Obwetaavu bw’Okusaba
Okusaba n’Okukkiriza

Essuula 2 · eddakiika 10 ez’okusoma · eddakiika 13 ez’okuwuliriza

Okusaba n’Okukkiriza

“Mukwano gwange omu omwagalwa eyali ayagala ennyo okuyigga, yannyumiza olugero luno: ‘Bwe nnazuukuka ku makya ennyo lumu,’ bwe yagamba, ‘nnawulira embwa z’okuyigga nga makumi abiri nga zikaaba nga zigoba ensolo gye zaali ziyigga. Bwe nnatunula mu nnimiro ennene ey’olukale eyali mu maaso gange, nnalaba akayana k’empeewo akato nga kasala okugiyitamu, era nga kalaga nti amaanyi kaali kumpi kugaggwaamu. Bwe kaatuuka ku lukomera, ne kalubuuka ne kekweka nga kali fuuti kkumi okuva we nnali nnyimiridde. Oluvannyuma lw’akaseera katono embwa bbiri ne zibuuka ne zijja, awo akayana ne kadduka gye ndi ne kassa omutwe gwako wakati w’amagulu gange. Nnakayimusa ne nkakwata ku kifuba, era nga nneetooloola, ne nzigoba embwa. Mu kiseera ekyo nnawulira nti embwa zonna ez’omu Bugwanjuba tezaali za kusobola, era tezaali za kukkirizibwa, kukwata kayana ako, oluvannyuma lw’obunafu bwako okwesiga amaanyi gange.’ Bwe kityo bwe kiri, obutasobola bw’omuntu bwe bwesiga Katonda Omuyinza w’Ebintu Byonna. Nzijukira bulungi ekiseera embwa ez’ekibi bwe zaali zigoba emmeeme yange, okutuusa, ku nkomerero, lwe nnaddukira mu mikono gya Katonda Omuyinza w’Ebintu Byonna.” — A. C. DIXON.

MU kunoonyereza kwonna ku misingi n’engeri y’okusaba, ku bikolwa byakwo n’emirimu gyakwo, ekifo ekisooka, mu butali bubuusabuusa, kiteekwa okuweebwa okukkiriza. Kye kintu ekisooka mu mutima gw’omuntu yenna agezaako okwogera n’Oyo Atalabika. Olw’obutasobola bwe bwennyini, ateekwa okugolola emikono gy’okukkiriza. Ateekwa okukkiriza, w’atasobola kukakasa. Mu nkomerero, okusaba kwe kukkiriza bukkiriza nga kusaba eddembe lyakwo ery’obutonde naye ery’ekitalo — okukkiriza nga kutwala obusika bwakwo obutaliiko kkomo. Okutya Katonda okwa ddala kuba kwa mazima, kunywevu era kugumiikiriza mu kukkiriza nga bwe kuli mu kusaba. Era n’ekirala: okukkiriza bwe kulekera awo okusaba, kulekera awo okuba omulamu.

Okukkiriza kukola ebitasoboka kubanga kuleeta Katonda okutukolera, era tewali kitasoboka eri Katonda. Amaanyi g’okukkiriza nga manene nnyo — awatali kkomo wadde okukugirwa! Okubuusabuusa bwe kugobebwa mu mutima, n’obutakkiriza ne bufuuka omugenyi omwo, kye tusaba Katonda ddala kirituukirira, era omukkiriza aweebwa “ky’ayogedde kirituukirira.”

Okusaba kusindika okukkiriza eri Katonda, ne Katonda eri ensi. Katonda yekka y’asobola okusiguukulula ensozi, naye okukkiriza n’okusaba bisiguukulula Katonda. Mu kukolimira kwe omutiini Mukama waffe yalaga amaanyi ge. Oluvannyuma lw’ekyo, n’alangirira nti amaanyi amangi gaaweebwa okukkiriza n’okusaba, si lwa kutta wabula okuzza obulamu, si lwa kuzikiriza wabula okuwa omukisa.

Ku kifo kino mu kunoonyereza kwaffe, tukyukira ekigambo kya Mukama waffe, kye twetaaga okussaako essira, kubanga lye jjinja ekkulu ery’omu kitikkiro ky’ekizimbe ky’okukkiriza n’okusaba.

“Noolwekyo mbagamba nti buli kye munaasabanga, mukkirize nti mukiweereddwa, era kinaabanga bwe kityo gye muli.”

Tusaanidde okufumiitiriza ennyo ku kigambo ekyo — “mukkirize nti mukiweereddwa, era kinaabanga bwe kityo gye muli.” Wano kwogerwako okukkiriza okukakasa, okwetwalira, okwatwala. Okukkiriza ng’okwo kwe kutegeera Katonda ali okumpi, okussa ekimu naye okw’amazima, obukakafu obutuukiddwako.

Okukkiriza kweyongera oba kukendeera ng’emyaka giyitawo? Okukkiriza kuyimiridde kunywevu era nga kugumu, mu nnaku zino, ng’obujeemu buyinga obungi n’okwagala kw’abangi kuwola? Okukkiriza kukyanywezezza ekifo kyakwo, ng’eddiini egenda efuuka bufuusi bwa mikolo n’ensi egenda yeeyongera okufuga? Ekibuuzo kya Mukama waffe kiyinza, mu ngeri esaanidde ennyo, okuba ekyaffe. “Omwana w’Omuntu, bw’alijja,” bw’abuuza, “alisanga okukkiriza ku nsi?” Tukkiriza nti alikusanga, era kiri gye tuli, mu biro byaffe bino, okulaba nga ettaala y’okukkiriza erongooseddwa era ng’eyaka, Oyo alijja aleme okujja nga tetwetegese, era ajja mangu.

Okukkiriza gwe musingi gw’empisa z’Ekikristaayo era bwe bukuumi bw’emmeeme. Yesu bwe yali alaba okwegaana kwa Peetero nga kujja, ng’amulabula, yagamba omuyigirizwa we nti:

“Simooni, Simooni, Setaani asabye okukuwewa ng’eŋŋaano; naye ggwe nkusabidde okukkiriza kwo kuleme kukuggwaamu.”

Mukama waffe yali alangirira amazima ag’omusingi; okukkiriza kwa Peetero kwe yali ayagala okukuuma; kubanga yali amanyi bulungi nti okukkiriza bwe kumenyeka, emisingi gy’obulamu obw’omwoyo gigwa, n’ekizimbe kyonna eky’obumanyirivu obw’eddiini ne kigwa. Okukkiriza kwa Peetero kwe kwali kwetaaga okukuumibwa. Kyeyava Kristo afaayo nnyo ku bulungi bw’emmeeme y’omuyigirizwa we, n’amalirira okunyweza okukkiriza kwa Peetero olw’okusaba kwe yennyini okuwangula byonna.

Mu Bbaluwa ye ey’Okubiri, Peetero alina ekirowoozo kino mu mutima bw’ayogera ku kukula mu kisa ng’engeri y’obukuumi mu bulamu obw’Ekikristaayo, era ng’ekireeta okubala ebibala.

“Noolwekyo,” bw’agamba, “mufubenga nnyo, okukkiriza kwammwe mukwongereko obulungi, ne ku bulungi mwongereko okutegeera, ne ku kutegeera mwongereko okwefuganga, ne ku kwefuganga mwongereko obugumiikiriza, ne ku bugumiikiriza mwongereko okutya Katonda.”

Mu nkola eno ey’okwongerako, okukkiriza kwe kwali entandikwa — omusingi gw’ebirabo ebirala eby’Omwoyo. Okukkiriza gwe musingi ebintu ebirala kwe byali bigenda okuzimbibwa. Peetero tagamba basomi be kwongera ku bikolwa oba ku birabo oba ku mpisa ennungi, wabula ku kukkiriza. Bingi byesigamye ku kutandika obulungi mu mulimu guno ogw’okukula mu kisa. Waliwo enteekateeka ya Katonda, Peetero gye yali amanyi; era kyava agenda mu maaso n’alangirira nti tusaanidde okufuba okunyweza okuyitibwa kwaffe n’okulondebwa kwaffe, era okulondebwa okwo kunywezebwa nga twongera ku kukkiriza, ekyo nakyo ne kikolebwa olw’okusaba okutasalako era okw’omwoyo gumu. Bwe kityo okukkiriza kukuumibwa nga kulamu olw’okusaba, era buli ddaala erikwatibwa, mu kwongera ekisa ku kisa kuno, ligenderako okusaba.

Okukkiriza okuleeta okusaba okw’amaanyi kwe kukkiriza okwesimbye ku Muntu ow’amaanyi. Okukkiriza mu busobozi bwa Kristo okukola era okukola ebikulu, kwe kukkiriza okusaba ebikulu. Bwe kityo omugenge yanyweza amaanyi ga Kristo. “Mukama wange, bw’obanga oyagala,” bwe yakaaba, “oyinza okunnongoosa.” Mu kino, tulagibwa engeri okukkiriza gye kwesimba ku busobozi bwa Kristo okukola, n’engeri gye kwafunamu amaanyi agawonya.

Ku nsonga eno yennyini Yesu kwe yabuuliza bamuzibe abajja gy’ali okuwonyezebwa:

“Mukkiriza nga nnyinza okubazibula amaaso?” bw’ababuuza. “Ne bamuddamu nti, Weewaawo, Mukama waffe. Awo n’akoma ku maaso gaabwe n’abagamba nti, Kale, olw’okukkiriza kwammwe, kye musabye mukiweereddwa.”

Okuleetawo okukkiriza mu busobozi bwe okukola kye kyaleetera Yesu okuleka emabega we ekigambo ekyo ekisembayo, ekikulu, nga, ku nkomerero, kye kisoomooza okukkiriza okw’eddoboozi ery’omwanguka. “Mpeereddwa obuyinza bwonna,” bwe yalangirira, “mu ggulu ne ku nsi.”

Ate era: okukkiriza kuwulize; kugenda bwe kulagirwa, nga bwe yakola omukungu eyajja eri Yesu, mu nnaku ze ez’omubiri, eyalina omwana we omulenzi nga mulwadde nnyo.

Ate era: okukkiriza ng’okwo kukola. Ng’omusajja eyazaalibwa nga muzibe, kugenda okunaaba mu kidiba kya Sirowamu bwe kugambibwa okunaaba. Nga Peetero ku Genesaleeti kusuula ekitimba Yesu w’alagira, amangwago, awatali kubuuza wadde kubuusabuusa. Okukkiriza ng’okwo kuggyawo ejjinja ku ntaana ya Laazaalo mangu ddala. Okukkiriza okusaba kukwata ebiragiro bya Katonda era kukola ebyo ebimusanyusa mu maaso ge. Kubuuza nti, “Mukama, oyagala nkole ki?” era kuddamu mangu nti, “Yogera, Mukama, kubanga omuweereza wo awulira.” Obuwulize buyamba okukkiriza, n’okukkiriza nakwo ne kuyamba obuwulize. Okukola Katonda by’ayagala kya nsonga nnyo eri okukkiriza okwa ddala, n’okukkiriza kwetaagisa eri obuwulize obutaliimu kubuusabuusa.

Naye okukkiriza kuyitibwa, era emirundi mingi ddala, okulindirira n’obugumiikiriza mu maaso ga Katonda, era kwetegekera Katonda okulabika ng’alwawo okuddamu okusaba. Okukkiriza tekuggwaamu maanyi kubanga okusaba tekuddiddwamu mangu ago; kutwala Katonda ku Kigambo kye, era kumuleka okutwala ekiseera ky’ayagala mu kutuukiriza ebigendererwa bye, ne mu kukola omulimu gwe. Wateekwa okubaawo okulwawo kungi n’ennaku nnyingi ez’okulindirira eri okukkiriza okwa ddala, naye okukkiriza kukkiriza embeera ezo — kumanyi nti wajja kubaawo okulwawo mu kuddibwamu okusaba, era okulwawo okwo kukutwala ng’ebiseera eby’okugezesebwa, mwe kuweereddwa omukisa okulaga obuvumu bwakwo, n’ekyuma ekigumu kwe kukoleddwa.

Ensonga ya Laazaalo yali eky’okulabirako ky’okulwawo, okukkiriza kw’abakazi babiri abalungi we kwagezesebwa ennyo: Laazaalo yali mulwadde nnyo, bannyina ne batumya Yesu. Naye, awatali nsonga yonna emanyiddwa, Mukama waffe yalwawo okugenda okuyamba mukwano gwe omulwadde. Okwegayirira kwali kwa bwangu era kwa kukwata ku mutima — “Mukama waffe, mukwano gwo gw’oyagala ennyo mulwadde nnyo,” — naye Omusomesa takwatibwako, era okusaba kw’abakazi okw’omwoyo gumu ne kulabika nga kugwa ku matu agaggale. Nga kwali kugezesebwa kwa maanyi eri okukkiriza! Ate era: okulwa kwa Mukama waffe kwalabika ng’okuleeta akabi akataliiko ssuubi. Yesu bwe yali akyalwawo, Laazaalo n’afa.

Naye okulwawo kwa Yesu kwali kwa lwa bulungi obusingawo. Ku nkomerero, n’agenda mu maka e Besaniya.

“Awo n’alyoka abategeereza ddala nti, Laazaalo afudde. Naye ku lw’obulungi bwammwe, nsanyuse kubanga ssaaliyo, mulyoke mukkirize; kale mujje tugende gy’ali.”

Totya, ggwe omukkiriza akemebwa era agezesebwa, Yesu ajja kujja, obugumiikiriza bwe bunaakozesebwa, n’okukkiriza ne kunywerera. Okulwawo kwe kujja kufuula okujja kwe okwa mukisa okusingawo. Sabanga bulijjo. Lindirira bulijjo. Toyinza kulemwa. Kristo bw’alwawo, mulindirire. Mu kiseera kye ekirungi, ajja kujja, era talirwa.

Okulwawo emirundi mingi kwe kugezesebwa era kwe kunywezebwa kw’okukkiriza. Nga kyetaagisa obugumiikiriza bungi ebiseera bino eby’okugezesebwa bwe bijja! Naye okukkiriza kufuna amaanyi nga kulindirira era nga kusaba. Obugumiikiriza butuukiriza omulimu gwabwo mu ssomero ly’okulwawo. Mu mbeera ezimu, okulwawo kwe kuli ekikulu ennyo mu kusaba. Katonda alina ebintu bingi by’ateekwa okukola, nga tannawa kuddamu okusembayo — ebintu ebyetaagisa eri obulungi obw’olubeerera obw’oyo asaba ekisa mu mikono gye.

Yakobo yasaba, n’obumalirivu n’omwoyo ogwaka, okuwonyezebwa mu mukono gwa Esawu. Naye okusaba okwo nga tekunnaddibwamu, waaliwo bingi eby’okukolebwa ku Yakobo n’okumukolera. Yali ateekwa okukyusibwa, nga ne Esawu bw’ateekwa. Yakobo yali ateekwa okufuulibwa omuntu omuggya, Esawu nga tannafuulibwa. Yakobo yali ateekwa okukyukira Katonda, Esawu nga tannakyukira Yakobo.

Mu bigambo bya Yesu ebinene era ebimasamasa ebikwata ku kusaba, tewali kisikiriza okusinga kino:

“Ddala ddala mbagamba nti buli anzikiriza alikola emirimu egyo gye nkola, era alikola egisinga egyo, kubanga Nze ŋŋenda eri Kitange. Era buli kye munaasabanga mu linnya Lyange nnaakibakoleranga, Kitange alyoke agulumizibwe mu Mwana. Bwe munaasabanga ekintu kyonna mu linnya lyange nnaakikolanga.”

Ebigambo bino nga bya kitalo ebyogera ku Katonda by’alikola ng’addamu okusaba! Ebigambo bino ebivuga nga bikulu nnyo, nga bisookerwako, nga bwe kiri, n’amazima ag’ekitiibwa ennyo! Okukkiriza mu Kristo gwe musingi gw’okukola kwonna, n’okusaba kwonna. Emirimu gyonna egy’ekitalo gyesigamye ku kusaba okw’ekitalo, era okusaba kwonna kukolebwa mu Linnya lya Yesu Kristo. Essomo lya kitalo, ery’obwangu obw’ekyewuunyo, kwe kusaba kuno mu linnya lya Mukama Yesu! Embeera endala zonna zitwalibwa nga za wansi, buli kirala kirekebwa, okuggyako Yesu yekka. Erinnya lya Kristo — Omuntu wa Mukama waffe era Omulokozi Yesu Kristo — liteekwa okufuga okusinga byonna, mu kiseera ne mu kikolwa ky’okusaba.

Yesu bw’abeera ku nsulo y’obulamu bwange; emigga gy’obulamu bwe bwe gibeera nga gizzeemu era nga gigobye emigga gyonna egy’okwerowoozaako; obuwulize obutaliimu kubuusabuusa gy’ali bwe bubeera ekiwagira n’amaanyi g’entambula yonna ey’obulamu bwange, olwo ayinza okukwasa okwagala kwange okusaba awatali kutya, ne yeesuubiza, olw’obuvunaanyizibwa obuzito ng’obutonde bwe bwennyini, nti buli ekisabiddwa kijja kuweebwa. Tewali kiyinza kuba kya lwatu, kirambulukufu, kitaliiko kkomo mu nkozesa ne mu bunene, okusinga okubuulirira n’okukubiriza kwa Kristo, “Mukkiririze mu Katonda.”

Okukkiriza kukwata ku byetaago eby’ensi kino nga bwe kukwata ku by’omwoyo. Okukkiriza kugoba okweraliikirira kwonna okusukkiridde n’okufaayo okutaliimu nsonga ku kiriibwa, ku kirinywebwa, ne ku kiryambalwa. Okukkiriza kubeera mu kiseera kya kaakano, era olunaku kulutwala nga lulina emitawaana gyalwo egimala. Kubeera mulamu lunaku ku lunaku, era kugoba okutya kwonna okw’enkya. Okukkiriza kuleeta emirembe mingi mu birowoozo n’emirembe egituukiridde mu mutima.

“Mukama alikuuma mirembe oyo amaliridde okumwesiga mu mutima gwe.”

Bwe tusaba nti, “Otuwenga emmere yaffe eya buli lunaku,” tuba, mu kigero, tuggalira ebweru olunaku olw’enkya mu kusaba kwaffe. Tetubeera mu nkya wabula mu leero. Tetunoonya kisa kya nkya oba mmere ya nkya. Abo be basinga okukulaakulana, era be basinga okufuna mu bulamu, ababeera mu kiseera kya kaakano ekiramu. Abo be basinga okusaba abasabira ebyetaago bya leero, so si eby’enkya, ebiyinza okufuula okusaba kwaffe okutali kwetaagisa era okusukkiridde olw’obutabaawo n’akatono!

Okusaba okwa ddala kuzaalibwa okugezesebwa okwa kaakano n’ebyetaago ebya kaakano. Emmere, eya leero, emala. Emmere eweereddwa leero bwe bweyamo obusinga amaanyi nti wajja kubaawo emmere enkya. Obuwanguzi leero bwe bukakafu bw’obuwanguzi enkya. Okusaba kwaffe kwetaaga okussibwa ku kiseera kya kaakano, Tuteekwa okwesiga Katonda leero, era olunaku olw’enkya ne tulumulekera ddala. Ekiseera kya kaakano kyaffe; ebiseera eby’omu maaso bya Katonda. Okusaba gwe mulimu era bwe buvunaanyizibwa bwa buli lunaku oluddawo — okusaba kwa buli lunaku olw’ebyetaago bya buli lunaku.

Nga buli lunaku bwe lwetaaga emmere yaalwo, bwe kityo buli lunaku bwe lwetaaga okusaba kwalwo. Tewali bungi bwa kusaba, okukoleddwa leero, obunaamala okusaba kw’enkya. Ku ludda olulala, tewali kusaba okw’enkya okulina omugaso munene gye tuli leero. Emaanu ya leero ye twetaaga; enkya Katonda ajja kulaba nga ebyetaago byaffe bituweebwa. Kuno kwe kukkiriza Katonda kw’ayagala okuzzaamu. Kale leka olunaku olw’enkya, n’ebyalwo bye tweraliikirira, n’ebyetaago byalwo, n’emitawaana gyalwo, mu mikono gya Katonda. Tewali kutereka kisa kya nkya wadde okusaba kw’enkya; era tewali kutereka kisa kya leero, okusisinkana ebyetaago by’enkya. Tetuyinza kufuna kisa kya nkya, tetuyinza kulya mmere ya nkya, tetuyinza kusaba kusaba kwa nkya. “Buli lunaku lulina emitawaana gyalwo egimala;” era, mu butali bubuusabuusa, bwe tuba n’okukkiriza, n’ebirungi nabyo bijja kumala.

Ekyayita Ekiddako