Essuula 6 · eddakiika 9 ez’okusoma · eddakiika 11 ez’okuwuliriza
Obutukuvu n’Okununulibwa
‘Ebibereberye byonna binjawulireko nze.’—Okuva 13:2.
‘Byonna ebizaalibwa ebibereberye byange. Bwe natta ebibereberye byonna mu nsi y’e Misiri neeyawulira ebibereberye byonna mu Isirayiri okubeeranga ebyange, abantu n’ebisolo. Nze Mukama Katonda.’—Okubala 3:13; 8:17.
‘Kubanga Nze Mukama eyabaggya mu nsi ey’e Misiri, okubeera Katonda wammwe; noolwekyo kibasaanira okubeeranga abatukuvu, kubanga Nze ndi mutukuvu.’—Ebyabaleevi 11:45.
‘Nkununudde; oli wange.’—Isaaya 43:1.
E Kolebu twalaba engeri ekigambo omutukuvu gye kyasooka okwogerwako mu byafaayo by’omuntu eyagwa, nga kikwatagana n’okutandika kw’omutendera omuggya mu Katonda okwebikkula, ogw’Okununulibwa. Mu Kuyitako mwe tulabira okwolesebwa okusooka okw’Okununulibwa kye kuli; era wano ekigambo omutukuvu we kitandikira okukozesebwa ennyo. Mu Mbaga ey’Emigati Egitali mizimbulukuse tulina akabonero ak’okwambulamu eby’edda n’okwambala ebiggya, okununulibwa olw’omusaayi kwe kulina okututuusaako. Ku nnaku omusanvu tusoma nti: ‘Ku lunaku olusooka wanaabangawo olukuŋŋaana olutukuvu, ne ku lunaku olw’omusanvu munaabanga n’olukuŋŋaana olutukuvu;’ okukuŋŋaana kw’abantu abanunule okujjukira okununulibwa kwabwe kukuŋŋaana kutukuvu; bakuŋŋaana nga babikkiddwako Omununuzi waabwe, Omutukuvu. Abantu bwe baali baakanunulibwa okuva e Misiri, ekigambo kya Katonda ekyasooka ennyo gye bali kyali nti, ‘Ebibereberye byonna binjawulireko—bifuule bitukuvu gye ndi: byange.’ (Laba Okuva 13:2.) Ekigambo kino kiraga nti obwannannyini kye kimu ku birowoozo ebikulu mu kununulibwa ne mu kutukuzibwa, ye nkolagana ebigatta awamu. Era newakubadde ekigambo kino wano kikozesebwa ku babereberye bokka, bo batwalibwa ng’ekifaananyi ky’eggwanga lyonna. Tumanyi nti okukula n’okutegekebwa kwonna kutandikira mu makkati, obulamu bw’ekiramu ne bulyoka bubuna mu nkulungo ezeeyongera okugaziwa. Obutukuvu mu bantu bwe bulina okuba obwa nnamaddala era obw’amazima, obw’eddembe ng’obwa Katonda, bulina okuva mu kukula omuntu mw’abwefunira ye kennyini. Noolwekyo ababereberye be basooka okutukuzibwa, oluvannyuma bakabona mu kifo kyabwe, ng’ekifaananyi ky’eggwanga lyonna kye lirina okuba: omubereberye wa Katonda mu mawanga, eky’obugagga kye eky’enjawulo, ‘eggwanga ettukuvu.’ Ekirowoozo kino eky’obwannannyini nga kikwatagana n’okununulibwa n’okutukuzibwa kyeyoleka bulungi nnyo Katonda bw’ayogera ku kuwaanyisa bakabona mu kifo ky’ababereberye (Okubala 3:12-13; 8:16-17): ‘Abaleevi bampeereddwa ddala; mbeetwalidde mu kifo ky’ababereberye; kubanga ebibereberye byonna byange; bwe nazikiriza ebibereberye byonna eby’omu nsi y’e Misiri, nabyeyawulirako ne biba byange.’
Ka tufube okutegeera enkolagana eriwo wakati w’okununulibwa n’obutukuvu. Mu lusuku Adeni twalaba Katonda okutukuza olunaku olw’omusanvu kye kyali: yalwetwalira, n’aluwa omukisa, n’awummulira mu lwo ne yeewummuza. Katonda w’ayingira n’awummulira, wabaawo obutukuvu: ekintu gye kikoma okusaanira Ye okuyingiramu n’abeeramu, obutukuvu gye bukoma okutuukirira. Olunaku olw’omusanvu lwatukuzibwa ng’ekiseera eky’okutukuzibwa kw’omuntu. Ku ddaala lyennyini erisooka Katonda lye yakwata okumutuusa mu Butukuvu bwe—ekiragiro obutalya ku muti—omuntu n’agwa. Katonda teyaleka nteekateeka ye, naye kaakano yalina okukwata ekkubo eddala era erigenda empola. Oluvannyuma lw’ebyasa amakumi abiri mu bitaano eby’okuteekateeka okwagenda empola naye nga kwetaagisa, kaakano yeebikkula ng’Omununuzi. Abantu be yali alonze n’abeekolera abawaayo eri okunyigirizibwa n’obuddu, emitima gyabwe gitegekebwe okwegomba Omulokozi n’okumwaniriza. Mu byamagero eby’amaanyi ebiddiriŋŋana yeeraga nti ye Muwanguzi w’abalabe baabwe, n’oluvannyuma, mu musaayi gw’Omwana gw’Endiga ogw’Okuyitako ku miryango gyabwe, n’abayigiriza okununulibwa kye kuli: si kununulibwa okuva ku munyigiriza atali wa bwenkanya wano ku nsi kwokka, naye n’okuva mu musango ogw’obutuukirivu ebibi byabwe gwe byali bibasaanyizza. Okuyitako kwali kwa kubatambuza okuva mu birabika era eby’akaseera obuseera okudda mu bitalabika era eby’omwoyo, nga kubikkula Katonda si ng’Ow’amaanyi yekka naye ng’Omutukuvu, nga kubawonya si mu nnyumba ey’obuddu yokka naye ne ku Malayika Omuzikiriza.
Bwe yamala okubanunula bw’atyo, n’abategeeza nti kaakano babe. Mu kiseera kye baamala e Sinaayi ne mu ddungu, baajjukizibwanga obutayosa nti kaakano bantu ba Mukama, be yeefunira n’amaanyi g’omukono gwe, alyoke abafuule batukuvu ku lulwe, nga naye bw’ali omutukuvu. Ekigendererwa ky’okununulibwa bwe Bwannannyini, n’ekigendererwa ky’Obwannannyini kwe kufaanana Oyo ali Omununuzi era Nnannyini, bwe Butukuvu.
Ku Butukuvu buno, n’engeri gye bulina okufunibwamu ng’ekibala ky’okununulibwa, okutukuzibwa kw’ababereberye kutuyigiriza ebisomo ebisukka mu kimu.
Ekisooka, twetaaga okutegeera nti okununulibwa n’obutukuvu tebyawukana. Tewali kiyinza kubaawo awatali kinnaakyo. Okununulibwa kwokka kwe kutuusa ku butukuvu. Bwe mba nga nnoonya obutukuvu, nteekwa okubeeranga mu kumanya okulambulukufu era okujjuvu nti nnanunulibwa, era bwe ntyo nga ndi wa Katonda, ye nnannyini nze. Okununulibwa emirundi mingi nnyo kutunuulirwa ku ludda lwakwo olw’okuggibwa obuggibwa mu kabi kokka: naye ekitiibwa kyakwo eky’amazima kiri mu ludda lwakwo olw’okuweebwa: okununulibwa okubeera ababe Ye kennyini. Okuba nnannyini nnyumba mu bujjuvu kitegeeza okugibeeramu: bwe mba nnannyini nnyumba ne sigibeeramu, eyinza okufuuka amaka g’ebintu byonna ebijama era ebibi. Katonda yannunula n’anfuula owuwe ng’ayagala okunfuna mu bujjuvu. Ku mmeeme yange agamba nti, ‘Yange,’ era anoonya obwannannyini bwe bukkirizibwe era bweyoleke mu bujjuvu. Obwo bwe bunaaba obutukuvu obutuukiridde, Katonda bw’aba ayingidde n’anfuna ddala mu bujjuvu bwonna. Okununulibwa kwe kuwa Katonda obuyinza n’amaanyi ku nze; okununulibwa kwe kunfuula ow’eddembe Katonda kaakano anfune era anwe omukisa: okununulibwa nga kutegeerekese era nga kujjuza emmeeme yange, kwe kulimpa obukakafu n’obumanyirivu bwa byonna amaanyi ge bye galikola mu nze. Mu Katonda, okununulibwa n’okutukuzibwa kye kimu: okununulibwa, ng’ekintu kya Katonda eky’amazima, gye kikoma okunfuga, gye nkoma okugattibwa ku Katonda Omununuzi, Omutukuvu.
Era bwe kityo bwe kiri, obutukuvu bwokka bwe buleeta obukakafu n’essanyu ly’okununulibwa. Bwe mba nga nnoonya okunywerera ku kununulibwa nga ndi ku ttaka erya wansi, nnyinza okulimbibwa. Bwe mba nga nfuuse atali bulindaala oba omulagajjavu, nnandikankanye olw’ekirowoozo kyokka eky’okwesiga okununulibwa nga sifaayo ku butukuvu bwe bugendererwa bwakwo. Katonda yagamba Isirayiri nti, ‘Nabaggya mu nsi ey’e Misiri: noolwekyo kibasaanira okubeeranga abatukuvu, kubanga Nze ndi mutukuvu.’ Katonda Omununuzi eyatufuula ababe, y’atuyita naffe okuba abatukuvu: Obutukuvu ka bubeere gye tuli ekitundu ky’okununulibwa ekisinga obukulu era ekisinga omuwendo: okwewaayo gy’ali Oyo eyatwetwalira okuba ababe, era eyeeyama okutufuula ababe ddala.
Ekisomo eky’okubiri ekiragibwa kwe kukwatagana wakati w’okukola kwa Katonda n’okw’omuntu mu kutukuzibwa. Mukama agamba Musa nti, ‘Ebibereberye byonna binjawulireko.’ Oluvannyuma agamba nti, ‘Neeyawulira ebibereberye byonna.’ Katonda ky’akola akikola kiryoke kituukirizibwe era kifuuke kyaffe nga kiyita mu ffe. Bw’atugamba nti twatukuzibwa mu Kristo Yesu, nti tuli batukuvu be, tayogera ku kigendererwa kye kyokka, naye ne ku ky’akoze ddala; twatukuzibwa olw’ekiweebwayo kya Kristo ekimu, ne mu kutondebwa obuggya mu Ye. Naye omulimu guno gulina oludda lw’omuntu. Ffe tutuukako okuyitibwa okuba abatukuvu, okugoberera obutukuvu, okutuukiriza obutukuvu. Katonda yatufuula ababe, era atukkiriza okugamba nti tuli babe: naye kaakano alindirira tumuwe omwagaanya omugazi okuyingira mu bifo eby’ekyama eby’omunda mu ffe, alyoke abijjuze byonna n’obujjuvu bwe. Obutukuvu si kintu kye tuleetera Katonda oba kye tumukolera. Obutukuvu kye kiri mu ffe ekya Katonda. Katonda yatufuula ababe mu kununulibwa, alyoke yeefuule owaffe mu kutukuzibwa. Era omulimu gwaffe mu kufuuka abatukuvu kwe kuleeta obulamu bwaffe bwonna, na buli kitundu kyabwo, wansi w’obufuzi bwa Katonda ono omutukuvu, nga tuteeka buli kitundu ky’omubiri na buli maanyi ku kyoto kye.
Era kino kituyigiriza eky’okuddamu mu kibuuzo ky’enkolagana wakati w’ekyo ekibaawo omulundi gumu n’ekyo ekigenda empola mu kutukuzibwa: wakati w’okubeera ekintu ekiwedde omulundi ogumu ku lwa byonna, ate nga tekinnatuukirira era nga kyetaaga okutuukirizibwa. Katonda ky’atukuza kiba kitukuvu n’obutukuvu obwa Katonda era obutuukiridde ng’ekirabo kye: omuntu alina okutukuza ng’akkiriza, ng’akuuma, era ng’atuukiriza obutukuvu obwo mu ekyo Katonda ky’afudde ekitukuvu. Katonda yatukuza olunaku lwa Ssabbiiti: omuntu alina okulutukuza, kwe kugamba, okulukuuma nga lutukuvu. Katonda yatukuza ababereberye okuba ababe: Isirayiri yalina okubatukuza, okubayisa n’okubawaayo eri Katonda nga batukuvu. Katonda mutukuvu: ffe tulina okumutukuza nga tukkiriza, nga tusinza, era nga tussaamu ekitiibwa obutukuvu obwo. Katonda yatukuza erinnya lye ekkulu, erinnya lye ttukuvu: tutukuza oba tussaamu ekitiibwa erinnya eryo bwe tulitya, ne tulyesiga, ne tulikozesa ng’okubikkulirwa kw’Obutukuvu bwe. Katonda yatukuza Kristo: Kristo yeetukuza, n’alaga mu kwagala kwe ne mu bikolwa bye okukwatagana okutuukiridde n’Obutukuvu Katonda bwe yamutukuza nabwo. Katonda yatutukuza mu Kristo Yesu: tulina okuba abatukuvu nga twewaayo eri amaanyi g’obutukuvu obwo, nga tubutambuliramu, era nga tubwolesa mu bulamu bwaffe bwonna ne mu nneeyisa yaffe. Ekirabo kya Katonda ekiri ebweru waffe, ekyaweebwa omulundi gumu ku lwa byonna era mu bujjuvu, kirina okufuuka ekyaffe ku bwaffe munda; tulina okwetukuza, nga tutuukiriza obutukuvu. Twanunulibwa okuba abatukuvu: ng’ebirowoozo bino ebibiri bwe bigattiddwa mu birowoozo ne mu mulimu gwa Katonda, birina okugattibwa ne mu mitima gyaffe ne mu bulamu bwaffe.
Isaaya bwe yalangirira okununulibwa okw’okubiri, okw’amazima, yaweebwa, okusinga ne Musa mu bulambulukufu ne mu bujjuvu, okubikkula erinnya lya Katonda nti ‘Omununuzi era Omutukuvu wa Isirayiri.’ Gye tukoma okusoma erinnya lino, n’okulitukuza, n’okusinza Katonda nga tulikozesa, ebigambo bino gye bikoma okugattibwa nga tebiyinza kwawukana, era tujja kulaba nti, nga Omununuzi bw’ali Omutukuvu, n’abanunule nabo batukuvu. Isaaya ayogera ku ‘Ekkubo Ettukuvu’ nti ‘abanunule balitambulira eyo.’ Okununulibwa okuva mu Butukuvu bwa Katonda kuteekwa n’okututuusa mu bwo. Tujja kutegeera nti okununulibwa mu Kristo kwe kuba omutukuvu mu Kristo, era okuyita kwa Katonda waffe atununula kujja kufuna amakulu amaggya: ‘Nze ndi mutukuvu: mubenga batukuvu.’
Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.
Ai Mukama Katonda! Omutukuvu wa Isirayiri era Omununuzi we! Nsinza mu maaso go mu buwombeefu obungi. Njatula n’ensonyi nti nnamala ebbanga ddene nga nkunoonya nnyo ng’Omununuzi okusinga ng’Omutukuvu. Saamanya nti wannunula ng’oli Omutukuvu, nti okununulibwa kye kyava era kye kibala ky’Obutukuvu bwo; nti okugabana ku Butukuvu bwo kye kyali ekigendererwa kyakwo kyokka era obulungi bwakwo obusinga. Nnalowooza ku kununulibwa okuva mu buddu ne mu kufa kwokka: nga Isirayiri, saategeera nti awatali kussa kimu naawe n’okukufaanana, okununulibwa kwandifiiriddwa omuwendo gwakwo.
Katonda omutukuvu ennyo! Nkutendereza olw’obugumiikiriza bw’olina ng’ogumiikiriza okwefaako n’okugenda empola kw’abanunule bo. Nkutendereza olw’okuyigiriza kw’Omwoyo w’Obutukuvu bwo, ng’akulembera abatukuvu bo, nange, okulaba nti Obutukuvu bwo, n’okuyitibwa okubugabanako, bye biwa okununulibwa omuwendo gwakwo; nti twanunulibwa ku lulwo ggwe ng’Omutukuvu, tubeere babo, nga tuli mu bwannannyini bwo era nga otutukuzizza.
Ai Katonda wange! n’okwagala, n’essanyu, n’okwebaza ebitayogerekeka, nkutendereza olwa Kristo, eyafuulibwa gye tuli okuva gy’oli okutukuzibwa n’okununulibwa. Mu Ye ggwe Mununuzi wange, Omutukuvu wange. Mu Ye nze ndi mununule wo, omutukuvu wo. Ai Katonda! mu kusinza okutayogerekeka nvuunama okusinza okwagala okusukkiridde okutegeera kwonna, okwatukolera kino, era okukkiriza nti mu oyo kaakano ali mu maaso go, omutukuvu mu Kristo, olituukiriza ebigendererwa byo byonna eby’ekitiibwa ng’obunene bw’amaanyi go bwe buli. Amiina.
1. ‘Tununulibwa olw’omusaayi gwe.’ Omusaayi tugusanga ku mulyango gw’ekkubo ly’Obutukuvu. Kubanga gwe musaayi gwa ssaddaaka omuliro gwa Katonda gye gwayokya, kyokka ne gutasobola kugimalawo. Omusaayi ogwo gulimu amaanyi g’obutukuvu mangi nnyo, n’okusoma ne tusoma nti, ‘Atutukuze n’omusaayi gwe ye.’ Bulijjo bw’olowooza ku butukuvu oba bw’obusaba, kikole ng’omuntu eyanunulibwa n’omusaayi. Beeranga wansi w’okubikkibwako omusaayi mu maanyi gaagwo ag’okunaaza buli lunaku.
2. Kyokka bwe tumanya Obutukuvu bwa Katonda ng’Omuliro, ne tuvunnamira omusango gwe ogw’obutuukirivu, lwe tusobola okutegeera omuwendo gw’omusaayi oba amazima g’okununulibwa. Kasita tulowooza ku kwagala kwa Katonda ng’obulungi bwokka, tuyinza okuluubirira okuba abalungi; okukkiriza Katonda anunula kujja kuzuukusa mu ffe obwetaavu n’essanyu ery’okuba abatukuvu mu Kristo.
3. Otegedde obwannannyini Katonda bw’alina ku ebyo bye yanunula? Owulidde eddoboozi nga ligamba nti, Wange. Oli wange. Saba Katonda n’obuwombeefu bungi akikwogere. Kiwulirize n’obukkakkamu bungi.
4. Obutukuvu bw’ekitonde busibuka mu kwagala kwa Katonda, mu kulonda kwa Katonda, mu kununula kwe, ne mu bwannannyini bwe. Weewaayo eri okwagala kuno okwa Katonda era okusanyukirenga.
5. Nga Katonda bwe yatonda, bw’atyo bwe yanunula, okutukuza. Mwesige nnyo okukikola.
6. Katonda muleke abe nnannyini ggwe yenna era akusalirewo byonna. Obutukuvu bubwe; obutukuvu bwaffe kwe kumuleka Ye, Omutukuvu, okuba byonna.
Olunaku olw’Omukaaga.
Essuula 6 ewedde
Obutukuvu n’Okununulibwa