Okwatula
Ekitabo I

Essuula 1 · eddakiika 28 ez’okusoma · eddakiika 36 ez’okuwuliriza

Ekitabo I

Essuula I

Ggwe oli mukulu, Ayi Mukama, era osaanira okutenderezebwanga ennyo; amaanyi go mangi nnyo, n’amagezi go tegaliiko kkomo. Era omuntu ayagala okukutendereza; omuntu, akatundu akatono ku bitonde byo; omuntu, atambula ng’eyeetisse okufa kwe, omujulirwa w’ekibi kye, omujulirwa nti Ggwe olwana n’ab’amalala: naye era omuntu ayagala okukutendereza; ye, akatundu akatono ku bitonde byo. Ggwe otuzuukusa tusanyukire okukutendereza; kubanga watutonda tube bibyo, era omutima gwaffe teguwummula okutuusa lwe guwummulira mu Ggwe. Mpa, Ayi Mukama, okumanya n’okutegeera ekisooka: okukukoowoola oba okukutendereza? Era nate, okukumanya oba okukukoowoola? Kubanga ani ayinza okukukoowoola nga takumanyi? Kubanga oyo atakumanyi ayinza okukoowoola omulala atali Ggwe bw’oli. Oba si kye kisinga, nti tukukoowoola tulyoke tukumanye? Naye balikoowoola batya oyo gwe batakkiririzaamu? Oba balikkiriza batya awatali abuulira? Era abo abanoonya Mukama banaamutenderezanga: kubanga abanoonya bamuzuula, era abamuzuula banaamutenderezanga. Nja kukunoonya, Ayi Mukama, nga nkukoowoola; era nja kukukoowoola nga nkukkiririzaamu; kubanga ffe twabuulirwa ebikukwatako. Okukkiriza kwange, Ayi Mukama, kwe kunaakukoowoolanga, okukkiriza kw’ompadde, kw’onfuuyiddemu, olw’Omwana wo okufuuka omuntu, ng’oyita mu buweereza bw’Omubuulizi.

Essuula II

Era nnaakoowoola ntya Katonda wange, Katonda wange era Mukama wange, kubanga bwe mmukoowoola, mba mmuyita ajje mu nze? Era kifo ki ekiri mu nze, Katonda wange mw’ayinza okuyingira mu nze? Katonda ayinza atya okuyingira mu nze, Katonda eyatonda eggulu n’ensi? Ddala, Ayi Mukama Katonda wange, mu nze mulimu ekintu kyonna ekiyinza okukugyamu? Kale eggulu n’ensi, bye wakola, era mwe wantondera, bye bikugyamu? Oba, kubanga tewali kiriwo ekyandibaddewo awatali Ggwe, kale buli ekiriwo kye kikugyamu? Kale, okuva nange bwe ndiwo, lwaki nsaba oyingire mu nze, nze atandibaddewo singa tobadde mu nze? Lwaki? Kubanga sinnakka emagombe, so naye nayo gy’oli. Kubanga bwe nnakka emagombe, nayo nga gy’oli. Kale sandibaddewo, Ayi Katonda wange, sandibaddewo n’akatono, singa tobadde mu nze; oba, okusinga, singa sibadde mu Ggwe, Ggwe byonna gye biva, byonna mwe biyita, era byonna mwe biri? Bwe kiri, Ayi Mukama, bwe kiri. Nkuyita kudda wa, ate nga ndi mu Ggwe? Oba oyinza kuva wa okuyingira mu nze? Kubanga nnyinza kugenda wa ebweru w’eggulu n’ensi, Katonda wange alyoke ave eyo ajje mu nze, oyo eyagamba nti, Nze njjuza eggulu n’ensi.

Essuula III

Kale eggulu n’ensi bikugyamu, kubanga Ggwe obijjuza? Oba obijjuza ne weeyongera okusukkiriramu, kubanga tebikugyamu? Era eggulu n’ensi bwe bimala okujjula, ekitundu kyo ekisigaddewo okifukira wa? Oba toyetaaga kintu kyonna kukugyamu, Ggwe agya ebintu byonna, kubanga by’ojjuza obijjuza ng’obigya mu Ggwe? Kubanga ebibya by’ojjuza si bye bikuwanirira, kubanga ne bwe byandimenyese, Ggwe tewandiyiise. Era bw’ofukibwa ku ffe, tosuulibwa wansi, wabula Ggwe otusitula; tosaasaana, wabula Ggwe otukuŋŋaanya. Naye Ggwe ajjuza ebintu byonna, obijjuza n’obulamba bwo bwonna? Oba, olw’okuba ebintu byonna tebisobola kukugyamu ng’oli mulamba, bigyamu ekitundu kyo? Era byonna omulundi gumu bigyamu ekitundu kye kimu? Oba buli kimu ekitundu kyakyo, ekinene kigyamu kinene, ekitono kitono? Kale, ekitundu kyo ekimu kinene, ate ekirala kitono? Oba Ggwe oli wonna wonna mu bulamba bwo, so nga tewali kikugyamu ng’oli mulamba?

Essuula IV

Kale Ggwe oli ani, Katonda wange? Oli ani, wabula Mukama Katonda? Kubanga ani Mukama wabula Mukama? Oba ani Katonda wabula Katonda waffe? Ggwe Ali Waggulu Ennyo, omulungi ennyo, ow’amaanyi ennyo, Omuyinza w’ebintu byonna ddala; ow’okusaasira okungi ennyo, naye omutuukirivu ennyo; akwekeddwa ennyo, naye ali kumpi ennyo; alabika obulungi ennyo, naye ow’amaanyi ennyo, anywevu, naye atategeerekeka; atakyukakyuka, naye akyusa byonna; toba muggya n’akatono, toba mukadde n’akatono; azza buggya byonna, era akaddiya ab’amalala, ne batakimanya; bulijjo akola, bulijjo awummudde; bulijjo akuŋŋaanya, naye nga taliiko ky’abulwa; awanirira, ajjuza, era abikka byonna; atonda, aliisa, era akuza; anoonya, naye ng’alina byonna. Oyagala, naye tokwatibwa kwegomba; olina obuggya, naye teweeraliikirira; weejjusa, naye tonakuwala; osunguwala, naye oli mukkakkamu; okyusa emirimu gyo, naye ekigendererwa kyo tekikyuka; ofuna nate by’ozuula, so nga tewabibula n’akatono; tobulwa kintu, naye osanyukira amagoba; tolina mululu, naye osaba amagoba. Ofuna ebisukkiridde, olyoke obe ow’ebbanja; era ani alina kyonna ekitali kikyo? Osasula amabanja, so nga tolina bbanja; osonyiwa amabanja, so nga tofiirwa kintu. Era kiki kye mmaze okwogera kaakano, Ayi Katonda wange, obulamu bwange, essanyu lyange ettukuvu? Oba kiki omuntu yenna ky’ayogera bw’ayogera ku Ggwe? Naye zimusanze oyo atayogera, kubanga n’abasinga obwogezi basirika.

Essuula V

Woo! Singa nnyinza okuwummulira mu Ggwe! Woo! Singa oyingira mu mutima gwange n’ogutamiiza, ne neerabira ennaku zange, ne nkwakaatira, Ggwe bulungi bwange bwokka! Oli ki gye ndi? Olw’okusaasira kwo, njigiriza okukyogera. Oba nze ndi ki gy’oli, n’onsaba okukwagala, era bwe ssikukwagala, n’onsunguwalira, n’onkanga n’ennaku ez’amaanyi? Kale okulema okukwagala nnaku ntono? Woo! Olw’okusaasira kwo, ntegeeza, Ayi Mukama Katonda wange, ky’oli gye ndi. Tegeeza omwoyo gwange nti, Nze bulokozi bwo. Yogera bw’otyo, ndyoke mpulire. Laba, Ayi Mukama, omutima gwange guli mu maaso go; Ggwe ggulawo amatu gaagwo, era otegeeze omwoyo gwange nti, Nze bulokozi bwo. Ka nnyanguwe okugoberera eddoboozi eryo, nkwekwate. Tonneekweka. Ka nfe—nneme okufa—kyokka ndabe amaaso go.

Ennyumba y’emmeeme yange nfunda; gigaziye, olyoke oyingiremu. Eyonoonese; giddaabiriza. Mulimu ebiteekwa okunyiiza amaaso go; nkikkiriza era nkimanyi. Naye ani anaagirongoosa? Oba ani gwe nnaakaabirira, wabula Ggwe? Ayi Mukama, onnongoose mu ebibi ebinkisiddwa, era omuddu wo omuwonye obuyinza bw’omulabe. Nakkiriza noolwekyo kyennava njogera. Ayi Mukama, Ggwe omanyi. Saakwatulira ebyonoono byange nga nneerumiriza, era Ggwe, Katonda wange, n’onsonyiwa obutali butuukirivu bw’omutima gwange? Siwakana naawe mu musango, Ggwe Amazima; ntya okwerimba; obutali butuukirivu bwange buleme okwerimba bwokka. Noolwekyo siwakana naawe mu musango; kubanga Ayi Mukama, singa otubalira obutali butuukirivu bwaffe, ani eyandiyimiridde mu maaso go?

Essuula VI

Naye ka njogere eri okusaasira kwo, nze enfuufu n’evvu. Naye ka njogere, kubanga njogera eri okusaasira kwo, so si eri omuntu anyooma. Ne Ggwe oboolyawo onnyooma, naye olikyuka n’onkwatirwa ekisa. Kubanga kiki kye njagala okwogera, Ayi Mukama Katonda wange, wabula nti simanyi gye nnava okujja mu bulamu buno obufa (nnaabuyita bwe ntyo?) oba okufa kuno okulamu. Amangu ago okubudaabuda kw’okusaasira kwo ne kunsitula, nga bwe nnawulira (kubanga sikijjukira) okuva eri bazadde bange ab’omubiri, mu bo Ggwe mwe wambumbira edda. Bwe kityo okubudaabuda kw’amata g’omukazi ne kunnyaniriza. Kubanga mmange newaakubadde abalezi bange tebeeterekera mabeere gaabwe ku lwange; wabula Ggwe wampa emmere ey’obuwere bwange ng’oyita mu bo, ng’etteeka lyo bwe liri, mw’ogabira obugagga bwo ng’oyita mu nsulo ezikusike ez’ebintu byonna. Era Ggwe wampa obutayagala kusukka ku ebyo by’ompa; n’abalezi bange ne bampa n’essanyu ebyo bye wabawa. Kubanga, n’okwagala okuyigirizibwa okuva mu ggulu, baampanga n’essanyu ebyo bye baalina mu bungi okuva gy’oli. Kubanga obulungi bwange buno okuva gye bali bwali bulungi gye bali. So ddala tebwava gye bali, wabula bwayita mu bo; kubanga okuva gy’oli, Ayi Katonda, ebirungi byonna gye biva, era okuva eri Katonda wange obulamu bwange bwonna gye buva. Kino nakiyiga oluvannyuma, Ggwe ng’oyita mu birabo byo bino, munda mu nze ne ebweru, ng’onneeraga Ggwe kennyini. Kubanga mu kiseera ekyo namanyanga kunuuna kwokka; okuwummulira mu ebyo ebyansanyusanga, n’okukaaba olw’ebyo ebyanyiizanga omubiri gwange; tewali kirala.

Oluvannyuma ne ntandika okumwenya; okusooka nga nneebase, oluvannyuma nga ntunula: kubanga bwe batyo bwe bambuulira ku nze, ne nkikkiriza; kubanga ekyo tukiraba ne mu baana abalala abawere, newaakubadde nga nze sikijjukira ku nze. Bwe ntyo, mpolampola, ne ntandika okutegeera we nnali; n’okwagala okutegeeza bye njagala eri abo abaali bayinza okubituukiriza, naye ne siyinza; kubanga bye nnayagala byali munda mu nze, bo nga bali bweru; so tebaayinza, mu kitegeera kyabwe kyonna, okuyingira mu mwoyo gwange. Kale nnasuukundanga emikono n’amagulu n’eddoboozi buli ludda, nga nkola obubonero obutono bwe nnali nsobola, era nga bwe nnali nsobola, obufaanana, newaakubadde mu mazima obutafaanana nnyo, kye nnali njagala. Era bwe saagonderwanga mangu (kubanga bye nnayagalanga byali bya bulabe oba nga tebitegeerekeka), awo ne nsunguwalira abakulu bange olw’obutangondera, n’abo abataalina mulimu gwonna gwe banteekwa, olw’obutampeereza; ne mbeesasuza nga nkaaba amaziga. Bwe ntyo bwe njize abaana abawere bwe bali, nga mbetegereza; era nti nange nnali bwe ntyo, bo, nga tebamanyi, bandaze ekyo okusinga abalezi bange abaakimanya.

Era, laba! Obuwere bwange bwafa edda, naye nze ndi mulamu. Naye Ggwe, Ayi Mukama, abeera omulamu emirembe gyonna, era mu Ggwe tewali kifa: kubanga ensi nga tezinnatondebwa, era nga n’ekyo kyonna ekiyinza okuyitibwa “edda,” tekinnabaawo, Ggwe oliwo, era oli Katonda era Mukama w’ebintu byonna bye watonda: mu Ggwe mwe zibeera, nga nnywevu emirembe gyonna, ensibuko ezisooka ez’ebintu byonna ebitabeerera; era ensulo z’ebintu byonna ebikyukakyuka zibeera mu Ggwe nga tezikyukakyuka: era mu Ggwe mwe muli ensonga ez’olubeerera ez’ebintu byonna ebitalina magezi era eby’ekiseera. Ntegeeza, Ayi Mukama, nze akwegayirira; ntegeeza, Ggwe asaasira byonna, nze asaanira okusaasirwa; ntegeeza, obuwere bwange bwaddirira ekiseera ekirala eky’obulamu bwange ekyafa nga tebunnabaawo? Kye kiseera kye nnamala mu lubuto lwa mmange? Kubanga ku ekyo kuliko kye mpulidde, era nange ndabye abakazi abali embuto. Era ate ng’obulamu obwo tebunnabaawo, Ayi Katonda essanyu lyange, nnaliko wonna, oba nnali kintu kyonna? Kubanga ku kino sirina anambuulira, newaakubadde kitange oba mmange, newaakubadde obumanyirivu bw’abalala, newaakubadde okujjukira kwange. Onnyooma olw’okubuuza kino, n’olagira nkutendereze era nkukwatule olw’ekyo kye mmanyi?

Nkukwatula, Ayi Mukama w’eggulu n’ensi, era nkutendereza olw’entandikwa yange esooka ey’okubaawo, n’olw’obuwere bwange, bwe sijjukirako kantu; kubanga wateekawo nti omuntu ateeberezenga bingi ku ye yennyini ng’ayita mu balala; era akkirize bingi ng’asinziira ku bigambo by’abakazi abanafu. Ne mu kiseera ekyo nnalina okubaawo n’obulamu, era (obuwere bwange nga bunaatera okukoma) nnali nsobola okunoonya obubonero bwe nnali nnyinza okutegeezesa abalala bye mpulira. Ekiramu ng’ekyo kyandivudde wa, wabula gy’oli, Ayi Mukama? Waliwo eyeekola yekka? Oba waliwo omukutu ogwandiva awalala wonna, ogukulukusa okubaawo n’obulamu mu ffe, wabula gy’oli, Ayi Mukama, mu Ggwe okubaawo n’obulamu mwe biri ekintu kimu? Kubanga Ggwe kennyini Ggwe Okubaawo n’Obulamu mu ngeri esingira ddala. Kubanga Ggwe oli Waggulu Ennyo, era tokyuka, so ne leero mu Ggwe terikoma; naye mu Ggwe mwe likoma; kubanga n’ebintu ebyo byonna biri mu Ggwe. Kubanga tebyandibadde na kkubo lya kuyitamu, singa tobiwanirira. Era kubanga emyaka gyo tegirikoma, emyaka gyo ye leero limu. Emyaka emeka egyaffe n’egya bajjajjaffe egyakulukuta okuyita mu “leero” lyo, ne gifuna okuva mu lyo ekipimo n’enkula y’okubaawo kwonna kwe gyalina; n’emirala gijja kukulukuta, ne gifuna bwe gityo enkula y’eddaala lyagyo ery’okubaawo. Naye Ggwe oli Ggwe wuuyo, era ebintu byonna eby’enkya, n’ebyo byonna ebigisukka, n’ebintu byonna eby’eggulo, n’ebyo byonna ebyagisooka, obikoze leero. Kiki ekyo gye ndi, ne bwe wabaawo atakitegeera? Naye asanyuke ayogere nti, Kiki kino? Asanyuke ne bwe kityo! Era asiime okukuzuula ng’alemereddwa okukitegeera, okusinga okukitegeera n’alemererwa okukuzuula.

Essuula VII

Wulira, Ayi Katonda. Zitusanze olw’ekibi ky’omuntu! Bw’atyo bw’ayogera omuntu, era Ggwe n’omusaasira; kubanga Ggwe wamutonda, naye ekibi ekiri mu ye tewakitonda. Ani anzijukiza ebibi eby’obuwere bwange? Kubanga mu maaso go tewali mulongoofu awatali kibi, wadde omwana omuwere obulamu bwe ku nsi bwa lunaku lumu bwokka. Ani anzijukiza? Si buli mwana omuwere omuto, mwe ndabira bye sijjukira ku nze? Kale ekibi kyange kyali ki? Kwali kweyuna mabeere nga nkaaba? Kubanga singa nkola bwe ntyo kaakano nga njagala emmere esaanira emyaka gyange, nandisekereddwa era ne nnenyezebwa mu bwenkanya. Kye nnakolanga mu kiseera ekyo kyali kisaanira kunenyezebwa; naye olw’okuba nnali sisobola kutegeera kunenya, empisa n’amagezi byagaana nnenyezebwe. Kubanga empisa ezo, bwe tukula, tuzisimbula ne tuzisuula. Naye tewali muntu, ne bw’aba asala amatabi, asuula mu bugenderevu ekirungi. Oba kyali kirungi, ne bwe kiba kya kiseera kitono, okukaabira ekyo, singa kiweebwa, ekyandikirumizza? Okusunguwala ennyo nti abantu ab’eddembe, abakulu baakyo, weewaawo, abo bennyini abaakizaala, tebakiweerezanga? Nti n’abalala bangi, abakisinga amagezi, tebaagonderanga kabonero ka kwagala kwakyo? Okufuba nga bwe kisobola okukuba n’okulumya, kubanga ebiragiro tebyagonderwa, ebyandigondereddwa ne bikituusaako obulabe? Kale obunafu bw’ebitundu by’omwana omuwere, so si kwagala kwakyo, bwe butaliiko musango bwakyo. Nze kennyini ndabye era ne mmanya omwana omuwere ng’alina obuggya; yali tannayogera, naye n’akyuka mu maaso n’atunuulira n’obukaawu omwana gwe bayonsa wamu naye. Ani atakimanyi kino? Bamaama n’abalezi bakugamba nti ebintu bino babikkakkanya n’eddagala lye simanyi. Kale nakwo kuba butaliiko musango, ensulo y’amata bw’eba ng’ekulukuta mu bungi, obutagumiikiriza mulala kugigabanako, newaakubadde ali mu bwetaavu obusingirayo ddala, era ng’obulamu bwe bwonna kaakano bwesigamye ku yo? Ebyo byonna tubigumiikiriza mpola, si lwa kuba nti si bibi oba bibi bitono, wabula kubanga bijja kuggwaawo emyaka bwe gyeyongera; kubanga, newaakubadde kaakano tubigumiikiriza, empisa ezo zennyini tezigumiikirizika n’akatono bwe zisangibwa mu myaka egy’obukulu.

Kale Ggwe, Ayi Mukama Katonda wange, eyawa obuwere bwange buno obulamu, n’owa omubiri gwe wampa ebitegeera bwe bityo (nga bwe tulaba), n’ogatta ebitundu byagwo, n’olungiya enkula yaagwo, era, olw’obulungi n’obukuumi bwagwo bwonna, n’ogussaamu emirimu gyonna egy’obulamu, Ggwe ondagira okukutendereza mu bintu bino, okukwatulira, n’okuyimba ennyimba n’okutenderezanga erinnya lyo, Ayi Ggwe, Ali Waggulu Ennyo. Kubanga Ggwe oli Katonda, Omuyinza w’Ebintu Byonna era Omulungi, ne bwe wandibadde tokoze kirala wabula kino kyokka, ekitayinza kukolebwa muntu yenna wabula Ggwe: Ggwe, Obumu bwo bwe nkula y’ebintu byonna; Ggwe, okuva mu bulungi bwo ggwe kennyini, olungiya ebintu byonna; era ofuga ebintu byonna n’etteeka lyo. Kale ekiseera kino, Ayi Mukama, kye sijjukirako kantu, kye nzikiriza ku bigambo by’abalala, era kye nteebereza okuva ku baana abalala abawere nti nakiyitamu, newaakubadde ng’okuteebereza okwo kwa mazima, nkyalonzalonza okukibala mu bulamu buno bwe mbeeramu mu nsi muno. Kubanga kinkisiddwa mu bisiikirize eby’okwerabira, so si kitono okusinga ekyo kye nnamala mu lubuto lwa mmange. Naye oba nga nazaalibwa mu kibi; kasookedde ntondebwa mu lubuto lwa mmange ndi mwonoonyi, wa, nkwegayiridde, Ayi Katonda wange, wa, Ayi Mukama, oba ddi, lwe nnali omuddu wo atalina musango? Naye, laba! ekiseera ekyo nkireka; era kiki kye nkyalina okukola n’ekyo, kye sisobola kujjukirako kabonero na kamu?

Essuula VIII

Bwe nnava mu buwere, ne ntuuka mu bulenzi, oba, okusinga, bwo bwe bwanzijira, ne busikira obuwere. Era obuwere tebwagenda,—(kubanga bwandigenze wa?)—naye era nga tebukyaliwo. Kubanga saali nate mwana muwere atayogera, wabula omulenzi ayogera. Kino nkijjukira; era oluvannyuma ne nneetegereza engeri gye nnayigamu okwogera. Tekyali nti abakulu bange bampigiriza ebigambo (nga bwe baakola oluvannyuma ku masomo amalala) mu ngeri yonna entegeke; wabula nze, nga njagala nnyo, olw’okukaaba n’amaloboozi amenyefu n’entambula ez’enjawulo ez’ebitundu byange, okulaga ebirowoozo byange, ndyoke nfune kye njagala, naye nga sisobola kulaga byonna bye nnayagala, wadde eri abo bonna be nnayagala, nze kennyini, olw’amagezi Ggwe, Katonda wange, ge wampa, ne neegezaamu amaloboozi mu kujjukira kwange. Bwe baayatulanga erinnya ly’ekintu kyonna, ne bakyukira ekintu ekyo nga boogera, nalabanga ne nzijukira nti ekintu kye baali baagala okulaga baakiyitanga erinnya lye baayatulanga. Era nti baali bategeeza ekintu ekyo so si kirala kyonna kyeyolekanga mu ntambula y’emibiri gyabwe, olulimi olw’obutonde, okugamba, olw’amawanga gonna, olweyoleka mu maaso, mu kutunula kw’amaaso, mu kutambuza ebitundu by’omubiri, ne mu maloboozi g’eddoboozi, nga biraga enneewulira y’omutima, nga bwe gunoonya, nga bwe gufuna, nga bwe gugaana, oba nga bwe gwewala. Bwe ntyo nga mpulira ebigambo buli kiseera, nga bwe byabanga mu mboozi ez’enjawulo, mpolampola ne ntegeera bye bitegeeza; era bwe nnamala okumanyiiza akamwa kange obubonero buno, ne ntandika okubukozesa okulaga bye njagala. Bwe ntyo ne nkozesaganyanga n’abo abaali bannetoolodde obubonero buno obukozesebwa okulaga bye twagala, ne nnyingira bwe ntyo ewala mu nkolagana ey’omuyaga ey’obulamu bw’abantu, naye nga nkyesigama ku buyinza bwa bazadde bange n’akabonero k’abakulu.

Essuula IX

Ayi Katonda, Katonda wange, nga nnalaba ennaku n’okuduulirwa bingi, bwe nnalagirwa okugonderanga abasomesa bange, nga bwe kisaanira omulenzi, ndyoke nkulaakulane mu nsi muno, era nsukkulumye mu ssomo ly’olulimi, eryandiweerezza okunoonya “kusiimibwa bantu,” n’obugagga obutaliimu. Oluvannyuma ne ntwalibwa ku ssomero okusoma, era nze (omunaku) saamanya mugaso gwakwo; naye bwe nnagayaalanga mu kusoma, nnakubibwanga. Kubanga kino bajjajjaffe baakisalawo nti kituufu; era bangi, abaatusooka okuyita mu kkubo lye limu, baatukolera amakubo ag’okukooya, ge twawalirizibwanga okuyitamu; nga bongera emirimu egy’amaanyi n’ennaku ku baana ba Adamu. Naye, Ayi Mukama, twasanga abantu nga bakukoowoola, ne tuyiga okuva gye bali okukulowoozaako (nga bwe twali tusobola) ng’Omu omukulu, eyali ayinza, newaakubadde ng’okwekwese eri ebitegeera byaffe, okutuwulira n’okutuyamba. Kubanga bwe ntyo bwe nnatandika, nga ndi mulenzi, okukusaba Ggwe, omuyambi wange era ekiddukiro kyange; ne nkutula enjegere z’olulimi lwange okukukoowoola, nga nkwegayirira, newaakubadde nga nnali muto, naye n’obunyiikivu obutali butono, nneme kukubibwa ku ssomero. Era bwe watampulira (so nga tewampaayo eri obusirusiru olw’ekyo), abakulu bange, weewaawo bazadde bange bennyini, abataali bampagaliza kabi konna, baasekereranga emiggo gye nnakubibwanga, ennaku yange eyali ennene era enzibu mu kiseera ekyo.

Ayi Mukama, waliwo omuntu yenna alina emmeeme ennene bw’etyo, era akwegatteko n’okwagala okw’amaanyi bwe kutyo (kubanga n’obusirusiru obw’engeri emu buyinza okukola ekyo mu ngeri emu); naye waliwo omuntu yenna, olw’okukwegattako n’okukusinza, eyaweebwa omwoyo omukulu bwe gutyo, n’ayinza okunyooma ebyuma ebigolola n’amalobo n’ebibonyoobonyo ebirala (abantu mu nsi zonna bye bakukoowoolera bawonyezebwe nga batidde nnyo), ng’asekerera abo ababitya ennyo, nga bazadde baffe bwe baasekereranga ebibonyoobonyo abasomesa baffe bye baatubonyaabonyezanga nga tukyali balenzi? Kubanga ebibonyoobonyo byaffe tetwabityanga kitono; so tetwakwegayiriranga kitono okubiwona. Era naye twayonoonanga, nga tuwandiika oba nga tusoma oba nga tuyiga kitono okusinga kye twasabibwanga. Kubanga tetwabulwanga, Ayi Mukama, okujjukira wadde obusobozi, ebyo okwagala kwo bye kwatuwa ebimala emyaka gyaffe; naye essanyu lyaffe lyokka lyali muzannyo; era olw’ekyo twabonerezebwanga abo, bo bennyini, abaali bakola ebifaanana bwe bityo. Naye obugayaavu bw’abakulu buyitibwa “mirimu”; obw’abalenzi, ate nga bwe bumu, bubonerezebwa abakulu abo; era tewali asaasira balenzi wadde abasajja. Kubanga waliwo omuntu yenna ow’amagezi amatuufu eyandisiimye okukubibwa kwange nga ndi mulenzi, kubanga, olw’okuzannya omupiira, saakulaakulana bulungi mu masomo ge nnali nteekwa okuyiga, kyokka nsobole, bwe ndikula, okuzannya mu ngeri etasaana n’okusingawo? Era kiki ekirala oyo eyankubanga kye yakolanga? Oyo, bwe yawangulwanga mu nkaayana entono ne munne gwe basomesa naye, yakaawanga era yakwatibwanga obuggya okusinga nze bwe nnawangulwanga mu mupiira mukwano gwange gwe nnazannyanga naye?

Essuula X

Era naye, nayonoona mu kino, Ayi Mukama Katonda, Omutonzi era Omutegesi w’ebintu byonna eby’obutonde, naye ku kibi oli Mutegesi yekka, Ayi Mukama Katonda wange, nayonoona nga mmenya ebiragiro bya bazadde bange n’eby’abasomesa bange. Kubanga ebyo bye baayagala njige, ne bwe baabanga n’ekigendererwa ki, nnandibikozesezza bulungi oluvannyuma. Kubanga nnajeemanga, si lwa kuba nti nnalonze ekisinga obulungi, wabula olw’okwagala okuzannya, nga njagala amalala g’obuwanguzi mu mpaka zange, era nga njagala amatu gange gasanyusibwe n’enfumo ez’obulimba, galyoke geeyongere okuyaayaana; okwegomba okwo kwe kumu nga kumasamasa mu maaso gange okweyongera n’okweyongera, olw’ebyokwerabirako n’emizannyo gy’abakulu bange. Naye abo abategeka ebyokwerabirako ebyo bassibwamu ekitiibwa kingi nnyo, kumpi buli muntu n’abaagaliza abaana be ekyo kye kimu, era naye bakkiriza ddala bakubibwe, emizannyo egyo gyennyini bwe gibalemesa okusoma, kwe baagala kubatuuse okufuuka abategesi bagyo. Tunuulira ebintu bino n’okusaasira, Ayi Mukama, era otuwonye ffe abakukoowoola kaakano; wonya n’abo abatannakukoowoola, balyoke bakukoowoole, era Ggwe obawonye.

Essuula XI

Kale nga ndi mulenzi, nnali mmaze okuwulira ku bulamu obutaggwaawo, bwe twasuubizibwa olw’obuwombeefu bwa Mukama Katonda waffe eyakka wansi okutuuka ku malala gaffe; era okuva ddala mu lubuto lwa mmange, eyakwesiganga ennyo, nnateekebwako akabonero k’omusaalaba gwe era ne nsiigibwa omunnyo gwe. Walaba, Ayi Mukama, nga bwe nnali nkyali mulenzi, bwe nnakwatibwa olunaku lumu obulwadde obw’amangu mu lubuto, ne nnaatera okufa—walaba, Katonda wange (kubanga Ggwe wali mukuumi wange), n’obunyiikivu ki n’okukkiriza ki bwe nnasaba, okuva mu kufaayo okw’okutya Katonda okwa mmange n’Ekkanisa yo, nnyaffe ffenna, okubatizibwa kwa Kristo wo, Katonda wange era Mukama wange. Awo mmange ow’omubiri, ng’eyeeraliikiridde nnyo (kubanga, n’omutima omulongoofu mu kukkiriza kwo, yalumwanga n’okwagala okusingawo okuzaala obulokozi bwange), yandyanguye okuntegekera okutukuzibwa n’okunaazibwa mu masakramentu agawa obulamu, nga nkwatula Ggwe, Mukama Yesu, olw’okusonyiyibwa ebibi, singa saawona mangu ago. Kale, ng’olw’okuba nnali nteekwa okuddamu okwonooneka singa mba mulamu, okunaazibwa kwange ne kwongezebwayo, kubanga obucaafu bw’ekibi, oluvannyuma lw’okunaazibwa okwo, bwandireese omusango omunene era ogw’akabi okusingawo. Mu kiseera ekyo nnali nkkiriza dda: ne mmange, n’ab’omu nnyumba bonna, okuggyako kitange: naye ye teyasobola kuwangula maanyi ga kutya Katonda kwa mmange mu nze, nti nga bwe yali tannakkiriza, nange nneme kukkiriza. Kubanga yafubanga nnyo nti Ggwe Katonda wange, so si ye, obe kitange; era mu kino wamuyamba okuwangula bba, gwe yagonderanga, newaakubadde nga ye yali omulungi okumusinga, era mu ekyo ng’akugondera Ggwe, eyalagira bw’otyo.

Nkwegayiridde, Katonda wange, nandyagadde okumanya, bw’oba nga bw’oyagala, lwaki okubatizibwa kwange kwayongezebwayo mu kiseera ekyo? Kyali ku lw’obulungi bwange, omuguwa okundekerwa, okugamba, nnyonoone? Oba tegwandekerwa? Bwe kiba nga tegwandekerwa, lwaki kikyawulirwa mu matu gaffe enjuuyi zonna nti, “Muleke, akole nga bw’ayagala, kubanga tannabatizibwa?” Naye ku bulamu bw’omubiri, tewali agamba nti, “Muleke ayongere okufuna ebiwundu, kubanga tannawona.” Kale kyandibadde kirungi nnyo singa nawonyezebwa amangu ago; ate oluvannyuma, olw’okufaayo kwa mikwano gyange n’okwange, obulamu bw’emmeeme yange obwali buzziddwa bwandikuumibwa bulungi mu mukono gwo Ggwe eyabugaba. Kyandibadde kirungi ddala. Naye amayengo g’okukemebwa nga mangi era manene gaalabika nga gannengeredde oluvannyuma lw’obulenzi bwange! Mmange yagalaba nga tegannajja; n’alonda okugaleka gakube ku bbumba mwe nnandibumbiddwamu oluvannyuma, okusinga ku kibumbe kyennyini nga kimaze okukolebwa.

Essuula XII

Naye mu buto bwennyini (bwe saatyanga nnyo okusinga obuvubuka), saayagalanga kusoma, era nnakyawanga okukakibwa okusoma. Kyokka nnakakibwanga; era ekyo kyankolerwa bulungi, naye nze saakola bulungi; kubanga singa saakakibwa, sandiyize. Naye tewali akola bulungi nga tayagala, ne bwe kiba nti ky’akola kirungi. So n’abo abankakanga tebaakola bulungi, naye ekirungi ekyantuukako kyava gy’Oli, Ayi Katonda wange. Kubanga tebaafaayo ku ngeri gye nnandikozesezza bye bankakanga okuyiga, wabula okukkusa okwegomba okutakkuta okw’obwavu obw’obugagga n’ekitiibwa eky’ensonyi. Naye Ggwe, abala buli luviiri oluli ku mitwe gyaffe, wakozesa ensobi y’abo bonna abampalirizanga okuyiga olw’obulungi bwange; n’ensobi yange, nze eyagaana okuyiga, n’ogikozesa okumbonereza—ekibonerezo ekisaanira omuntu, omwana omuto bw’atyo naye omwonoonyi omunene bw’atyo. Bw’otyo, ng’oyita mu abo abataakola bulungi, Ggwe wankolera bulungi; era olw’ekibi kyange wambonereza mu bwenkanya. Kubanga walagira, era bwe kiri, nti buli kwegomba okutali mu kigero kubeere ekibonerezo kyakwo kyennyini.

Essuula XIII

Naye lwaki nnakyawa nnyo Oluyonaani, lwe nnasoma nga ndi mwana? N’okutuusa kaakano sinnakimanya bulungi. Kubanga Olulatini nnalwagala; si ekyo abasomesa bange abaasooka kye bannyigiriza, wabula ekyo abayitibwa abasomesa b’olulimi kye bannyigiriza. Kubanga ebyo eby’olubereberye—okusoma, okuwandiika n’okubala—nnabitwala ng’omugugu n’ekibonerezo ekinene nga Oluyonaani bwe lwali. Naye ne kino kyava wa, bwe kitaava mu kibi n’obutaliimu bw’obulamu buno, kubanga nnali mubiri bubiri, era ng’empewo egenda n’etedda? Kubanga ebyo eby’olubereberye mazima byali birungi okusingawo, kubanga byali bya nkalakkalira; olw’ebyo nnafuna, era n’okutuusa kaakano nkyalina, obusobozi okusoma kye nsanga nga kiwandiikiddwa, n’okuwandiika nze kennyini kye njagala; so nga mu birala nnakakibwa okuyiga okuwaba kw’omusajja omu Aeneas, nga neerabidde okuwaba kwange nze, n’okukaabira Dido eyafa, kubanga yeetta olw’okwagala; ate mu kiseera ekyo, n’amaaso amakalu, nnagumiikiriza nze kennyini omunaku nga nfiira mu bintu ebyo, nga ndi wala na Ggwe, Ayi Katonda obulamu bwange.

Kubanga kiki ekisinga okuba eky’ennaku okusinga omunaku atesaasira yekka; akaabira okufa kwa Dido olw’okwagala Aeneas, naye n’atakaabira kufa kwe yekka olw’obutaba na kwagala gy’Oli, Ayi Katonda. Ggwe omusana gw’omutima gwange, Ggwe emmere y’emmeeme yange ey’omunda ennyo, Ggwe Amaanyi agawa ebirowoozo byange obuvumu, agazzaamu endowooza zange obulamu, saakwagala. Nnakola obwenzi nga nkuvaako, era bonna abanneetoolodde nga bwe benda bwe batyo ne baleekaana nti “Kirungi nnyo! kirungi nnyo!” kubanga omukwano gw’ensi eno bwe bwenzi obukuvaako; era “Kirungi nnyo! kirungi nnyo!” kuddiŋŋana okutuusa omuntu lw’akwatibwa ensonyi obutaba muntu bw’atyo. Era ku bino byonna saakaaba, nze eyakaabira Dido eyattibwa, “eyeenoonyeza mu kitala ekikangu n’ekiwundu ekisembayo,” so nga nze kennyini mu kiseera ekyo nnoonya ekisembayo ekisingako obubi, ebitonde byo ebisembayo era ebya wansi ennyo, nga nkulese, ettaka nga liddayo mu ttaka. Era bwe nnagaanibwanga okusoma ebyo byonna, nnanakuwalanga olw’obutakkirizibwa kusoma ebyannakuwazanga. Eddalu ng’eryo litwalibwa okuba okuyiga okw’awaggulu era okw’obugagga okusinga okwo kwe nnayigiramu okusoma n’okuwandiika.

Naye kaakano, Ayi Katonda wange, yogera n’eddoboozi ery’omwanguka mu mmeeme yange; era amazima go ganjogere nti, “Si bwe kiri, si bwe kiri. Okusoma kuli okw’olubereberye kwali kulungi nnyo okusingawo.” Kubanga, laba, nnandyerabidde mangu okuwaba kwa Aeneas n’ebirala byonna, okusinga okwerabira okusoma n’okuwandiika. Naye ku mulyango gw’essomero ly’olulimi kuwanikiddwako olutimbe! kituufu; naye kino si kabonero ka kintu kya kyama nnyo, wabula kye kibikka ensobi. Abo be sikyatya baleme kunkaayukira, nga nkwatulira Ggwe, Ayi Katonda wange, buli emmeeme yange ky’eyagala, era nga nzikiriza okusalirwa omusango olw’amakubo gange amabi, ndyoke njagale amakubo go amalungi. Abagula n’abatunda okuyiga kw’olulimi baleme kunkaayukira. Kubanga bwe mbabuuza obanga kituufu nti Aeneas lumu yajja e Carthage, ng’omuyiiya w’ebitontome bw’agamba, abatayize nnyo bajja kuddamu nti tebamanyi, abayize ennyo nti teyajjayo n’akatono. Naye bwe nnandibuuzizza ennukuta erinnya “Aeneas” mwe liwandiikibwa, buli muntu eyakiyiga ajja kunziramu bulungi, okusinziira ku bubonero abantu bwe baakkaanyaako. Era bwe nnandibuuzizza ekiyinza okwerabirwa nga tekireeta kufiirwa kunene mu nsonga z’obulamu, okusoma n’okuwandiika oba enfumo zino ez’ebitontome? ani atamanyiddewo bonna abateerabidde ddala bokka kye balina okuddamu? Kale nnayonoona, bwe nnali omwana, bwe nnasinza ebyo ebitaliimu okusinga ebyo ebigasa ennyo, oba okusingawo, bwe nnayagala ekimu ne nkyawa ekirala. “Emu n’emu, bbiri”; “bbiri ne bbiri, nnya”; kino kyali gye ndi kyembo ekikyayibwa: “embalaasi ey’omuti ejjudde abasajja abalina eby’okulwanyisa,” ne “okwokebwa kwa Troy,” ne “ekisiikirize kya Creusa n’ekifaananyi kye eky’ennaku,” bye byali eby’okulaba ebyalondebwa obutaliimu bwange.

Essuula XIV

Kale lwaki nnakyawa ebitabo by’Abayonaani eby’edda, ebirimu enfumo ezifaanana bwe zityo? Kubanga ne Homer naye yaluka n’amagezi enfumo ezifaanana bwe zityo, era wa butaliimu obusinga okuwooma, naye yankaawira ku mumwa gwange ogw’obwana. Era ndowooza bw’atyo ne Virgil bw’andibadde eri abaana b’Abayonaani, bwe bandikakiddwa okumuyiga nga nze bwe nnakakibwa okuyiga Homer. Obuzibu, mazima, obuzibu bw’olulimi olw’ebweru, bwe bwatabula, ng’okugamba, n’omususa obuwoomi bwonna obw’enfumo z’Abayonaani. Kubanga n’ekigambo kimu kyokka mu lwo saakitegeeranga, era okusobola okutegeera nnakakibwanga n’amaanyi mangi n’okutiisibwa okw’obukambwe n’ebibonerezo. Waaliwo n’ekiseera (nga ndi muwere) lwe saamanya Lulatini; naye olwo nnaluyiga awatali kutya wadde kubonaabona, nga nneetegereza bwetegereza, wakati mu kubeesebwa kw’abalezi bange n’ebisaaga by’emikwano, nga bamwenya era nga banzizaamu amaanyi mu kuzannya. Kino nnakiyiga awatali kunyigirizibwa kwa kibonerezo kwonna okunsindiikiriza, kubanga omutima gwange gwe gwansindiikiriza okuzaala ebyo bye gwali gulowooza, ekintu kye nnali siyinza kukola okuggyako nga njiga ebigambo, si okuva eri abo abaasomesanga, wabula eri abo abaayogeranga nange; era mu matu gaabwe ne nzaalira ebirowoozo byange, buli kye nnalowoozanga. Kale tewali kubuusabuusa nti okwagala okumanya okw’eddembe kulina amaanyi mangi mu kuyiga kwaffe ebintu bino okusinga okukakibwa okw’entiisa. Wabula okukakibwa kuno kuziyiza okutaayaaya kw’eddembe eryo, olw’amateeka go, Ayi Katonda wange, amateeka go, okuva ku muggo gw’omusomesa okutuuka ku kugezesebwa kw’abajulizi, kubanga gasobola okututabulira ekikaawa ekireeta obulamu, nga gatukomyawo gy’Oli okuva mu ssanyu eryo ery’okufa eritusikiriza okukuvaako.

Essuula XV

Wulira, Ayi Mukama, okusaba kwange; emmeeme yange ereme kuggwaamu maanyi wansi w’okukangavvula kwo, era nange nneme kuggwaamu maanyi mu kukwatulira okusaasira kwo kwonna, kwe wanzigya mu makubo gange gonna amabi ennyo, olyoke obeere essanyu gye ndi okusinga okusikiriza kwonna kwe nnagobereranga edda; ndyoke nkwagale n’omutima gwange gwonna, era nkwate omukono gwo n’okwagala kwange kwonna, era olyoke ondokole mu buli kukemebwa, okutuusa ku nkomerero. Kubanga laba, Ayi Mukama, Kabaka wange era Katonda wange, buli kintu ekigasa obuto bwange kye bwayiga kibeere kya kukuweereza; kya kukuweereza, nti njogera, mpandiika, nsoma, mbala. Kubanga wampa okukangavvula kwo, bwe nnali nga njiga ebitaliimu; era ekibi kyange eky’okusanyukira ebitaliimu ebyo wakisonyiwa. Mu byo, mazima, nnayigiramu ebigambo bingi ebigasa, naye ebyo biyinza okuyigibwa ne mu bintu ebitali bya butaliimu; era eryo lye kkubo ery’obukuumi ebigere by’obuvubuka mwe bisaanira okutambulira.

Essuula XVI

Naye zikusanze ggwe, omugga ogw’amaanyi ogw’empisa z’abantu! Ani alikuyimirira? olituusa ddi obutakalira? olituusa ddi okusiikuula abaana ba Kaawa okubatwala mu nnyanja eyo ennene era ey’entiisa, ne abo abalinnya ku musaalaba mwe basomokera ne kibazibuwalira? Saasoma mu ggwe ebya Jove ow’okubwatuka era omwenzi? byombi, awatali kubuusabuusa, teyandisobodde kubiba; naye bwe kityo okubwatuka okw’obulimba kusobole okuwagira n’okutumbula obwenzi obwa nnamaddala. Era kaakano ani ku basomesa baffe abambala ebyambalo ebiwanvu awuliriza n’okutu okutebenkevu oyo ayogerera waggulu ng’ava mu ssomero lyabwe bennyini nti, “Bino byali bifumo bya Homer, ng’atwala eby’abantu ku bakatonda; singa yatuleetera eby’obwakatonda!” Naye yandyogedde mazima okusingawo singa yagamba nti, “Bino mazima bifumo bye; naye ng’awa abantu ababi obutonde obw’obwakatonda, emisango gireme kuba nate misango, era buli agikola alabike ng’agoberera, si bantu abaayonooneka ddala, wabula bakatonda ab’omu ggulu.”

Era naye, ggwe omugga ogw’omu ggeyeena, mu ggwe mwe basuulibwa abaana b’abantu nga bawebwa empeera ennene, olw’okufuna okuyiga okwo; era bakikolera omukolo omunene, nga kino kikolebwa mu kibangirizi ky’olukiiko, mu maaso g’amateeka agateekawo omusaala ogw’okwongerako ku bye abayizi basasula; era ggwe okuba enjazi zo n’owuluguma nti, “Wano ebigambo we biyigirwa; wano we bayigira okwogera obulungi; ekyetaagisa ennyo okutuukiriza by’oyagala, oba okunyweza endowooza.” Ng’olinga tetwandimanyidde ebigambo nga “enkuba eya zaabu,” “ebisambi,” “okusendasenda,” “amasinzizo g’eggulu,” oba ebirala mu kitundu ekyo, singa Terence teyaleeta ku siteegi omuvubuka omukaba, ng’assaawo Jupiter ng’ekyokulabirako kye eky’okusendasenda.

“Ng’atunuulira ekifaananyi, olugero mwe lwali luteekeddwa,

Jove bwe yakka ng’enkuba eya zaabu

Mu bisambi bya Danae okusendasenda omukazi.”

Era olwo laba bw’asikiriza yekka okwegomba okw’obukaba ng’alinga alina obuyinza obw’omu ggulu:

“Era katonda ki? Jove omukulu,

Akankanya amasinzizo g’eggulu agasingayo waggulu n’okubwatuka kwe,

Nange, omuntu omunaku afa, sikole bwe ntyo!

Nnakikola, era n’omutima gwange gwonna nnakikola.”

Ebigambo tebiyigibwa mangu n’akatono okusingawo olw’obugwenyufu buno bwonna; naye olw’ebyo obugwenyufu bukolebwa n’ensonyi entono. Si nti nnenya ebigambo, kubanga biri, ng’okugamba, bibya ebirondemu era eby’omuwendo; wabula omwenge ogwo ogw’ensobi gwe tunywesebwa mu byo abasomesa abatamiivu; era bwe tutanywa naffe, tukubibwa, ne tubulwa omulamuzi atali mutamiivu gwe tuyinza okujulirira. Kyokka, Ayi Katonda wange (mu maaso go kaakano mwe nsobola okujjukira kino awatali kufuna kabi), ebyo byonna nnabiyiga mu nnaku nga njagala, n’essanyu lingi, era olw’ekyo ne bannangirira okuba omwana asuubirwamu ebirungi.

Essuula XVII

Ngumiikiriza, Ayi Katonda wange, nga njogera katono ku magezi gange, ekirabo kyo, ne ku busirusiru bwe nnagamalirako. Kubanga nnaweebwa omulimu, ogwali omuzibu ennyo eri emmeeme yange, nga gugenderedde okutenderezebwa oba okuswazibwa, n’okutya emiggo, okwogera ebigambo bya Juno, bwe yali ng’asunguwala era ng’akungubaga nti teyasobola

“Okukyusa omulangira ono ow’e Troy okuva e Latinum.”

Ebigambo ebyo nnali mpulidde nti Juno teyabyogera n’akatono; naye twakakibwa okubula nga tugoberera ebigere by’enfumo zino ez’ebitontome, n’okwogera mu bigambo ebya bulijjo kumpi ekyo kye yayogera mu bitontome. Era okwogera kw’oyo kwe kwasinga okutenderezebwa, eyasinga okulaga obusungu n’ennaku, nga byambaziddwa ebigambo ebisinga okusaanira, ng’akuuma ekitiibwa ky’omuntu gw’ayogerako. Kiki ekyo gye ndi, Ayi obulamu bwange obw’amazima, Katonda wange, nti okwogera kwange kwatenderezebwa okusinga bangi ab’emyaka gyange n’omutendera gwange? ebyo byonna si mukka na mpewo? era tewaali kirala kye nnandikozesezza okukulaakulanya amagezi gange n’olulimi lwange? Okukutendereza, Ayi Mukama, okukutendereza kwandiwaniridde ettabi ly’omutima gwange eryali likyali eggonvu n’omuti ogw’Ebyawandiikibwa byo; bwe kityo teryandiwalulidde mu bintu ebyo ebitaliimu, ng’omuyiggo ogwonoonese eri ennyonyi ez’omu bbanga. Kubanga mu ngeri ezisukka mu emu abantu bawaayo ssaddaaka eri bamalayika abajeemu.

Essuula XVIII

Naye kya kitalo ki nti nnatwalibwa bwe ntyo mu bitaliimu, ne nva mu maaso go, Ayi Katonda wange, ng’abantu bateekebwa mu maaso gange ng’ebyokulabirako, abo, bwe baanyumyanga ekikolwa kyabwe ekimu ekitali kibi mu kyo kyennyini, ne bakola ensobi mu lulimi oba mu nnyogera, bwe baanenyezebwanga, baakwatibwanga ensonyi; naye bwe baanyumyanga obulamu bwabwe obutalimu nteekateeka mu bigambo ebingi, ebinyirira era ebitegekeddwa obulungi, bwe baatenderezebwanga, beenyumirizanga? Ebyo obiraba, Ayi Mukama, n’osirika; olwawo okusunguwala, ojjudde okwagala n’obwesigwa. Olisirika emirembe gyonna? era ne kaakano Ggwe oggya mu bunnya buno obw’entiisa emmeeme ekunoonya, erina ennyonta y’essanyu lyo, omutima gwayo ogukugamba nti, Nnoonyezza amaaso go; amaaso go, Ayi Mukama, nnaagoonyanga. Kubanga okwegomba okuzikizibwa kwe kukuvaako. Kubanga si na bigere byaffe, oba okukyusa ekifo, abantu kwe bakulekera, oba kwe bakomawo gy’Oli. Oba omwana wo oyo omuto yanoonya embalaasi oba amagaali, oba amaato, n’abuuka n’ebiwaawaatiro ebirabika, oba n’atambula olw’okutambuza ebitundu by’omubiri gwe, alyoke mu nsi ey’ewala asaasaanye mu binyumu byonna bye wamuwa ng’agenda? Ggwe Kitaffe omwagazi bwe wamuwa, era omwagazi gy’ali n’okusingawo bwe yakomawo nga talina kantu. Kale mu kwegomba okw’obukaba, kwe kugamba, okwegomba okuzikizibwa, mwe muli obuwala obwa nnamaddala okuva ku maaso go.

Laba, Ayi Mukama Katonda, weewaawo, laba n’obugumiikiriza nga bw’omanyidde, abaana b’abantu bwe bakwata n’obwegendereza amateeka ag’endagaano ag’ennukuta n’ebitundu by’ebigambo, ge baaweebwa abo abaayogera nga bo tebannabaawo, nga balagajjalira endagaano ey’olubeerera ey’obulokozi obutaggwaawo gye baaweebwa Ggwe. N’olwekyo, omusomesa oba omuyizi w’amateeka g’enjatula ag’obusika alinyiiza abantu nnyo bw’anaayogera ng’alekayo ennukuta emu, n’agamba “omutu,” ng’amenya amateeka g’olulimi, okusinga bw’anaaba nga ye, “omuntu,” akyawa “omuntu” ng’amenya amateeka go. Ng’olinga omulabe yenna ayinza okuba ow’akabi okusinga obukyayi bw’amusunguwaliramu; oba ng’ayinza okulumya ennyo oyo gw’ayigganya okusinga bw’alumya emmeeme ye yennyini olw’obulabe bwe. Mazima tewali kumanya kwa nnukuta kuyinza kuba kwa buzaale ng’ekiwandiiko ky’omuntu ow’omunda, “nti akola munne ekyo ky’atandyagadde kukolebwa munne.” Ng’amakubo go tegekkaanyizika, Ayi Katonda, Ggwe wekka omukulu, atuula waggulu ng’osirise, era ng’olw’etteeka eritakoowa ogaba obuzibe bw’amaaso ng’ekibonerezo eri okwegomba okutagondera mateeka. Mu kunoonya ettutumu ly’okwogera obulungi, omuntu ayimiridde mu maaso g’omulamuzi omuntu, ng’ali wakati mu kibiina ky’abantu, ng’ayogera ku mulabe we n’obukyayi obusingirayo ddala, ajja kwegendereza nnyo nnyini, aleme, olw’ensobi y’olulimi, okutta ekigambo “omuntu”; naye tafaayo, aleme, olw’ekiruyi ky’omwoyo gwe, okutta omuntu owa nnamaddala.

Eyo ye nsi nze omunaku gye nnali ngalamidde ku mulyango gwayo mu buto bwange; eyo ye siteegi gye nnatyanga ennyo okukola ensobi mu lulimi, okusinga, nga maze okugikola, okukwatirwa obuggya abo abataagikola. Ebyo mbyogera era mbikwatulira Ggwe, Ayi Katonda wange; olw’ebyo nnafuna ettendo okuva eri abo, be nnalowooza mu kiseera ekyo nti okubasanyusa bwe bwali obulungi bwonna. Kubanga saalaba bunnya bwa bugwenyufu, mwe nnasuulibwa okuva mu maaso go. Mu maaso gaabwe kiki ekyali kisinga okuba eky’omuzizo okunsinga nze, nga sisanyusa n’abo abaali nga nze? nga nnimba obulimba obutabalika omusomesa wange, abakulu bange, bazadde bange, olw’okwagala okuzannya, olw’okwegomba okulaba eby’okwesanyusaamu ebitaliimu n’obutateeka mwoyo wansi okubikoppa! Era nnabbanga, mu sitoowa ya bazadde bange ne ku mmeeza yaabwe, ng’okululunkanira kunfuze omuddu, oba ndyoke mbe na kye mpa abalenzi, abantundako omuzannyo gwabwe, gwe baali baagala nga nange bwe nnaguyagala. Mu muzannyo ogwo nate, emirundi mingi nnanoonyanga okuwangula mu bukuusa, nga nange nzenna mpanguddwa okwegomba okutaliimu okw’okusinga abalala. Era kiki kye nnali sisobola kugumiikiriza, oba, bwe nnakizuulanga, kye nnanenyanga n’obukambwe, okusinga ekyo kyennyini kye nnali nkola abalala? era bwe nnazuulibwanga ne nnenyezebwa olw’ekyo, nnalondawo okuyomba okusinga okukkiriza. Era buno bwe butaliiko musango obw’obuto? Si bwe kiri, Ayi Mukama, si bwe kiri; nkwegayirira okusaasira kwo, Ayi Katonda wange. Kubanga ebibi bino byennyini, emyaka egy’okukula bwe gijja, ebibi bino byennyini biva ku basomesa n’abakulu, ku mpeke n’emipiira n’enkazaluggya, ne bidda ku balamuzi ne bakabaka, ku zaabu n’ebyalo n’abaddu, ng’ebibonerezo ebikakali bwe bidda mu kifo ky’omuggo. Kale obuwanvu obutono obw’obuto bwe wasiima, Ggwe Kabaka waffe, ng’akabonero k’obwetoowaze, bwe wagamba nti, Abafaanana ng’abo be bannannyini bwakabaka obw’omu ggulu.

Naye, Ayi Mukama, Ggwe Omutonzi era Omufuzi w’ebitonde byonna, asingira ddala ekitiibwa era asingira ddala obulungi, okwebaza kwali kukugwanidde Ggwe Katonda waffe, ne bwe wandinteekeddewo obuto bwokka. Kubanga ne mu kiseera ekyo nnaliwo, nnali mulamu, era nnawulira; era nnalina mu nze okufaayo ku bulamu bwange okwasimbibwa mu nze—akabonero k’Obumu obwo obw’ekyama mwe nnava; nnakuumanga n’okutegeera okw’omunda obulamba bw’obusimu bwange, era mu bintu bino ebitono bye nnagobereranga, ne mu birowoozo byange ku bintu ebitono, nnayiga okusanyukira amazima, nnakyawa okulimbibwa, nnalina okujjukira okw’amaanyi, nnaweebwa ekirabo ky’okwogera, emikwano gyangumyanga omwoyo, nneewalanga obulumi, obuswavu, n’obutamanya. Mu kitonde ekitono bwe kityo, kiki ekitaali kya kitalo, ekitaali kya kwewuunyisa? Naye byonna birabo bya Katonda wange: si nze neebiwa; era birungi, era byonna awamu nze kennyini. Kale mulungi oyo eyantonda, era ye bulungi bwange; era mu maaso ge ndijaguza olwa buli kirungi kye nnalina nga ndi mwana. Kubanga ekibi kyange kyali kino, nti si mu ye, wabula mu bitonde bye—nze kennyini n’abalala—mwe nnanoonyeza essanyu, obukulu, amazima, era bwe ntyo ne ngwa butereevu mu nnaku, mu kutabulwa, mu nsobi. Weebale Ggwe, essanyu lyange n’ekitiibwa kyange n’obwesige bwange, Katonda wange, weebale Ggwe olw’ebirabo byo; naye Ggwe bikuumire nze. Kubanga bw’otyo bw’olinkuuma, era ebyo bye wampa birigaziwa ne bituukirizibwa, era nze kennyini ndibeera na Ggwe, kubanga n’okubaawo Ggwe wakimpa.

Essuula 1 ewedde

Ekitabo I

Olupapula 1 / 1 · 28 eddakiika zisigadde mu ssuula
Ekiddako