Essuula 7 · eddakiika 10 ez’okusoma · eddakiika 13 ez’okuwuliriza
Obulamu Obuyinza Okusaba
“Bwe munywerera mu Nze ne munyweza ebigambo byange, buli kye munaasabanga kinaabakolerwanga.”—Yokaana 15:7.
“Okusaba n’omutima omumalirivu ogw’omuntu omutuukirivu, kubeera n’obuyinza bungi, era n’ebivaamu biba bya ttendo.”—Yakobo 5:16.
“Abaagalwa, omutima gwaffe bwe gutatusalira musango, tuba bagumu mu maaso ga Katonda. Era buli kye tumusaba akituwa, kubanga tugondera ebiragiro bye, era ne tukola ebimusanyusa.”—1 Yokaana 3:21, 22.
Wano ku nsi, omuntu asabira abalala ekisa, obuyinza bw’alina businziira ddala ku mpisa ze, ne ku nkolagana gy’alina n’oyo gw’abeegayiririra. Ekyo ky’ali kye kiwa obuzito ekyo ky’asaba. Ne eri Katonda bwe kiri bwe kityo. Obuyinza bwaffe mu kusaba businziira ku bulamu bwaffe. Obulamu bwaffe bwe buba obutuufu, tujja kumanya okusaba mu ngeri esanyusa Katonda, era okusaba kwaffe kujja kufuna okuddibwamu. Ebyawandiikibwa bye tujulizza waggulu byonna bisonga ku kino. Mukama waffe agamba nti, “Bwe munywerera mu Nze,” buli kye munaasaba kinaabakolerwa. Okusinziira ku Yakobo, okusaba okw’omuntu omutuukirivu kwe kubeera n’obuyinza bungi. Yokaana agamba nti buli kye tusaba tukiweebwa kubanga tugondera Katonda era ne tumusanyusa. Obutaba na maanyi kusaba nga bwe kisaanidde era nga tetuggwaamu maanyi, n’obutaba na buyinza mu kusaba eri Katonda, byonna bisonga ku kintu ekibulamu mu bulamu bw’Omukristaayo. Bwe tuyiga okubeera n’obulamu obusanyusa Katonda, Katonda lw’alituwa bye tusaba. Ka tuyige okuva eri Mukama waffe Yesu, mu lugero lw’omuzabbibu, obulamu obulungi era obw’amaanyi obuyinza okusaba ne buweebwa kye bwagala bwe buli. Wuliriza eddoboozi lye: “Bwe munywerera mu Nze ne munyweza ebigambo byange, buli kye munaasabanga kinaabakolerwanga.” Era nate ku nkomerero y’olugero: “Si mmwe mwannonda! Wabula Nze nabalonda, mulyoke mubale ebibala ate ebibala eby’olubeerera. Olwo buli kye munaasabanga Kitange mu linnya lyange anaakibawanga.”
Kale kaakano, okusinziira ku lugero luno, bulamu ki omuntu bw’alina okubeera nabwo okubala ebibala, n’oluvannyuma okusaba n’okuweebwa kye twagala? Kiki kye tulina okuba oba okukola, ekinaatusobozesa okusaba nga bwe tusaanidde, n’okuweebwa kye tusaba? Okuddibwamu kuli mu kigambo kimu: obulamu bw’ettabi bwe buwa obuyinza mu kusaba. Tuli matabi ga Kristo, Omuzabbibu Omulamu. Tulina kubeera bubeezi ng’amatabi, ne tubeera mu Kristo, olwo buli kye tunaasaba kinaatukolerwa.
Fenna tumanyi ettabi kye ki, n’ekyo ekisinga okulyawula. Ttabi kikula bukuzi ky’omuzabbibu, ekiguvaamu era ekyateekebwawo okubala ebibala. Lirina ensonga emu yokka ey’okubeerawo: liriwo ku kiragiro ky’omuzabbibu, omuzabbibu gulyoke gubale era gwengeze ebibala byagwo eby’omuwendo okuyita mu lyo. Ng’omuzabbibu bwe gubeerawo olw’ekigendererwa kimu kyokka, ddala era mu bujjuvu, okukola omubisi ogukola ezabbibu, n’ettabi bwe lityo teririna kigendererwa kirala wabula kino kyokka: okufuna omubisi ogwo n’okubala ezabbibu. Omulimu gwalyo gwokka kwe kuweereza omuzabbibu, omuzabbibu gulyoke gukole omulimu gwagwo okuyita mu lyo.
Ate omukkiriza, ettabi lya Kristo Omuzabbibu ow’omu ggulu, tuteekwa okutegeera nti naye, ddala era yekka, alina okubeera omulamu olw’ensonga eno yokka, Kristo alyoke abale ebibala okuyita mu ye? Kitegeeza nti Omukristaayo ow’amazima, ng’ettabi, alina okubeera nga yeemalidde ddala era nga yeewaddeyo eri omulimu gw’okubala ebibala olw’ekitiibwa kya Katonda, nga Kristo Omuzabbibu bwe yali ku nsi, era bw’ali kaakano mu ggulu? Kino, so si ekitali kino, kye kitegeeza ddala. Abantu ng’abo be baweebwa ebisuubizo by’okusaba ebitaliiko kkomo eby’omu lugero luno. Obulamu bw’ettabi, obubeerawo olw’Omuzabbibu yekka, bwe bunaaba n’obuyinza okusaba nga bwe kisaanidde. Obulamu bwaffe bwe bubeera mu ye, n’ebigambo bye ne bibeera mu mutima gwaffe ne mu bulamu bwaffe, nga tubikuuma era nga tubigondera, nga bifuuse ekitundu ky’obuntu bwaffe ddala, tujja kubeera n’ekisa eky’okusaba nga bwe kisaanidde, n’okukkiriza okw’okuweebwa buli kye twagala.
Ka tugatte ebintu bino byombi, tubitwale mu mazima gaabyo ag’ennyini era agategeerekeka obulungi, ne mu bukulu bwabyo obw’obwakatonda obutaliiko kkomo. Ebisuubizo by’okwogera kwa Mukama waffe okw’okusiibula, n’okuddiŋŋana kwabyo okw’ekitalo emirundi mukaaga okw’ebigambo ebitaliiko kkomo, ekintu kyonna, buli kye munaasaba (Yokaana 14:13, 14; 15:7, 16; 16:23, 24), bitulabikira nga binene nnyo okutwalibwa nga bwe biri, ne tubikendeeza okutuuka ku birowoozo byaffe eby’obuntu ku kiki ekirabika nga kisaanidde. Kino kiri bwe kityo kubanga tubyawula ku bulamu obwo obw’okwewaayo okujjuvu era okutaliiko kkomo eri okuweereza Kristo, obwo bwe byaweebwa. Endagaano ya Katonda bulijjo eri bw’eti: Waayo byonna, ofune byonna. Oyo eyeetegefu okubeera ettabi ddala, era ettabi lyokka, eyeetegefu okwewaayo ddala eri Yesu Omuzabbibu wa Katonda akole naye nga bw’ayagala, okubala ebibala bye okuyita mu ye, n’okubeera omulamu buli kaseera ku lulwe yekka, ajja kufuna eddembe ery’obwakatonda okwesiga ekisuubizo kya Kristo ekya buli kye munaasaba mu bujjuvu bwakyo bwonna, n’amagezi n’obwetoowaze eby’obwakatonda okukikozesa obulungi. Ajja kubeera mu bulamu era asabe, era yeesigame ku bisuubizo bya Kitaffe, nga Kristo bwe yakola, olw’ekitiibwa kya Katonda kyokka mu kulokolebwa kw’abantu. Obuvumu bwe mu kusaba ajja kubukozesa n’ekigendererwa kimu kyokka: obuyinza mu kwegayiririra abalala, n’abantu okuweebwa omukisa. Okwewaayo okutaliiko kkomo okw’obulamu bw’ettabi eri okubala ebibala, n’okutuuka okutaliiko kkomo ku bugagga bw’obulamu bw’Omuzabbibu, tebiyinza kwawulibwa. Obulamu obubeera ddala mu Kristo bwe buyinza okusaba okusaba okw’amaanyi mu linnya lya Kristo.
Lowooza akaseera katono ku basajja b’okusaba mu Byawandiikibwa, olabe mu bo obulamu obwali busobola okusaba n’obuyinza obwenkanidde awo bwe bwali. Twayogera ku Ibulayimu ng’omwegayirizi. Kiki ekyamuwa obuvumu obwenkanidde awo? Yali amanyi nti Katonda yali amulonze era amuyise okuva mu maka ge ne mu bantu be, atambulire mu maaso ge, amawanga gonna galyoke gaweebwe omukisa mu ye. Yali amanyi nti yali agondedde, era nti yali alese byonna olwa Katonda. Obuwulize obutaliimu kubuusabuusa, okutuuka n’okuwaayo omwana we nga ssaddaaka, bwe bwali etteeka ly’obulamu bwe. Yakola Katonda kye yamusaba: n’agumira okwesiga Katonda okukola kye yasaba. Twayogera ku Musa ng’omwegayirizi. Naye yali alese byonna olwa Katonda, “yalaba nti okuvumibwa olwa Kristo kisingira wala obugagga bw’e Misiri.” Yabeeranga mu bulamu nga yeewaddeyo eri Katonda akole naye nga bw’ayagala: “Musa yali muweereza mwesigwa mu nnyumba ya Katonda yonna.” Emirundi emeka nga kiwandiikiddwa ku ye nti, “Musa bw’atyo n’akola ebyo byonna nga Mukama bwe yamulagira.” Tekyewuunyisa nti yali muvumu nnyo: omutima gwe gwali mutuufu eri Katonda: yali amanyi nti Katonda ajja kumuwulira. Era kino kye kimu ne ku Eriya, omusajja eyayimirira okuwolereza Mukama Katonda wa Isirayiri. Omuntu eyeetegefu okuwaayo byonna ku lwa Katonda ayinza okwesiga Katonda okumukolera byonna.
Abantu nga bwe babeera mu bulamu, bwe batyo bwe basaba. Obulamu bwe busaba. Obulamu, mu kwewaayo okw’omutima gwonna, obuwaayo byonna ku lwa Katonda n’eri Katonda, bwe buyinza okusaba byonna okuva eri Katonda. Katonda waffe ayaayaanira nnyo okweraga nti ye Katonda Omwesigwa era Omuyambi ow’Amaanyi ow’abantu be. Alindirira mitima gyokka egyakyuka ddala okuva ku nsi ne gidda gy’ali, era egyegguddewo okufuna ebirabo bye. Omuntu afiirwa byonna alifuna byonna; agumira okubisaba n’okubitwala. Ettabi eribeera mu bulamu nga libeera mu Kristo Omuzabbibu ow’omu ggulu, mu mazima era olw’ekyo kyokka, nga lyewaddeyo ddala, nga Kristo, okubala ebibala mu kulokolebwa kw’abantu, era ebigambo bye ne biyingira ne bibeera mu bulamu bwalyo, liyinza era ligumira okusaba kye lyagala—kinaalikolerwa. Era bwe tuba nga tetunnatuuka ku kwewaayo okwo okujjuvu Mukama waffe kwe yali atendese abayigirizwa be, era nga tetusobola kwenkana nabo mu buyinza bwabwe obw’okusaba, wadde kiri kityo, tuyinza okuzzibwamu amaanyi nga tujjukira nti, ne mu madaala aga wansi ag’obulamu bw’Omukristaayo, buli kigere ekipya eky’okweyongera mu maaso mu kufuba okutuuka ku bulamu bw’ettabi obutuukiridde, na buli kwewaayo okubeera omulamu ku lw’abalala mu kubeegayiririra, Katonda okuva waggulu ajja kubiddamu n’eddembe erigya mu kipimo kye kimu, ery’okusemberera n’obuvumu obusingawo, n’okusuubira okuddibwamu okusingawo obunene. Gye tukoma okusaba, era gye tukoma okutegeera nti tetusaanira kusaba na buyinza, gye tukoma okusindikibwa n’okuyambibwa okweyongera mu maaso okutuuka ku kyama ky’obuyinza mu kusaba—obulamu obubeera mu Kristo, nga bwewaddeyo ddala akole nabwo nga bw’ayagala.
Era oba nga waliwo ababuuza, nga kumpi baweddemu essuubi ly’okutuuka, ensonga lwaki balemererwa mu bulamu buno obw’ettabi obw’omukisa, obutali buzibu naye nga bwa maanyi bwe butyo, era nga babuuza engeri gye bayinza okubutuukako, ka mbalage erimu ku masomo ag’omuwendo ennyo ag’omu lugero lw’Omuzabbibu. Lye limu ku ago abantu ge batafaako nnyo. Yesu yayogera nti, “Nze muzabbibu ogw’amazima, ate Kitange ye mulimi.” Tetulina ye yekka, Omwana wa Katonda agulumiziddwa, mu bujjuvu bwe obw’obwakatonda, mwe tuyinza okusena okuva mu bujjuvu bw’obulamu bwe n’ekisa kye,—kino kya kitalo nnyo,—naye waliwo ekintu ekirala eky’omukisa n’okusingawo. Tulina Kitaffe, ng’Omulimi, alabirira okubeera kwaffe mu Muzabbibu, okukula kwaffe n’okubala kwaffe ebibala. Okukuuma okwegatta kwaffe ne Kristo tekulekeddwa ku kukkiriza kwaffe oba ku bwesigwa bwaffe: Katonda, Kristo gw’ayita Kitange, era eyatugatta naye,—Katonda yennyini ajja kulaba nti ettabi liba nga bwe lisaanidde okuba, ajja kutusobozesa okubala ebibala ddala bye twateekerwawo okubala. Wulira Kristo bye yayogera ku kino: “Buli ttabi eribala ebibala, alirongoosa lyeyongerenga okubala.” Kitaffe anoonya ebibala ebisingawo; era Kitaffe yennyini ajja kuleeta ebibala ebisingawo. Kino kye kimuleetera, ng’Omulimi w’emizabbibu, okulongoosa amatabi.
Lowooza akaseera katono kino kye kitegeeza. Kigambibwa nti mu bimera byonna ebibala ebibala ku nsi, tewali kibala bibala ebijjudde omwenge omuka bwe bityo, era okuva mu byo omwenge omuka mwe guyinza okusogolwa mu bungi bwe butyo, ng’omuzabbibu. Era mu bimera byonna ebibala ebibala, tewali kyanguyirwa nnyo okukulamu emiti egy’omu nsiko egitaliiko bibala, era kye kyetaagisa ennyo okusalirwa n’okulongoosebwa, ng’omuzabbibu. Omulimu omunene ogumu omulimi w’emizabbibu gw’alina okukolera ettabi buli mwaka kwe kulisalira. Ebimera ebirala biyinza okumala ekiseera nga tebisaliddwa, ate ne bibala ebibala: omuzabbibu gulina okusalirwa. Noolwekyo ekintu kimu ettabi eryagala okubeera mu Kristo n’okubala ebibala bingi, n’okusobola okusaba buli kye lyagala, kye lirina okukola, kwe kwesiga n’okwewaayo eri okulongoosa kuno okw’obwakatonda. Kiki omulimi w’emizabbibu ky’asalako n’akambe ke ak’okusalira? Tewali kirala wabula omuti ettabi gwe lyakuza—omuti omutuufu era ogw’amazima, ogulimu obutonde bw’omuzabbibu ow’amazima. Guno gulina okusalibwako. Lwaki? Kubanga gusika amaanyi n’obulamu bw’omuzabbibu, era guziyiza omubisi okukulukutira mu zabbibu. Gye gukoma okusalibwa, omuti gye gukoma okukendeera mu ttabi, n’omubisi gwonna gye gukoma okuyinza okugenda mu zabbibu. Omuti gw’ettabi gulina okukendeera, ebibala by’omuzabbibu biryoke byeyongere; mu kugondera etteeka ly’obutonde bwonna, nti okufa lye kkubo erituusa ku bulamu, nti amagoba gajjira mu ssaddaaka, okukula okw’omuti okungi era okw’amaanyi kulina okusalibwako ne kusuulibwa, obulamu obusingawo obungi bulyoke bulabikire mu kirimba ky’ebibala.
Bw’otyo, ggwe omwana wa Katonda, ettabi ly’Omuzabbibu ow’omu ggulu, mu ggwe mulimu ekirabika ng’ekitaliiko kabi era nga kikkirizibwa ddala, naye ate nga kisika nnyo okwagala kwo n’amaanyi go, ne kiba nti kirina okusalibwako n’okulongoosebwako. Twalaba obuyinza mu kusaba abasajja nga Ibulayimu ne Musa ne Eriya bwe baalina, era tumanyi ebibala bye baabala. Naye era tumanyi ekyo kye baasasula; engeri Katonda gye yalina okubaawula ku bibeetoolodde, n’okubasikanga buli kiseera okuva ku kwesiga kwonna mu bo bennyini, banoonye obulamu bwabwe mu ye yekka. Okwagala kwaffe ffe kennyini, n’amaanyi gaffe, n’okufuba kwaffe, n’essanyu lyaffe, ne bwe biba nga birabika nga bya butonde era nga tebiriimu kibi, bwe binaasalibwako, amaanyi gonna ag’obuntu bwaffe ne gaba nga ga ddembe era nga gaggule okufuna omubisi gw’Omuzabbibu ow’omu ggulu, Omwoyo Omutukuvu, olwo lwe tunaabala ebibala bingi. Mu kuwaayo ebyo obutonde bye bunywezezza, mu kugonda okujjuvu era okw’omwoyo omumalirivu eri akambe akatukuvu aka Katonda ak’okusalira, mwe tunaatuukira ku ekyo Kristo kye yatulondera era kye yatuteekerawo—okubala ebibala, buli kye tunaasaba Kitaffe mu linnya lya Kristo alyoke atuwe.
Akambe ako ak’okusalira kye ki, Kristo atubuulira mu lunyiriri oluddirira. “Mmwe kaakano muli balongoofu olw’ekigambo kye mbagambye.” Nga bw’ayogera oluvannyuma nti, “Obatukuze mu mazima; ekigambo kyo ge mazima.” “Ekigambo kya Katonda … kisala okusinga ekitala eky’obwogi obubiri, era kiyitamu ne kituukira ddala ku mmeeme n’omwoyo.” Ebigambo Kristo bye yali agambye abayigirizwa be byali bikebera nnyo omutima: ku kwagala n’obwetoowaze, ku kuba asembayo, era, nga ye bw’ali, omuweereza wa bonna, ku kwefiiriza, n’okwetikka omusaalaba, n’okufiirwa obulamu. Okuyita mu kigambo kye, Kitaffe yali abalongoosezza, ng’asazeeko okwesiga kwonna mu bo bennyini oba mu nsi, n’abateekateeka okuyingirwa n’okujjuzibwa Omwoyo w’Omuzabbibu ow’omu ggulu. Si ffe tuyinza okwerongoosa: Katonda ye Mulimi w’emizabbibu: tuyinza okwewaayo mu mikono gye nga tuli bagumu.
Ab’oluganda abaagalwa,—abasumba, abaminsani, abasomesa, abakozi, abakkiriza abakadde n’abato,—munakuwala olw’obutasaba kwammwe, era, ekiddirira, olw’obutaba na buyinza mu kusaba? Ai! mujje muwulirize Mukama wammwe omwagalwa ng’abagamba nti, “mubeere matabi bubeezi, ageegatta ku Muzabbibu ow’omu ggulu era agafuuse kimu nagwo, era okusaba kwammwe kujja kubeera kwa maanyi era kubeere n’obuyinza bungi.” Munakuwala nti kino kyennyini kye kizibu kyammwe—temubeera, temusobola kubeera, mu bulamu buno obw’ettabi, nga mubeera mu ye? Ai! mujje muwulirize nate. “Ebibala ebisingawo” si kye mwagala mmwe mwokka, naye ne Kitaffe kye yagala. Ye Mulimi alongoosa ettabi eribala ebibala, lyeyongerenga okubala. Mwesuule ku Katonda, akole mu mmwe ekitayinzika eri abantu. Mwesigame ku kulongoosa okw’obwakatonda, okusalako n’okuggyawo okwesiga kwonna n’okufuba kwonna okw’omuntu ku bubwe, ebibadde ensonga y’okulemererwa kwammwe. Katonda eyabawa Omwana we omwagalwa okuba Omuzabbibu gwammwe, eyabafuula amatabi ge, talikola mulimu gwe ogw’okulongoosa, okubafuula ab’okubala ebibala mu buli mulimu omulungi, ne mu mulimu gw’okusaba n’okwegayiririra abalala?
Buno bwe bulamu obuyinza okusaba. Ettabi eryewaddeyo ddala eri Omuzabbibu n’ebigendererwa byagwo, nga litadde obuvunaanyizibwa bwonna obw’okulongoosebwa kwalyo ku Mulimi w’emizabbibu; ettabi eribeera mu Kristo, eryesiga Katonda era eryewaayo gy’ali alirongoose, liyinza okubala ebibala bingi. Mu buyinza bw’obulamu obw’engeri eyo tujja kwagala okusaba, tujja kumanya engeri y’okusaba, tujja kusaba, era tujja kuweebwa buli kye tusaba.
Essuula 7 ewedde
Obulamu Obuyinza Okusaba