Essuula 1 · eddakiika 6 ez’okusoma
Ennyanjula
Eby'okubuulira bya Mukyala Booth, ebyafulumizibwa edda nate wansi w'omutwe ogugamba nti " Aggressive Christianity ," byajjira Abakristaayo b'omu Amerika ng'eddagala eriwonya obunafu bwabwe, era ng'ekisikiriza ekigolokosa obugayaavu bwabwe.
Eby'okubuulira ebiri mu kitabo kino bye ddagala eriziyiza obulwadde, nga bwe byetaagisa nnyo, era nga bye bukuumi eri ensobi eziwera ez'omu ngeri gye tuyisaamu emyoyo gy'abantu; ensobi eziziletera okuyingira mu kizikiza eky'e Misiri, mu kifo ky'okuyingira mu kitangaala eky'ekitalo.
Ekyokubuulira ekikwata ku Kwenenya kiraga bulungi nnyo okwenenya okw'obukuusa, ekintu ekitaliimu makulu ekiteekebwa mu kifo ky'okuleka ddala buli ngeri ya kibi, n'okukyukira ddala eri Mukama. Olw'obwangu bwakyo n'obunnyonnyofu, kiba kyokulabirako eri okubuulira okw'okuzuukusa okunyiikivu,—oba okusinga, eri okubuulira kwonna eri emyoyo egitalokolebwa, wabweru w'ekkanisa oba munda mu yo. Emyoyo gino gyonna gijja kusangibwa nga geekwese mu bukuusa obumu, obuteekwa okumenyebwa awatali kusaasira, nga tebunnaba kulekebwa ne bagenda ku Lwazi olwayatika.
Ekyokubuulira ekikwata ku Kukkiriza okulokola kye kiddako. Ebizibu eby'akabi ebiva mu kintu—ekiyinza okuyitibwa okukkiriza okw'Antinomian, olw'obutafuna kigambo kirala kirungi okukinnyonnyola—kwe kukkiriza kw'amagezi awatali kwenenya, okukkiriza ebyafaayo eby'Enjiri, kwe bavangeeri bangi n'abayigiriza b'eddiini abalala kwe bayita okukkiriza okulokola, byanjuluzibwa bulungi ne bissibwako akabonero akalaga nti, BUTWA. Okwesiga Kristo okw'obukuusa okugoberera okwenenya okw'okungulu, okutaawulirangako bubi bw'ekibi n'okunakuwala okw'amazima okw'ekibi, kuleetedde amakanisa gaffe okuba n'ekibiina ky'abantu abangi, nnabbi Mikka be yannyonnyola bulungi bw'ati nti: "Ekibi kya Isiraeri kinene era tebakyenenyezza, kyokka bajja kwesigama ku Mukama, ne boogera nti, Mukama tali wakati mu ffe?" Tukakasizza nti omulimu omunene ogw'omubuulizi omwesigwa era omukambwe, abuulira ng'amaaso ge gasimbye ku ntebe ey'obwakabaka ennene enjeru ne ku Mulamuzi akka, gwe kuggya abeeyita Abakristaayo ku kwesiga kwabwe okw'obulimba mu Mulokozi atabalokola, n'okukebera ennyo emitima gyabwe egyavundira mu kibi, egyayanguyirizibwa okulangirirwa nti giwonye, "giwonyeewonye katono."
Bangi ku ffe twagamba awatali kwegendereza emyoyo egyazuukusibwa nti, "Kkiriza kyokka," nga tetunnayita mutima na kitala ky'amateeka ga Katonda okuguyita ku njuyi zombi. Tugobye omusomesa wa Katonda.
Amateeka, gali ng'omuddu eyalagirwa omulimu gw'okutwala omulenzi ku ssomero, n'okumukwasa omusomesa, twagalowoozaako nga gakambwe era nga ga bukambwe nnyo eri emirembe gyaffe egy'okulumirwa, ne tugagoba mu butamanya, ne tweyambisa obuvunaanyizibwa bwago obw'okutuusa eri Kristo, ne tubula ekkubo, ne tubuza omwoyo ogw'omuwendo omungi. Katonda atusaasire, era atuwe obuwombeefu, nga bwe yawa Apolo, tugololwe omukazi eyafukibwako amafuta!
Oluvannyuma lw'okugolola kwe okw'ekiseera ekituufu ku njigiriza enkyamu ku kukkiriza, Mukyala Booth ageenda mu maaso, ng'akutte akambe ak'okusalako, okusala okuggya ku muti gw'Obukristaayo obw'omulembe guno obukuku obw'obutwa obw'"okwagala okw'obukuusa."
Eby'okubuulira bye ebina ebikwata ku kwagala bye ttaala nnya ezateekebwa ku njazi ez'okwagala okw'Ekikristaayo okw'obulimba. Ateekawo ebigezo ebiwera ebitalimba, ebisobozesa okwagala okw'amazima okwawulibwa okuva ku kukoppa okwa Setaani okw'ekivve. Ng'ebbaluwa za Yokaana Omutukuvu, eby'okubuulira bino bijjudde ebipimo eby'okugezesa okwagala, empisa eyo eya zaabu ey'obulamu obw'Ekikristaayo. Kyandibadde kya mugaso nnyo eri bonna abeeyita nti balina okwagala okutuukiridde okugoba okutya kwonna okubonyaabonya, okwessaako ebipimo bino awatali kutya.
Bayinza okusanga ekigambo "okutuukirira" nga kifuna amakulu amawanvu, amagazi era amawaggulu okusinga bwe baali balowoozezza edda. Lwaki endowooza yaffe ku kutuukirira okw'Ekikristaayo terieyongera bulijjo okukula ng'okumanya kwaffe Katonda n'amateeka ge amatukuvu kweyongera?
Ekyokubuulira ekikwata ku Embeera z'Okusaba Okukwata, tukirumiriza Abakristaayo bonna n'abo bonna abanoonya Kristo, abakungubaga olw'okusaba kwabwe okutawangula wa Katonda. Mu kitangaala eky'ekyokubuulira kino ekitegeerekeka bulungi bajja kuzuula nti obuzibu buli mu butaba na mukwano gwa Yesu Kristo, oba mu butagondera biragiro bye, oba mu butabeerawo mu mitima gyabwe kw'Omwoyo asaba ku lw'abalala, oba mu kukkiriza okw'akamogo. Mu kunyonnyola ebiziyiza okusaba bino, omubuulizi asaanukulula omutima, era n'obukugu obw'okulongoosa omwoyo, agukebera okutuuka ku ntobo yaakwo ennyini. Engeri ye ey'obwogezi obukwata, obuvumu bwe n'engeri ye ey'obwangu gy'ayisaamu abamuwuliriza, ng'aggyako obukweke obw'ekibi n'obwefaananyi, engeri ez'enjawulo ebibi bino gye byeteesamu mu mitima gy'Abakristaayo bangi ne biziyiza okutuuka kwabwe ku ntebe ey'ekisa, kitujjukiza Ddokita Finney bwe yayolesa awatali kusaasira n'okubonereza abalabe bano ab'obutukuvu obw'Ekikristaayo, ne Yokaana Wesley bwe yasimbula n'emirandira "Ekibi mu Bakkiriza."
Mu kyokubuulira kino, Mukyala Booth akyusa amaaso ge eri ekitundu ekirala eky'okukkiriza n'eky'ensobi ey'omu ngeri gye tuluŋŋamyamu emyoyo eri Kristo. Endowooza ye ku kibuuzo kino ekizibu si ya kusukkiridde wabula ya magezi era ey'omu byawandiikibwa. Ayigiriza nti Katonda yakola obulokozi okuweebwa mu kiseera kye kimu n'okukozesa okukkiriza, era nti "okugamba omuntu akkirize nti alokolebwa, nga tannalokolebwa, kwe kumugamba akkirize obulimba." Naye anywerera ku nsonga nti ekikolwa ky'okukkiriza kikolebwa n'obuyambi obw'enjawulo obwa Mwoyo Omutukuvu awa obukakafu nti omukisa oguuŋŋanyibwa gujja kuweebwa. Obukakafu buno, oba akasigo, obuweebwa Omwoyo, bufuuka omusingi ekikolwa eky'enkomerero eky'okukkiriza kwe kwesigama, kwe kugamba nti, "Nzikiriza nti mfuna." Kino kikwatagana n'ekya William Taylor ekya Katonda eky'"okukakasa ensonga ey'omwonoonyi okwewaayo eri Katonda, n'okwaniriza kwe Kristo," nga okuweebwa obutuukirivu tekunnaba. [Footnote: Election of Grace, pp. 38-42.] Abayigiriza bombi bakkiriziganya n'okwekenneenya kwa Wesley okw'okukkiriza okuyigiriza nti omutendera ogw'okuna era ogw'enkomerero, "Ye akikola," guyinza okutambulwa okwo kwokka olw'amaanyi ag'enjawulo agasoboza aga Mwoyo Omutukuvu, [Footnote: Sermons. Patience, Section 13; Scripture Way of Salvation, Section 17; and Whedon on Mark 11: 24.]
Bonna abasatu bateeka amaanyi aga Katonda okukolebwa nga tekunnaba kulangirira nti, "Nzikiriza nti mfuna," oba "mmaze okufuna" (R. V.), ne bafuula okulangirira okwo okwesigama ku kutegeera enkyukakyuka eya Katonda mu mwoyo. Bonna banywerera nti okukkiriza okulokola si kikolwa kya mpisa buntu bwa muntu, wabula amaanyi ag'okukkiriza n'omutima gava eri Katonda, era nti kiteekwa okulindirirwa mu kusaba, era nti kifuuka mu mukkiriza olukalala lw'ebikolwa eby'ekitalo era eby'omwoyo, empisa ey'omwoyo, mu kiseera kye kimu ensigo n'ekibala eby'okusisimula obulamu obwa Katonda, nga byegatta mu byo empisa ez'obuwombeefu obw'okwenenya, okwefiiriza, okwesiga okwangu, n'obuwulize obutuufu obusibuka mu kwagala. Abayigiriza bano bakuza ekitundu kya Katonda mu kukkiriza. Tunoonya kyereere mu byawandiikibwa byabwe okusanga okulagirira kwonna eri oyo eyeenenya nga kuno nti, "Kkiriza nti olokolebwa, kubanga, Katonda bwe kigamba mu Kigambo kye," wabula kkiriza nti olokolebwa bw'owulira Omwoyo we ng'akaaba nti, Aba, Kitaffe, mu mutima gwo.
Abayigiriza bangi ab'omulembe guno bagwa mu nsobi ey'okuyisa okukkiriza okulokola ng'ekikolwa ky'amagezi awatali buyambi, ekiyinza okukolebwa, nga bwe kyagalibwa, mu kiseera kyonna. Wabula kikolwa kya mwoyo ekiyinzika kwokka nga Omwoyo Omutukuvu asikirizza, atumiza okukkiriza kwokka bw'alaba okwenenya okw'amazima n'okwewaayo okw'omutima eri Katonda.
Olwo Omwoyo n'abikkulira Kristo era n'ayamba okumukwata. Mu kuwakanya enjigiriza ey'oku ntikko ey'okulondebwa edda egamba nti okukkiriza kwe kisa ekitaziyizika ekigabirwa n'obuyinza abalonde, waliwo akabi kanene ak'okugwa mu nsobi ey'okwawukana, eyitibwa Pelagianism, efuula okukkiriza okulokola ekikolwa omuntu ow'obuntu bw'ali kye asobola okukola awatali buyambi bwa Mwoyo Omutukuvu. Omusango omwennyini ogw'obutakkiriza guli mu butafaayo obw'okweyagalira eri Kristo, n'obutenenya bw'omutima, Omwoyo Omutukuvu mw'atasobolera kussaamu okukkiriza okulokola.
Mu nnyanjula yaffe eri " Aggressive Christianity ," twalanga, ku lw'amakanisa g'omu Amerika, ekyetaago ekya bonna—Obunyiikivu. Mu kwogera kwe okumpi okw'e Exeter-Hall, Mukyala Booth abikkula ensibuko y'ekiweebwa. Obutukuvu bwe nsulo y'obunyiikivu. N'olw'ekyo si mataba ga kiseera, wabula mugga oguyiwa amaanyi mu bonna ababulina, era, naddala mu Salvation Army, nga gwetisse ku kifuba kyagwo ebibinja by'e Bungereza ebitali mu kkanisa.
Obunyiikivu obutukuvu busaasaana era buwangula. Tetusobola kukwata bantu na luyompo lw'amagezi ag'okuwakana; naye tebalirema kuvuunama eri omuggo ogw'obwakabaka ogw'okwagala okwaka era okusanyusa. Abasajja abatono be basobola okuwakanya; bonna basobola okuwulira. Obunyiikivu n'obulokozi obujjuvu, ng'abalongo abeegatta, tebiyinza kwawukanyizibwa ne biba bulamu.
Ensobi ey'oku katebe k'okubuuliriza ak'omulembe guno eri ng'ey'omuweesi akuba ekyuma ekinnyogovu—akabonero akatono n'okukola okunene. Okubatizibwa okw'omuliro okugonza ebibiina byaffe kwandyangusizza omulimu omuzibu ogw'omubuulizi ne kwaza ebibala byagwo.
Emboozi ennya ku Butukuvu za kubuulirira okusinga okuwakana oba okunnyonnyola byawandiikibwa. Za mpewo ez'amaanyi ez'omwoyo. Kizibu okulaba Omukristaayo yenna bw'ayinza okugumira okwegayirira kuno okw'omuliro okukola ekyo Joseph Cook ky'ayita "okwewaayo eri Yesu Kristo okw'okwagala, okutuukiridde, okutakyusibwa, okw'emirembe n'emirembe, ng'Omulokozi era Mukama," okusobola okutuuka ku "kufaanagana okutuukiridde okw'okuwulira ne Katonda," okutuukirira okw'Enjiri mwe kuli.
Kimpa essanyu lingi okuba n'ekitundu ekitono eky'obuwombeefu mu kuwuluguma okuyita ku ssemazinga w'Amerika ebigambo bino ebyaka ebiva ku mimwa gya Debola ono ow'omulembe guno, nnabbi omukazi Omukristaayo eyayimusibwa Katonda okununula abantu be okuva mu buwambe obw'eby'ensi n'obunafu obw'eby'eddiini.
"Singa Katonda abantu ba Mukama bonna," abasajja n'abakazi, "baali bannabbi, era nga Mukama ateeka Omwoyo we ku bo!"
"Tuziyize olugendo lw'Omwoyo, Oba tuzikize omuliro ogw'omu ggulu?
Katonda ateekewo ababaka be, Era oyo gw'anaayagala okussaamu Omwoyo!
Afuuwe nga bw'ayagala, Omwoyo bw'alonda Ebikozesebwa tubiwa omukisa: Tunaasanyuka, singa Kristo abuulirwa, Ne twagaliza ekigambo okukulaakulana."
DANIEL STEELE.
Reading, Mass., Nov. 23, 1883.