjo era ey’amaanyi, bikiraga lwatu nnyo nti ekisumuluzo ky’ebyavaamu ku mirundi gyombi kwe kusaba. Omulundi ogusooka gwe gwo Pawulo bwe yava e Firipi ku kyombo n’atuuka e Tulowa, n’amalayo ennaku musanvu. Ku lunaku olusooka mu wiiki, abayigirizwa bwe baakuŋŋaana okumenya omugaati, Pawulo n’ababuulira, ng’asuubira okugenda enkeera, n’agenda mu maaso n’okubuulira okutuusa ekiro ennyo.

Mu ddirisa mwali mutudde omuvubuka erinnya lye Yutuko, otulo ne tumukwata nga bwe kyandisuubiddwa, era Pawulo bwe yalwawo ng’ayogera, omuvubuka n’agwa okuva mu ddirisa eryali waggulu, n’asitulibwa ng’afudde. Pawulo n’aserengeta mu kifo omuvubuka we yagwa, n’amugwako n’amukwata, n’agamba abantu abaali bamwetoolodde nti tebeeraliikirira, kubanga obulamu bukyali mu mubiri. Pawulo n’addayo mu kisenge ekya waggulu, gye yali abuulirira, n’ayogera n’abayigirizwa okutuusa emmambya bwe yasala. Omuvubuka n’aleetebwa nga mulamu, era olw’ekyo bonna ne bazzibwamu nnyo amaanyi.

Ekisalawo eky’obutonde ddala, newaakubadde nga kino tekyogerwako lwatu, kiri nti Pawulo yateekwa okuba nga yasabira omuvubuka bwe yamukwata, era okusaba kwe ne kuddibwamu mu kuwona kw’omuvubuka okw’amangu.

Omulundi ogwokubiri gwali mu kibuyaga ow’akabi era eyalwawo ennyo eyakwata ekyombo Pawulo mwe yali atwalibwa ng’omusibe e Ruumi. Baali basuukundibwa nnyo kibuyaga omunene, era enjuba wadde emmunyeenye tebyalabika nga bwe baali beetooloddwa era nga balwanagana n’empewo n’omuyaga. Essuubi lyonna ery’okulokolebwa lyali lirabika ng’eriweddewo. Naye oluvannyuma lw’okumala ebbanga ddene nga tebalya, Pawulo n’ayimirira wakati mu abo abaali mu kyombo, n’ayogera naddala n’abakulu b’ekyombo, n’agamba nti, “Abasajja kyabagwanira okumpuliriza obutava Kuleete, kubanga temwandifiiriddwa byammwe bwe muti awamu n’okulumizibwa! Naye kaakano mugume omwoyo! Kubanga tewali n’omu ajja kufa, wabula ekyombo kyokka kye kijja okuzikirira. Kubanga ekiro ekyayise, malayika wa Katonda wange gwe mpeereza, yayimiridde we ndi, n’aŋŋamba nti, ‘Totya, Pawulo, kubanga kikugwanira okuyimirira mu maaso ga Kayisaali owozesebwe, era laba, Katonda akuwadde obuvunaanyizibwa ku abo bonna b’oli nabo mu kyombo.’ Noolwekyo mugume omwoyo! Kubanga nzikiriza Katonda nga mu ngeri yonna kijja kuba nga bwe kyaŋŋambiddwa.”

Tekyetaagisa kunnyonnyola kwa maanyi okusoma mu bigambo bino ebyangu nti Pawulo yateekwa okuba ng’asaba malayika bwe yamulabikira n’obubaka obwo obw’okuzzaamu amaanyi n’okukakasa obulokozi. Empisa ya Pawulo ey’okusaba n’okukkiriza kwe okw’amaanyi mu kusaba byateekwa okumufukamiza. Embeera ey’amangu ng’eyo eri ye yandimukubirizza okusaba awatali kubuusabuusa mu mbeera enzibu bwe zityo.

Oluvannyuma lw’ekyombo okumenyeka, nga bali ku kizinga Merita, tulina ekifaananyi ekirala kya Pawulo ng’asaba. Ali ku mulimu gwe ogw’okusabira omusajja omulwadde ennyo. Omuliro bwe gwali gukumibwa, omusota ogw’obusagwa obutta ne gwesiba ku mukono gwe, abantu b’ekizinga ne basalawo amangu nti kino kyali kibonerezo olw’omusango gwonna Pawulo gwe yali azizza, naye amangu ddala ne bakizuula nti Pawulo teyafa, ne bakyusa endowooza yaabwe ne basalawo nti yali ng’omu ku bakatonda.

Mu kitundu ekyo kyekimu mu kiseera ekyo, waaliwo kitaawe wa Pabuliyo, eyali omulwadde ennyo ow’omusujja n’ekiddukano ky’omusaayi, ng’alabika ng’asemberedde enkomerero ye. Pawulo n’agenda gy’ali, n’amussaako emikono gye, era n’okwesiga Katonda okwangu n’asaba, amangu ago obulwadde ne bunenyezebwa, omusajja n’awona. Abantu b’ekizinga bwe baalaba ekintu kino eky’ekitalo, ne baleeta abalala eri Pawulo, nabo ne bawonyezebwa, mu ngeri y’emu, olw’okusaba kwa Pawulo.

Bwe tuddayo emabega mu bulamu bwa Pawulo mu kiseera bwe yali e Efeso ng’ali mu kkubo okugenda e Yerusaalemi, tumusanga ng’ayimirira e Ttuulo oluvannyuma lw’okuva mu Efeso. Nga tannava mu Efeso yali asabye nabo bonna. Naye teyeesiga bigambo bye, ne bwe byandibadde bya maanyi, bisaanira era bya kitiibwa kyenkana wa. Katonda ateekwa okukkirizibwa, okukoowoolwa n’okunoonyezebwa. Pawulo teyakitwala nga kya bulijjo, oluvannyuma lw’okukola kyonna ky’asobola, nti Katonda awatali kubuusabuusa yandiwadde omukisa okufuba kwe okukola ebirungi, wabula yanoonya Katonda. Katonda takola bintu mu ngeri eya bulijjo ey’enkola obukozi. Katonda ateekwa okukoowoolwa, okunoonyezebwa, n’okuteekebwa mu bintu olw’okusaba.

Oluvannyuma lw’okukyalira Efeso, n’atuuka e Ttuulo, n’amalayo ennaku ntonotono. Eyo n’asangayo abayigirizwa abamu, abeegayirira Pawulo aleme kugenda Yerusaalemi, nga bayita mu Mwoyo ne bagamba nti tasaanidde kwambuka mu kibuga ekyo. Naye Pawulo n’anywerera ku kigendererwa kye ekyasooka eky’okugenda e Yerusaalemi. Ebyawandiikibwa bigamba nti:

“Ennaku ezo bwe zaggwaako ne tusitula. Abayigirizwa ne bakyala baabwe n’abaana baabwe ne batuwerekerako okutuggya mu kibuga okututuusiza ddala ku mwalo. Awo ffenna ne tufukamira ne tusaba.”

Nga kyali kintu kya kitalo okulaba ku lubalama olwo olw’ennyanja! Wano waliwo ekifaananyi ky’amaka eky’okwagala n’okwewaayo, abaami, abakyala era n’abaana we bali, era okusaba ne kukolebwa mu bbanga ery’ebweru. Nga kyateekwa okukwata nnyo ku baana abo! Ekyombo kyali kyetegefu okusimbula, naye okusaba kwali kuteekwa okunyweza okwagala kwabwe, okutukuza abakyala n’abaana, n’okuwa omukisa okwawukana kwabwe—okwawukana okwali kugenda okuba okw’enkomerero ku bikwata ku nsi eno. Ekifaananyi kirungi era kiwa ekitiibwa omutwe n’omutima gwa Pawulo, omuntu we n’okutya Katonda kwe, era kiraga okwagala okw’obugonvu abantu kwe baali bamwagalamu. Empisa ye ey’okwewaayo ey’okutukuza ebintu byonna mu kusaba evaayo lwatu. “Awo ffenna ne tufukamira ne tusaba.” Tewali lubalama lwa nnyanja lwali lulabye kifaananyi kisinga kino ekitiibwa, wadde okulaba ekintu ekisinga obulungi—Pawulo ng’afukamidde ku musenyu ogw’oku lubalama olwo, ng’asabira abasajja, abakazi n’abaana bano omukisa gwa Katonda.

Pawulo bwe yawozesebwa e Yerusaalemi, bwe yali yeewozaako mu lujjudde, ayogera ku mirundi ebiri gye yasaba. Omulundi ogumu gwe gwo bwe yali mu nnyumba ya Yuda, e Ddamasiko, oluvannyuma lw’okukubibwa wansi ku ttaka n’akakasibwa omusango gwe. Yamalayo ennaku ssatu, era Ananiya n’atumibwa gy’ali, okumussaako omukono gwe, mu kiseera ky’obuzibe bw’amaaso ge n’ekizikiza kye. Kyali mu nnaku ezo essatu ez’okusaba. Bino bye Byawandiikibwa bye bigamba, era ebigambo bya Ananiya bye yamugamba:

“Kaakano olinda ki? Situka obatizibwe onaazibweko ebibi byo nga bw’oyatudde erinnya lye.”

Mukama yali azzizzaamu amaanyi Ananiya eyali atya okugenda okuweereza Pawulo, bwe yamugamba nti, “Ali eyo kaakano ng’asaba.” Bwe kityo mu kino tulaba okusaba kwa Pawulo nga kweyongeddwamu amaanyi olw’okubuulirira kwa Ananiya. Okusaba kukulembera okusonyiyibwa ebibi. Okusaba kusaanira abo abanoonya Katonda. Okusaba kwa munoonyi wa Katonda ow’amaanyi era ow’amazima. Okusonyiyibwa ekibi n’okukkirizibwa Katonda bulijjo bijja ku nkomerero y’okusaba okw’amaanyi. Obujulizi bw’amazima mu munoonyi w’eddiini ow’amazima bwe buno, nti ayinza okwogerwako nti, “Ali eyo kaakano ng’asaba.”

Omulundi omulala gwe yayogerako mu kwewozaako kwe gutulaga obunyiikivu bw’okusaba obulamu bwe bwonna obw’eddiini mwe bwali bubumbiddwa, era gutulaga engeri mu ssanyu eriwamba ery’okusaba, okwolesebwa gye kwajja n’ebiragiro bye yafuna ebyali bigenda okuluŋŋamya obulamu bwe obw’okutegana. Era tulaba enkolagana ey’omukwano gye yalina ne Mukama we ng’ayogera naye:

“Ne nkomawo mu Yerusaalemi. Naye olunaku lumu bwe nnali mu Yeekaalu nga nsaba, ne mbeera ng’eyeebase,

“ne nfuna okwolesebwa ne ndaba Mukama waffe ng’ayogera nange, n’aŋŋamba nti, ‘Yanguwa mangu ove mu Yerusaalemi, kubanga abantu ba wano tebajja kukkiriza bubaka bwo bw’onoobategeeza obufa ku nze.’

“Ne nziramu nti, ‘Naye Mukama wange, abantu bonna bamanyi nga bwe nagendanga mu buli kkuŋŋaaniro ne nzigyamu abakukkiriza, ne mbatwala ne bakubwa emiggo n’okusibibwa ne basibibwa mu kkomera.

“Era n’omujulirwa wo Suteefano bwe yali attibwa nnali nnyimiridde awo era nga mpagira okuttibwa kwe, era nga ndabirira engoye z’abo abaali bamutta.’

“Naye Mukama waffe n’aŋŋamba nti, ‘Vva mu Yerusaalemi, kubanga nzija kukutuma mu bitundu bye wala mu baamawanga!’”

Okusaba bulijjo kuleeta okuluŋŋamizibwa okuva mu ggulu ku ekyo Katonda ky’ayagala tukole. Singa twasaba nnyo era butereevu, twandikoze ensobi ntono mu bulamu ku bikwata ku buvunaanyizibwa bwaffe. Katonda by’atwagaliza bibikkulirwa nga kuddamu eri okusaba. Singa twasaba nnyo era ne tusaba bulungi n’obuwoomi, olwo twandiweereddwa okwolesebwa okweyolefu era okusikiriza ennyo, era okwogera kwaffe ne Katonda kwandibadde kwa mukwano nnyo, kwa ddembe era kwa buvumu.

Kizibu okuwandiika kimu ku kimu oba okugabanyaamu okusaba kwa Pawulo. Kugazi nnyo, kutambula mu nsonga nnyingi, era kutuuka ku bitonotono, ne kiba nti si mulimu mwangu kukikola. Pawulo ayigiriza bingi ku kusaba mu kuyigiriza kwe. Akalambira Ekkanisa obuvunaanyizibwa n’obwetaavu bw’okusaba, naye ekyo ekyasinga obulungi eri Pawulo era ekisinga obulungi gye tuli kiri nti ye kennyini yasabanga nnyo era n’alaga enjigiriza ye mu bikolwa. Yakolanga ebyo bye yabuuliranga. Yagezesa ye kennyini omulimu gw’okusaba gwe yakubirizanga abantu ab’omu biseera bye.

Eri Ekkanisa ey’omu Ruumi yakakasa lwatu era mu ngeri entongole, n’obwegendereza, empisa ye ey’okusaba. Bw’ati bwe yawandiikira abakkiriza abo ab’omu Ruumi:

“Katonda gwe mpeereza n’omutima gwange gwonna nga mbulira Enjiri ey’Omwana we, ye mujulirwa wange, nga bwe mbasabira bulijjo, nga mbegayiririra bulijjo mu kusaba kwange.”

Pawulo teyakoma ku kwesabira yekka. Yafuula empisa okusabira abalala. Okusinga byonna yali mwegayirizi. Nga bwe yakubiriza abalala okwegayiririra abalala, bw’atyo naye yennyini yeegayiririranga abalala abatali ye.

Atandika Ebbaluwa eyo ey’ekitalo eri Abaruumi mu mwoyo gw’okusaba: Agikomekkereza n’okukuutira kuno okw’amaanyi: “Kaakano mbakuutira abooluganda, mu Mukama waffe Yesu Kristo ne mu kwagala kw’Omwoyo, okufubiranga awamu nange, nga munsabira eri Katonda.”

Naye si ekyo kyokka. Wakati mu Bbaluwa eyo ddala, alagira nti, “Nga munyiikira mu kusaba.” Kwe kugamba, okusaba mukufeeko bulijjo. Mukufuule omulimu gw’obulamu. Mwewaayo gye kuli. Kye kyo kyennyini kye yakola ye kennyini, kubanga Pawulo yali kyokulabirako ekyaterevu eky’enjigiriza y’okusaba gye yawagira era gye yakalambira abantu.

Mu Bbaluwa ze eri Abasessaloniika, okusaba nga kuzingiramu byonna era nga kwa kitalo! Agamba bw’awandiikira Ekkanisa eno Ebbaluwa ye Esooka nti:

“Bulijjo twebaza Katonda ku lwammwe mwenna era tubasabira obutayosa, nga tujjukira omulimu gwammwe ogw’okukkiriza, n’okufuba okw’okwagala n’okugumiikiriza okw’essuubi.”

Nga tetujulizza byonna by’agamba, kigasa okusoma ebigambo bye eri Ekkanisa eno y’emu ey’abakkiriza ab’amazima bwe tweyongerayo:

“Katonda tumwegayirira nnyo nnyini emisana n’ekiro, atukkirize okubalabako tujjuulirize ebyo ebikyabulako mu kukkiriza kwammwe. Katonda Kitaffe yennyini ne Mukama waffe Yesu aluŋŋamye ekkubo lyaffe okujja gye muli. Mukama waffe aboongereko okwagala kwammwe, mwagalanenga mwekka na mwekka era mwagalenga nnyo abantu bonna, nga naffe bwe tubaagala, alyoke anyweze emitima gyammwe nga temuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu mu maaso ga Katonda Kitaffe.”

Era okusaba kuno okw’engeri eno olw’Abakristaayo bano ab’e Sessaloniika kutambulira wamu n’okusaba okwo okukomekkereza olw’abakkiriza bano abo bennyini mu Bbaluwa eno, mw’awandiikira okusaba okwo okw’ekitalo olw’okutukuzibwa kwabwe okujjuvu:

“Katonda ow’emirembe abatukulize ddala, era omwoyo gwammwe gwonna, n’emmeeme yammwe n’omubiri gwammwe, bikuumibwenga nga tebiriiko kya kunenyezebwa okutuusa ku lunaku olw’okujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo.”

Nga Pawulo yasabiranga abo Abakristaayo ab’edda! Baali mu birowoozo bye ne ku mutima gwe, era yali akikola obutayosa, “Katonda tumwegayirira nnyo nnyini emisana n’ekiro.” Woowe, singa twalina eggye ly’ababuulizi mu nnaku zino ez’okutya Katonda okw’oku ngulu n’ebiseera bino eby’obutasaba, abewaayo okusabira ekkanisa zaabwe nga Pawulo bwe yasabiranga abo be yaweerezanga mu biseera bye! Abasajja abasaba beetaagibwa. Bwe kityo n’ababuulizi abasaba beetaagibwa nnyo mu mulembe guno.

Ku nkomerero y’okusaba okwo okw’ekitalo mu ssuula ey’okusatu ey’Abaefeso, yalangirira nti Katonda ye “akola ebintu byonna okusinga byonna bye tusaba, ne bye tulowooza,” kaakano alangirira nti asaba mu ngeri esukkiridde ennyo, ng’afuba mu ngeri esinga obunyiikivu, okusaba kwe kutambulire wamu n’amaanyi ga Katonda, era kuleme kukomya maanyi ago wadde okugamalawo, wabula kufune byonna ebiri mu go okuwa omukisa n’okugaggawaza ennyo Ekkanisa ye.

Pawulo ne banne baasabiranga abatukuvu buli wamu. Kiyinza okwogerwako nate. Pawulo nga yeegendereza nnyo okussa omwoyo gw’Abakristaayo ab’omu Ruumi ku nsonga enkulu ey’okubasabira, abakkiriza be yali tannalabako! “Katonda gwe mpeereza n’omutima gwange gwonna nga mbulira Enjiri ey’Omwana we, ye mujulirwa wange, nga bwe mbasabira bulijjo.” Eri ekkanisa agamba nti, “Buli bwe tubasabira.”

Nate ku nsonga y’emu, tumuwulira ng’ayogera lwatu nti, “era buli lwe mbasabira mwenna nsaba nga nzijudde essanyu.” Nate awandiika bw’ati: “Tetulekangayo kubasabira.” Era nate tusoma nti, “Kyetuva tubasabira bulijjo.” Era nate kyawandiikibwa nti, “Sirekangayo kwebaza Katonda ku lwammwe. Mbajjukira ne mbasabira.” Awo n’agamba nti, “Nga nkujjukira obutayosa mu kusaba kwange emisana n’ekiro.”

Okwogera kwe nti, “Katonda tumwegayirira nnyo nnyini emisana n’ekiro,” bye byafaayo ebimpi eby’okusaba okwawamba ennyo omutume ono eyasabanga kwe yakola. Kiraga lwatu engeri okusaba gye kwali okukulu mu ndowooza ye ne mu buweereza bwe, era kiraga nti eri ye okusaba kwali kulumwa kwa kufuba okw’amaanyi mu kunoonya okuva eri Katonda emikisa egitandifuniddwa mu ngeri ndala yonna.

Obutaba na kwefaako mu kusaba kwe kulabikira mu bbaluwa ye eri Abaruumi, bw’abagamba nti, “Nga mbegayiririra bulijjo mu kusaba kwange, ndyoke nsobole okubatuukako nga Katonda bw’anaayagala. Kubanga neesunga nnyo okubalaba, ndyoke mbawe ku kirabo eky’omwoyo, mulyoke munywezebwe.” Ekigendererwa ky’okwagala kwe okukyalira Ruumi tekyali kwesanyusa yekka, okunyumirwa olugendo, oba ensonga endala, wabula alyoke abeere ekkubo wansi wa Katonda, “mbawe ku kirabo eky’omwoyo,” balyoke “munywezebwe” mu mitima gyabwe, nga tebaliiko kya kunenyezebwa mu kwagala. Kyali bwe kityo okukyala kwe kubawe ekirabo eky’omwoyo kye baali tebannafuna, era banywezebwe mu bifo we baali beetaaga okusimbibwa, n’okunywezebwa mu kukkiriza, mu kwagala, ne mu byonna ebizimba obulamu bw’Omukristaayo n’empisa ze.

Ekyayita Ekiddako