Essuula 4 · eddakiika 9 ez’okusoma · eddakiika 11 ez’okuwuliriza
Omwoyo yekka y’akola omulimu guno
Omusingi ogwokubiri ogw’awamu ku ngeri z’okutta ekibi guleetebwa okukakasibwa — Omwoyo yekka y’akola omulimu guno — Obutaliimu bw’okutta ekibi okw’Ekipaapa bulagibwa — Engeri nnyingi ze bakozesa Katonda ze yatateekawo — Ezo ze yateekawo bazikozesa bubi — Ensobi z’abalala mu nsonga eno — Omwoyo yasuubizibwa abakkiriza olw’omulimu guno (Ezeekyeri 11:19; 36:26) — Byonna bye tufuna okuva eri Kristo tubifuna ku bw’Omwoyo — Engeri Omwoyo gy’atta ekibi — (Abaggalatiya 5:19-23) — Engeri ez’enjawulo z’akolamu olw’ekigendererwa kino ziteekebwawo — Engeri gye guli omulimu gwe ate era omulimu gwaffe.
Omusingi oguddako gukwata ku kivaako ekikulu ennyo eky’okutta ekibi kwe twogerako; ekyo, mu bigambo ebyateekebwa ng’omusingi gw’okwogera kuno, kyogerwako nti ye Omwoyo, — kwe kugamba, Omwoyo Omutukuvu, nga bwe kyalagibwa.
II. Ye yekka y’asobola omulimu guno; engeri zonna n’amakubo gonna awatali ye tebiriimu nsa; era ye y’agukola ddala, — akolera mu ffe nga bw’ayagala.
1. Abantu banoonya bwereere eddagala eddala; tebaliwonyezebwa nalyo. Engeri nnyingi ezaalagirwa olw’ekigendererwa kino, ekibi kittibwe, zimanyiddwa. Ekitundu ekisinga obunene eky’eddiini y’Ekipaapa, eky’ekyo ekisinga okufaanana eddiini mu kwatula kwabwe, kirimu amakubo n’engeri ez’ensobi ez’okutta ekibi. Kino kye kyekwaso ky’ebyambalo byabwe ebikalubo, bye balimbisa. Obweyamo bwabwe, ebibiina byabwe eby’eddiini, okusiiba kwabwe n’okwebonereza kwabwe, byonna bizimbiddwa ku musingi guno; byonna bigendereddwa kutta kibi. Okubuulira kwabwe, emisomo gyabwe n’ebitabo byabwe eby’okusinza, byonna bitunuulira ku kino. Kyova olaba nga abo abategeeza nti enzige ezaava mu bunnya obutakoma (Okubikkulirwa 9:3) be basajja b’eddiini ab’ebibiina eby’ekkanisa y’e Rooma, abagambibwa okubonyaabonya abantu, ne kiba nti “balyagala okwetta naye tekirisoboka,” (olunyiriri 6), balowooza nti baakikola nga bayita mu kubuulira kwabwe okubalumya, kwe baabakakasizaamu ekibi, naye nga tebasobola kubalaga ddagala ery’okukiwonya n’okukitta, ne babaleka mu bulumi n’entiisa ebitakoma, ne mu kutabuka okw’omuntu ow’omunda okw’engeri eyo, ne beegomba okufa. Kino, nkiddamu, kye kikulu era kye kitiibwa ky’eddiini yaabwe; naye olw’okufuba kwabwe okutta ebitonde ebifu, nga tebamanyi mulimu guno kye guli wadde ekigendererwa kyagwo, — n’olw’obutwa bwe baagutabikamu, nga bakkiriza nti gubaweesa empeera, weewaawo, okukola okusukka ekyetaagisa (nga bwe bayita empeera yaabwe eteetaagisa, n’erinnya ery’amalala era ery’obutamanya), — ekitiibwa kyabwe ze nsonyi zaabwe: naye ku bo n’okutta ekibi kwabwe nja kwogera nate oluvannyuma (essuula 7).
Kimanyiddwa nti amakubo n’engeri ze baagunjaawo ez’okutta ekibi bikyakkaatirizibwa era bikyalagirwa, olw’ekigendererwa kye kimu, abamu abandibadde n’ekitangaala n’okumanya okusingawo ku njiri. Ebiragiro eby’engeri eyo biweereddwa abamu mu biseera bino, era abalala abeeyita Abapulotestanti babikwakkula n’omululu, nga bwe kyandisaanidde abasinza ab’Ekipaapa emyaka ebikumi bisatu oba bina emabega. Okufuba okw’ebweru ng’okwo, okwekangavvula okw’omubiri ng’okwo, ebikolwa by’omuntu ku lulwe ng’ebyo, emirimu egy’amateeka gyokka ng’egyo, nga tewali na kwogera kutono ku Kristo oba ku Mwoyo we, bisiigibwako ebigambo eby’amalala ebitaliimu nsa, ne bitwalibwa ng’engeri zokka n’amakubo gokka ag’okutta ekibi, ne biraga obutamanya obw’emirandira egy’ewala ku maanyi ga Katonda n’ekyama ky’enjiri. Okulowooza ku kino kye kimu ku byankubiriza okufulumya okwogera kuno okwangu.
Kaakano, ensonga lwaki Abagoberezi b’Ekipaapa tebasobola, newaakubadde nga bafuba batya, kutta ddala kibi na kimu, mu nsonga endala, ze zino, —
(1.) Kubanga engeri nnyingi n’amakubo bye bakozesa era bye bakkaatiriza olw’ekigendererwa kino, Katonda teyabiteekawo n’akatono olw’ensonga eyo. (Kaakano, tewali kintu mu ddiini ekirina amaanyi okutuukiriza ekigendererwa, wabula nga kyagafuna okuva mu Katonda kubanga yakiteekawo olw’ekigendererwa ekyo.) Ebyo bye bino: ebyambalo byabwe ebikalubo, obweyamo bwabwe, okwebonereza kwabwe, okwekangavvula kwabwe, obulamu bwabwe obw’ekimonaaki, n’ebirala ebiringa ebyo; ku byonna ebyo Katonda alyogera nti, “Ani eyabasaba ebintu bino?” era nti, “Okusinza kwabwe kwa bwereere. Kubanga bayigiriza amateeka abantu ge beekoledde.” Eby’engeri y’emu bye by’okwebonyaabonya eby’enjawulo abalala bye bakkaatiriza.
(2.) Kubanga ebintu Katonda bye yateekawo ng’engeri tebabikozesa mu kifo kyabyo ne mu nteekateeka yaabyo entuufu, — gamba ng’okusaba, okusiiba, okutunula, okufumiitiriza, n’ebirala ebiringa ebyo. Bino birina omugaso mu nsonga gye tulimu; naye ng’ate byonna bisaanidde okutwalibwa ng’emigga, bo babitwala ng’ensulo. Ng’ate bituukiriza ekigendererwa ng’ebikozesebwa byokka, ebiri wansi w’Omwoyo n’okukkiriza, bo balowooza nti bikituukiriza olw’omulimu gwennyini ogukoleddwa. Bwe basiiba ekigero ekyo, ne basaba ekigero ekyo, ne bakuuma essaawa zaabwe n’ebiseera byabwe, omulimu guba guwedde. Ng’omutume bw’ayogera ku balala mu nsonga endala nti, “abayiga bulijjo, kyokka ne batatuuka ku kutegeerera ddala amazima;” bwe batyo bo bulijjo batta ekibi, naye tebatuuka ku kutta kibi okwa nnamaddala. Mu bimpimpi, balina engeri ez’enjawulo ez’okutta omuntu ow’obutonde, ku bikwata ku bulamu obw’obutonde bwe tulimu wano; tebalina n’emu ey’okutta okwegomba okubi oba obuvundu.
Eno y’ensobi ey’awamu ey’abantu abatamanyi njiri ku nsonga eno; era y’eri wansi w’ebintu bingi eby’obulombolombo obutaliimu n’okusinza okw’okwesalirawo ebiyingiziddwa mu nsi. Okwebonyaabonya okw’entiisa kwenkana wa okwakolebwanga abamu ku batandisi ab’edda ab’okusinza okw’ekimonaaki! Obukambwe bwenkana wa bwe baakola ku butonde! Okubonaabona okw’amaanyi kwenkana wa kwe beetekako! Noonya amakubo gaabwe n’emisingi gyabwe okutuuka wansi ddala, ojja kusanga nti tegyalina mulandira mulala wabula ensobi eno, kwe kugamba, nti bwe baagezaako okutta ekibi okw’amaanyi, baagwa ku muntu ow’obutonde mu kifo ky’omuntu ow’edda omuvundu, — ku mubiri gwe tulimu mu kifo ky’omubiri gw’okufa.
Era n’Ekipaapa eky’obutonde ekiri mu balala tekisobola kukikola. Abantu balumwa olw’omusango gw’ekibi ekibawangudde; amangu ago beesuubiza bo bennyini ne Katonda nti tebalikiddamu; beekuuma, ne basaba okumala akaseera, okutuusa ebbugumu lino lwe linnyogoga, n’okuwulira ekibi ne kuggwaawo: n’okutta ekibi nakwo ne kugenda, n’ekibi ne kiddayo mu bufuzi bwakyo obwasooka. Emirimu gy’eddiini mmere nnungi nnyo eri emmeeme etali nnamu bulungi; si ddagala eri emmeeme endwadde. Oyo afuula emmere ye eddagala lye tasaanye kusuubira bikulu. Abantu abalwadde mu mwoyo tebasobola kuggyamu bulwadde bwabwe nga batuuyana mu kukola. Naye lino lye kkubo ly’abantu abalimba emmeeme zaabwe; nga bwe tulilaba oluvannyuma.
Nti tewali na limu ku makubo gano erimala kyeyolekera mu mulimu gwennyini ogugenda okukolebwa; mulimu ogwetaagisa ebikolwa bingi ebikolera awamu, okufuba kw’omuntu yekka kwe kutasobola kutuukako, era gwa ngeri eyetaagisa amaanyi ag’Omuyinza w’Ebintu Byonna okugutuukiriza; nga bwe kirirabika oluvannyuma.
2. Kale, guno gwe mulimu gw’Omwoyo. Kubanga, —
(1.) Yasuubizibwa Katonda okuweebwa gye tuli okukola omulimu guno. Okuggyibwamu omutima ogw’ejjinja, — kwe kugamba, omutima omukakanyavu, ogw’amalala, omujeemu, ogutakkiriza, — okutwalira awamu gwe mulimu gw’okutta ekibi gwe twogerako. Kaakano kino kisuubizibwa bulijjo okukolebwa Omwoyo (Ezeekyeri 11:19; 36:26), “ndibawa Omwoyo wange … ndibaggyamu omutima ogw’ejjinja;” era Omwoyo wa Katonda y’akola omulimu guno ng’engeri zonna ziremye (Isaaya 57:17, 18).
(2.) Okutta ekibi kwaffe kwonna tukufuna okuva mu kirabo kya Kristo, era ebirabo byonna ebya Kristo bituweebwa era bituleeterwa Omwoyo wa Kristo: “Awatali Kristo tetuliiko kye tuyinza kukola” (Yokaana 15:5). Byonna ebituweebwa n’obuyambi bwonna, mu kutandika, mu kukula, ne mu kukola kw’ekirabo kyonna eky’ekisa, okuva gy’ali, biyita mu Mwoyo, oyo yekka gw’akozesa okukola mu bakkiriza ne ku bo. Okuva gy’ali tufuna okutta ekibi kwaffe: “Katonda n’amugulumiza okubeera Omulangira era Omulokozi,” okutuwa okwenenya (Ebikolwa by’Abatume 5:31); era mu kwenenya kwaffe, okutta ekibi si kitundu kitono. Akikola atya? Bwe yamala “aweebwa Mwoyo Mutukuvu eyamusuubizibwa Kitaffe,” amutuma olw’ekigendererwa ekyo (Ebikolwa by’Abatume 2:33). Mumanyi ebisuubizo bye ebingi bye yawa eby’okutuma Omwoyo, nga Tertullian bw’ayogera, “Vicariam navare operam,” okukola emirimu gye yalina okutuukiriza mu ffe.
Okuddamu ekibuuzo kimu oba bibiri kaakano kujja kunsembereza ku kye ngenderera okusinga byonna.
Ekisooka kiri nti, Omwoyo atta atya ekibi?
Nziramu nti, okutwalira awamu, mu ngeri ssatu:—
[1.] Ng’aleetera emitima gyaffe okujjula ekisa n’ebibala ebikontana n’omubiri, n’ebibala byagwo n’emisingi gyabyo. Bw’atyo omutume ateeka ebibala by’omubiri n’eby’Omwoyo nga bikontana: “Ebikolwa by’omubiri,” bw’agamba, “biri bwe biti na bwe biti” (Abaggalatiya 5:19-21); “naye,” bw’agamba, “ebibala eby’Omwoyo bikontana nabyo ddala, bya ngeri ndala ddala” (ennyiriri 22, 23). Weewaawo; naye singa bino biri mu ffe era nga bijjudde, ebirala tebiyinza nabyo kujjula? Nedda, bw’agamba (olunyiriri 24), “abo aba Kristo Yesu baakomerera omubiri n’okwegomba kwagwo, n’omululu gwagwo.” Naye batya? Laba (olunyiriri 25), “Nga babeera balamu mu Mwoyo era nga batambula ng’Omwoyo bw’abaluŋŋamya;” — kwe kugamba, ebirabo bino eby’ekisa eby’Omwoyo bwe bijjula mu ffe, era bwe tutambula nga bwe biri. Kubanga, omutume bw’agamba, “bino byombi bikontana” (olunyiriri 17); ne kiba nti tebiyinza byombi kubeera mu muntu y’omu ku ddaala erya waggulu oba ery’amaanyi. Kuno “okufuulibwa abaggya olwa Mwoyo Mutukuvu,” nga bwe kuyitibwa (Tito 3:5), y’emu ku ngeri enkulu ez’okutta ekibi; atuleetera okukula, okugaggawala, okumulisa, n’okujjula mu birabo ebyo eby’ekisa ebikontana, ebiwakanya, era ebizikiriza ebibala byonna eby’omubiri, n’emirembe oba okukulaakulana kw’ekibi ekibeera mu ffe kyennyini.
[2.] Mu maanyi ag’ennamaddala agakola ku mulandira n’omuze gw’ekibi, okukinafuya, okukizikiriza n’okukiggyawo. Kyava ayitibwa “omwoyo ogusala ensonga n’omwoyo ogwokya” (Isaaya 4:4), ng’ayokya ddala era ng’azikiriza okwegomba kwaffe okubi. Aggyawo omutima ogw’ejjinja n’amaanyi ag’Omuyinza w’Ebintu Byonna; kubanga nga bw’atandika omulimu mu ngeri yaagwo, bw’atyo bw’agutwala mu maaso mu madaala gaagwo. Ye muliro ogwokya omulandira gwennyini ogw’okwegomba okubi.
[3.] Aleeta omusaalaba gwa Kristo mu mutima gw’omwonoonyi ku bw’okukkiriza, n’atuwa okussa ekimu ne Kristo mu kufa kwe, n’okugabana mu kubonaabona kwe: ku ngeri gye kikolebwamu nja kwogera nate oluvannyuma.
Eky’okubiri. Bwe kiba nti guno mulimu gwa Mwoyo yekka, lwaki tukubirizibwa okugukola? — okuva Omwoyo wa Katonda yekka bw’asobola okugukola, omulimu ogwo gumulekerwe yekka ddala.
[1.] Si mulimu gwa Mwoyo mu ngeri ndala okuggyako nga bwe biri ebirabo byonna eby’ekisa n’ebikolwa ebirungi ebiri mu ffe nga bibye. Ye “yakolera mu mmwe, era yabaagazisa n’abasobozesa okukola by’ayagala, olw’okumusanyusa” (Abafiripi 2:13); akola nti “ebyo byonna bye tukoze, ggw’obitukoledde” (Isaaya 26:12), — “buli mulimu ogw’okukkiriza mu maanyi” (2 Abasessaloniika 1:11; Abakkolosaayi 2:12); atuleetera okusaba, era ye “Omwoyo ow’ekisa n’okwegayirira” (Abaruumi 8:26; Zekkaliya 12:10); naye era tukubirizibwa, era tusaanidde okukubirizibwa, okukola ebyo byonna.
[2.] Takola kutta kibi kwaffe mu ffe mu ngeri eyandikuggya ku kuba ekikolwa eky’obuwulize bwaffe. Omwoyo Omutukuvu akola mu ffe ne ku ffe, nga bwe tusaanira okukolebwamu ne ku ffe; kwe kugamba, mu ngeri ekuuma eddembe lyaffe n’obuwulize bwaffe obw’okweyagalira. Akola ku magezi gaffe, ku kusalawo kwaffe, ku muntu waffe ow’omunda, ne ku nneewulira zaffe, nga bwe kituukagana n’obutonde bwabyo; akola mu ffe era naffe, si kutulwanyisa oba awatali ffe; ne kiba nti obuyambi bwe butuzzaamu amaanyi kubanga bwanguyiza omulimu, so si nsonga ya kugulagajjalira gwennyini. Era ddala, nandisobodde wano okukungubagira okufuba okutakoma, okw’obusirusiru, okw’emmeeme ennaku, ezo, bwe zikakasibwa ekibi, nga tezisobola kuyimirira mu maaso ga maanyi ga kukakasibwa kwazo, zeeteeka, mu makubo n’emirimu egitabalika egitabula omutwe, okukkakkanya ekibi, naye, nga tezimanyi Mwoyo wa Katonda, byonna bwereere. Balwana nga tebawangula, balina olutalo awatali mirembe, era bali mu buddu ennaku zaabwe zonna. Basaasaanya amaanyi gaabwe ku ebitali bya kulya, n’okutegana kwabwe ku ebyo ebitakkusa.
Eno y’entalo esinga obunaku ekitonde kyonna eky’ennaku kye kiyinza okuyingizibwamu. Emmeeme eri wansi w’amaanyi g’okukakasibwa ekibi okuva mu mateeka ekakkibwa okulwanyisa ekibi, naye nga terina maanyi ga kulwana. Tebayinza butalwana, era tebayinza kuwangula; bali ng’abantu abasindikiddwa ku kitala ky’abalabe bagende battibwe. Amateeka gabagoba mu maaso, ate ekibi ne kibazza emabega. Oluusi balowooza ddala nti bawangudde ekibi, so nga bakubye bukubi nfuufu ne batakiraba; kwe kugamba, batabulatabula enneewulira zaabwe ez’obutonde ez’okutya, ennaku n’obulumi, ekibaleetera okukkiriza nti ekibi kiwanguddwa so nga tekikwatiddwako n’akatono. Bwe bamala okunnyogoga, balina okuddayo mu lutalo nate; n’okwegomba okubi kwe baalowooza nti kuttiddwa kulabika nga tekwafuna kiwundu kyonna.
Era bwe kiba nti embeera eyo nnaku bwetyo eri abo abategana era abafuba, naye ne batayingira mu bwakabaka, embeera y’abo abanyooma bino byonna eri etya; abali bulijjo wansi w’amaanyi n’obufuzi bw’ekibi, era abaagala kibe bwe kityo; era abatatawaanyizibwa kintu kyonna, okuggyako nti tebasobola kuwa mubiri bbanga kukola ng’okwegomba kwagwo bwe kuli ku kigero ekimala?