Obutasaba Ekimala

“Mwagala ebintu ne mutabifuna … kubanga mulemeddwa okubisaba.”—Yakobo 4:2.

“N’alaba nga tewali muntu, ne yennyamira nti tewali muntu ayinza kudduukirira.”—Isaaya 59:16.

“Tewali n’omu akoowoola linnya lyo oba eyewaliriza okukukwatako.”—Isaaya 64:7.

Mu lukuŋŋaana lwaffe olwasembayo e Wellington olw’Okunnyikiza Obulamu obw’Omwoyo, mu Apuli, enkuŋŋaana ez’oku makya zaaweebwayo eri okusaba n’okwegayiririra abalala. Twafunamu omukisa mungi, mu kuwuliriza Ekigambo kye kiyigiriza ku bwetaavu bwabyo n’amaanyi gaabyo, ne mu kwegatta awamu mu kwegayirira okutakoma. Bangi baawulira nti tumanyi kitono nnyo ku kusaba okunyiikivu era okutaddirira, era nti mazima kye kimu ku byetaago ebisinga obunene eby’Ekkanisa.

Mu myezi ebiri egiyise mbadde nzija mu nkuŋŋaana nnyingi. Mu lusooka, Olukuŋŋaana lw’Abaminsani Abaholandi e Langlaagte, Okusaba kwe kwali kulondeddwa okuba omulamwa gw’emboozi. Mu luddako, e Johannesburg, ow’oluganda omusuubuzi yayogera ku kukakasa kwe okw’amaanyi nti ekyetaago ekinene eky’Ekkanisa mu biseera byaffe kwe kubeera n’omwoyo n’enkola y’okwegayiririra abalala okusingawo. Wiiki emu oluvannyuma twalina Olukuŋŋaana lw’Abasumba Abaholandi mu Free State, era eyo, oluvannyuma lw’ennaku bbiri ez’okusinza mu kibiina nga tuyiga ku mulimu gw’Omwoyo Omutukuvu, twamala ennaku ssatu nga tulowooza ku nkolagana y’Omwoyo n’okusaba. Mu nkuŋŋaana z’abasumba ezaabaddewo mu bukuŋŋaana obusinga obungi obwaddirira, twakulemberwa okwogera ku nsonga eno, era buli wamu waaliwo okwatula kumu: Tusaba kitono nnyo! Era wamu n’ekyo, kyalabika nga waliwo okutya nti olw’obungi bw’emirimu n’amaanyi g’empisa, kyali kumpi tekiyinzika kusuubira nkyukakyuka yonna ennene.

Siyinza kwogera bwe nnakwatibwako ennyo olw’emboozi zino. Okusinga byonna, olw’ekirowoozo nti abaweereza ba Katonda bayinza okuba n’ekintu ekiringa okuggwamu essuubi ku ky’okukyusibwa ddala, n’okununulibwa ddala okuva mu kulemererwa okuteekwa okulemesa essanyu lyaffe mu Katonda n’amaanyi gaffe mu kumuweereza. Ne nsaba Katonda ampe ebigambo ebitaliyamba kyokka okussa omwoyo ku kibi kino, naye okusingira ddala ebiyinza okukoleeza okukkiriza, n’okuleeta obukakafu nti Katonda, ku bw’Omwoyo we, alitusobozesa okusaba nga bwe kitugwanira.

Ka ntandike, ku lw’abo abatassangako mwoyo ku nsonga eno, nga njogera ku bimu ku bintu ebiraga nti okuwulira obunafu mu nsonga eno kubuna wonna.

Omwaka oguwedde waafulumizibwa lipoota y’okwogera Dr. Whyte owa Free St. George’s, Edinburgh, kwe yawa abasumba. Mu kwo yagamba nti, bwe yali akyali musumba muto, yalowooza nti ebiseera bye yasigazanga ng’amaze okulambula abantu be, yalina okubimala nga bwe kisoboka ng’ali n’ebitabo bye mu kisenge kye eky’okusomeramu. Yayagala okuliisa abantu be ebisingayo obulungi bye yali ayinza okubateekerateekera. Naye kaakano yali ayize nti okusaba kukulu okusinga okusoma. Yajjukiza baganda be ku ky’okulonda abaddiikoni okulabirira ebisolozebwa, abatume ekkumi n’ababiri basobole okugamba nti, “Ffe tulyoke twemalire ku kusaba, n’okubuulira n’okuyigiriza,” n’agamba nti oluusi, abaddiikoni bwe baamuleeteranga omusaala gwe, yeebuuzanga obanga yali mwesigwa mu ndagaano ye nga abaddiikoni bwe baali abeesigwa mu yaabwe. Yawulira nga kumpi kikeerewa okuddamu okufuna kye yali afiiriddwa, n’akubiriza baganda be okusaba ennyo. Nga kwe kwatula n’okulabula okw’amaanyi okuva mu omu ku bali mu bifo ebya waggulu: Tusaba kitono nnyo!

Mu Lukuŋŋaana lw’e Regent Square emyaka ebiri egiyise, ensonga eno yajja mu mboozi n’omusumba omu omututumufu ow’e London. Yagamba nti singa ebiseera ebingi bwe bityo biteekwa okuweebwayo eri okusaba, kyandireetedde okulagajjalira emirimu egy’obuvunaanyizibwa egitayinza kulindako: “Waliwo ebbaasa ey’oku makya, nga sinnalya kya ku makya, erimu amabaluwa kkumi oba kkumi n’abiri ageteekwa okuddibwamu. Oluvannyuma waliwo enkiiko ezirindiridde, n’emirimu emirala egitabalika, egisukka n’okujjuza olunaku. Kizibu okulaba engeri gye kiyinza okukolebwamu.”

Okuddamu kwange, mu bufunze, kwali nti kyali kibuuzo kyokka obanga okuyita kwa Katonda okumuwa ebiseera byaffe n’okufaayo kwaffe kukulu okusinga okw’abantu. Singa Katonda yali alindirira okutusisinkana, n’okutuwa omukisa n’amaanyi okuva mu ggulu olw’omulimu gwe, kwali kutalengera wala okuteeka emirimu emirala mu kifo ekyandibadde ekya Katonda n’okumulindirira.

Mu lumu ku nkuŋŋaana zaffe ez’abasumba, omulabirizi w’essaza eddene yannyonnyola ensonga bw’eti: “Ngolokoka ku makya ne mbeera n’ekitundu ky’essaawa ne Katonda, mu Kigambo ne mu kusaba, mu kisenge kyange nga sinnalya kya ku makya. Ngenda ebweru, ne mbeera mu mirimu mingi nnyo olunaku lwonna. Sirowooza nti dakiika nnyingi ziyitawo nga sisabye kusaba kumpi okw’okulungamizibwa oba okuyambibwa. Bwe mmala emirimu gy’olunaku, nkomawo mu kusinza kwange okw’akawungeezi ne njogera ne Katonda ku mirimu gy’olunaku. Naye okusaba okw’amaanyi, okutegeerekeka era okunyiikivu Ebyawandiikibwa kwe byogerako, omuntu akumanyiiko kitono.” Yabuuza nti: Nnina kulowooza ki ku bulamu ng’obwo?

Ffenna tumanyi enjawulo wakati w’omuntu amagoba ge agamala obumazi okulabirira amaka ge n’okukuuma bizinensi ye, n’omulala ensimbi z’afuna zimusobozesa okugaziya bizinensi n’okuyamba abalala. Wayinza okubaawo obulamu bw’Omukristaayo obunyiikivu, omuli okusaba okumala obumazi okutuziyiza okudda emabega, n’okukuuma obukuumi we twatuuka, awatali kukula nnyo mu by’omwoyo oba mu kufaanana Kristo. Embeera eba ya kwekuuma okusinga okulumba: tunoonya kwewala kukemebwa, so si kugolola mukono okutuuka ku ddaala erya waggulu. Bwe kiba nga ddala tulina okugenda nga tweyongera amaanyi, nga tulaba mu bungi amaanyi ga Katonda okututukuza ffe ffennyini n’okuleeta omukisa ogwa nnamaddala ku balala, waliwo okwetaaga okusaba okutegeerekeka era okunyiikivu okusingawo. Okuyigiriza kw’Ebyawandiikibwa ku kukaaba emisana n’ekiro, okunyiikirira okusaba, okutunula nga tusaba, n’okuwulirwa olw’okwetayirira, kuteekwa mu kigero ekimu okufuuka ekintu kye tumanyi mu bulamu bwaffe, bwe tuba nga ddala tugenda kuba abegayirizi.

Mu lukuŋŋaana olwaddirira ddala, ekibuuzo kye kimu kyabuuzibwa mu ngeri endala katono. “Ndi mukulu w’ekifo ky’emisoni, nga nnina essaza eddene eriri ebweru lye ndabirira. Ndaba obukulu bw’okusaba ennyo, naye obulamu bwange kumpi tebuleka kifo kyakwo. Tulina kugonda? Oba mutubuulire engeri gye tuyinza okutuuka ku kye twagala?” Nakkiriza nti obuzibu buno buli eri buli muntu. Nnajjukira ebigambo by’omu ku baminsani baffe ab’omu South Africa abasinga okussibwamu ekitiibwa, kati eyagenda okuwummula: naye yalina okwemulugunya kwe kumu. “Ku makya ku ssaawa kkumi n’emu abalwadde baba ku mulyango nga balindirira eddagala. Ku ssaawa kkumi n’ebbiri abakubi b’ebitabo bajja, era nnina okubateeka ku mulimu n’okubayigiriza. Ku ssaawa ssatu nteekwa okugenda ku ssomero, era okutuusa ekiro ennyo mbeera mu kuwandiika amabaluwa amangi.” Mu kuddamu kwange najuliza olugero lw’Abaholandi: ‘Ekyo ekizitowa ennyo kiteekwa okupima ennyo,’—kiteekwa okubeera mu kifo ekisooka. Etteeka lya Katonda terikyuka: nga bwe kiri ku nsi, bwe kityo ne mu kukolagana kwaffe n’eggulu, tufuna nga bwe tuwaayo. Okuggyako nga twagala okusasula omuwendo, ne tuwaayo ebiseera n’okufaayo n’ebyo ebirabika ng’obuvunaanyizibwa obutuufu oba obwetaagisa, ku lw’ebirabo eby’omu ggulu, tetwetaaga kusuubira kulaba nnyo maanyi ga nsi ey’omu ggulu mu mulimu gwaffe. Ekibiina kyonna ekyali awo kyegatta mu kwatula kuno okw’ennaku; kyali kirowoozeddwako, era kikungubagiddwako, emirundi egitabalika; naye era, mu ngeri emu oba endala, byali bikyali awo, ebyetaago bino byonna ebinyigiriza, n’okusalawo kwonna okw’okusaba ennyo okutaliiko kye kwagasa, nga biziyiza ekkubo. Sikyetaaga kwogera kaakano ku birowoozo ebirala emboozi yaffe bye yatutuusaako; ensonga zaabyo enkulu zijja kusangibwa mu zimu ku ssuula ezijja oluvannyuma mu kitabo kino.

Ka mpite omujulizi omulala omu yekka. Mu lugendo lwange nasisinkana omu ku bakabona b’ekibiina ekiyitibwa Cowley Fathers, eyali yaakamala okukulembera enkuŋŋaana ez’okwawukana mu kasirise ez’abakulu b’Ekkanisa ya England. Nnayagala nnyo okuwulira okuva gy’ali enkola y’okuyigiriza gy’agoberera. Mu mboozi yakozesa ekigambo—“okuwugulibwa emirimu,” era ne kiraga nti yakisanga nga bwe buzibu obumu ku buzibu obunene bwe yalina okulwanagana nabwo mu ye yennyini ne mu balala. Ku bimukwatako, yagamba nti olw’obweyamo bw’Ekibiina kye yali asibiddwa okwewaayo ennyo eri okusaba. Naye yakisanga nga kizibu nnyo. Buli lunaku yalina okubeera mu bifo bina eby’enjawulo mu kibuga mwe yali abeera; eyamusooka yali amulekedde obuvunaanyizibwa ku nkiiko eziwerako mwe yali asuubirwa okukola emirimu gyonna; kyali ng’ebintu byonna byegasse okumuziyiza okusaba.

Obujulizi buno bwonna mazima bumala okulaga bulungi nti okusaba tekulina kifo kye kwandibadde nakyo mu bulamu bwaffe obw’obusumba n’obw’Ekikristaayo; nti obunafu buno buli muntu mwetegefu okubwatula; era nti ebizibu ebiri mu kkubo ly’okununulibwa bya ngeri efuula okudda mu bulamu bw’okusaba obutuufu era obujjuvu kumpi okutayinzika. Katonda yeebazibwe—“Ebitayinzika eri abantu, biyinzika eri Katonda”! “Katonda ayinza okwaza ekisa kyonna gye muli, bulijjo mubeerenga n’ebibamala byonna mu buli kintu nga musukkirira mu mulimu gwonna omulungi.” Ka tukkirize ddala nti okuyita kwa Katonda eri okusaba ennyo tekwetaaga kuba mugugu era ensibuko y’okwesalira omusango buli kiseera. Ayagala kubeere ssanyu. Ayinza okukufuula ekitukubiriza, nga kituwa amaanyi olw’emirimu gyaffe gyonna, era nga kireeta amaanyi ge okukola ng’ayita mu ffe mu bantu bannaffe. Tuleme kutya kukkiriza mu bujjuvu ekibi ekituswaza, n’oluvannyuma okukyolekera mu linnya ly’Omununuzi waffe ow’Amaanyi. Omusana ogutulaga ekibi kyaffe ne gutusalira omusango olwakyo, gujja kutulaga ekkubo eriva mu kyo, eriyingira mu bulamu obw’eddembe obusanyusa Katonda. Bwe tuleka ensonga eno emu, obutaba beesigwa mu kusaba, okutulumiriza ebbula mu bulamu bwaffe obw’Ekikristaayo eriri ku kikolo kyakwo, Katonda ajja kukozesa okuzuula okwo okutuleetera si maanyi gokka ag’okusaba ge twegomba, naye n’essanyu ly’obulamu obuggya era obw’amaanyi, okusaba mwe kweyolekera mu ngeri ey’obutonde.

Kale ekkubo ki kaakano mwe tuyinza okufuula okuwulira kwaffe okw’obutasaba ekimala ensibuko y’omukisa, okuyingira mu kkubo ekibi mwe kiyinza okuwangulirwa? Okukolagana kwaffe ne Kitaffe, mu kusaba okutakoma n’okwegayiririra abalala, kuyinza kutya okufuuka nga bwe kwandibadde, bwe tuba nga ffe n’ensi etwetoolodde tulina okuweebwa omukisa? Nga bwe ndaba, tulina okutandika nga tuddayo eri Ekigambo kya Katonda, okuyiga ekifo Katonda ky’ayagala okusaba kubeere nakyo mu bulamu bw’omwana we n’Ekkanisa ye. Okulaba okuggya okw’okusaba bwe kuli okusinziira ku kwagala kwa Katonda, n’okusaba kwaffe bwe kuyinza okuba, olw’ekisa kya Katonda, kujja kutuggya mu ndowooza ezo ennafu era ezirina ebbula ku bwetaavu obw’enkomeredde obw’okusaba okutakoma, eziri ku kikolo ky’okulemererwa kwaffe. Bwe tuneeyongera okutegeera amagezi n’obutuufu bw’ekiragiro kino ekya Katonda, ne tukakasibwa ddala engeri gye kituukagana obulungi n’okwagala kwa Katonda n’essanyu lyaffe, tujja kuggibwa mu ndowooza enkyamu nti kiragiro kya kyeyagalire. Tujja kukikkiriza n’omutima gwaffe gwonna n’emmeeme yaffe yonna era tukisanyukire, nga lye kkubo lyokka erisoboka omukisa gw’omu ggulu okujja ku nsi. Ekirowoozo kyonna eky’omulimu omuzito n’omugugu, eky’okwefuba n’okwenyigiriza, kijja kuggwaawo mu kukkiriza okw’omukisa nti nga okussa omukka bwe kuli okwangu mu bulamu obw’omubiri obulamu, bwe kityo n’okusaba bwe kunaabanga mu bulamu bw’Omukristaayo obukulemberwa era obujjuzibwa Omwoyo wa Katonda.

Bwe tunaafaayo ku kuyigiriza kuno okw’Ekigambo kya Katonda ku kusaba ne tukukkiriza, tujja kulaba nti okulemererwa kwaffe mu bulamu bw’okusaba kwava ku kulemererwa mu bulamu bw’Omwoyo. Okusaba kwe kumu ku mirimu egisinga okuba egy’omu ggulu n’egy’omwoyo mu bulamu bw’Omwoyo. Twandigezezzaako tutya oba okusuubira okukutuukiriza mu ngeri esanyusa Katonda, okuggyako nga emmeeme yaffe eri mu bulamu obulungi ddala, n’obulamu bwaffe nga ddala bufugibwa era bukulemberwa Omwoyo wa Katonda? Okutegeera ekifo Katonda ky’ayagala okusaba kubeere nakyo, era kye kuyinza okubeera nakyo kwokka, mu bulamu bw’Ekikristaayo obujjuvu, kujja kutulaga nti tubadde tetuli mu bulamu obutuufu, obulamu obujjuvu, era nti ekirowoozo kyonna eky’okusaba ennyo era n’amaanyi kijja kuba kya bwereere, okuggyako nga tuleeteddwa mu nkolagana ey’okumpi n’Omukama waffe Yesu atenderezebwa. Kristo bwe bulamu bwaffe, Kristo abeera mu ffe, mu ngeri ya ddala nnyo nti obulamu bwe obw’okusaba ku nsi, n’obw’okwegayiririra abalala mu ggulu, bufuuyibwa mu ffe mu kigero kyennyini okwewaayo kwaffe n’okukkiriza kwaffe kwe bikkiriza ne bibufuna. Yesu Kristo ye Muwonya w’endwadde zonna, Omuwanguzi w’abalabe bonna, Omununuzi okuva mu kibi kyonna; singa okulemererwa kwaffe kutuyigiriza okukyukira gy’ali buggya, ne tufuna mu ye ekisa ky’awa okusaba nga bwe kitugwanira, okutoowazibwa kuno kuyinza okufuuka omukisa gwaffe ogusinga obunene. Ka ffenna twegatte mu kusaba Katonda ajje akyalire emmeeme zaffe era atusobozese omulimu ogwo ogw’okwegayiririra abalala, gwe kyetaago ekisinga obunene eky’Ekkanisa n’ensi mu kiseera kino. Okwegayiririra abalala kwokka kwe kuyinza okuleeta okuva mu Ggulu amaanyi agajja okusobozesa Ekkanisa okuwangula ensi. Ka tuseese ekirabo ekyebase ekiri awo nga tekikozesebwa, era tufube okukuŋŋaanya n’okutendeka n’okugatta awamu abangi nga bwe tusobola, okuba abajjukiza Katonda, era obutamuganya kuwummula okutuusa ng’afudde Ekkanisa ye ettendo mu nsi. Tewali kirala okuggyako okusaba okw’amaanyi okw’okukkiriza okuyinza okulwanyisa omwoyo ogw’amaanyi ogw’ensi, okwemulugunya kwagwo kwe kuli buli wamu.