Obutukuvu n’Okubikkulirwa

‘Mukama bwe yalaba nga Musa agenze okwetegereza, Katonda n’amuyita ng’asinziira mu kisaka wakati nti, “Musa, Musa!” Musa n’ayitaba nti, “Nze nzuuno.” Katonda n’amugamba nti, “Teweeyongera kusembera. Ggyamu engatto zo, kubanga ekifo w’oyimiridde kitukuvu.” Musa bwe yawulira ebyo n’akweka amaaso ge, kubanga yatya okutunuulira Katonda.’—Okuva 3:4-6.

Era lwaki ettaka eryo lyali ttukuvu? Kubanga Katonda yali azze n’alibeerako. Katonda w’ali, awo wabaawo obutukuvu; okubeerawo kwa Katonda kwe kutukuza. Ekyo kye kiyigiriza kye twasanga mu Lusuku lwa Adeni, omuntu bwe yali yaakatondebwa; wano, Ebyawandiikibwa we bikozesa ekigambo mutukuvu omulundi ogwokubiri, kiddibwamu era kinywezebwa. Bwe tunaasoma ekigambo kino n’obwegendereza mu kitangaala ky’ekisaka ekyaka, tujja kweyongera okulaba amakulu gaakyo ag’omunda ennyo. Ka tulabe ebyafaayo ebitukuvu, okubikkulirwa kwa Katonda, ne Musa kye bituyigiriza ku ttaka lino ettukuvu.

1. Weetegereze ekifo okubikkulirwa kuno okusooka, Katonda kwe yeebikkulira omuntu butereevu ng’Omutukuvu, kye kulina mu byafaayo ebitukuvu. Mu Lusuku lwa Adeni twasanga ekigambo mutukuvu nga kikozesebwa ku lunaku olw’omusanvu. Okuva olwo ebyasa amakumi abiri mu bitaano byali biyiseewo. Katonda bwe yatukuza olunaku olw’okuwummula, twalabamu ekisuubizo ky’enteekateeka empya — nti okubikkulirwa kw’Omutonzi Ayinzabyonna kwali kujja kuddirirwa okw’Omutukuvu atukuza. Naye mu kitabo kyonna eky’Olubereberye ekigambo ekyo tekiddamu kulabika; kiringa obutukuvu bwa Katonda bwali buteereddwa ku bbali; mu Kuva mwokka, Musa bw’ayitibwa, mwe kiddamu okulabika. Kino kintu kya makulu manene. Ng’omuzadde oba omusomesa bw’afuba, mu buto bw’omwana, okumuyigiriza ekintu kimu kimu, bw’atyo ne Katonda bw’akola mu kuyigiriza olulyo lw’omuntu. Bwe yamala okulaga mu mataba omusango gwe ogw’obutuukirivu ku kibi, n’ayita Ibulayimu okuba jjajja w’eggwanga eryalondebwa. Era ng’omusingi gw’ebyo byonna bye yandikoze n’eggwanga eryo, amuyigiriza ye n’ezzadde lye, okusookera ddala, eky’okuyiga eky’okwesiga ng’omwana omuto — okumwesiga ng’Ayinzabyonna, atalina kimulema, era okumwesiga ng’Omwesigwa, ow’ekirayiro ekitayinza kumenyebwa. Isirayiri bwe yakula n’efuuka eggwanga, tulaba okubikkulirwa nga kweyongerayo ku ddaala eppya. Obwangu bw’obuto buwaayo ekifo eri obukakanyavu bw’obuvubuka, era kaakano Katonda kimugwanira okuyingira mu nsonga n’okukangavvula n’okuziyiza kw’amateeka. Bwe yamala okufuna ekifo mu kwesiga kwabwe nga Katonda wa bajjajjaabwe, abategekera okubikkulirwa okusingawo. Katonda wa Ibulayimu ekyamumanyibwako ekisinga kyali nti ye Ayinzabyonna; Katonda wa Isirayiri, Yakuwa, nti ye Mutukuvu.

Era kabonero ki ak’enjawulo ak’ekiseera ekiggya ekigenda okutandika kaakano, ekiyingizibwa n’ekigambo mutukuvu? Katonda agamba Musa nti kaakano agenda okweraga mu ngeri empya. Ibulayimu yali amumanyi nga Katonda Ayinzabyonna, Katonda w’Ekisuubizo (Okuva 6:3). Kaakano yali agenda kweyoleka nga Yakuwa, Katonda w’Okutuukiriza, naddala mu kununula n’okuwonya abantu be mu kunyigirizibwa kwe yali yalagula Ibulayimu. Katonda Ayinzabyonna ye Katonda w’Okutonda: Ibulayimu yakkiriza Katonda, ‘azuukiza abafu, era alaba ebitaliiwo ng’ebiriwo.’ Yakuwa ye Katonda w’Okununula n’ow’Obutukuvu. Ku Ibulayimu tewaali kigambo na kimu ku kibi oba omusango, n’olwekyo tewaali na ku kununulibwa oba obutukuvu. Isirayiri bagenda kuweebwa amateeka, okubalumiriza ekibi n’okulongoosa ekkubo ery’obutukuvu; ye Yakuwa, Omutukuvu wa Isirayiri, Omununuzi, alabika kaakano. Era okubeerawo kw’Omutukuvu ono kwe kufuula ettaka ettukuvu.

2. Era okubeerawo kuno kweyoleka kutya? Mu kisaka ekyaka Katonda yeemanyisa ng’abeera wakati mu muliro. Awalala mu Byawandiikibwa Ebitukuvu, akakwate wakati w’omuliro n’obutukuvu bwa Katonda koogerwako lwatu: ‘Ekitangaala kya Isirayiri kirifuuka omuliro, n’Omutukuvu waabwe abeere olulimi lw’omuliro.’ Omuliro guyinza okuleeta emikisa oba okuzikiriza. Enjuba, omuliro omunene ogw’omu makkati, eyinza okuwa obulamu n’okubaza ebibala, oba okwokya okutuusa okufa. Byonna bisinziira ku kubeera mu kifo ekituufu, ku nkolagana gye tulina nayo. Bwe kityo buli Katonda Omutukuvu w’ayeeyolesa, tujja kusanga enjuyi zombi wamu: obutukuvu bwa Katonda ng’omusango ku kibi, ogusaanyaawo omwonoonyi asigala mu kyo, era ng’Okusaasira okununula abantu be okukivaamu. Omusango n’Okusaasira bitambulira wamu bulijjo. Mu bintu byonna eby’obutonde tewali kirina maanyi ga mwoyo era ag’amaanyi ng’Omuliro: kye gwokya gukitwala ne gukifuula obuzaaliranwa bwagwo obw’omwoyo, ne gusuula ng’omukka n’evvu ekitayinza kugufaanana. Bwe kityo obutukuvu bwa Katonda kwe kutuukirira kwe okutaliiko kkomo, kw’ayitamu okwekuuma nga talina kakwate na kintu kyonna ekitali kya Katonda, naye n’akolagana n’ekitonde, n’akyetwalira mu bumu naye, ng’asaanyaawo era ng’asuula ebweru byonna ebitaagala kumwewaayo.

Bw’atyo Katonda yeeraga ku ntandikwa y’ekiseera kino ekiggya eky’okununula ng’Oyo abeera mu muliro, era ng’ye muliro. Ku Ibulayimu ne bajjajja abalala, nga bwe twogedde, waaliwo okuyigiriza kutono ku kibi oba okununulibwa; okusemberera kwa Katonda n’omukwano gwe bye byali byoleseddwa. Kaakano amateeka gagenda kuweebwa, ekibi kirabisibwe, n’ebbanga wakati w’omuntu ne Katonda liwulirwe, omuntu bw’anaayiga okwemanya n’obwonoonyi bwe, alyoke ayige okumanya Katonda n’okumwegomba amufuule omutukuvu. Mu kweraga kwa Katonda kwonna tujja kusanga ebintu ebibiri nga bigattiddwa: ekimu kigoba, ekirala kisikiriza. Mu nnyumba ye ajja kubeera wakati mu Isirayiri, naye nga kiri mu kyekusifu eky’entiisa ekitasemberekeka n’ekizikiza eky’Awatukuvu w’Awatukuvu emabega w’eggigi. Ajja kubasemberera, naye nga bw’abakuumira ewala. Bwe tunaasoma obutukuvu bwa Katonda, tujja kweyongera okulaba obulungi engeri gye bugoba era gye busikiriza, ng’omuliro, era gye bugatta wamu ebbanga lye eritaliiko kkomo n’okusemberera kwe okutaliiko kkomo.

3. Naye ebbanga lye lirisooka okulabika era n’amaanyi okusinga. Kino tukiraba ku Musa: yakweka amaaso ge, kubanga yatya okutunuulira Katonda. Ekisooka obutukuvu bwa Katonda kye bukola mu muntu kwe kutya n’okuwuniikirira. Omuntu, ng’ekitonde era ng’omwonoonyi, bw’atannayiga nti Katonda amusinga wala nnyo, era nga ye wa njawulo era ali wala ne Katonda, obutukuvu bwa Katonda tebujja kumubeerera bwa mugaso mungi wadde okumusikiriza. Musa okukweka amaaso ge kitulaga ekiva mu kusembera kw’Omutukuvu, n’ekkubo erituusa ku kweyongera okumubikkulirwa.

Kino kirabika nnyo mu bigambo bya Katonda yennyini: ‘Teweeyongera kusembera. Ggyamu engatto zo.’ Weewaawo, Katonda yali asembedde, naye Musa tayinza kusembera. Katonda asembera: omuntu alina kuyimirira ewala. Mu kaseera kamu Katonda agamba nti, Sembera, era nti, Teweeyongera kusembera. Tewayinza kubaawo kumanya Katonda wadde okumusemberera, nga tetusoose kuwulira kigambo kye nti, Teweeyongera kusembera. Okuwulira ekibi n’obutasaanira kubeera mu maaso ga Katonda gwe musingi gw’okumanya okw’amazima n’okusinza Katonda ng’Omutukuvu. ‘Ggyamu engatto zo.’ Engatto kye kintu ekitugatta n’ensi, bye bikozesebwa omubiri oba obuntu okukola by’ayagala, okutambula n’okukola emirimu gyabwo. Bwe tuyimirira ku ttaka ettukuvu, ebyo byonna birina okuggibwawo. Omuntu kimugwanira okuvunnamira Katonda omutukuvu n’ebigere ebyereere, nga yeeyambudde buli kimubikka. Obutasaanira bwaffe n’akatono okusemberera Omutukuvu oba okukolagana naye kye kintu ekisooka ddala kye tulina okuyiga, bwe tuba ab’okugabana ku butukuvu bwe. Ekigambo ekyo Ggyamu! kirina okukola amaanyi gaakyo ag’okusalira omusango mu buntu bwaffe bwonna, okutuusa lwe tutegeera obujjuvu bw’amakulu gaakyo mu kigambo ekikulu nti, ‘Mweyambulemu omuntu ow’edda; mwambale Mukama Yesu,’ era kye kitegeeza ‘okweyambulako omubiri ogw’omubiri, mu kukomolebwa okwa Kristo.’ Weewaawo, byonna eby’obuntu n’eby’omubiri, byonna bye tukola ku lwaffe, bye twagala oba bye tufuba okukola — obulamu bwaffe bwennyini — birina okweyambulwa ne biweebwayo eri okufa, Katonda bw’aba ow’okwemanyisa gye tuli ng’Omutukuvu.

Twalaba edda nti obutukuvu businga obulungi oba obutaba na kibi: n’obutonde obutagwa mu kibi si butukuvu. Obutukuvu kye kitiibwa eky’entiisa ekyawula obwakatonda ku byonna ebyatondebwa. Kyeva ne basseraafi babikka amaaso gaabwe n’ebiwaawaatiro byabwe nga bayimba nti Mutukuvu, Mutukuvu, Mutukuvu. Naye ayi! ebbanga n’enjawulo bwe biba nga si bya kitonde kyokka, wabula bya mwonoonyi, ani ayinza okwogera, ani ayinza okutegeera, okwetoowaza, okutya n’ensonyi bye tusaanidde okuvunnama nabyo mu maaso g’eddoboozi ly’Omutukuvu? Kitalo! kino kye kimu ku bisinga okutiisa ebiva mu kibi: kituziba amaaso. Tetumanyi kibi n’obutonde obw’ekibi bwe bitali bitukuvu, era bwe biri eby’omuzizo, mu maaso ga Katonda. Twafiirwa obusobozi bw’okutegeera obutukuvu bwa Katonda: amagezi g’abakaafiiri tegaalina wadde ekirowoozo eky’okukozesa ekigambo ekyo okunnyonnyola empisa za bakatonda baabwe. Bwe twafiirwa ekitangaala ky’ekitiibwa kya Katonda, twafiirwa obusobozi bw’okumanya ekibi kye kiri. Era kaakano omulimu gwa Katonda ogusooka ng’atusemberera kwe kutuwulizisa nti tetuyinza kusembera nga bwe tuli; nti kirina okubaawo okweyambula okw’amazima era okw’ekitiibwa, n’okuwaayo eri okufa, byonna ebirabika ng’ebisinga okukkirizibwa n’okwetaagisa. Si ngatto zaffe zokka ezoonoonese olw’okukwata ku nsi eno etali ntukuvu; n’obwenyi bwaffe bulina okubikkibwa n’amaaso gaffe okuzibibwa, ng’akabonero nti amaaso g’omutima gwaffe, amagezi gaffe gonna n’okutegeera kwaffe okw’obuntu, tebisobola kulaba Omutukuvu. Eky’okuyiga ekisooka mu ssomero ly’obutukuvu bw’omuntu kinnoomu kwe kutya n’okukweka amaaso gaffe mu maaso g’obutukuvu bwa Katonda. ‘Bw’atyo bw’ayogera oyo ali waggulu omugulumivu, ow’erinnya ettukuvu nti, Ntuula mu kifo ekigulumivu ekitukuvu awamu n’oyo alina omwoyo oguboneredde ogwetoowaza.’ Okubonerera, omwoyo ogumenyese, okutya n’okukankana bye bintu Katonda by’asooka okwetaaga ku abo abaagala okulaba obutukuvu bwe.

Musa ye yali ow’okusooka okubuulira obutukuvu bwa Katonda. Okubikkulirwa kwa Katonda okwasooka eri Musa kwali kifaananyi era musingo gw’okutuweebwa obutukuvu bwa Katonda mu bujjuvu mu Kristo. Okuva ku mimwa gya Musa abantu ba Isirayiri, era okuva mu kalamu ke Ekkanisa ya Kristo, baali ba kufuna obubaka nti, ‘Mubeere batukuvu: Nze ndi mutukuvu: Nze mbatukuza.’ Okuteekebwateekebwa kwe okuba omubaka w’Omutukuvu kwali wano, we yakweka amaaso ge, kubanga yatya okutunuulira Katonda. Nga obwenyi buli mu nfuufu, nga tweyambula si ngatto zokka, naye byonna ebikutte ku nsi ne ku kwerowoozaako ne ku kibi, emmeeme lw’esemberera omuliro Katonda mw’abeera, ogwaka naye nga tegusaanyaawo. Kale singa buli mukkiriza anoonya okuwa obujulirwa ku Katonda ng’Omutukuvu ayiga bw’atyo nti okutuukirizibwa kw’ekifaananyi ky’Ekisaka Ekyaka ye Kristo Eyakomererwa, era nti, bwe tufa naye, tufuna Okubatizibwa kw’Omuliro, okulaga mu buli omu ku ffe kye kitegeeza: Omutukuvu ng’abeera mu Kisaka Ekyaka. Mu ngeri eyo yokka mwe tuyinza okuyiga kye kitegeeza okuba abatukuvu, nga ye bw’ali omutukuvu.

Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.

Ayi Katonda Omutukuvu ennyo! Nkulabye, Ggwe abeera mu muliro. Mpulidde eddoboozi lyo nti, Teweeyongera kusembera. Ggyamu engatto zo. Era emmeeme yange etidde okutunuulira Katonda, Omutukuvu.

Naye, Ayi Katonda wange! nteekwa okukulaba. Wantonda nkufaanane. Wanjigiriza nti okufaanana okwo bwe butukuvu bwo: ‘Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.’ Ayi Katonda wange! nnaamanya ntya okuba omutukuvu, bwe sirikulaba Ggwe, Omutukuvu? Okuba omutukuvu, nteekwa okutunuulira Katonda.

Nkwebaza olw’okweraga kwo mu nnimi z’omuliro ez’ekisaka eky’amaggwa, mu muliro gw’omuti ogwakolimirwa. Nvunnama nga nneewuunya era nga nneetoowazizza nnyo olw’ekyewuunyo kino ekinene: Omwana wo mu bunafu bw’obuntu bwe, mu muliro, ng’aka naye nga tasaanyizibwawo. Ayi Katonda wange! mu kutya n’okukankana nneewaddeyo ng’omwonoonyi okufa nga ye. Ayi, leka omuliro gusaanyeewo byonna ebitali bitukuvu mu nze! Nange ka nkumanye nga Katonda abeera mu muliro, okusaanuusa, okulongoosa n’okuzikiriza ebitali bibyo, n’okulokola n’okutwala mu butukuvu bwo ebiri ebibyo.

Ayi Mukama Katonda Omutukuvu! Nvunnama mu nfuufu mu maaso g’ekyama kino ekinene. Mbikkulira obutukuvu bwo, nange ndyoke mbeere omujulirwa waabwo era omubaka waabwo ku nsi. Amiina.

1. Obutukuvu ng’omuliro gwa Katonda. Mutendereze Katonda nti waliwo Amaanyi agayinza okusaanyaawo ebibi n’ebikyafu, Amaanyi agatajja kubireka nga biteredde. ‘Ekisaka kyaka naye tekisiriira’ si kigambo ekikulembera Ekkanisa kyokka mu kiseera eky’okuyigganyizibwa; kye kigambo ekirungamya buli mmeeme mu mulimu gwa Katonda ogw’okutukuza.

2. Waliwo Enjigiriza empya, eyogera ku kwagala kwa Katonda kwokka nga bwe kulabikira ku musaalaba. Tetegeera kitiibwa ky’obutuukirivu bwe n’omusango gwe ogw’obutuukirivu. Ono si ye Katonda wa Bayibuli. ‘Katonda waffe, gwe muliro ogwokya,’ y’enjigiriza y’Endagaano Empya. Nti ‘tusinze Katonda nga bw’asiima nga tumussaamu ekitiibwa era nga tumutya,’ eyo ye ddiini y’Endagaano Empya. Mu butukuvu, Omusango n’Okusaasira bisisinkana.

3. Obutukuvu ng’okutya Katonda. Okukweka amaaso mu maaso ga Katonda olw’okutya, nga tetwetantala kutunula wadde okwogera, — eno ye ntandikwa y’okuwummulira mu Katonda. Si kuwummula okw’amazima kwennyini, naye kuli mu kkubo erikutuusaako. Katonda atuwe okutya okw’amaanyi eri buli ekiyinza okumunakuwaza oba okumunyiiza. Tubeerenga n’okutya okw’amaanyi eri ffe ffennyini, n’eri byonna eby’obutonde obukadde obwasalirwa omusango, si kulwa nga biddamu okusituka. ‘Omwoyo ow’okutya Mukama’ kwe kweyoleka okusooka okw’omwoyo gw’obutukuvu, era kutegeka ekkubo ery’essanyu ly’obutukuvu. ‘Nga batambulira mu kutya Mukama, ne mu kubudaabudibwa kw’Omwoyo Omutukuvu;’ zino ze njuyi ebbiri ez’obulamu bw’Omukristaayo.

4. Obutukuvu bwa Katonda bwabikkulirwa Musa alyoke abeere omubaka waabwo. Ekkanisa leero tewali ky’eyetaaga nnyo ng’abasajja n’abakazi abayinza okuwa obujulirwa ku butukuvu bwa Katonda. Onoobeera omu ku bo?

OKUNNYONNYOLA.

Akakwate wakati w’okutya Katonda n’obutukuvu ka ku lusegere nnyo. Waliwo abamu abanoonya obutukuvu n’obunyiikivu bungi, naye ne batabulaga mu kitangaala ekiyinza okusikiriza ensi oba n’abakkiriza bennyini, kubanga ekintu kino kibabulako. Okutya Mukama kwe kuleeta obuwombeefu n’obukkakkamu obwo, okuwonyezebwa okwesiga ffekka n’okwerowoozaako, ebizimba omusingi ogw’amazima ogw’empisa ez’obutukuvu. Ebitundu by’Ekigambo kya Katonda ebigatta ebigambo ebyo ebibiri bisaanidde nnyo okusomebwa n’obwegendereza. ‘Ani akufaanana, ggwe, Omutukuvu Oweekitiibwa, atiibwa era atenderezebwa?’ ‘ne nkusinziza mu Yeekaalu yo Entukuvu n’okutya okungi.’ ‘Mutye Mukama, mmwe abatukuvu be.’ ‘Musinze Mukama mu bulungi bw’obutukuvu; mukankane mu maaso ge, ensi yonna.’ ‘Amawanga gonna gatendereze erinnya lyo ekkulu era ery’entiisa. Mukama mutukuvu.’ ‘Mu kutya Mukama amagezi mwe gasookera, era n’okumanya oyo Omutukuvu Katonda, kwe kutegeera.’ ‘Mukama Katonda ow’Eggye, oyo gwe muba mutukuza; ye gwe muba mutya, era ye gwe muba mwekengera.’ ‘nga tutuukiriza obutukuvu mu kutya Katonda.’ ‘Kale, nga Katonda eyabayita bw’ali omutukuvu, nammwe mubeerenga batukuvu; era bwe muba mukoowoola Kitammwe, mutambulenga mu kutya mu biseera eby’obugenyi bwammwe.’ Era bwe kityo bwe kiri mu Byawandiikibwa byonna, okuva ku Luyimba lwa Musa okutuuka ku Luyimba lw’Omwana gw’Endiga: ‘Ani ataakutye Ayi Mukama, n’atagulumiza linnya lyo? Ggwe wekka gwe Mutukuvu.’ Bwe tunaawaayo emitima gyaffe ebitundu ng’ebyo bigikwateko, tujja kweyongera okuwulira nti okutya Katonda, okutya okw’obwegendereza okumunyiiza mu ngeri yonna, naddala okutya okuyingira mu maaso ge amatukuvu n’ebyobuntu n’eby’omubiri, n’amagezi gaffe oba okufuba kwaffe kwonna, kwe kwennyini obutukuvu bwe tulina okugoberera. Okutya Katonda kuno kwe kutuleetera, nga Musa, okugwa wansi ne tukweka amaaso gaffe mu maaso ga Katonda, ne tulindirira Omwoyo we Omutukuvu atuzibule amaaso ag’omunda, era atussemu ebirowoozo n’okusinza bye tumusemberera nabyo, Ye Omutukuvu. Mu kutya kuno okutukuvu mwe muva okusirika kw’emmeeme okugireetera okuwummulira mu Katonda, ne kuggulawo ekkubo eri kye twalaba mu Lusuku lwa Adeni nga kye kyama ky’obutukuvu: Katonda ng’akuuma Ssabbiiti ye, era ng’atukuza emmeeme gy’awummuliramu.

Olunaku olw’Okutaano.