Okuyita okw’Amaanyi eri Obulamu Obwewaddeyo eri Katonda era Obutukuvu
Tetuyinza kusanyusa Katonda mu mbeera yonna oba mu mulimu gwonna ogw’obulamu, okuggyako nga tugugenderera era nga tugwewaayo gwonna olw’ekitiibwa kye

Essuula 4 · eddakiika 23 ez’okusoma · eddakiika 29 ez’okuwuliriza

Tetuyinza kusanyusa Katonda mu mbeera yonna oba mu mulimu gwonna ogw’obulamu, okuggyako nga tugugenderera era nga tugwewaayo gwonna olw’ekitiibwa kye

NGA mu ssuula esooka maze okwogera ku mbeera ya bulijjo ey’okwewaayo eri Katonda, ne ndaga nti tekitegeeza ngeri yonna ey’okusaba, wabula engeri emu ey’obulamu, eweebwayo eri Katonda, si mu biseera oba mu bifo ebimu ebyokka, wabula buli wamu ne mu buli kintu; kaakano nja kukka ku nsonga ezimu ku zimu, ndage engeri gye tulina okuwaayo eri Katonda emirimu gyaffe n’eby’okukola, obudde bwaffe n’obugagga bwaffe.

Nga Omukristaayo omulungi bw’asaanidde okutwala buli kifo ng’ekitukuvu, kubanga Katonda alimu, bw’atyo bw’asaanidde okutunuulira buli kitundu ky’obulamu bwe ng’ensonga ey’obutukuvu, kubanga kirina okuweebwayo eri Katonda.

Omulimu gw’omukulembeze w’eddiini mulimu mutukuvu, kubanga buweereza mu bintu ebitukuvu, kuweereza ku kyoto. Naye emirimu egy’ensi giteekwa okufuulibwa emitukuvu eri Mukama, nga gikolebwa ng’obuweereza gy’ali, era nga gigoberera okwagala Kwe okw’obwakatonda.

Kubanga ng’abantu bonna, n’ebintu byonna mu nsi, bwe biri ddala ebya Katonda, ng’ebifo, ebintu, oba abantu, abaawongebwa eri obuweereza bwa Katonda, bwe kityo ebintu byonna birina okukozesebwa, era abantu bonna balina okukola mu mbeera zaabwe n’emirimu gyabwe egy’enjawulo, olw’ekitiibwa kya Katonda.

N’olwekyo abantu ab’emirimu egy’ensi tebalina kwetwala nga ab’eddembe okubeera abalamu ku lwabwe, okuwaayo ssaddaaka eri endowooza zaabwe n’embeera zaabwe, kubanga omulimu gwabwe gwa ngeri ya nsi. Naye balina okulowooza nti, ng’ensi n’emirimu gyonna egy’ensi bwe biri ddala ebya Katonda, ng’abantu n’ebintu ebyawongebwa eri ekyoto, bwe kityo buvunaanyizibwa bw’abantu abali mu mirimu egy’ensi okubeera abalamu eri Katonda yekka, nga bwe buli obuvunaanyizibwa bw’abo abaawongebwa eri obuweereza bwa Katonda.

Ng’ensi yonna bw’eri eya Katonda, bw’etyo ensi yonna erina okukolera Katonda. Ng’abantu bonna bwe balina akakwate ke kamu ne Katonda, ng’abantu bonna bwe baggya obuyinza bwabwe bwonna n’amagezi gaabwe gonna ewa Katonda, bwe batyo abantu bonna bateekwa okukolera Katonda, n’obuyinza bwabwe bwonna n’amagezi gaabwe gonna.

Nga ebintu byonna bwe biri ebya Katonda, bwe bityo ebintu byonna birina okukozesebwa n’okutwalibwa ng’ebintu bya Katonda. Abantu okukozesa obubi ebintu eby’oku nsi, n’okubeera abalamu ku lwabwe, bwe bujeemu bwe bumu eri Katonda, nga bamalayika okukozesa obubi ebintu eby’omu Ggulu; kubanga Katonda ye Mukama wa byonna ku nsi, nga bw’ali Mukama wa byonna mu Ggulu.

Ebintu biyinza, era biteekwa, okwawukana mu nkozesa yaabyo, naye byonna birina okukozesebwa nga Katonda bw’ayagala.

Abantu bayinza, era bateekwa, okwawukana mu mirimu gyabwe, naye bonna balina okukolera ebigendererwa bye bimu, ng’abaweereza ba Katonda abawulize, mu kukola obulungi era mu kutya Katonda emirimu gyabwe egy’enjawulo gye baayitibwamu.

Abakulembeze b’eddiini balina okubeera abalamu eri Katonda yekka mu ngeri emu ey’enjawulo, kwe kugamba, mu kukola emirimu emitukuvu, mu kukulembera essaala n’Amasakramentu, n’okugaba n’obunyiikivu ebirungi eby’omwoyo.

Naye abantu ab’emirimu emirala, mu ngeri zaabwe ez’enjawulo, nabo bateekwa okukola ng’abaweereza ba Katonda, n’okubeera abalamu eri Ye yekka mu mirimu gyabwe egy’enjawulo gye baayitibwamu. Eno y’enjawulo yokka wakati w’abakulembeze b’eddiini n’abantu ab’emirimu emirala.

Bwe kiriragibwa nti abantu bayinza okuba ab’obutaliimu, ab’omululu, ab’obuluvu, ab’ebirowoozo by’ensi, oba ab’amalala mu kukola emirimu gyabwe egy’ensi, olwo kirikkirizibwa abakulembeze b’eddiini okwekkiriza emitima gye gimu mu mulimu gwabwe omutukuvu. Kubanga wadde emitima gino gisinga okwenyinyalwa era okuba egy’omusango mu bakulembeze b’eddiini, abo abaawaayo obulamu bwabwe eri Katonda omulundi ogwokubiri, ng’oggyeeko ekirayiro kyabwe eky’okubatizibwa, okuba abaweereza Be, si mu mirimu egya bulijjo egy’obulamu bw’omuntu, wabula mu buweereza obw’omwoyo obw’ebintu ebisinga obutukuvu, era abalina okwekuuma nga baawukanye era nga ba njawulo ku bulamu obwa bulijjo obw’abantu abalala, ng’ekkanisa oba ekyoto bwe kirina okukuumibwa nga kyawukanye ku nnyumba n’emmeeza ez’enkozesa eya bulijjo; naye ng’Abakristaayo bonna bwe baawongebwa eri Katonda olw’Okubatizibwa kwabwe, ne bafuulibwa abeeyatula obutukuvu, bwe batyo bonna mu mirimu gyabwe egy’enjawulo gye baayitibwamu balina okubeera ng’abantu abatukuvu era ab’omu ggulu; nga bakola buli kintu mu bulamu bwabwe obwa bulijjo mu ngeri yokka eyinza okusiimibwa Katonda, ng’obuweereza obumukoleddwa. Kubanga ebintu eby’omwoyo n’eby’akaseera, ebitukuvu n’ebya bulijjo, biteekwa, ng’abantu ne bamalayika, ng’eggulu n’ensi, byonna okukolera awamu olw’ekitiibwa kya Katonda.

Nga bwe wali Katonda omu yekka era Kitaffe ffenna, ekitiibwa kye kiwa ekitangaala n’obulamu buli kintu ekiramu, okubeerawo kwe kujjuza ebifo byonna, obuyinza bwe buwanirira ebitonde byonna, okulabirira kwe kufuga ebibaawo byonna; bwe kityo buli kintu ekiramu, oba mu Ggulu oba ku nsi, oba ntebe za bwakabaka oba bafuzi, abantu oba bamalayika, byonna biteekwa, n’omwoyo gumu, okubeera ebiramu olw’ettendo n’ekitiibwa kya Katonda ono omu era Kitaabwe bonna. Bamalayika nga bamalayika, mu buweereza bwabwe obw’omu ggulu; naye abasajja ng’abasajja, abakazi ng’abakazi, abalabirizi ng’abalabirizi, bakabona nga bakabona, n’abadiikoni ng’abadiikoni; abamu n’ebintu eby’omwoyo, n’abalala n’ebintu eby’akaseera, nga bawaayo eri Katonda ssaddaaka eya buli lunaku ey’obulamu obw’amagezi, ebikolwa eby’amagezi, omutima omulongoofu, n’okwagala okw’omu ggulu.

Guno gwe mulimu ogwa bulijjo ogw’abantu bonna mu nsi muno. Tekirekeddwa mukazi yenna mu nsi okumalira obudde bwe mu busirusiru n’ebitaliimu nsa eby’obulamu obw’emisono, wadde omusajja yenna okwewaayo eri ebiraliikiriza n’ebifaayo eby’ensi; tekirekeddwa bagagga okumatiza okwegomba kwabwe mu kwekkusa n’okwekuluntaza okw’obulamu, wadde abaavu okwennyamiza n’okubonyaabonya emitima gyabwe olw’obwavu bw’embeera yaabwe; wabula abasajja n’abakazi, abagagga n’abaavu, bateekwa, wamu n’abalabirizi ne bakabona, okutambulira mu maaso ga Katonda mu mwoyo gwe gumu ogw’amagezi era omutukuvu, mu kwegaana kwe kumu okw’emitima gyonna egitaliimu, ne mu kwekuuma n’okulabirira emmeeme zaabwe mu ngeri y’emu; si lwa kuba nti bonna balina obutonde obw’amagezi bwe bumu, era nti baweereza ba Katonda y’omu, kyokka, wabula kubanga bonna beetaaga obutukuvu bwe bumu, okubafuula abasaanira essanyu lye limu, lye baayitibwamu bonna. N’olwekyo kyetaagisa ddala Abakristaayo bonna, ka babe basajja oba bakazi, okwetwala ng’abantu abaawongebwa eri obutukuvu, era okutegeka bwe batyo engeri zaabwe ez’obulamu obwa bulijjo, n’amateeka ag’amagezi n’okutya Katonda, agayinza okubufuula obuweereza obutakoma eri Katonda Omuyinza w’Ebintu Byonna.

Kale okufuula emirimu gyaffe oba eby’okukola okuba obuweereza obusiimibwa Katonda, tuteekwa okubikola mu mwoyo gwe gumu n’omutima gwe gumu, ogwetaagibwa mu kugaba ebirabo eri abaavu, oba mu mulimu gwonna ogw’okutya Katonda. Kubanga, bwe kiba nti “buli kye tukola, oba kulya oba kunywa,” tuteekwa “okukikola nga tugenderera kugulumiza Katonda”; [1 Abakkolinso 10:31] bwe kiba nti “tulina okukozesa ensi eno nga abatagikozesa”; bwe kiba nti tulina “okuwaayo emibiri gyaffe nga ssaddaaka ennamu entukuvu esanyusa Katonda”; [Abaruumi 12:1] bwe kiba nti “tulina okutambula lwa kukkiriza so si lw’amaaso gaffe bye galaba,” era nti “obutaka bwaffe buli mu ggulu”; [2 Abakkolinso 5:7; Abafiripi 3:20] kale kyetaagisa engeri y’obulamu bwaffe eya bulijjo, mu buli mbeera, okufuulibwa okugulumiza Katonda olw’emitima ng’egyo egifuula essaala zaffe n’okusinza kwaffe okusiimibwa gy’ali. Kubanga bwe tuba nga tulina ebirowoozo by’ensi oba eby’oku ttaka mu mirimu gyaffe, bwe giba nga gikolebwa n’okwegomba okutaliimu, n’emitima egy’omululu, okwematiza ffekka, tetuyinza kugambibwa nti tuli balamu olw’ekitiibwa kya Katonda, okusinga abaluvu n’abatamiivu bwe bayinza okugambibwa nti balya era banywa olw’ekitiibwa kya Katonda.

Ng’ekitiibwa kya Katonda bwe kiri ekintu kimu era kye kimu, bwe kityo kyonna kye tukola ekikisaanira kiteekwa okukolebwa mu mwoyo gumu era gwe gumu. Embeera n’omutima gw’ebirowoozo bye bimu ebifuula ebirabo byaffe eri abaavu n’okwewaayo kwaffe okusiimibwa, biteekwa era okufuula emirimu gyaffe, oba eby’okukola, okuba ekiweebwayo ekisaanira eri Katonda. Omuntu bw’afuba okugaggawala, n’agoberera omulimu gwe, alyoke yeeyimuse okutuuka ku mbeera ey’okweyoleka n’ekitiibwa mu nsi, aba takyaweereza Katonda mu mulimu gwe; aba akola wansi wa bakama abalala, era talina ddembe lya kufuna mpeera okuva eri Katonda, okusinga oyo agaba ebirabo eri abaavu, alyoke alabibwe, oba asaba, alyoke awulirwe abantu. Kubanga okwegomba okutaliimu era okw’ensi tekukkirizibwa mu mirimu gyaffe, okusinga mu birabo byaffe eri abaavu n’okwewaayo kwaffe. Kubanga emitima gino egy’amalala ag’ensi, n’okwenyumiriza okutaliimu, si mibi kyokka, bwe gitabuka n’emirimu gyaffe emirungi, wabula girina obubi bwe bumu, era gitufuula ab’okwenyinyalwa eri Katonda, bwe giyingira mu mulimu ogwa bulijjo ogw’eby’okukola byaffe. Singa kyali kikkirizibwa okwekkiriza okwegomba okw’omululu oba okutaliimu mu mirimu gyaffe egy’ensi, olwo kyandibadde kikkirizibwa okwenyumiriza mu kwewaayo kwaffe eri Katonda. Naye ng’ebirabo byaffe eri abaavu n’okwewaayo kwaffe bwe bitaba buweereza busiimibwa, okuggyako nga biva mu mutima ogwewaddeyo ddala eri Katonda, bwe kityo omulimu gwaffe ogwa bulijjo tegusobola kubalibwa ng’obuweereza gy’ali, okuggyako nga gukolebwa n’omutima gwe gumu n’okutya Katonda kwe kumu.

Emirimu egisinga obungi egy’obulamu gya mu butonde bwagyo egikkirizibwa; era gyonna egiri bwe gityo giyinza okufuulibwa ekitundu ekikulu eky’obuvunaanyizibwa bwaffe eri Katonda, bwe tugyeyingizaamu ekyenkana ekyo kyokka, era olw’ebigendererwa ebyo, ebisaanira ebitonde ebirina okubeera waggulu w’ensi, ebbanga lyonna lye bibeera mu nsi. Kino kye kipimo kyokka eky’okwewaayo kwaffe eri omulimu gwonna ogw’ensi, gube gwa ngeri ki, gube wa; tegulina kufuna ku mikono gyaffe, ku mitima gyaffe, oba ku budde bwaffe, okusinga ekituukagana n’okwetegekera obulamu obulala okw’omutima gwonna, okwa buli lunaku, era okw’obwegendereza. Kubanga ng’Abakristaayo bonna, nga bwe bali Abakristaayo, bwe baalekayo ensi eno, okwetegekera, olw’okwewaayo okwa buli lunaku n’obutukuvu mu byonna, embeera ey’emirembe gyonna ey’engeri endala ddala, bateekwa okutunuulira emirimu egy’ensi ng’ebyetaago eby’ensi, n’obunafu bw’omubiri; ebintu ebitalina kwegombebwa wabula okugumiikirizibwa n’okubonaabona nabyo, okutuusa okufa n’okuzuukira lwe birituttwala mu mbeera ey’emirembe gyonna ey’essanyu ery’amazima.

Kale oyo atatunuulira bintu by’obulamu buno mu ddaala lino ery’obutono, tayinza kugambibwa nti awulira oba akkiriza amazima agasinga obukulu ag’Obukristaayo. Kubanga bw’alowooza nti waliwo ekintu ekinene oba ekikulu mu mirimu gy’abantu, ayinza okugambibwa nti awulira oba akkiriza Ebyawandiikibwa ebyo, ebiraga obulamu buno, n’ebintu ebisinga obukulu eby’obulamu, ng’ebibumbe by’amazzi ebibutuka, olufu, ebirooto, n’ebisiikirize?

Bw’alowooza nti okweyoleka, n’okweraga, n’ekitiibwa eky’ensi, lye ssanyu erituufu ery’Omukristaayo, ayinza atya okugambibwa nti awulira oba akkiriza enjigiriza eno, “Mulina omukisa bwe babakyawa, ne babeewala, ne babavuma, ne basiiga erinnya lyammwe enziro, olw’Omwana w’Omuntu”? [Lukka 6:22] Kubanga mazima, singa waaliwo essanyu ery’amazima lyonna mu kweyoleka, n’okweraga, n’ekitiibwa eky’ensi; singa ebintu bino byasaanira ebirowoozo byaffe n’okufaayo kwaffe; tekyandibadde nsonga ya ssanyu lisingirayo ddala, bwe tubiggibwako olw’okuyigganyizibwa n’okubonaabona. N’olwekyo omuntu bw’anaabeera mu ngeri eraga nti awulira era akkiriza enjigiriza z’Obukristaayo ezisinga okuba ez’omusingi, ateekwa okubeera waggulu w’ensi; guno gwe mutima ogulina okumusobozesa okukola emirimu gy’obulamu, naye n’abeera mulamu eri Katonda yekka, n’okuyita mu mulimu ogumu ogw’ensi n’ebirowoozo eby’omu ggulu. Era kyetaagisa abantu okubeera mu mirimu gyabwe n’omutima guno, nga bwe kyetaagisa omulimu gwabwe gwennyini okuba ogukkirizibwa.

Omulimi alima ettaka akola omulimu ogw’obwesimbu, ogwetaagisa mu bulamu era ogusobola ennyo okufuulibwa obuweereza obusiimibwa Katonda. Naye bw’akola era n’afuba, si kutuukiriza bigendererwa bya magezi eby’obulamu, wabula alyoke abe n’enkumbi ey’effeeza, n’embalaasi ze zisibibwe n’ebyuma ebya zaabu, obwesimbu bw’omulimu gwe bubula gy’ali, era omulimu gwe gufuuka obusirusiru bwe.

Omusuubuzi ayinza mu bwenkanya okulowooza nti kituukagana n’okwagala kwa Katonda, okutunda ebintu ng’ebyo ebitaliiko kabi era eby’omugaso mu bulamu, ebiyamba ye yennyini n’abalala, okufuna eby’okwebeezaawo ebisaanidde, era ebibasobozesa okuyamba abo abeetaaga okuyambibwa. Naye singa, mu kifo ky’ekyo, asuubula ng’atunuulira ye yekka, awatali tteeka ddala okuggyako ery’omutima gwe; bw’eba nga ekigendererwa kye ekikulu mu kyo kwe kugaggawala, alyoke abeere mu kweyoleka n’okwekkusa, era asobole okuva mu mirimu okudda mu bugayaavu n’okwejalabya; obusuubuzi bwe, gy’ali, bubulwa obutaliiko musango bwabwo bwonna, era buli wala nnyo okuba obuweereza obusiimibwa Katonda, ne kiba nti bwe bubeera bubeezi omululu, okwerowoozaako, n’okwegomba obukulu okulabika obulungi okusingawo. Kubanga omuntu ng’oyo afuula ebyetaago by’omulimu okuba amalala n’omululu, nga omutamiivu n’omuluvu bwe bafuula ebyetaago by’okulya n’okunywa okuba obuluvu n’obutamiivu. Kale oyo agolokoka mu makya ennyo n’akola okutuusa ekiro, atuuyana era akola olw’ebigendererwa bino, alyoke lumu agaggawale, abeere mu masanyu n’okwekkusa, tabeera mulamu olw’ekitiibwa kya Katonda, okusinga oyo azannya era akuba zaala olw’ebigendererwa bye bimu. Kubanga wadde waliwo enjawulo nnene wakati w’obusuubuzi n’okukuba zaala, naye enjawulo eyo esinga obungi ebula, abantu bwe basuubula n’okwegomba kwe kumu n’emitima gye gimu, era olw’ebigendererwa bye bimu, abalala bye bakubira zaala. Okusaasira, n’okwambala obulungi ennyo, bintu bya njawulo nnyo; naye abantu bwe bagaba ebirabo eri abaavu olw’ensonga ze zimu abalala ze bambalira obulungi, balyoke balabibwe era beewuunyizibwe, olwo okusaasira kufaanana bufaananyi obutaliimu bw’engoye ennungi. Mu ngeri y’emu, ensonga ze zimu bwe zifuula abantu abamu abanyiikivu era abakozi mu busuubuzi bwabwe, ezifuula abalala abatakoowa mu kukuba zaala, okufuba ng’okwo kufaanana bufaananyi okufuba kw’okukuba zaala.

Calidus amaze emyaka egisukka amakumi asatu ng’asuubula mu kibuga ekisinga obunene mu bwakabaka; emyaka egyo gyonna abadde yeeyongera bulijjo mu busuubuzi bwe n’obugagga bwe. Buli ssaawa ey’emisana gy’ali ssaawa ya mirimu; era wadde alya era anywa nnyo n’omutima gwonna, naye buli kijjulo kirabika nga kya kwanguyirira, era yandyebazizza Katonda ku mmere singa yalina obudde. Calidus akomekkereza buli lunaku mu kifo awanywerwa omwenge, naye tafuna budde kubeerayo okutuusa nga ssaawa ssatu ez’ekiro ziri kumpi. Bulijjo awalirizibwa okunywa ekikompe ekinene, okugoba ebirowoozo by’emirimu mu mutwe gwe, n’okuleetera omwoyo gwe otulo okumala okwebaka. Akola emirimu ebbanga lyonna ng’agolokoka, era amala okutereeza ensonga eziwerako nga tannatuuka mu kisenge kye eky’okubaliramu ensimbi. Essaala ze kwe kwogera mu bwangu ekigambo kimu oba bibiri, by’atasubwa n’akatono mu mbeera y’obudde ey’embuyaga ne kibuyaga, kubanga bulijjo aba n’ekintu ekimu oba ekirala ku nnyanja. Calidus ajja kukugamba, n’essanyu lingi, nti amaze emyaka egyo gyonna mu kwanguyirira kuno, era nti kwandibadde kumusse edda, singa tekyali nti abadde n’etteeka ery’okuva mu kibuga buli Lwamukaaga, n’afuula Ssande olunaku olw’emirembe, n’okuwummula obulungi mu kyalo.

Kaakano mugagga nnyo, ne kiba nti yandirese emirimu gye, ne yeesanyusa mu bukadde bwe ng’azimba, era ng’ateeka ebintu mu nnyumba ennungi mu kyalo, wabula atya nti yandinakuwadde singa yandirese emirimu gye. Ajja kukugamba, n’obukakali bungi, nti kya kabi omuntu eyamanyiira okufuna ensimbi okulekera ddala okuzifuna. Ebirowoozo by’eddiini bwe bibaawo nga bimwesenseddemu mu mutwe mu kiseera kyonna, Calidus yeematiza n’okulowooza nti teyabangako mukwano gw’abakyamu mu kukkiriza, n’abatakkiriza, nti bulijjo abadde wa mpisa ennungi eri omusumba w’ekigo kye, era emirundi mingi awadde ekintu eri amasomero ag’okusaasira.

Kale engeri eno ey’obulamu eri wala nnyo n’enjigiriza zonna n’empisa z’Obukristaayo, ne kiba nti tewali ayinza kugibeeramu olw’obutamanya oba obunafu. Calidus tayinza kulowooza nti “yazaalibwa omulundi ogwokubiri olw’Omwoyo”; [Yokaana 3] nti “mu Kristo kitonde kiggya”; nti abeera wano ng’omugwira era omutambuze, [1 Peetero 2:11] ng’ateeka okwagala kwe ku bintu ebiri waggulu, era ng’atereka obugagga mu ggulu, [Abakkolosaayi 3:1] — tayinza kulowooza kino, okusinga bw’ayinza okulowooza nti obulamu bwe bwonna abadde Mutume akola ebyamagero, era abuulira Enjiri.

Era kiteekwa okukkirizibwa, nti abasuubuzi abasinga obungi, naddala mu bibuga ebinene, bafaanana nnyo Calidus. Obalaba wiiki yonna nga baziikiddwa mu mirimu, nga tebasobola kulowooza ku kintu kirala; olwo ne bamalira Ssande mu bugayaavu n’okuwummula, mu kutambulatambula mu byalo, mu kukyala ng’okwo ne mu nkuŋŋaana ez’ebinyumu, ebifuula olunaku olwo emirundi mingi okuba olusinga obubi mu wiiki.

Kale tebabeera bwe batyo kubanga tebasobola kwebeezaawo nga tebafaayo nnyo era nga tebeewaddeyo nnyo ku mirimu; wabula babeera bwe batyo kubanga baagala okugaggawala mu busuubuzi bwabwe, n’okulabirira amaka gaabwe mu kweyoleka ng’okwo n’eddaala ery’okwewunda, obulamu obw’Ekikristaayo obw’amagezi bwe butetaaga. Ggyawo bugyi omutima guno, olwo abantu ab’obusuubuzi obwa buli ngeri bajja kwesanga nga balina obudde okubeera buli lunaku ng’Abakristaayo, okwegendereza buli buvunaanyizibwa bw’Enjiri, okubeera mu ngeri ey’eddiini erabika, era buli lunaku okuba abakuumi abanyiikivu ab’okusaba okwa kyama n’okwa lwatu.

Kale engeri yokka ey’okukola kino, kwe kuba nti abantu batwala obusuubuzi bwabwe ng’ekintu kye bateekwa okuwaayo olw’ekitiibwa kya Katonda, ekintu kye balina okukola mu ngeri yokka eyinza okukifuula obuvunaanyizibwa gy’ali. Tewali kintu kiyinza kuba kituufu mu mirimu, ekitali wansi w’amateeka gano. — Omutume alagira abaddu okuwulira bakama baabwe “ng’omutima gwammwe mumalirivu, nga bwe mwamalirira mu Kristo. Ekyo temukikola lwa kulabibwa, abantu balyoke babasiime, wabula mukolenga ng’abaddu ba Kristo nga mukola n’omutima gwammwe gwonna, nga Katonda bw’ayagala. Muweerezenga n’omutima omulungi ng’abakolera Mukama waffe so si ng’abakolera abantu.” [Abaefeso 6:5; Abakkolosaayi 3:22, 23]

Ekigambo kino kiraga ekimala, nti Abakristaayo bonna balina okubeera abalamu eri Katonda yekka mu buli mbeera n’embeera, nga bakola omulimu gw’okuyitibwa kwabwe okwa bulijjo mu ngeri eyo, era olw’ebigendererwa ebyo, ebigufuula ekitundu ky’okwewaayo kwabwe oba obuweereza eri Katonda. Kubanga mazima singa abaddu abaavu tebalina kukola mirimu gyabwe ng’abasanyusa abantu, bwe baba nga balina okutunuulira Katonda yekka mu bikolwa byabwe byonna, n’okuweereza n’omutima omumalirivu, ng’abaweereza Mukama, mazima abantu ab’emirimu emirala n’embeera endala bateekwa nabo okukola emirimu gyabwe n’omutima gwe gumu omumalirivu; si ng’abasanyusa obutaliimu bw’ebirowoozo byabwe, si ng’abamatiza okwegomba kwabwe okw’ensi okw’okwerowoozaako, wabula ng’abaweereza ba Katonda mu byonna bye balina okukola. Kubanga mazima tewali n’omu aligamba, nti omuddu alina okuwaayo embeera y’obulamu bwe eri Katonda, n’afuula okwagala kwa Katonda etteeka lyokka n’ekigendererwa ky’obuweereza bwe, naye nti omusuubuzi teyeetaaga kukola n’omwoyo gwe gumu ogw’okwewaayo mu mulimu gwe. Kubanga kino busirusiru, nga okufuula ekyetaagisa omuntu omu okuba omwenkanya oba omwesigwa okusinga omulala.

N’olwekyo kikakafu ddala nti tewali Mukristaayo alina kweyingiza mu mirimu okusukka, wadde olw’ebigendererwa ebirala byonna, okuggyako ebyo by’ayinza n’omutima omumalirivu okuwaayo eri Katonda, ng’obuweereza obw’amagezi. Kubanga Omwana wa Katonda yatununula olw’ekigendererwa kino kyokka, tulyoke, olw’obulamu obw’amagezi n’okutya Katonda, tubeere abalamu olw’ekitiibwa kya Katonda; lino lye tteeka lyokka n’ekipimo eri buli ddaala n’embeera ey’obulamu. Awatali tteeka lino, omulimu ogusinga okukkirizibwa gufuuka embeera y’obulamu ey’ekibi.

Ggyawo kino mu bulamu bw’omukulembeze w’eddiini, olwo omulimu gwe omutukuvu gumwanika bwanisi eri okusalirwa omusango okusingawo. Ggyawo kino mu basuubuzi, olwo amadduuka gaba bugaba ennyumba ez’omululu n’amagoba ag’obukyafu. Ggyawo kino mu bami ab’ekitiibwa, olwo engeri y’obulamu bwabwe efuuka ey’obuluvu, amalala, n’obukaba. Ggyawo etteeka lino ku mmeeza zaffe, olwo byonna bigwa mu buluvu n’obutamiivu. Ggyawo ekipimo kino ku by’okwambala byaffe n’engoye zaffe, olwo byonna bifuulibwa ebizigo, n’ebimasamasa, n’eby’okwewunda eby’ekisesa, ebiri ensonyi ddala eri ayambala. Ggyawo kino ku nkozesa y’obugagga bwaffe, olwo ojja kusanga abantu nga tebalina kye bakwatirako okuggyako okusaasira. Ggyawo kino ku kwesanyusa kwaffe, olwo tojja kusanga mizannyo gya busirusiru nnyo, wadde ebinyumu ebitaliimu nnyo era eby’obuvundu nnyo, okubeera essanyu ly’Abakristaayo. N’olwekyo bwe tuba nga twagala okubeera abalamu eri Katonda, kyetaagisa okuleeta obulamu bwaffe bwonna wansi w’etteeka lino, okufuula ekitiibwa Kye etteeka lyokka n’ekipimo ky’okukola kwaffe mu buli mulimu gw’obulamu. Kubanga tewali kwewaayo kulala kwa mazima, wabula kuno okw’okubeera abeewaddeyo eri Katonda mu mirimu egya bulijjo egy’obulamu bwaffe.

N’olwekyo abantu tebalina kwematiza na kuba nti emirimu gyabwe gikkirizibwa, wabula balina okulowooza oba bagikozesa nga bwe balina okukozesa buli kintu ng’abagwira era abatambuze, abaabatizibwa mu kuzuukira kwa Yesu Kristo, abalina okumugoberera mu ngeri y’obulamu ey’amagezi era ey’omu ggulu, mu kutta okwegomba kwonna okw’ensi, ne mu kulongoosa n’okutegeka emmeeme zaabwe olw’okwesiima okw’omukisa mu Katonda. [Abakkolosaayi 3:1; 1 Peetero 1:15, 16; Abaefeso 5:26, 27]

Kubanga okuba ab’obutaliimu, oba ab’amalala, oba ab’omululu, oba abeegomba obukulu, mu ngeri eya bulijjo ey’emirimu gyaffe, kikontana n’emitima gino emitukuvu egy’Obukristaayo, nga obukumpanya n’obutaba mwesigwa bwe bikontana nagyo.

Singa omuluvu yandigambye, ng’awolereza obuluvu bwe, nti alya bulya ebintu ebikkirizibwa okuliibwa, yandyewolerezza obulungi nga omusuubuzi ow’omululu, ayaayaana, eyeegomba obukulu, ayinza okugamba nti akola bukozi emirimu egikkirizibwa. Kubanga ng’Omukristaayo bw’atalagirwa kuba mwesigwa kyokka, wabula okuba n’omwoyo gw’Ekikristaayo, n’okufuula obulamu bwe okwegezaamu obwetoowaze, okwenenya, n’okwagala eby’omu ggulu, bwe kityo emitima gyonna egikontana na bino gikontana n’Obukristaayo, ng’obukumpanya bwe bukontana n’obwesigwa.

N’olwekyo ensonga mu lwatu ekoma wano; emitima gyonna egitali mitereevu mu busuubuzi ne mu mirimu gifaanana bufaananyi emitima egitali mitereevu mu kulya n’okunywa.

Endowooza ez’amalala, n’okwegomba okutaliimu, mu mirimu gyaffe egy’ensi, mazima bibi era buvundu, nga obunnanfuusi mu kusaba, oba obutaliimu mu kugaba ebirabo eri abaavu. Era tewali nsonga eyinza okuweebwa lwaki obutaliimu mu birabo byaffe eri abaavu butufuula ab’okwenyinyalwa eri Katonda, etalyoleka nti amalala ag’engeri endala yonna nago ga kwenyinyalwa mu ngeri y’emu. Oyo akola era afuba mu mulimu gwe, alyoke yeeyoleke mu nsi era asikirize amaaso g’abantu ku kumasamasa kw’embeera ye, ali wala n’obwetoowaze obw’okutya Katonda obw’Omukristaayo, nga oyo agaba ebirabo eri abaavu alyoke alabibwe abantu. Kubanga ensonga lwaki amalala n’obutaliimu mu ssaala zaffe ne mu birabo byaffe eri abaavu bibifuula obuweereza obutasiimibwa Katonda, si lwa kuba nti waliwo ekintu eky’enjawulo mu ssaala ne mu birabo eri abaavu, ekitayinza kukkiriza malala, wabula kubanga amalala tegaatonderwa muntu mu ngeri yonna, wadde mu kintu kyonna; gazikiriza okutya Katonda kw’essaala zaffe n’ebirabo byaffe eri abaavu, kubanga gazikiriza okutya Katonda kwa buli kintu kye gakwatako, era gafuula buli kikolwa kye gafuga obutasobola kuweebwayo eri Katonda.

N’olwekyo singa twali tusobola okwegabanyaamu bwe tutyo, okuba abeetoowaze mu bintu ebimu, n’ab’amalala mu birala, obwetoowaze obwo tebwandituyambye n’akatono, kubanga Katonda atwetaagako mazima okuba abeetoowaze mu bikolwa byaffe byonna n’ebigendererwa byaffe, nga bwe atwetaagako okuba ab’amazima era abeesigwa mu bikolwa byaffe byonna n’ebigendererwa byaffe.

Era ng’omuntu bw’ataba mwesigwa era wa mazima, kubanga ali bw’atyo eri abantu bangi, oba mu biseera ebiwerako, wabula kubanga amazima n’obwesigwa bye kipimo ky’enkolagana ze zonna ne buli muntu; bwe kiri bwe kityo mu bwetoowaze, oba mu mutima omulala gwonna; guteekwa okuba empisa ey’ebirowoozo byaffe ey’awamu era efuga, era nga yeetuuka ku bikolwa byaffe byonna n’ebigendererwa byaffe, nga tennabalirwa gye tuli.

Mazima ebiseera ebimu twogera, ng’abalowooza nti omuntu ayinza okuba omwetoowaze mu bintu ebimu, n’ow’amalala mu birala; omwetoowaze mu by’okwambala, naye ng’ayenyumiriza mu kuyiga kwe; omwetoowaze mu ndabika ye, naye ow’amalala mu ndowooza ze n’ebigendererwa bye. Naye wadde kino kiyinza okuyita mu mboozi eza bulijjo, ebintu bitono mwe byogerwa ng’amazima amakakali bwe gali, tekiyinza kukkirizibwa, bwe twekebejja obutonde bw’ebikolwa byaffe.

Kisoboka nnyo omuntu abeera mulamu olw’obukumpanya, okuba omwegendereza ennyo mu kusasula ebyo by’agula; naye kale buli muntu akakasa, nti takola bw’atyo olw’omusingi gwonna ogw’obwesigwa obw’amazima.

Mu ngeri y’emu kisoboka nnyo omuntu ayenyumiriza mu bugagga bwe, eyeegomba obukulu mu ndowooza ze, oba ayenyumiriza mu kuyiga kwe, obutafaayo ku by’okwambala n’endabika ye mu ngeri omuntu omwetoowaze ddala gy’ayinza okukola; naye okulowooza nti akola bw’atyo olw’omusingi ogw’amazima ogw’obwetoowaze obw’eddiini, busirusiru bwe bumu ng’okulowooza nti omukumpanya asasula by’agula olw’omusingi ogw’obwesigwa obw’eddiini.

N’olwekyo, ng’obutaba mwesigwa obwa buli ngeri bwe buzikiriza okwefuula kwaffe nti tulina omusingi gw’ebirowoozo ogw’obwesigwa, bwe gatyo amalala aga buli ngeri gazikiriza okwefuula kwaffe nti tulina omwoyo omwetoowaze.

Tewali yeewuunya nti essaala ezo n’ebirabo eri abaavu, ebiva mu malala n’okweraga, bya kwenyinyalwa eri Katonda; naye kyangu okulaga, nti amalala gasonyiyibwa eyo nga bwe gasonyiyibwa awalala wonna.

Singa twali tusobola okulowooza nti Katonda agaana amalala mu ssaala zaffe ne mu birabo byaffe eri abaavu, naye n’agumiikiriza amalala mu by’okwambala byaffe, mu ndabika yaffe, oba mu bugagga bwaffe, kyandibadde kye kimu n’okulowooza, nti Katonda avumirira obulimba mu bikolwa ebimu, naye n’abukkiriza mu birala. Kubanga amalala, mu kintu ekimu, gaawukana ku malala mu kintu ekirala, ng’okubba omuntu omu bwe kwawukana ku kubba omulala.

Era nate, amalala n’okweraga bwe biba eby’okwenyinyalwa bwe bityo ne kiba nti bizikiriza omugaso n’omuwendo gw’ebikolwa ebisinga okuba eby’amagezi, mazima biteekwa okuba eby’okwenyinyalwa mu ngeri y’emu mu bikolwa ebyo ebyesigamye bwesigamizi ku bunafu n’obukoowu bw’obutonde bwaffe. Bwe kiti, ebirabo eri abaavu Katonda abiragira, ng’ebirungi ennyo mu byo byokka, ng’eby’okulabirako eby’amazima eby’omutima ogw’obwakatonda, naye engoye zikkirizibwa bukkirizibwa okubikka ensonyi zaffe; mazima, n’olwekyo, kiteekwa okuba waakiri eddaala ly’amalala ery’okwenyinyalwa ng’eryo, okwenyumiriza mu ngoye zaffe, nga bwe kiri okwenyumiriza mu birabo byaffe eri abaavu.

Era nate, tulagirwa “okusabanga obutayosa,” [1 Basessaloniika 5:17] ng’engeri ey’okufuula emmeeme zaffe okugulumizibwa ennyo n’okuba ez’omu ggulu, naye tugaanibwa okweterekera eby’obugagga ku nsi; [Matayo 6:19] era tuyinza okulowooza nti si kibi nga bwe kiri okwenyumiriza mu by’obugagga ebyo bye tugaanibwa okutereka, ng’okwenyumiriza mu ssaala ezo ze tulagirwa okusaba?

Abakazi balagirwa okubikka emitwe gyabwe, n’okwewunda n’okwegendereza: [1 Abakkolinso 11:13; 1 Timoseewo 2:9] n’olwekyo, bwe baba ab’obutaliimu mu bintu ebyo ebigaanibwa mu lwatu, bwe beesiiga ebizigo ku kitundu ekyo, ekiyinza okuwundibwa okwegendereza kwokka, mazima balina bingi bye beenenya olw’amalala ng’ago, ng’abo amalala gaabwe ge gabaleetera okusaba n’okusaasira. Kino kiteekwa okukkirizibwa; okuggyako nga tugamba nti kisonyiyibwa nnyo okwenyumiriza mu nsonyi zaffe, okusinga okwenyumiriza mu mpisa zaffe ennungi.

Eby’okulabirako bino byonna bigendereddwa bugenderezi okutulaga obwetaavu obunene obw’okutya Katonda okutegeke era okw’engeri emu ng’okwo, okwetuuka ku bikolwa byonna eby’obulamu bwaffe obwa bulijjo.

Nti tuteekwa okulya n’okunywa, n’okwambala n’okwogera, ng’okwefuga kw’omwoyo gw’Ekikristaayo bwe kuli, obuteeyingiza mu mirimu okuggyako egyo gye tusobola mu mazima okuwaayo eri Katonda, wadde okugigoberera okusukka ekyo ekiyamba ebigendererwa eby’amagezi eby’obulamu obutukuvu era obwewaddeyo eri Katonda. — Nti tuteekwa okuba abeesigwa, si mu biseera ebimu byokka, ne mu bintu ng’ebyo ebitenderezebwa mu nsi, ebyangu okukola, era ebitaliimu kabi, wadde okufiirwa, wabula olw’omusingi omulamu ogw’obwenkanya ng’ogwo, ogutuleetera okwagala amazima n’obwesimbu mu ngeri zaago zonna, okubigoberera mu kabi konna, ne mu kuwakanyizibwa kwonna; nga tumanyi nti gye tukoma okusasula ennyo olw’amazima gonna, n’endagaano yaffe gy’ekoma okuba ennungi, era nti obwesimbu bwaffe lwe bufuuka ejjinja ery’omuwendo, bwe tuba nga tuwaddeyo byonna okubukuuma. — Nti tuteekwa okuba abeetoowaze, si mu bintu ng’ebyo ebisuubirwa mu nsi, oba ebituukagana n’emitima gyaffe, oba ebikoma ku biseera ebimu; wabula mu bwetoowaze bw’omwoyo ng’obwo, obutufuula abawombeefu era abeetoowaze mu bulamu bwaffe bwonna, obweyoleka mu by’okwambala byaffe, mu ndabika yaffe, mu mboozi zaffe, mu kwesiima kwaffe mu nsi, mu mirembe gy’ebirowoozo byaffe, mu kugumiikiriza ebisobyo bye batukola, mu kugondera abatusinga, ne mu kukkakkanira abo abali wansi waffe, ne mu bikolwa byonna eby’okungulu eby’obulamu bwaffe. — Nti tuteekwa okuwaayo, si biseera na bifo byokka eri okusaba, wabula okubeera buli wamu mu mwoyo gw’okwewaayo eri Katonda; nga tulina emitima egitunuulidde bulijjo eggulu, nga tutunuulira Katonda waggulu mu bikolwa byaffe byonna, era nga tukola buli kintu ng’abaweereza Be; nga tubeera mu nsi nga mu yeekaalu ya Katonda entukuvu, era nga tumusinza bulijjo, wadde si na mimwa gyaffe, naye n’okwebaza kw’emitima gyaffe, obutukuvu bw’ebikolwa byaffe, n’okukozesa ebirabo Bye byonna mu kutya Katonda ne mu kusaasira. — Nti tuteekwa, si kutuma bwegayirizi n’ebirowoozo mu Ggulu byokka, wabula okuyita mu mirimu gyaffe gyonna egy’ensi n’omwoyo ogw’omu ggulu, ng’ebitundu by’omubiri gwa Kristo ogw’ekyama; tulyoke, n’emitima emiggya n’ebirowoozo ebiggya, tufuule obulamu obw’oku nsi okwetegekera obulamu obw’obukulu n’ekitiibwa mu bwakabaka obw’omu Ggulu. Kale engeri yokka ey’okutuuka ku kutya Katonda kuno okw’omwoyo, kwe kuleeta ebikolwa byo byonna wansi w’etteeka lye limu ng’okwewaayo kwo n’ebirabo byo eri abaavu. Omanyi bulungi nnyo ekifuula okutya Katonda okw’ebirabo byo eri abaavu oba okw’okwewaayo kwo; kale amateeka ge gamu, okutunuulira Katonda okwe kumu, biteekwa okufuula buli kintu ekirala ky’okola, obuweereza obusaanira era obusiimibwa eri Katonda.

Ebimala, nga bwe nsuubira, byogeddwa, okukulaga obwetaavu bw’okuyingiza bwe tutyo eddiini mu bikolwa byonna eby’obulamu bwo obwa bulijjo, n’okubeera omulamu n’okukola ng’otunuulira Katonda mu ngeri y’emu, mu byonna by’okola, nga mu ssaala zo ne mu birabo byo eri abaavu.

Okulya kye kimu ku bikolwa ebisinga obwangu eby’obulamu bwaffe; tukufaanaganya n’ebisolo byokka; naye tulaba nti okutya Katonda kw’emirembe gyonna egy’ensi kwafuula ekikolwa kino ekya bulijjo eky’obulamu obw’ensolo okuba okutya Katonda, nga buli kijjulo kitandika era kiggwa n’okwewaayo eri Katonda.

Tukyalaba ebisigaddewo ebimu eby’empisa eno mu maka g’Abakristaayo agasinga obungi, akakolwa akatono ng’ako akakulaga, nti abantu baakozesanga okukoowoola Katonda ku ntandikwa ne ku nkomerero y’ebijjulo byabwe. Naye, mazima, kaakano okutwalira awamu kukolebwa, ne kiba nti kulabika nga kusekerera okwewaayo eri Katonda, okusinga okwemalira ebirowoozo ku Katonda n’ekitiibwa. Mu nnyumba emu oboolyawo oyinza okulaba omukulu w’amaka ng’aggyako bugyi enkuufiira ye; mu ndala, ng’asituka ekitundu ku ntebe ye; omulala, oboolyawo, ajja kutuuka n’okufaanana ng’ayogedde ekintu; naye, wadde kiri kityo, okugezaako kuno okutono bye bisigaddewo eby’okwewaayo okumu okwakozesebwanga edda mu biseera ng’ebyo, era bukakafu nti eddiini edda yali ya kitundu kino eky’obulamu obwa bulijjo.

Naye tutuuse wano kaakano, ne kiba nti wadde empisa ekyakuumibwa, naye tetuyinza kugumiikiriza oyo alabika ng’agikola, n’obwegendereza bwonna, era tukitwala ng’akabonero ak’omwoyo ogw’obukambwe mu ddiini, omuntu bw’atamaliriza amangu ddala nga atandise.

Saagala kulowoozebwa nti mpolereza obwetaavu bw’essaala empanvu mu biseera bino; naye kino kyokka ndowooza kiyinza okwogerwa, nti okusaba bwe kuba nga kusaanira mu biseera bino, tusaanidde okwewaliriza okukozesa ebigambo ng’ebyo, ebiyinza okulaga nti tusaba Katonda n’ekitiibwa olw’ekisa n’emikisa ng’egyo egisaanira ensonga eyo mu kiseera ekyo. Bwe kitaba bwe kityo omukolo ogw’okusekerera, mu kifo ky’okusabira emmere yaffe omukisa, gutumanyiiza bumanyiiza okuzannyira mu kwewaayo eri Katonda, era gutuwa empisa ey’obutakwatibwako ssaala zaffe.

Singa buli mukulu w’amaka, buli kijjulo lwe kituuka, yandyewalirizza okusinza Katonda n’ekitiibwa, mu ngeri esaanidde ng’eyo esaanira ebirowoozo ebyewaddeyo eri Katonda, kyandimuyigirizza ddala nti okulayira, obuluvu, okulya ennyo, n’emboozi ez’obuvundu, tebisaanira n’akatono ku bijjulo ebyo, ebyalina okutandika n’okuggwa n’okwewaayo eri Katonda.

Era bwe kiba nti mu nnaku zino ez’obuvundu obubunye, ekitundu kino eky’okwewaayo kigudde mu mukolo ogw’okusekerera, kiteekwa okuteekebwa ku nsonga eno, nti obuluvu n’obutefuga bifunye obuyinza bungi nnyo ku ffe, okutukkiriza okugattako okwewaayo kwonna ku bijjulo byaffe. Naye kino kyokka kiteekwa okwogerwa, nti bwe tuliba nga tutya Katonda ng’Abayudaaya n’abakaafiiri ab’emirembe gyonna bwe baali, tulirowooza nti kisaanira okusaba ku ntandikwa ne ku nkomerero y’ebijjulo byaffe.

Nnesigamye ku mpisa eno ey’okutya Katonda ey’emirembe gyonna egy’ensi, ng’obukakafu bw’amagezi g’enjigiriza ey’essuula eno n’ezo ezigikulembeddemu; kwe kugamba, ng’obukakafu nti eddiini erina okuba etteeka n’ekipimo ky’ebikolwa byonna eby’obulamu obwa bulijjo. Kubanga mazima, bwe tuba nga tetulina kulya, okuggyako wansi w’amateeka ng’ago ag’okwewaayo eri Katonda, kiteekwa okulabika mu lwatu, nti kyonna ekirala kye tukola, kiteekwa, mu ngeri yaakyo esaanidde, okukolebwa nga tutunuulira ekitiibwa kya Katonda mu ngeri y’emu, era nga kituukagana n’emisingi gy’ebirowoozo ebyewaddeyo era ebitya Katonda.

Omalirizza Tetuyinza kusanyusa Katonda mu mbeera yonna oba mu mulimu gwonna ogw’obulamu, okuggyako nga tugugenderera era nga tugwewaayo gwonna olw’ekitiibwa kye

Ekyayita Ekiddako