Ebyalondebwa mu Binywa
Okukkiriza n’Obukakafu

Essuula 2 · eddakiika 7 ez’okusoma · eddakiika 9 ez’okuwuliriza

Okukkiriza n’Obukakafu

Okukkiriza Kwetaagisa

“Buli kirongoofu, na buli kyagalibwa, na buli kyogerwako obulungi,” mugezeeko okubifuna; naye mujjukire nti ebyo byonna nga biteekeddwa wamu, awatali kukkiriza, tebisanyusa Katonda. Empisa ennungi ezitaliimu kukkiriza bibi ebisiigiddwako langi enjeru. Obutakkiriza buzikiriza buli kintu. Y’ensowera enfu mu kaloosa; bwe butwa mu ntamu. Awatali kukkiriza—ne bw’oba n’empisa zonna ez’obulongoofu, n’obugabi bwonna obw’okwagala abantu, n’ekisa kyonna eky’okusaasira okutaliimu kwenoonyeza, n’ebitone byonna eby’amagezi amangi, n’obuzira bwonna obw’okwagala ensi yo, n’obumalirivu bwonna obw’okunywerera ku nsonga—tolina ddembe lya kukkirizibwa Katonda, kubanga “awatali kukkiriza toyinza kusanyusa Katonda.”

Okukkiriza kukuza buli mpisa ennungi; obutakkiriza buwotosa buli mpisa ennungi nga tennaba na kwanjuluka. Essaala nkumi na nkumi zisibiddwa obutakkiriza; ennyimba nnyingi ez’ettendo, ezandigazizza eddoboozi ly’ekibiina ky’eggulu, zitugiddwa okwemulugunya okw’obutakkiriza; emirimu mingi egy’ekitiibwa egyategekebwa mu mutima gyazikirizibwa obutakkiriza nga teginnaba kutandika. Okukkiriza bwe nviiri za Samusooni eri Omukristaayo: zisale, aba tasobola kukola kintu. Peetero, bwe yali ng’alina okukkiriza, yatambulira ku mayengo g’ennyanja. Naye amangu ago ne wajja ejjengo emabega we, n’agamba nti, “Lino linantwala;” ate ne wajja eddala mu maaso, n’akaaba nti, “Lino linaambuutikira;” n’alowooza nti, “Nnyinza ntya okuba n’amalala bwe ntyo ne ntambulira waggulu ku mayengo gano?” Era amangu ddala nga yakabuusabuusa, n’atandika okusaanawo. Okukkiriza kwe kyali ekiwuga ekyawanirira Peetero—kwamukuuma waggulu; naye obutakkiriza ne bumusaanyaawo wansi. Obulamu bw’Omukristaayo buyinza okugambibwa nti bulijjo buba “atambulira ku mazzi,” era buli jjengo lyandimumize; naye okukkiriza kumusobozesa okuyimirira. Akaseera k’olekeraawo okukkiriza, mu kaseera ako kennyini ennaku n’okulemwa bigoberera. Kale, woowe, lwaki obuusabuusa?

Eddagala ly’Okubuusabuusa

Engeri esinga okunyweza okukkiriza kwo kwe kussa ekimu ne Kristo. Bw’oba ng’ossa kimu ne Kristo, toyinza kubulwa kukkiriza. Omukono gwe ogwa kkono bwe guba wansi wa mutwe gwange, n’omukono gwe ogwa ddyo nga gumpambatira, siyinza kubuusabuusa. Omwagalwa wange bw’atuula ku mmeeza ye, n’antwala ku kijjulo kye, n’okwagala kwe ne kumbikkako ng’ebendera, olwo ddala nzikiriza. Bwe ndya embaga naye, obutakkiriza bwange buswala, ne bwekweka. Mwogere, mmwe abaatwalibwa mu ddundiro ly’omuddo omuto, ne mugalamizibwa awali amazzi amateefu; mmwe abaalaba oluga lwe n’omuggo gwe, era abasuubira okubiraba ne bwe mulitambulira mu kiwonvu eky’ekisiikirize eky’olumbe; mwogere, mmwe abaatuula ku bigere bye nga Maliyamu, oba abaagalamiza omutwe gwammwe ku kifuba kye nga Yokaana omwagalwa—temwalaba nti bwe mwali okumpi ne Kristo okukkiriza kwammwe kwanywera, ate bwe mwali ewala naye, okukkiriza kwammwe ne kunafuwa? Tekiyinzika kutunula Kristo mu maaso ate n’omubuusabuusa. Bw’oba tomulaba, olwo omubuusabuusa; naye oteekwa okukkiriza Omwagalwa wo bw’ayogera naawe, n’agamba nti, “Golokoka, Owoomukwano, omulungi wange, ojje tugende.” Awo tewabaawo kulonzalonza; oteekwa okugolokoka okuva mu biwonvu by’okubuusabuusa kwo, n’olinnya ku nsozi ez’obukakafu.

Okweyongera kw’Okukkiriza

Abantu abasinga obungi okukkiriza kwabwe kweyongera nga bayita mu bizibu ebinene. Tetweyongera maanyi mu kukkiriza mu nnaku ez’omusana. Mu biseera eby’embuyaga okukkiriza mwe kweyongera amaanyi. Okukkiriza si kintu ekifunibwa nga kitonnya ng’omusulo omugonvu okuva mu ggulu; okusinga kujja mu kibuyaga ne mu mbuyaga. Tunuulira emivule emikadde; kiki ekyagisimbisa emirandira mu ttaka bw’etyo? Buuza empewo ez’omwezi ogwokusatu, zijja kukubuulira. Si nkuba ya mwezi ogwokuna eyakikola, wadde omusana omuwoomu ogw’omwezi ogwokutaano, wabula empewo enkambwe ezaanyeenyanga omuti eno n’eri, ne zireetera emirandira gyagwo okukka wansi ennyo n’okunyweza enkwata yaagyo. Bwe kityo bwe kiteekwa okuba gye tuli. Tetuyinza kufunira basirikale bazira mu nkambi eka; bateekwa okukulira wakati mu masasi agabuuka n’emizinga egibwatuka. Tetuyinza kusuubira kufuna balunnyanja balungi ku kidiba Serpentine; bateekwa okutendekerwa ewala ku nnyanja ennene, empewo enkambwe gye zikaabira, n’okubwatuka ne kuwuluguma ng’engoma mu kukumba kwa Katonda ow’Eggye. Embuyaga n’omuyaga bye bifuula abantu abalunnyanja abagumu era abazira. Baalaba Mukama bye yakola, ebikolwa bye eby’ekitalo mu buziba bw’ennyanja. Bwe kiri n’Abakristaayo. Akkiriza-Nnyo ateekwa okuba n’okugezesebwa okunene. Omwami Omutima-Omuzira teyandibadde Omutima-Omuzira singa teyasooka kubeera Omwami Ebizibu-Ebingi. Omuzira-w’Amazima teyandigobye balabe abo, era teyandibadde muzira bw’atyo, singa abalabe tebaasooka kumulumba. Tuteekwa okusuubira ebizibu ebinene nga tetunnatuuka ku kukkiriza kungi.

Eyatandika Okukkiriza era y’Akutuukiriza

Ayi Mukama! Abantu abasinga obulungi nga ba mugaso mutono nga tebali naawe! Nga balinnya waggulu nnyo bw’obasitula! Nga bagwa wansi nnyo bw’oggyawo omukono gwo! Lye ssanyu lyaffe, wakati mu nnaku, bw’otusobozesa okwogera nti, “Ne bw’anzita, mu ye mwe nnina essuubi;” naye bw’otuggyako Omwoyo wo, tetusobola na kukwesiga ku lunaku olusinga okwaka. Embuyaga bwe zikuŋŋaana okutwetooloola tusobola okuzimwenyamwenyeza, bw’oba ng’oli naffe; naye ne ku makya agasinga obulungi agaali gaakidde ku mutima gw’omuntu, tubuusabuusa era tulemwa bw’oba nga toli naffe bulijjo, okukuuma n’okunyweza okukkiriza ggwe kennyini kw’otuwadde.

Okukkiriza n’Enneewulira

Tulokolebwa lwa kukkiriza, so si lwa nneewulira; naye waliwo akakwate wakati w’okukkiriza okutukuvu n’enneewulira entukuvu, nga ako akali wakati w’omulandira n’ekimuli. Okukkiriza kwa lubeerera ng’omulandira ogusimbiddwa bulijjo mu ttaka; enneewulira ya kiseera, era erina ebiseera byayo—ekikolo tekimeza bulijjo ekiti ekiragala, n’okusingawo tekitikkirwa bulijjo n’ebimuli byakyo ebingi. Okukkiriza gwe muti, omuti ogw’omusingi; enneewulira zaffe ziringa endabika y’omuti ogwo mu biseera by’omwaka ebyenjawulo. Oluusi emmeeme yaffe ejjula ebimuli n’obumuli, enjuki ne ziwuuma bulungi, ne zikuŋŋaanya omubisi mu mitima gyaffe. Mu kiseera ekyo enneewulira zaffe ziba zijulira obulamu bw’okukkiriza kwaffe, ng’obumuli obw’omu biseera eby’okumulisa bwe bujulira obulamu bw’omuti. Oluvannyuma enneewulira zaffe zeeyongera amaanyi n’okusingawo, ne tutuuka ku kiseera eky’omusana eky’essanyu lyaffe; ate nate oboolyawo ne tutandika okuwotoka ng’ekikoola ekikalu era ekya kyenvu eky’omu kiseera eky’ebikoola okugwa; weewaawo, oluusi obutiti bw’okuggwaamu amaanyi n’okuggwaamu essuubi bukunkumula buli kikoola ku muti, okukkiriza kwaffe okwavu ne kuyimirira ng’omuti ogukubiddwa omuyaga nga tegulina na kikoola kimu kiragala. Naye era, kasita omuti gw’okukkiriza gubaawo, tuba tulokose. Okukkiriza ne bwe kumulisa oba nedda, ne bwe kubala ebibala eby’essanyu mu bye tuyitamu oba nedda, kasita kubaawo mu bwolubeerera bwakwo bwonna, tuba tulokose. Naye twandibadde n’ensonga ey’amaanyi ennyo okubuusabuusa obulamu bw’okukkiriza kwaffe, singa tekumulisa oluusi n’essanyu, era ne kubala emirundi mingi ebibala ebituusa ku kutukuzibwa.

Ekibi ky’Obutakkiriza

Abamu balowooza nti okubuusabuusa ekisa kya Katonda ekitakoma kibi kitono nnyo; mu butuufu, abamu batuuse n’okugulumiza okubuusabuusa n’okutya kw’abantu ba Katonda ne babifuula ebibala n’ebirungi eby’ekisa, era obubonero bw’okukulaakulana ennyo mu bye bayitamu. Naye okubuusabuusa ekisa, n’obwesigwa, n’okwagala kwa Katonda kibi kya kivve nnyo. Tekiyinza kuba kibi kitono ekifuula Katonda omulimba; naye obutakkiriza mu butuufu buteeka okuteebereza okubi okw’obuwaayiriza ku mazima g’Omutukuvu wa Isirayiri. Tekiyinza kuba kisobyo kitono ekirumiriza Omutonzi w’eggulu n’ensi okulayira eby’obulimba; naye bwe sikkiriza kirayiro kye, ne sikkiriza kisuubizo kye ekyassibwako envumbo n’omusaayi gw’Omwana we yennyini, mba ntwala ekirayiro kya Katonda nga tekisaanidde kwesigwa; era bwe ntyo, mu butuufu ddala, mba nvunaana Kabaka w’Eggulu nti mulimba eri endagaano ye n’ekirayiro kye. Ate era, obutakkiriza Katonda nsulo ya bibi bitabalika. Ng’ekire ekiddugavu bwe kiva amatondo g’enkuba amangi, bwe butyo obutakkiriza obw’ekizikiza bwe buzaala emisango mingi. Kibi buli mukkiriza ky’asaanidde okuvumirira, okulwanyisa, okuwangula bwe kiba kisoboka, era ddala kye tusaanidde okwenenya ennyo n’okukyawa ennyo.

Akkiriza-Kitono

Ekimu ku bizibu by’”okukkiriza okutono” kiri nti, wadde nga bulijjo kakakafu ku ggulu, tekitera kulowooza bwe kityo. Akkiriza-Kitono akakasiddwa eggulu nga Akkiriza-Nnyo bw’ali. Yesu Kristo bw’alibala amayinja ge ag’omuwendo ku lunaku olw’enkomerero, alyetwalira luulu entono awamu n’ennene. Dayimanda ne bw’eba ntono etya, ya muwendo kubanga dayimanda. Bwe kityo okukkiriza, ne bwe kuba kutono kutya, bwe kuba okukkiriza okw’amazima, kwe kumu n’okw’abatume, abo “abaafuna okukkiriza okw’omuwendo nga ffe.” Kristo talibulwa na limu ku mayinja ag’engule ye, wadde erisinga obutono. Akkiriza-Kitono bulijjo akakasiddwa eggulu, kubanga erinnya lya Akkiriza-Kitono liri mu kitabo ky’obulamu obutaggwaawo. Akkiriza-Kitono yalondebwa Katonda ng’ensi tennatondebwa. Akkiriza-Kitono yagulibwa n’omusaayi gwa Kristo; weewaawo, yagula omuwendo gwe gumu ne Akkiriza-Nnyo. “Buli muntu sekeri,” gwe gwali omuwendo gw’okununulibwa. Buli muntu, mukulu oba mutono, mulangira oba mulimi, yalina okwenunula ne sekeri. Kristo yagula bonna, abatono n’abakulu, n’omusaayi gumu ogw’omuwendo omungi ennyo. Akkiriza-Kitono bulijjo akakasiddwa eggulu, kubanga Katonda yatandika omulimu mu ye, era aligutuukiriza. Katonda amwagala, era alimwagala okutuusa ku nkomerero. Katonda yamutegekera engule, era tajja kuleka ngule eyo kusigala ng’ewanikiddwa awo nga temuli mugaso; yamuzimbira ekisenge mu ggulu, era tajja kukireka kubeera kyereere emirembe gyonna. Akkiriza-Kitono bulijjo mutebenkevu, naye tatera kukimanya. Bw’omusisinkana, oluusi atya ggeyeena; emirundi mingi atya nti obusungu bwa Katonda bumubeerako. Ajja kukugamba nti ensi eri emitala w’omugga teyinza kuba ya muntu omunafu nga ye. Oluusi kiva ku kuba nti yeewulira nga tasaanidde nnyo; ekiseera ekirala agamba nti kubanga eby’a Katonda birungi nnyo ne kiba nti tebiyinza kuba bya mazima; oba tayinza kulowooza nti biyinza okuba eby’amazima eri omuntu nga ye. Oluusi atya nti si mulonde; ekiseera ekirala atya nti teyayitibwa mu ngeri ntuufu, oba nti teyajja eri Kristo mu ngeri ntuufu; ate oluvannyuma, okutya kwe kuba nti tajja kunywerera okutuusa ku nkomerero, nti tajja kusobola kugumiikiriza; era bw’otta enkumi y’okutya kwe, enkya ajja kuba n’eggye eddala; kubanga obutakkiriza kye kimu ku bintu by’otoyinza kuzikiriza; oyinza okubutta emirundi n’emirundi, naye ne bukyali bulamu. Kye kimu ku muddo omubi ogwebaka mu ttaka ne bwe gumala okwokebwa, era gwetaaga kuzzibwamu maanyi katono oba obulagajjavu katono, ne gumeruka nate. Kaakano, Akkiriza-Nnyo akakasiddwa eggulu, era akimanyi. Alinnya ku ntikko ya Pisuga, n’alengera ensi yonna; alega ku buwoomi bwa Lusuku lwa Katonda nga tannayingira mu miryango egya luulu; alaba enguudo eziyaliddwa zaabu; alaba bbugwe w’ekibuga, emisingi gyakyo egy’amayinja ag’omuwendo; awulira ennyimba ez’ekyama ez’abo abaagulumizibwa, n’atandika okuwunyiriza ku nsi akaloosa k’eggulu. Naye Akkiriza-Kitono omwavu kimukaluubirira okutunula ku njuba; tatera kulaba kitangaala; awammanta mu kiwonvu, era wadde nga byonna biri mirembe, bulijjo yeerowooza nti ali mu kabi.

Ekyayita Ekiddako