Obutukuvu n’Ekitiibwa

‘Ani akufaanana, Ayi Mukama, mu bakatonda bonna?

Ani akufaanana, ggwe, Omutukuvu Oweekitiibwa,

atiibwa era atenderezebwa, akola ebyamagero?

Mu kwagala kwo okutaggwaawo, abantu be wanunula olibakulembera.

Mu maanyi go, olibatuusa mu kifo kyo ekitukuvu …

ekifo kyo Ekitukuvu, kye weekolera, Ayi Mukama, n’emikono gyo.’

—Okuva 15:11–17.

Mu bigambo bino tulaba omutendera omulala mu kubikkulirwa kw’Obutukuvu. Wano omulundi ogusooka Obutukuvu bwogerwako ku Katonda yennyini. Ye kennyini wa kitiibwa mu butukuvu: era mu kifo eky’okubeeramu eky’Obutukuvu bwe mw’akulembera abantu be.

Okusooka, ka twetegereze ebigambo ebikozesebwa wano: wa kitiibwa mu butukuvu. Mu Bayibuli yonna tusanga ekitiibwa n’obutukuvu bwa Katonda nga byogerwako wamu. Mu Okuva 29:43 tusoma nti, ‘ekifo ekyo ne kitukuzibwa nga kijjudde ekitiibwa kyange,’ ekitiibwa kya Mukama ekyo kye tusoma oluvannyuma nti kyajjula ennyumba. Ekitiibwa ky’ekintu, oba eky’omuntu, gwe muwendo gwakyo n’obulungi bwakyo obw’omunda: okugulumiza kwe kuggyawo buli kintu ekiyinza okulemesa obulungi obwo okubikkulirwa mu bujjuvu. Mu Butukuvu bwa Katonda ekitiibwa kye kikwekeddwamu; mu kitiibwa kya Katonda Obutukuvu bwe bweyoleka: ekitiibwa kye, nga kwe kwebikkula kwe nga Omutukuvu, kye kyandifudde ennyumba entukuvu. Mu ngeri y’emu ebibiri bino bigattibwa mu Ebyabaleevi 10:3, ‘Nzija kweyolekanga nga bwe ndi omutukuvu eri abo abansemberera, era nassibwangamu ekitiibwa abantu bonna.’ Bakabona okukkiriza Obutukuvu bwe kwe kwandibadde okulabisa ekitiibwa kye eri abantu. Bwe kityo ne mu luyimba lwa Baserafi (Isaaya 6:3), ‘Mutukuvu, mutukuvu, mutukuvu, Mukama Katonda Ayinzabyonna: ensi yonna ejjudde ekitiibwa kye.’ Katonda y’oyo atuula mu kwakaayakana okutasemberekeka, era tewali n’omu yali amulabye, so tewali asobola kumulaba: era ky’atuwa mu mitima gyaffe kye kino: ekitangaala eky’okumanya ekitiibwa kya Katonda. Ekitiibwa kye kiyinza okulabibwa n’okumanyibwa ku kitangaala ekyo ekitalabika era ekitasemberekeka: ekitangaala ekyo kyennyini, n’omuliro ogw’ekitiibwa ekitangaala ekyo mwe kiva nga kyakaayakana, ekitangaala ekyo bwe Butukuvu bwa Katonda. Obutukuvu tebuli nnyo ng’embala emu eya Katonda, wabula gwe mugatte ogw’ebirungi bye byonna ebituukiridde.

Ku lubalama lw’Ennyanja Emyufu Isirayiri w’atendereza Katonda bw’ati: ‘Ani akufaanana, Ayi Mukama? Ani akufaanana, ggwe, Omutukuvu Oweekitiibwa?’ Ye Oyo atageraageranyizibwa, tewali amufaanana. Kale kino yakikakasa atya, n’abikkula ekitiibwa ky’Obutukuvu bwe? Ne Musa ku Kolebu twalaba ekitiibwa kya Katonda mu muliro, mu ngeri zaakyo ebbiri, obulokozi n’okuzikiriza: nga gwokya ekyo ekitayinza kulongoosebwa, era nga gulongoosa ekyo ekitayokebwa. Kino tukiraba ne wano mu luyimba lwa Musa: Isirayiri ayimba ku musango ne ku kusaasira. Empagi ey’omuliro n’ey’ekire yayimirira wakati w’olusiisira lw’Abamisiri n’olusiisira lwa Isirayiri: eri abo yali kire na kizikiza, naye eri bano yabaakira ekiro. Ebirowoozo bino byombi biyita mu luyimba lwonna. Naye mu nnyiriri ebbiri eziddirira okutendereza obutukuvu, tusangamu omugatte gw’ebyo byonna. ‘Wagolola omukono gwo ogwa ddyo, ensi n’ebamira.’ ‘Mukama n’atunuulira eggye ly’Abamisiri ng’ali mu mpagi ey’ekire n’omuliro, n’atandika okulibonyaabonya.’ Kino kye kitiibwa ky’Obutukuvu ng’omusango n’okuzikiriza omulabe. ‘Mu kwagala kwo okutaggwaawo, abantu be wanunula olibakulembera. Mu maanyi go, olibatuusa mu kifo kyo ekitukuvu.’ Kino kye kitiibwa ky’Obutukuvu mu kusaasira ne mu kununula—Obutukuvu obutawonya bwokka, naye era obukulembera okutuuka mu kifo eky’obutukuvu, Omutukuvu w’anaabeeranga n’abantu be era mu bo. Mu kuluŋŋamizibwa kw’essaawa ey’obuwanguzi, kibikkulwa bwe kityo nga bukyali nti ekigendererwa ekikulu era ekibala ky’okununulibwa, nga bwe kituukirizibwa Omutukuvu, kwe kubeera kwe munda mu bo: tewali kitono ku kino ekiyinza okumatiza Omutukuvu, wadde okulabisa mu bujjuvu ekitiibwa ky’Obutukuvu bwe.

Era kaakano weetegereze nate nti, nga bwe kiri nti Obutukuvu bwa Katonda bubikkulirwa mu kununula abantu be, bwe kityo ne mu luyimba olw’okununulibwa mwe tusanga Katonda ng’atenderezebwa butereevu nga Omutukuvu. Tumanyi nga mu Bayibuli, Katonda bw’amala okuyingira mu nsonga mu ngeri ey’enjawulo ennyo nga Omununuzi, amaanyi ag’enjawulo ag’Omwoyo geeyoleka mu luyimba olw’okutendereza. Kya kitalo nti mu bbugumu lino ery’obutukuvu eribalukawo, Katonda atenderezebwa nga Omutukuvu. Kirabe mu luyimba lwa Kaana (1 Samwiri 2:2), ‘Tewali mutukuvu nga Mukama Katonda.’ Ebigambo bya Baserafi (Isaaya 6) lwe luyimba olw’okusinza. Ku lunaku olukulu Isirayiri lw’alinunulibwa, oluyimba luliba: ‘Mukama Katonda ge maanyi gange era lwe luyimba lwange. Mumuyimbire Mukama Katonda ettendo kubanga akoze eby’ettendo. Leekaana n’eddoboozi ery’omwanguka oyimbe n’essanyu ggwe omuntu w’omu Sayuuni, kubanga Omutukuvu wa Isirayiri ali wakati mu ggwe mukulu.’ Maliyamu ayimba nti, ‘Kubanga Owaamaanyi ankoledde ebikulu; N’erinnya lye ttukuvu.’ Ekitabo ky’Okubikkulirwa kiraga ebiramu nga biwa ekitiibwa n’ettendo n’okwebaza eri Oyo atudde ku ntebe; ‘era emisana n’ekiro, awatali kuwummula, nga bigamba nti, Mutukuvu, Mutukuvu, Mutukuvu, Mukama Katonda Ayinzabyonna, Oyo eyaliwo, aliwo, era ajja okubaawo.’ Era oluyimba lwa Musa n’olw’Omwana gw’Endiga bwe luliyimbibwa ku nnyanja efaanana ng’endabirwamu, luliba lukyali: ‘Ani ataakutye Ayi Mukama, n’atagulumiza linnya lyo? Ggwe wekka gwe Mutukuvu.’ Mu biseera eby’okuluŋŋamizibwa okusingira ddala, amaanyi ga Katonda ag’okununula nga geeyolese mu bujjuvu, abaweereza be we boogerera ku Butukuvu bwe. Mu Zabbuli 97 tusoma nti, ‘Musanyukirenga mu Mukama mmwe abatuukirivu, era mwebazenga erinnya lye ettukuvu.’ Era mu Zabbuli 99, eyayitibwa, olw’ekigambo mutukuvu ekiddiŋŋanwa emirundi esatu, eddoboozi ery’oku nsi eriddamu Omutukuvu-Emirundi-Esatu ow’omu ggulu, tuyimba nti—

Amawanga gonna gatendereze erinnya lyo ekkulu era ery’entiisa. Mukama mutukuvu.
Mumugulumize Mukama Katonda waffe; mumusinzize wansi w’entebe y’ebigere bye. Mukama mutukuvu.
Mugulumizenga Mukama Katonda waffe, mumusinzizenga ku lusozi lwe olutukuvu, kubanga Mukama Katonda waffe mutukuvu.

Obutukuvu bwa Katonda buyinza okutegeerwa obulungi oba okusinzibwa mu ngeri entuufu nga tuli wansi w’amaanyi g’okusitulibwa okw’omwoyo n’essanyu kyokka. Embeera y’omutima etusaanira nga tusinza Omutukuvu, etutegeka okumumanya n’okumusinza mu ngeri entuufu, gwe mwoyo ogw’okutendereza oguyimba era ogulekaana olw’essanyu nga tulaba obulokozi bwe obujjuvu.

Naye kino tekikontana n’essomo lye twayiga ku Kolebu, Katonda bwe yayogera nti, ‘Teweeyongera kusembera. Ggyamu engatto zo,’ era Musa n’atya n’akweka amaaso ge? Era ddala eyo si y’embeera etusaanira ng’ebitonde era ng’aboonoonyi? Ddala bwe kiri: naye endowooza zino ebbiri tezikontana: wabula buli emu yeetaagibwa nnyo eri ginnaayo; okutya kwe kutegeka okutendereza n’ekitiibwa. Oba si ye Musa oyo yennyini eyakweka amaaso ge n’atya okutunuulira Katonda, oluvannyuma eyalaba ekitiibwa kye okutuusa obwenyi bwe nabwo lwe bwamasamasa n’okwakaayakana abantu kwe bataayinza kugumiikiriza kutunuulira? Era oluyimba luno oluyimba wano ku Katonda nga wa kitiibwa mu butukuvu, si lwe luyimba lwa Musa oyo eyatya n’akweka amaaso ge? Tetwalaba mu muliro, ne mu Katonda, n’okusingira ddala mu Butukuvu bwe, endabika ebbiri: okwokya n’okulongoosa, okugoba n’okusikiriza, okusala omusango n’okulokola, ng’eky’okubiri mu buli kimu tekikoma ku kuwerekera eky’olubereberye kyokka, wabula kye kibala kyakyo? Bwe kityo tujja kulaba nti gye tukoma okwetoowaza n’okutya mu Maaso ga Katonda Amatukuvu, era gye kukoma okuba okw’amazima era okujjuvu okwambula byonna ebiva mu ffe ffennyini ne mu butonde bwaffe, okutuuka n’okwambula, n’okufa okujjuvu, kw’omuntu ow’edda n’okwagala kwe, era gye tukoma okwewaayo n’omutima gwonna ebibi okwokebwa, okutendereza n’essanyu bye tuyimba nabyo buli lunaku oluyimba lwaffe olw’okununulibwa gye binaakoma okuba eby’ebuziba era ebijjuvu: ‘Ani akufaanana, Ayi Mukama, Omutukuvu Oweekitiibwa, atiibwa era atenderezebwa, akola ebyamagero?’

‘Omutukuvu Oweekitiibwa, atiibwa era atenderezebwa:’ oluyimba lwennyini lutabaganya ebintu ebirabika ng’ebikontana. Weewaawo, nnaayimbanga ku musango ne ku kusaasira. Nnaasanyuka n’okukankana nga ntendereza Omutukuvu. Bwe ntunuulira enjuuyi ebbiri ez’Obutukuvu bwe, nga bwe bwabikkulirwa Abamisiri n’Abayisirayiri, nzijukira nti ekyo ekyali kyawuddwamu eyo, mu nze kigattiddwa wamu. Mu buzaaliranwa ndi Mumisiri, omulabe asaliddwa okuzikirizibwa; mu kisa, ndi Muyisirayiri alondeddwa okununulibwa. Mu nze omuliro gulina okwokya n’okuzikiriza; omusango bwe gumala okukola omulimu gwagwo, okusaasira kwe kulyoka kuyinze okulokola mu bujjuvu. Bwe nkankanira mu maaso g’Ekitangaala Ekinoonyereza, n’Omuliro Ogwaka, n’Ebbugumu Eryokya ery’Omutukuvu, era bwe mpaayo obutonde obw’Omumisiri busalirwe omusango, busingibwe era buttibwe, olwo Omuyisirayiri lw’anaanunulibwa okumanya obulungi Katonda we nga Katonda ow’obulokozi, n’okusanyukira mu ye.

Katonda yeebazibwe! omusango guwedde. Mu Kristo, ekisaka ekyaka, omuliro gw’Obutukuvu bwa Katonda gwakola omulimu gwagwo ogw’emirundi ebiri: mu ye ekibi kyasalirwa omusango mu mubiri; mu ye tuli ba ddembe. Bwe yawaayo okwagala kwe okutuuka ku kufa, n’akola okwagala kwa Katonda, Kristo yeetukuza; era mu kwagala okwo naffe tutukuzibwa. Okukomererwa kwe, n’omusango gwakwo ku mubiri, okufa kwe, n’okwambula kwakwo okujjuvu ebyo byonna eby’obutonde, si kwa ku lwaffe kwokka, naye ddala kwaffe; bulamu era maanyi agakolera munda mu ffe olw’Omwoyo we. Buli lunaku tubeera mu ye. Nga tukankana naye nga tusanyuka twesimba mu ye, Amaanyi g’Obutukuvu ng’Omusango galyoke gawoolere eggwanga n’obukambwe munda mu ffe ku kyonna eky’ekibi n’eky’omubiri, era bwe kityo Amaanyi g’Obutukuvu ng’Okununula gatuukirize omulimu ogwo ogw’ekitiibwa ogutuleetera okwebaza nga tujjukira Obutukuvu bwe. Bwe kityo eddoboozi ery’Obulokozi ne lyeyongera okuwulikika nga lya buziba era lya mazima era ery’omwanguka mu bulamu bwaffe bwonna: ‘Ani akufaanana, Ayi Mukama, mu bakatonda bonna? Ani akufaanana, ggwe, Omutukuvu Oweekitiibwa, atiibwa era atenderezebwa, akola ebyamagero?’

Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.

‘Ani akufaanana, Ayi Mukama, Omutukuvu Oweekitiibwa, atiibwa era atenderezebwa, akola ebyamagero?’ N’omutima gwange gwonna nnandyagadde okwegatta ku luyimba luno olw’okununulibwa, n’okusanyukira mu ggwe nga Katonda w’obulokozi bwange.

Ayi Katonda wange! Omwoyo wo, ebigambo bino eby’essanyu ettukuvu n’obuwanguzi mwe byava, abikkule munda mu nze okununulibwa okwo okukulu ng’ekintu kye mpitamu nze kennyini, obulamu bwange bwonna bubeere oluyimba lumu olw’okukankana n’okwewuunya okw’okusinza.

Nkwegayiridde okusingira ddala, omutima gwange gwonna gujjuzibwe ggwe wennyini, ggwe Omutukuvu Oweekitiibwa, atiibwa era atenderezebwa, ggwe wekka akola ebyamagero. Okutya Obutukuvu bwo kunkankanye olw’ebyo byonna ebiri mu nze eby’obwannaffe n’eby’omubiri, era kunkulembere mu kusinza kwange okwegaana n’okukomerera amagezi gange gennyini, Omwoyo w’Obutukuvu bwo alyoke afuuwe omukka gwe mu nze. Okutya Mukama kubeere eddoboozi ery’omunda erya wansi mu kuyingira kwange kwonna n’okufuluma kwange mu Maaso go Amatukuvu. Bw’otyo onteekereteekere okukutendereza obutasalako nga nzijukira obutukuvu bwo. Ayi Katonda wange! Njagala okusanyukira mu ggwe nga Omununuzi wange, Omutukuvu wange, n’essanyu eritayogerekeka era erijjudde ekitiibwa. Nga Omununuzi wange, ggwe ontukuza. N’omutima gwange gwonna nkwesiga okukikola, okuntukuza ddala. Nzikiriza ekisuubizo kyo. Nzikiriza ggwe wennyini, era nga nzikiriza nkusembeza, ggwe Omutukuvu, Omununuzi wange.

Ani akufaanana, Ayi Mukama, Omutukuvu Oweekitiibwa, atiibwa era atenderezebwa, akola ebyamagero?

1. Obutukuvu bwa Katonda nga Kitiibwa. Katonda agulumizibwa mu butukuvu bw’abantu be. Obutukuvu obw’amazima bulijjo buwa Katonda yekka ekitiibwa. Beeranga mulamu olw’ekitiibwa kya Katonda: obwo bwe butukuvu. Beeranga mulamu mu butukuvu: ekyo kirigulumiza Katonda. Okwerabira ggwe kennyini, n’onoonya ekitiibwa kya Katonda kyokka, bwe butukuvu.

2. Obutukuvu bwaffe nga Ttendo. Okutendereza kuwa Katonda ekitiibwa, bwe kityo kitundu ku butukuvu. ‘Songa ggwe Mutukuvu atudde ku Ntebe, era ettendo lya Isirayiri yonna.’

3. Obutukuvu bwa Katonda, okwagala kwe okutukuvu okununula, ye nsonga y’essanyu n’okutendereza okutakoma. Tendereza Katonda buli lunaku olw’obutukuvu obwo. Naye kino toyinza kukikola okuggyako ng’obeera mu bwo. Obutukuvu bwa Katonda bufuuke obw’ekitiibwa gye tuli bwe kityo, nga tutegeera nti buli kye tulaba ku kitiibwa kye kwe kwakaayakana kw’obutukuvu bwe kwennyini, ne tutasobola kwewala kusanyukira mu bwo, ne mu ye Omutukuvu.

4. Omwoyo ogw’okutya Mukama n’omwoyo ogw’okutendereza biyinza, mu kusooka, okulabika ng’ebikontana. Naye si bwe kiri. Obwetoowaze obutya Omutukuvu era bujja kumutendereza: ‘Mmwe abatya Mukama, mumutenderezenga.’ Gye tukoma okwetoowaza wansi mu kutya Katonda, ne mu kutya ffe ffennyini, Katonda gy’anaakoma okutusitula ddala mu kiseera ekituufu tumutendereze.

Olunaku olw’Omusanvu.

---