Ennyanjula

Mukwano gwange omu, bwe yawulira nti ekitabo kino kigenda kufulumizibwa, yambuuza enjawulo eriwo wakati wakyo n’ekyo kye nnasooka okuwandiika ku nsonga y’emu, Wamu ne Kristo mu Ssomero ly’Okusaba. Okuddamu ekibuuzo ekyo kiyinza okuba ennyanjula esinga obulungi gye nnyinza okuwa ku kitabo kino.

Okwanirizibwa kwonna ekitabo ekyasooka kwe kyafuna, ku bikirimu, kuteekwa kutwalibwa nti kwava ku ssira lye kyassa ku mazima abiri amakulu. Ag’olubereberye gaali nti okusaba kuddibwamu ddala. Waliwo abamu abalowooza nti okusaba ekintu n’osuubira okuddibwamu si kye kika ky’okusaba ekisinga obukulu. Okussa ekimu ne Katonda, awatali kusaba kintu kyonna, kisinga okwegayirira. Mu kusaba ekintu mulimu akantu k’okwefaako n’okulamuza—okusinza kusinga okusabiriza. Abalala bo, ekirowoozo nti emirundi mingi okusaba tekuddibwamu kibakwata nnyo, ne kiba nti balowooza nnyo ku miganyulo egy’omwoyo egiva mu kusaba okusinga ebirabo ebyennyini bye kusobola okufuna. Newaakubadde nga mu ndowooza zino mulimu amazima ag’ekigero, bwe zisigala mu kifo kyazo ekituufu, Essomero ly’Okusaba liraga engeri Mukama waffe gye yayogeranga bulijjo ku kusaba ng’ekkubo ery’okufuna bye twagala, era nga bw’anoonya mu buli ngeri okuzuukusa mu ffe okusuubira okuddibwamu n’obwesige. Nnakulemberwa okulaga nti okusaba—omuntu mw’ayinza okuyingira mu birowoozo bya Katonda, n’alaga obuyinza obw’obwakabaka obw’okwagala okuzziddwa obuggya, n’aleeta ku nsi ebitandiweereddwa singa teyasabye—bwe bujulizi obusinga bwonna nti yafuulibwa mu kifaananyi ky’Omwana wa Katonda. Asaanyizibwa okussa ekimu naye, si mu kusinza n’okutendereza kwokka, wabula ne mu kwagala kwe okutwalibwa ddala mu kufuga ensi, n’afuuka omukutu ogutegeera Katonda mw’ayinza okutuukiriza ekigendererwa kye eky’olubeerera. Ekitabo kyagezaako okuddiŋŋana n’okunyweza amazima ag’omuwendo Kristo g’abuulira bulijjo: omukisa gw’okusaba guli nti osobola okusaba n’ofuna ky’oyagala; omulimu ogusinga obukulu n’ekitiibwa ky’okusaba biri nti okwetayirira okw’obugumiikiriza kuyinza okuwangula ne kufuna ekyo Katonda ku ntandikwa kye yali tayinza era kye yali tayagala kuwa.

Wamu n’amazima gano, waaliwo ag’okubiri agaalabika obulungi ennyo nga tuyiga ebigambo bya Mukama waffe. Bwe twebuuza nti: Naye, oba okuddibwamu kw’okusaba kusuubizibwa bwe kutyo ddala, lwaki waliwo okusaba okutabalika okutaddibwamu? twakizuula nti Kristo yatuyigiriza nti okuddibwamu kwesigama ku bukwakkulizo obumu. Yayogera ku kukkiriza, ku kugumiikiriza, ku kusaba mu linnya lye, ku kusaba mu kwagala kwa Katonda. Naye obukwakkulizo buno bwonna bwagattibwa mu bumu obukulu: “Bwe munywerera mu Nze … buli kye munaasabanga kinaabakolerwanga.” Kyeyoleka bulungi nti obuyinza bw’okusaba okusaba okw’okukkiriza okulina amaanyi bwesigama ku bulamu. Ebisuubizo bino bisobola kutuukirira ku muntu yekka eyeewaddeyo okubeera mu Kristo era ku lwa Kristo mu bujjuvu, ng’ettabi bwe libeera mu muzabbibu era ku lw’omuzabbibu. “Mu kiseera ekyo,” Kristo bwe yagamba—kwe kugamba ku lunaku lwa Pentekooti—“mulisaba mu linnya lyange.” Mu bulamu bwokka obujjudde Omwoyo Omutukuvu omuntu mw’ayinza okumanya obuyinza obwa nnamaddala obw’okusaba mu linnya lya Kristo. Kino kyaleetera okussa essira ku mazima nti obulamu obw’Ekikristaayo obwa bulijjo tebusobola kwetwalira bisuubizo bino. Kyetaagisa obulamu obw’omwoyo, obulamu era obw’amaanyi ddala, okusobola okusaba n’obuyinza. Okuyigiriza kuno kwatuleetera okukubiriza obwetaavu bw’obulamu obwewaddeyo ddala eri Katonda. Abantu abasukka mu omu bantegeezezza nti bwe baali basoma ekitabo ekyo, lwe baasooka okulaba obulamu obusingako obulungi obuyinza okubeerwamu, era obuteekwa okubeerwamu, ebisuubizo bya Kristo eby’ekitalo bwe biba eby’okutuukirira gye tuli.

Ku mazima gano abiri, tewali kikyuse mu kitabo kino. Omuntu yeegomba nti yandisobodde okugategeeza mu ngeri ennyangu era ey’amaanyi, okuyamba buli Mukristaayo munnaffe omwagalwa okutegeera obulungi obwannamaddala n’ekitiibwa ky’enkizo yaffe ng’abaana ba Katonda: “Buli kye munaasabanga kinaabakolerwanga.” Ekitabo kino kyazaalibwa okwagala okunyweza amazima abiri, ge nnali sitegeera nga bwe ngategeera kaakano.

Ag’olubereberye ge gano—nti Kristo yali ategeeza ddala okusaba kubeere amaanyi amakulu Ekkanisa ye ge yandikozesezza okukola omulimu gwayo, era nti okulagajjalira okusaba y’ensonga enkulu lwaki Ekkanisa terina buyinza businga ku bantu abangi mu nsi ez’Ekikristaayo n’ez’abakaafiiri. Mu ssuula esooka nnyinnyonnyodde engeri endowooza zange ku nsonga eno gye zaanywezebwa, n’ekyaleetawo okuwandiika ekitabo kino. Kigendereddwamu okuba, ku lwange ne ku lwa baganda bange mu buweereza ne ku lw’abantu ba Katonda bonna, okwatula obunafu n’ekibi, era mu kiseera kye kimu, omulanga okukkiriza nti ebintu bisobola okuba eby’enjawulo, era nti Kristo alindirira okututeekateeka mu Mwoyo we tusabe nga bw’ayagala. Omulanga guno, mazima, gunzizaayo ku kye nnayogerako ku kitabo ekyasooka: nti waliwo obulamu mu Mwoyo, obulamu obw’okubeera mu Kristo, obutuli kumpi, mwe tusobola okufuna obuyinza bw’okusaba—obuyinza bw’okusaba n’obuyinza bw’okufuna okuddibwamu—ku kigero kye twali tetusobola kulowooza nti kisoboka. Okulemererwa kwonna mu bulamu bw’okusaba, n’okwagala oba essuubi lyonna ery’okutwala ddala ekifo Kristo ky’atutegekedde, bituleeta ku kikolo ddala eky’okuyigiriza ku kisa nga bwe kyeyolekera mu bulamu bw’Ekikristaayo. Okuyita mu kwewaayo okujjuvu eri obulamu obw’okubeera mu Kristo kwokka, n’okugondera mu bujjuvu obulagirizi bw’Omwoyo n’obulamu bw’awa, obulamu bw’okusaba mwe busobola okuzzibwa mu mbeera ennamu ddala. Ntegeera nnyo nti sisobodde kukiteeka mu kitabo kino nga bwe nnandyagadde. Nsabye era nneesiga nti Katonda, alonda ebinafu eby’ensi, ajja kukikozesa olw’ekitiibwa kye.

Amazima ag’okubiri ge ngezezzaako okunyweza ge gano: nti tutegeera kitono nnyo ku kifo okwegayiririra abalala—nga kwawukana ku kwesabira ffekka—kwe kwandibadde nakwo mu Kkanisa ne mu bulamu bw’Omukristaayo. Mu kwegayiririra abalala Kabaka waffe ali ku ntebe ey’obwakabaka mw’afunira ekitiibwa kye ekisinga; era naffe mwe tujja okufunira ekitiibwa kyaffe ekisinga. Mu kwo mw’ayita okweyongera n’omulimu gwe ogw’okulokola, era talina ky’asobola kukola awatali kwo; mu kwo mwokka mwe tusobola okukolera omulimu gwaffe, era tewali kigasa awatali kwo. Mu kwo bulijjo afuna okuva eri Kitaffe Omwoyo Omutukuvu n’emikisa gyonna egy’omwoyo okugigabira abalala; mu kwo naffe tuyitibwa okufuna mu ffe obujjuvu bw’Omwoyo wa Katonda, n’obuyinza bw’okugabira abalala emikisa egy’omwoyo. Obuyinza bw’Ekkanisa obw’okuwa omukisa ddala bwesigamye ku kwegayiririra abalala—okusaba n’okufuna ebirabo eby’omu ggulu okubitwalira abantu. Kubanga bwe kiri bwe kityo, si kya kwewuunya nti, olw’obutayigirizibwa oba olw’obutalaba mu by’omwoyo, bwe twesiga obunyiikivu bwaffe n’amaanyi gaffe, n’obuyinza bw’ensi n’omubiri, ne tukola okusinga bwe tusaba, okubeerawo n’obuyinza bwa Katonda tebirabika mu mulimu gwaffe nga bwe twandyagadde.

Ebirowoozo ng’ebyo byandeetedde okwebuuza kiki ekiyinza okukolebwa okuzuukusa abakkiriza bategeere okuyitibwa kwabwe okw’ekitiibwa kuno, n’okubayamba n’okubatendeka okukwetabamu. Noolwekyo ekitabo kino kyawukana ku kyasooka mu kugezaako okuggulawo essomero ery’okwegezaamu, n’okuyita bonna abatabangako kwetaba mu ngeri entegeke mu mulimu omunene ogw’okwegayiririra abalala, okutandika n’okugwewaayo. Waliwo abakozi bakumi na bakumi ba nkumi abamanyi era abakyakakasa mu ngeri ey’ekitalo okusaba kye kuyinza okukola. Naye waliwo n’abalala bakumi na bakumi ba nkumi abakola nga basaba kitono nnyo, n’abalala bangi nnyo abatakola kubanga tebamanyi ngeri oba wa, bonna abayinza okusikirizibwa ne beegatta ku ggye ly’abegayirizi abalina okuleeta emikisa gy’eggulu ku nsi. Ku lwabwe, ne ku lwa bonna abawulira nga beetaaga obuyambi, ntegese obuyambi n’amagezi ag’essomero ly’okwegayiririra abalala okumala omwezi gumu (laba Ebyongerwako). Mbasabye abo abaagala okwegatta okutandika nga bawaayo waakiri eddakiika kkumi buli lunaku ku mulimu guno mu ngeri ey’enkalakkalira. Mu kukola mwe tuyigira okukola; bwe tukwata omulimu ne tutandika, obuyambi bw’Omwoyo wa Katonda lwe bujja okujja. Bwe tuwulira buli lunaku omulanga gwa Katonda ne tuguteeka mu nkola amangu ago, okutegeera kuno lwe kujja okutandika okubeera omulamu mu ffe: Nange ndi mwegayirizi; era lwe tujja okuwulira obwetaavu bw’okubeera mu Kristo n’okujjula Omwoyo, bwe tuba ab’okukola omulimu guno obulungi. Tewali kintu kyonna ekyandigezesezza n’okukubiriza obulamu bw’Ekikristaayo nga okugezaako n’omutima omwesimbu okuba omwegayirizi. Kizibu okulowooza obungi bw’emiganyulo ffe ffennyini n’Ekkanisa bye tunaafuna, bwe tunaakkiriza n’omutima gwaffe gwonna ekifo eky’ekitiibwa Katonda ky’atuwa. Ku nsonga y’essomero ly’okwegayiririra abalala, nkakasa nti ekiriva mu masomo g’omwezi ogusooka kwe kuzuukusa okuwulira nti tumanyi kitono nnyo engeri y’okwegayiririra abalala. Era omwezi ogw’okubiri n’ogw’okusatu giyinza okwongera bwongezi okuwulira obutamanya n’obutasaanira. Kino kijja kuba mukisa ogutayogerekeka. Okwatula nti, “Tetumanyi kusaba nga bwe kitugwanira,” kwe kuyingira mu kumanya nti, “Omwoyo yennyini atwegayiririra”—okuwulira obutamanya bwaffe kujja kututuusa okwesiga Omwoyo asabira mu ffe, n’okuwulira obwetaavu bw’okubeera mu Mwoyo.

Tuwulidde bingi ku kusoma Bayibuli mu ngeri entegeke, era tutendereza Katonda olw’enkumi n’enkumi z’ebibiina ebisoma Bayibuli n’enkuŋŋaana ez’okusoma Bayibuli. Abakulembeze bonna ab’ebibiina ebyo beekenneenye oba tebayinza kuggulawo bibiina bya kusaba—nga bayamba abayizi baabwe okusabira mu kyama, era nga babatendeka okuba, okusinga byonna, abantu ab’okusaba. Abasumba beebuuze kye bayinza okukola ku nsonga eno. Okukkiriza mu kigambo kya Katonda tekuyinza kukozesebwa n’okutuukirizibwa wonna nga mu kwegayiririra abalala okusaba, ne kusuubira, ne kulindirira okuddibwamu. Mu Byawandiikibwa byonna, mu bulamu bwa buli mutukuvu, mu bulamu bw’Omwana wa Katonda yennyini, ne mu byafaayo byonna eby’Ekkanisa ya Katonda, Katonda, okusooka byonna, Katonda awulira okusaba. Ka tugezeeko okuyamba abaana ba Katonda okumanya Katonda waabwe, era tukubirize abaweereza ba Katonda bonna okukola nga bakakasa nti: ekitundu ekisinga obukulu era ekisinga okuba eky’omukisa mu mulimu gwange kwe kusaba n’okufuna okuva eri Kitange bye nnyinza okutwalira abalala.

Kaakano kijja kutegeerekeka mangu nti ebiri mu kitabo kino tebiriiko kirala wabula okukakasa n’omulanga okuteeka mu nkola amasomo abiri amakulu ag’ekitabo ekyasooka. “Buli kye munaasabanga kinaabakolerwanga”; “buli kye munaasabanga, mukkirize nti mukiweereddwa”: ebisuubizo bino ebinene eby’okusaba, ng’ekitundu ku buyinza Ekkanisa bw’eyambazibwa olw’omulimu gwayo, biteekwa okutwalibwa nti bya mazima ddala nga bwe byogera. “Bwe munywerera mu Nze ne munyweza ebigambo byange”; “Mu kiseera ekyo mulisaba mu linnya lyange”: obukwakkulizo buno obukulu obw’okusaba bwa bonna era tebukyuka. Obulamu obubeera mu Kristo era obujjudde Omwoyo, obulamu obwewaddeyo ddala ng’ettabi olw’omulimu gw’omuzabbibu, bulina obuyinza okwetwalira ebisuubizo bino n’okusaba okusaba okw’amaanyi okubeera n’obuyinza bungi. Mukama waffe, tuyigirize okusaba.

ANDREW MURRAY.

Wellington, 1 Ssebutemba 1897.