Okuziyiza Okusaba—Kibi?

“…n’oziyiza okwewaayo eri Katonda.”—Yobu 15:4.

“Kiki kye tuganyulwa bwe tumusaba?”—Yobu 21:15.

“Kikafuuwe, okwonoona eri Mukama ne ssibasabira.”—1 Samwiri 12:23.

Siribeera nammwe nate “okuggyako nga muzikiriza omubi ali mu mmwe.”—Yoswa 7:12.

Okuzuukuka kwonna okw’amaanyi mu bulamu obw’omwoyo obw’Ekkanisa bulijjo kujja kugenda wamu n’okutegeera ekibi mu ngeri esingawo obuziba. Kino tekijja kutandikira mu kuyiga kw’eby’eddiini; okwo kusobola kwolesa bwolesa ebyo Katonda by’akola mu bulamu bw’abantu be. Era tekitegeeza nti okutegeera ekibi okwo okw’obuziba kujja kulabikira mu bigambo eby’amaanyi eby’okwenenya oba eby’okwejjusa byokka: ebyo oluusi bisangibwa nga bigenda wamu n’okusigaza ekibi, n’obutakkiriza nti omuntu asobola okununulibwa. Naye okutegeera okw’amazima okw’obubi bw’ekibi, n’okukikyawa, kujja kukakasibwa amaanyi g’okwegomba okununulibwa, n’okulwana okumanya mu bujjuvu bwonna Katonda ky’asobola okukola mu kutulokola okuva mu kyo—obuggya obutukuvu obw’obutayonoona eri Katonda mu kintu na kimu.

Bwe tuba ab’okukola ku bubulwa bw’okusaba mu ngeri ey’amaanyi, tulina okukutunuulira nga tuyima wano ne tubuuza nti, Okuziyiza okusaba, kibi? Era bwe kiba nga kibi, kikolebwako kitya—kizuulibwa kitya, kyatulwa kitya, omuntu akigoba kitya, era Katonda akinaazaawo kitya? Yesu ye Mulokozi atulokola okuva mu kibi. Tusobola okumanya mu mazima amaanyi agalokola okuva mu kibi nga tumanyi ekibi mu mazima kyokka. Obulamu obusobola okusaba n’amaanyi bwe bulamu bw’ettabi eryalongoosebwa—obulamu obumanyi okununulibwa okuva mu buyinza bw’okwerowoozaako. Okulaba nti ebibi byaffe mu kusaba ddala bibi, gwe mutendera ogusooka eri okununulibwa okw’amazima era okw’obwakatonda okuva mu byo.

Mu byafaayo bya Akani mwe tusanga obumu ku bujulizi obusinga amaanyi mu Byawandiikibwa nti ekibi kye kinyaga abantu ba Katonda omukisa gwe, era nti Katonda tajja kukigumiikiriza; era mu kiseera kye kimu mwe tusanga ekiraga mu ngeri esinga obutangaavu amateeka Katonda g’agoberera ng’akikolako era ng’akiggyawo. Ka tulabe mu kitangaala ky’ebyafaayo bino obanga tuyinza okuyiga engeri y’okutunuulira ekibi ky’obutasaba, n’obwonoonefu obuli ku mulandira gwakyo. Ebigambo bye njogedde waggulu, Siribeera nammwe nate “okuggyako nga muzikiriza omubi ali mu mmwe,” bitutwala mu mutima gwennyini ogw’ebyafaayo bino, era bituwa olukalala lw’amagezi ag’omuwendo ennyo agakwata ku mazima ge byogera: nti okubeerawo kw’ekibi kulemesa okubeerawo kwa Katonda.

1. Okubeerawo kwa Katonda kye kirabo ekisinga obukulu eky’abantu ba Katonda, era ge maanyi gaabwe gokka ku mulabe.—Katonda yali asuubizza Musa nti, Ndibaleeta mu nsi. Musa yalaga nti kino yakitegeera, Katonda bwe yayogera, oluvannyuma lw’ekibi ky’ennyana eya zaabu, ku kuggyawo okubeerawo kwe n’okutuma malayika. Yagaana okukkiriza ekintu kyonna ekitali kubeerawo kwa Katonda kwennyini. “Kale abantu balitegeerera ku ki nga Nkusanyusizza, nze n’abantu bo? Si lwa kubanga onooba ogenze naffe?” Kino kye kyawa Kalebu ne Yoswa obuvumu bwabwe: Mukama ali wamu naffe. Kino kye kyawa Isirayiri obuwanguzi ku Yeriko: okubeerawo kwa Katonda. Kino mu Byawandiikibwa byonna kye kisuubizo ekikulu ekiri wakati: Nze ndi wamu naawe. Kino kye kyawula omukkiriza eyeewaddeyo n’omutima gwe gwonna ku bantu ab’ensi n’Abakristaayo ab’ensi abamwetoolodde: abeera mu bulamu ng’amanyi nti akwekeddwa mu kifo eky’ekyama eky’okubeerawo kwa Katonda.

2. Okuwangulwa n’okulemererwa bulijjo biva ku kufiirwa okubeerawo kwa Katonda.—Bwe kyali bwe kityo e Ayi. Katonda yali aleese abantu be mu Kanani n’ekisuubizo eky’okubawa ensi. Okuwangulwa e Ayi bwe kwabaawo, amangu ago Yoswa n’awulira nti ensonga erina okuba nti amaanyi ga Katonda gaali gabaggiddwako. Katonda teyali abalwanidde. Okubeerawo kwe kwali kubaggiddwako.

Mu bulamu bw’Omukristaayo ne mu mulimu gw’Ekkanisa, okuwangulwa bulijjo kabonero akalaga okufiirwa okubeerawo kwa Katonda. Bwe tukozesa kino ku kulemererwa kwaffe mu bulamu obw’okusaba, era ekiva mu ekyo, ku kulemererwa kwaffe mu mulimu gwa Katonda, tutuuka okulaba nti byonna biva bivi ku kuba nti tetuyimiridde mu kussa kimu na Katonda okutangaavu era okujjuvu. Okubeera kwe okumpi naffe, okubeerawo kwe okw’amangu ago, si kye kibadde ekintu ekikulu kye tunoonya era kye twesiga. Teyasobola kukola mu ffe nga bwe yandyagadde. Okufiirwa omukisa n’amaanyi bulijjo kuva ku kufiirwa okubeerawo kwa Katonda.

3. Okufiirwa okubeerawo kwa Katonda bulijjo kuva ku kibi ekimu ekikwekebwa.—Nga obulumi bwe bwategekebwa mu butonde okulabula ku bulwadde obukwese mu mubiri, bwe kityo n’okuwangulwa ddoboozi lya Katonda eritugamba nti waliwo ekikyamu. Yeewaddeyo ddala eri abantu be, asanyuka nnyo okubeera nabo, era ayagala nnyo okubalagiramu okwagala kwe n’amaanyi ge, n’olwekyo tabeekutulako n’akatono okuggyako nga bamuwalirizza olw’ekibi.

Mu Kkanisa yonna mulimu okwemulugunya ku kuwangulwa. Ekkanisa erina amaanyi matono nnyo ku bantu abangi, oba ku abo abaasoma. Okukyuka okw’amaanyi kutono nnyo bw’okugeraageranya. Obutono bw’Abakristaayo abatukuvu, abeewaddeyo, ab’omwoyo, abeemalidde ku kuweereza Katonda ne bantu bannaabwe, buwulirwa buli wamu. Amaanyi g’Ekkanisa ag’okubuulira enjiri eri amawanga agatamanyi Katonda gasannyaladde olw’obutono bwa ssente n’abantu; era byonna biva ku bubulwa bw’okusaba okw’amaanyi okuleeta Omwoyo Omutukuvu mu maanyi, okusooka ku basumba n’abakkiriza, oluvannyuma ku baminsani n’abatamanyi Katonda. Tuyinza okwegaana nti obubulwa bw’okusaba kye kibi ekiremesa okubeerawo kwa Katonda n’amaanyi ge okweyoleka mu ngeri esingawo mu ffe?

4. Katonda yennyini ye ajja okuzuula ekibi ekikwekebwa.—Tuyinza okulowooza nti tumanyi ekibi kye ki: Katonda yekka y’asobola okubikkula amakulu gaakyo amatuufu ag’omunda. Bwe yayogera ne Yoswa, nga tannaba kulanga kibi kya Akani, Katonda yasooka n’agamba nti, “…bavudde ku ndagaano gye nabakuutira…” Katonda yali alagidde (6:19) nti omunyago gwonna ogw’e Yeriko, zaabu ne ffeeza ne byonna ebyalimu, bibeere ebiwonge, bitukuvu eri Mukama era byakutereka mu ggwanika lya Mukama. Ne Isirayiri yali emenye obweyamo buno obw’okwewaayo: teyawa Katonda ekimusaanira; yanyaga Katonda.

Kino kye twetaaga: Katonda atubikkulire engeri obubulwa bw’okusaba gye bulaga obutaba beesigwa eri obweyamo bwaffe obw’okwewaayo, nti Katonda alina okufuna omutima gwaffe gwonna n’obulamu bwaffe bwonna. Tulina okulaba nti okuziyiza okusaba kuno, wamu n’ebyekwaso bye tukuwolereza nabyo, kibi kinene okusinga bwe tubadde tulowooza; kubanga kitegeeza ki? Kitegeeza nti tetulina kwagala kunene na kuwoomerwa kussa kimu na Katonda; nti okukkiriza kwaffe kwesigama nnyo ku mirimu gyaffe n’okufuba kwaffe okusinga ku maanyi ga Katonda; nti tetutegeera nnyo omukisa ogw’omu ggulu Katonda gw’alindirira okutufukako; nti tetuli beetegefu kuwaayo kwewummuza n’obwesige bw’omubiri olw’okulindirira Katonda nga tugumiikiriza; nti obulamu bwaffe obw’omwoyo, n’okubeera kwaffe mu Kristo, binafu nnyo ddala okutusobozesa okuwangula mu kusaba. Omulimu gwa Kristo omungi bwe tugukkiriza okuba ekyekwaso ky’obutafuna budde okunoonya n’okufuna okubeerawo kwe yennyini n’amaanyi ge mu mulimu ogwo, ng’ekyetaago kyaffe ekisinga obukulu, mazima ddala kikakasa nti tetutegeera bulungi nti twesigamye ddala ku Katonda; tetutegeera mu buziba mulimu gwa Katonda ogw’obwakatonda era ogusukkulumye ku butonde, mwe tuli ebikozesebwa bye byokka; tetuyingidde ddala mu kitegeeza obubaka bwaffe n’ebigendererwa byaffe nga bya mu ggulu, ebitali bya nsi eno n’akatono; tetwewaddeyo mu bujjuvu eri Kristo Yesu yennyini era tetumusanyukiramu.

Singa tuwaayo eri Omwoyo wa Katonda atulage nti bino byonna ddala bye bitegeeza obugayaavu mu kusaba, n’okukkiriza kwaffe ebintu ebirala okukusindiikiriza ebweru, ebyekwaso byaffe byonna byandiggweerewo, ne tugwa wansi ne tukaaba nti, “Twonoonye! twonoonye!” Samwiri yagamba lumu nti, “Nze ku lwange, kikafuuwe, okwonoona eri Mukama ne ssibasabira.” Okulekera awo okusaba kwe kwonoona eri Katonda. Katonda atubikkulire kino. (Laba Ekyongerezo A.)

5. Katonda bw’azuula ekibi, kirina okwatulwa n’okugobwa.—Okuwangulwa e Ayi bwe kwajja, Yoswa ne Isirayiri tebaamanya nsonga yaakwo. Katonda yakolagana ne Isirayiri ng’eggwanga, ng’omubiri gumu, era ekibi ky’omu ku bo ne kibonerezebwa bonna. Isirayiri yonna yali tetegeera kibi ekyo, naye n’ebonaabona olw’ekyo. Ekkanisa eyinza obutamanya bunene bwa kibi kino eky’okuziyiza okusaba; abasumba oba abakkiriza kinnoomu bayinza obutakitwalangako ng’okusobya okwa ddala; naye ekyo tekikiremesa kuleeta kibonerezo kyakyo. Naye ekibi bwe kiba nga tekikyakwekeddwa, Omwoyo Omutukuvu bw’atandika okukirumiriza abantu, olwo ne kituuka ekiseera eky’okwekebera mu mutima. Mu byafaayo byaffe okugatta obuvunaanyizibwa bwa buli muntu kinnoomu n’obw’awamu kya maanyi nnyo era kya kwegendereza. Obwa buli muntu: nga bwe tukisanga mu bigambo nti “muntu ku muntu”; buli muntu yawulira ng’ali mu maaso ga Katonda, ng’alina okusalirwa omusango. Era Akani bwe yamala okulondebwa, yalina okwatula. Obw’awamu: nga bwe tukiraba mu Isirayiri yonna okusooka okubonaabona n’okukolebwako Katonda, oluvannyuma n’okukwata Akani, n’ab’omu nju ye, n’ekintu ekiwonge, n’okubazikiriza okuva wakati mu bo.

Bwe tuba n’ensonga okulowooza nti kino kye kibi ekiri mu lusiisira, ka tutandike n’okwatula kinnoomu n’okwatula awamu. Era oluvannyuma ka tujje mu maaso ga Katonda tuggyewo era tuzikirize ekibi. Wano ku mulyango gwennyini ogw’ebyafaayo bya Isirayiri mu Kanani wayimiridde entuumu y’amayinja mu kiwonvu kya Akoli, okutubuulira nti Katonda tasobola kugumiikiriza kibi, nti Katonda tajja kubeera wamu na kibi, era nti bwe tuba nga ddala twagala okubeerawo kwa Katonda mu maanyi, ekibi kirina okuggibwawo. Ka tutunuulire amazima gano ag’amaanyi nga bwe gali. Wayinza okubaawo ebibi ebirala, naye kino mazima ddala kye kimu ku ebyo ebireeta okufiirwa okubeerawo kwa Katonda—tetusaba nga Kristo n’Ebyawandiikibwa bwe bituyigiriza. Ka tukireete mu maaso ga Katonda, tuwaayo ekibi kino kittibwe. Ka twewaayo eri Katonda okugondera eddoboozi lye. Waleme kubaawo kutya kwa kulemererwa okw’edda, waleme kubaawo kibinja kya bikemo ebitiisa, oba emirimu, oba ebyekwaso, ebituziyiza. Kino kibuuzo kyangu ekya buwulize. Tugenda kwewaayo eri Katonda n’Omwoyo we tubeere mu bulamu obw’okusaba, obumusanyusa? Mazima ddala, obanga ye Katonda abadde aziyiza okubeerawo kwe, abadde abikkula ekibi, ayita kizikirizibwe era tudde mu buwulize, mazima ddala tusobola okwesiga ekisa kye okutukkiriza n’okutuwa amaanyi olw’obulamu bw’atusaba. Si kibuuzo kya ki ky’osobola okukola; kibuuzo kya kuba nti kaakano, n’omutima gwo gwonna, okyuka okuwa Katonda ekimusaanira, n’owaayo ggwe kennyini okuleka okwagala kwe n’ekisa kye bikole mu ggwe.

6. Ekibi bwe kigobwa, okubeerawo kwa Katonda kuzzibwawo.—Okuva ku lunaku olwo n’okweyongerayo, mu kitabo kya Yoswa temuli kigambo na kimu ku kuwangulwa mu lutalo. Ebyafaayo bibalaga nga bava ku buwanguzi bagenda ku buwanguzi. Okubeerawo kwa Katonda bwe kukakasibwa, kuwa amaanyi okuwangula buli mulabe.

Amazima gano ganyangu nnyo ne kiba nti obwangu bwe tugakkiriza nabwo bugaggyako amaanyi gaago. Ka tuyimirireko tulowooze kye gategeeza. Okubeerawo kwa Katonda bwe kuzzibwawo kitegeeza obuwanguzi obukakafu. Kale, ffe tuvunaanyizibwa olw’okuwangulwa. Kale, walina okubaawo ekibi wonna wonna ekikireeta. Kale, tusaanidde amangu ddala okuzuula n’okuggyawo ekibi. Tuyinza okusuubira n’obwesige okubeerawo kwa Katonda mu kaseera ekibi lwe kinaaba kiggiddwawo. Mazima ddala buli omu alina obuvunaanyizibwa obw’amaanyi okwekebera obulamu bwe alabe ekitundu ky’ayinza okuba nakyo mu bubi buno.

Katonda tayogera n’abantu be ku kibi okuggyako nga agenderera okubalokola okuva mu kyo. Ekitangaala kye kimu ekiraga ekibi kye kijja okulaga n’ekkubo ery’okukivaamu. Amaanyi ge gamu agamenya ne gasalira omusango, bwe tunaagagondera n’obwetoowaze ne tugalindirira mu kwatula ne mu kukkiriza, gajja kutuwa amaanyi okugolokoka n’okuwangula. Ye Katonda ayogera n’Ekkanisa ye era naffe ku kibi kino: “…ne yennyamira nti tewali muntu ayinza kudduukirira.” “…newuunya okulaba nga tewaali n’omu ayinza kunkwatirako.” “Ne nnoonya omuntu mu bo ayinza okuzimba ekisenge era ayinza okubeeyimiririra mu maaso gange ku lw’ensi, naye ne siraba n’omu.” Katonda ayogera bw’atyo ye wuuyo ajja okukyusa embeera ku lw’abaana be abanoonya amaaso ge. Ajja kufuula ekiwonvu kya Akoli—eky’emitawaana n’ensonyi, eky’ekibi ekyatulwa ne kigobwa—oluggi olw’essuubi. Tuleme kutya, tuleme kwekwata ku byekwaso n’ebigambo ebinnyonnyola embeera bye zituleetera, wabula twatule bwatuzi nti, “Twonoonye; tukyayonoona; tetwetantala kwongera kwonoona.” Mu nsonga eno ey’okusaba tukakasa nti Katonda tatusaba bitasoboka. Tatukooya na kigendererwa ekitatuukirizika. Tatusaba kusaba okusukka ekisa ky’atuwa okutusobozesa. Ajja kutuwa ekisa okukola ky’asaba, era okusaba bwe kityo nti okwegayiririra kwaffe abalala, buli lunaku, kuleetere ye naffe essanyu, kubeere ensibuko y’amaanyi eri omuntu waffe ow’omunda n’omulimu gwaffe, era omukutu gw’omukisa eri abo be tukolera.

Katonda yakolagana kinnoomu ne Yoswa, ne Isirayiri, ne Akani. Buli omu ku ffe amuleke akolagane naye kinnoomu ku kibi kino eky’okuziyiza okusaba, n’ebikivaamu mu bulamu bwe ne mu mulimu gwe; ne ku kununulibwa okuva mu kibi, obukakafu bwakwo n’omukisa gwakwo. Kale vuunama mu kasirise olindirire mu maaso ga Katonda, okutuusa nga, nga Katonda, akubikkako ekisiikirize ky’okubeerawo kwe, akuggye mu kitundu ekyo eky’okuwakana ku ebyo abantu bye basobola, omutali kulumirizibwa kibi okw’omu buziba, era omutali kununulibwa kujjuvu kuyinza kujja. Twala ekiseera eky’akasirise, osirike mu maaso ga Katonda, alyoke akwate ensonga eno mu mukono gwe. “Gumiikiriza, … kubanga leero … tajja kuwummula okutuusa ensonga eyo lw’anagimala.” Weewaayo mu mikono gya Katonda.