Essuula 20 · eddakiika 32 ez’okusoma · eddakiika 41 ez’okuwuliriza
Okusemba okwewaayo eri Katonda ku ssaawa mukaaga ez’omu ttuntu, essaawa ey’omukaaga mu Byawandiikibwa. Okwewaayo kuno kusaanira abantu ab’emitendera gyonna. Okwagala abantu bonna kwe kulina okuba ensonga y’okusaba mu ssaawa eno. Ku kwegayirira ku lw’abalala ng’ekikolwa ky’okwagala okwo
OBOOLYAWO abantu abamu bajja kulowooza, nti essaawa zino ez’okusaba zijja nnyo okumpi n’okumpi; nti zisobola okukuumibwa bwokka abantu abalina ebiseera bingi ebiwummudde, era tezisaanidde kukakibwa ku bantu abasinga obungi, abalina okufaayo kw’amaka, obusuubuzi, n’emirimu; wadde ku bakungu, embeera yaabwe n’ekitiibwa kyabwe mu nsi ebitayinza kukkiriza kwewaayo eri Katonda okw’emirundi emingi bwe kutyo. Era nti kusaanira bwokka amayumba g’abaweereza ba Katonda abasajja n’abakazi abeeyawula, oba abantu ng’abo abatalina bya kukola birala mu nsi okusinga bye balina.
Ku kino kiddibwamu,
Ekisooka, Nti enkola eno ey’okwewaayo eri Katonda tekakibwa ku kika kyonna eky’abantu, ng’eyeetaagisa ddala, wabula esembebwa eri abantu bonna, ng’engeri ey’obulamu esinga obulungi, esinga essanyu, era esinga okutuukirira.
Era bwe kiba nti okwewaayo eri Katonda okunene era okw’ekyokulabirako kwe kusinga essanyu n’obutuukirivu bw’omusuubuzi, omuserikale, oba omuntu ow’ekitiibwa, nga bwe kuli essanyu erisinga n’obutuukirivu obw’obulamu obusinga okwawukana n’okufumiitiriza, olwo kisaanidde okukusemba awatali kukendeeza kwonna eri ekika ekimu eky’abantu, nga bwe kiri eri ekirala: kubanga essanyu n’obutuukirivu birina omugaso gwe gumu n’omuwendo eri abantu bonna.
Omwami n’omusuubuzi bayinza, era bateekwa, okumala ebiseera byabwe bingi mu ngeri ey’enjawulo ku muweereza wa Katonda eyeeyawula mu nnyumba ey’eddiini, oba omufumiitiriza eyeeyawula mu ddungu; naye olwo, ng’omuweereza oyo n’eyeeyawula bwe bafiirwa ebigendererwa by’okweyawula okuggyako nga bakufuula kwonna okugasa okwewaayo eri Katonda; bwe kityo omwami n’omusuubuzi balemwa ebigendererwa ebisinga obukulu eby’obulamu obw’abantu, era babeera nga bafiirwa mu nsi, okuggyako ng’okwewaayo eri Katonda kwe kuba empisa yaabwe enkulu era efuga.
Mazima kya bwesigwa nnyo era kya kitiibwa abantu okwenyigira mu busuubuzi n’emirimu; kya magezi abaami okuddukanya obulungi obugagga bwabwe n’amaka gaabwe, n’okwesanyusa mu ngeri ezisaanira embeera yaabwe. Naye olwo buli mwami n’omusuubuzi afiirwa essanyu erisinga obunene ery’okutondebwa kwe, anyagibwako ekintu ekisinga emirimu gyonna, ebitiibwa, n’amasanyu ag’ensi, bw’aba tabeera ku lw’okutya Katonda n’okwewaayo eri Katonda okusinga ekintu ekirala kyonna mu nsi.
N’olwekyo wano tewali byekwaso bikolebwa ku lw’abantu ab’emirimu n’ab’ekitiibwa mu nsi. Ekisooka, Kubanga kyandibadde kubasonyiwa ekyo ekiri ekigendererwa ekisinga obukulu eky’okubeera abalamu; era kyandibadde kunoonya bwokka ensonga nnyingi bwe zityo ez’okubafuula abatagasa nnyo bo bennyini era abatagasa nnyo Katonda n’ensi.
Eky’okubiri, Kubanga abantu abasinga obungi ab’emirimu n’ab’ekitiibwa beenyigira nnyo mu nsonga z’ensi; okusinga ennyo ensonga z’obulamu bw’abantu, oba obwetaavu bw’ensi bwe byetaaga.
Abasuubuzi n’abakozi b’emirimu, ng’ekyokulabirako, okutwalira awamu beenyigira emirundi kkumi mu mirimu okusinga bwe beetaaga; ekyo kiri wala nnyo n’okuba ekyekwaso eky’amagezi olw’obutaba na biseera bya kwewaayo eri Katonda, nti gwe musango gwabwe, era guteekwa okunenyezebwa ng’ekyokulabirako ekinenyezebwa eky’omululu n’okwagala obukulu.
Abakungu n’abantu ab’ekitiibwa oba beewaayo eri emirimu gya gavumenti, oba eri okusanyusa okwegomba kwabwe, mu bulamu obw’amasanyu n’obwenzi; era singa ebintu bino byandikkiriziddwa ng’ebisaanidde okubaggya ku kwewaayo eri Katonda, okwewaayo eri Katonda kuteekwa okubalibwa ng’ekintu eky’obwavu mu bulamu.
Okuggyako ng’abaami basobola okulaga nti balina Katonda omulala okuggyako Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo; obutonde obulala okuggyako obwo obwava mu Adamu; eddiini endala okuggyako ey’Ekikristaayo; kya bwereere okwekwasa embeera yaabwe, n’ekitiibwa kyabwe, n’amasanyu gaabwe, ng’ensonga ez’obuteetegekera myoyo gyabwe eri Katonda, olw’okwewaayo eri Katonda okukakali era okw’enkola.
Kubanga okuva okutya Katonda n’okwewaayo eri Katonda bwe biri engeri ez’awamu ezitakyuka ez’okulokola emyoyo gyonna mu nsi egirirokolebwa, tewali kirala kisigaddeyo eri omwami, omuserikale, n’omusuubuzi, wabula okufaayo embeera zaabwe ez’enjawulo zifuulibwe, olw’okufaayo n’okutunula, olw’okufumiitiriza n’okusaba, embeera ez’okutya Katonda okutuufu era okunywevu.
Singa omusuubuzi, bw’amala okwewala emirimu emingi ennyo, alyoke afaayo mu mirembe ku buweereza bwa Katonda, n’olw’ekyo n’afa ng’alina emitwalo ebiri mu kifo ky’emitwalo etaano egya pawundi, waliwo ayinza okugamba nti yakyamya omulimu gwe, oba nti yava mu nsi ng’afiiriddwa?
Singa omwami yanditte ebibe bitono, n’atagenda nnyo mu mazina, mu zzaala, ne mu nkuŋŋaana ez’okusanyuka, kubanga ebitundu ebigere eby’ebiseera bye byaweebwa okweyawula, n’okufumiitiriza, n’okwewaayo eri Katonda, kyandiyinzizza okulowoozebwa, nti bwe yandivudde mu nsi, yandyejjusizza okufiirwa essaawa ezo ze yawaayo okulabirira n’okulongoosa omwoyo gwe?
Singa omusuubuzi, olw’okwegomba obutuukirivu obw’Ekikristaayo, n’okweyawula emirundi mingi ku mirimu gye, yandiremye okulekera abaana be obugagga bwe bandisaasaanyizza mu kwejalabya ne mu bugayaavu, n’abaleka okubeera mu mirimu gyabwe egy’obwesigwa, kyandiyinzizza okwogerwa nti yakozesa bubi ensi, kubanga yalaga abaana be nti afaayo nnyo ku kyo ekitaggwaawo, okusinga ku kino ekinaatera okuggwaawo?
N’olwekyo, okuva okwewaayo eri Katonda bwe kutali kwokka empisa esinga obulungi era esinga okwagalibwa mu nnyumba ey’eddiini, naye empisa esinga obulungi era esinga okwagalibwa ey’abantu, ng’abantu, era mu buli mbeera ey’obulamu; abo abeegomba okusonyiyibwa kwo, kubanga bantu ba kitiibwa, era ab’obugagga, era ab’emirimu, tebalina magezi okusinga abo abandyegombye okusonyiyibwa obulamu n’essanyu, kubanga baali bantu ba kitiibwa n’obugagga.
Siraba lwaki buli mwami, omusuubuzi, oba omuserikale, tasaanidde kwebuuza bibuuzo bino mu buzito:
Kintu ki ekisinga obulungi gye ndi okugenderera n’okuluubirira mu bikolwa byange byonna? Nnaakola ntya okufuna ebisinga mu bulamu bw’abantu? Makubo ki ge nnaayagala nti nnandigakutte, bwe nnaaba nva mu nsi?
Kaakano okubeera ab’amagezi bwe tutyo, n’okukozesa amagezi gaffe okutuuka wano, kirabika nga kitundu kitono era ekyetaagisa eky’amagezi. Kubanga tuyinza tutya okwefuula okubeera n’okutegeera n’okusalawo, bwe tuba nga tetwaŋŋanga kulowooza mu buzito, n’okuddamu, n’okufuga obulamu bwaffe olw’ekyo ebibuuzo ng’ebyo kye bitwetaagisa?
Omwami ow’olulyo olw’ekitiibwa analowooza nti okuzaalibwa kwe kitiibwa kinene nnyo okukka eri ebibuuzo ng’ebyo? Oba omusuubuzi analowooza nti emirimu gye minene nnyo, okufaayo kwonna ku ye yennyini?
Kaakano wano tewali kwewaayo eri Katonda kwetaagibwa mu bulamu bw’omuntu yenna, okusinga okuddamu ebibuuzo bino ebitono kwe kwetaaga.
Okwewaayo kwonna eri Katonda okutali kwa mugaso munene eri oyo akukozesa okusinga ekintu kyonna ky’ayinza okukola mu kifo kyakwo; okwewaayo kwonna eri Katonda okutafuna kirungi kinene ennyo ddala okusinga ekiyinza okufunibwa olw’okukulagajjalira, kuweebwayo awatali kakaka; wano tekwetaagibwa.
Naye singa abantu bagenda kubeera mu butamanya bungi bwe butyo, nga tebeebuuza bibuuzo bino, naye ne beeyongerayo mu bulamu obw’obuzibe ku bw’omukisa bwonna, nga banoonya kye batamanyi, era lwaki; nga tebalowoozangako ku mugaso, oba omuwendo, oba okukyamira kw’ebikolwa byabwe, nga tebalowoozezza Katonda, amagezi, obutaggwaawo, n’essanyu lyabwe bye bibeetaagisa; kiba kya kitiibwa eri okwewaayo eri Katonda, nti tewali ayinza kukulagajjalira, okuggyako abo abatalowooza bwe batyo, abatayaŋŋanga kubuuliriza ekyo ekisinga obulungi, era ekisinga okusaanira okulonda kwabwe.
Kya mazima, Claudius, oli muntu wa kitiibwa n’obugagga, era olina okukola omulimu gw’ekifo ng’ekyo mu bulamu bw’abantu; toyitiddwa, nga Eriya bwe yayitibwa, okubeera nnabbi, oba nga St. Pawulo, okubeera Omutume.
Naye n’olwekyo tojja kweyagala? Tojja kunoonya n’okusoma essanyu lyo, kubanga toyitiddwa kubuulira bintu bye bimu eri abantu abalala?
Wandirowoozezza nti busirusiru nnyo, omuntu obutaagala bulamu bwe, kubanga teyali musawo; wadde okukuuma ebitundu by’omubiri gwe kubanga teyali muyunzi w’amagumba. Kyokka busirusiru okusingawo gy’oli, Claudius, okulagajjalira okulongoosa omwoyo gwo mu kutya Katonda, kubanga toli Mutume, oba omulabirizi.
Lowooza ku kyawandiikibwa kino: “Kubanga bwe munaagobereranga omubiri, mugenda kufa. Naye bwe munnatta ebikolwa eby’omubiri, muliba balamu, kubanga abo bonna abakulemberwa Omwoyo wa Katonda be baana ba Katonda.” [Abaruumi 8:13, 14] Olowooza nti Ekyawandiikibwa kino tekikwata mu ngeri y’emu ku bantu bonna? Oyinza okusanga wano okuggyibwako kwonna ku lw’abantu ab’ekitiibwa n’obugagga? Obulamu obw’omwoyo era obwewaddeyo eri Katonda tebufuuliddwa wano ekiragiro eky’awamu abantu bonna kwe balina okufuukira abaana ba Katonda? Onoolekera essaawa ez’okusaba, n’amateeka ag’okwewaayo eri Katonda embeera ez’enjawulo ez’obulamu, nga tewali kirala wabula omwoyo gwe gumu ogw’okwewaayo eri Katonda oguyinza okukulokola, oba omuntu yenna, okuva mu kufa okutaggwaawo?
Lowooza nate ku kyawandiikibwa kino: “Kubanga ffe ffenna kitugwanira okulabika mu maaso g’entebe ya Kristo ey’okusalirako omusango, buli muntu asalirwe olw’ebyo bye yakola ng’akyali mulamu, okusinziira ku ebyo bye yakola oba birungi oba bibi.” [2 Abakkolinso 5:10] Kaakano singa obugagga bwo bwandikusonyiye okulabika mu maaso g’entebe eno ey’okusalirako omusango, singa ekitiibwa kyo kyandikukuumye obutafuna ng’ebikolwa byo bwe biri, wandibaddewo ensonga emu ey’okulekera okwewaayo eri Katonda abantu abalala. Naye singa ggwe, ali kaakano ow’enjawulo bw’otyo, oteekwa olwo okulabika obwereere mu myoyo egya bulijjo, awatali njawulo ndala yonna ku balala wabula eyo empisa zo ennungi oba ebibi byo gye bikuwa; tekikukwatako nnyo, nga bwe kikwata ku nnabbi yenna oba Omutume, okwetegekera obulungi ennyo empeera ezisinga obulungi ku lunaku olwo olunene?
Nate, lowooza ku njigiriza eno ey’Omutume: “Kubanga tewali n’omu ku ffe,” kwe kugamba, ku ffe Abakristaayo, “abeera omulamu ku bubwe yekka, era tewali n’omu afa ku lulwe. Kubanga bwe tuba abalamu, tuba balamu ku bwa Mukama, oba bwe tufa, tufa ku bwa Mukama. Kubanga ekyo Kristo kye yafiira ate n’abeera omulamu, alyoke abeere Mukama w’abo abaafa era n’abalamu.” [Abaruumi 14:7, 8, 9]
Kaakano ggwe, Claudius, oggyiddwa mu njigiriza y’ekyawandiikibwa kino? Onoolekera, olw’embeera yo, ekika kyonna eky’enjawulo eky’abantu, okubeera abalamu n’okufa ku lwa Kristo? Bwe kiba bwe kityo, oteekwa okubalekera, okununulibwa Okufa n’Okuzuukira kwa Kristo. Kubanga y’enjigiriza eyeeyoleka ey’ekyawandiikibwa, nti olw’ekigendererwa kino Kristo kyeyava afa era n’azuukira, tewali n’omu ku ffe ababeera omulamu ku bubwe. Si nti bakabona, oba Abatume, oba abaweereza ba Katonda abeeyawula, oba abeeyawula mu ddungu, bwe batasaanidde kubeera balamu ku lwabwe nate; wabula nti tewali n’omu ku ffe, kwe kugamba, tewali Mukristaayo ow’embeera yonna, asaanidde kubeera mulamu ku bubwe.
N’olwekyo, bwe wabaawo ebyokulabirako byonna eby’okutya Katonda, amateeka gonna ag’okwewaayo eri Katonda, by’oyinza okulagajjalira, era n’obeera ddala ku lwa Kristo nga gy’obeera obikuuma, ekyawandiikibwa kino tekikuyita eri kwewaayo eri Katonda kwa ngeri eyo. Naye bw’oleka okwewaayo eri Katonda ng’okwo, ggwe wennyini kw’omanyi nti kusuubirwa okuva mu bika by’abantu ebimu eby’enjawulo; okwewaayo eri Katonda ng’okwo kw’omanyi nti kusaanira abantu ababeera ddala ku lwa Kristo, abeegomba okutya Katonda okunene; bw’olagajjalira okwewaayo eri Katonda ng’okwo olw’ensonga yonna ey’ensi, olyoke obeere nga empisa yo n’okunyumirwa kwo bwe biri, ng’emisono n’amakubo g’ensi bwe biri, oleka ebiragiro abo Abakristaayo bonna bye balina okufuniramu omugaso gw’Okufa n’Okuzuukira kwa Kristo.
Tegeera, okweyongerayo, enjigiriza y’emu nga bw’eyigirizibwa St. Peetero: “Kale, nga Katonda eyabayita bw’ali omutukuvu, nammwe mubeerenga batukuvu mu byonna bye mukola.” [1 Peetero 1:15]
N’olwekyo, Claudius, bw’oba oli omu ku abo abayitiddwa wano, olaba ky’oyitiddwa okukola. Si kubeera na ddiini nnyingi ng’etuukagana n’empisa yo, emirimu gyo, oba amasanyu go; si kubeera n’ekika eky’enjawulo eky’okutya Katonda, ekiyinza okumala abaami ab’ekitiibwa n’obugagga; naye, ekisooka, kubeera mutukuvu, nga Oyo eyakuyita bw’ali omutukuvu; eky’okubiri, kubeera mutukuvu bw’otyo mu byonna by’okola; kwe kugamba, okutwala omwoyo guno n’ekigero kino eky’obutukuvu mu buli kitundu, era mu ngeri yonna ey’obulamu bwo.
Era ensonga Omutume gy’awa amangu ago, lwaki omwoyo guno ogw’obutukuvu guteekwa okubeera omwoyo ogw’awamu ogw’Abakristaayo, nga bwe bali, ekwata nnyo ku mutima, era ng’eyo eyita mu ngeri y’emu ebika byonna eby’Abakristaayo. “Kubanga mumanyi,” bw’agamba, “nti mwanunulibwa mu mpisa zammwe embi ezaava ku bajjajjammwe. Temwanunulibwa na bintu ebiggwaawo nga ffeeza oba zaabu . . . Wabula mwanunulibwa n’omusaayi gwa Kristo ogw’omuwendo omungi ennyo,” [1 Peetero 1:18, 19]
Nga gy’obeera yagamba nti, Nga bwe mumanyi nti mwafuulibwa abasobola embeera eno ey’obutukuvu, ne muyingira mu kibiina ne Kristo, ne mufuulibwa abasika b’ekitiibwa kye, si lwa ngeri yonna ey’abantu, wabula olw’ekyokulabirako ky’okwagala eky’ekyama bwe kityo, ekisinga ennyo ddala buli kintu ekiyinza okulowoozebwako mu nsi eno; okuva Katonda bw’abanunudde okudda gy’ali, n’eri essanyu lyammwe, ku muwendo omunene bwe gutyo; nga kiteekwa okubeera ekya wansi era eky’ensonyi, bwe muba nga okuva kaakano temwewaayo ddala eri ekitiibwa kya Katonda, ne mufuuka abatukuvu, nga Oyo eyabayita bw’ali omutukuvu!
N’olwekyo, Claudius, bw’otunuulira ekitiibwa kyo n’obugagga bwo; oba bw’otunuulira, mu bigambo by’ekyawandiikibwa, zaabu wo ne ffeeza wo, n’ebintu ebiggwaawo eby’obulamu buno, ng’ensonga yonna lwaki oyinza okubeera ng’okwegomba kwo n’endowooza yo bwe biri, lwaki oyinza okulagajjalira obulamu obw’okutya Katonda okukakali n’okwewaayo eri Katonda okunene; bw’olowooza nti ekintu kyonna mu nsi kiyinza okubeera ekyekwaso olw’obutakoppa butukuvu bwa Kristo mu ntambula yonna n’engeri ey’obulamu bwo; weefuula ow’omusango nga gy’obeera olagajjalira obutukuvu bw’Obukristaayo, olw’okulonda ebisubi.
Kubanga obukulu bw’embeera eno empya ey’obulamu, gye tuyitiddwamu mu Kristo Yesu, okubeera emirembe gyonna nga bamalayika ba Katonda mu Ggulu, n’obukulu bw’omuwendo gwe tufuuliddwa abasobola embeera eno ey’ekitiibwa, bifudde buli kintu eky’ensi, eky’akaseera, era ekiggwaawo, okubeera obutono bwe bumu; ne bikifuula obwavu n’obusirusiru obunene, okunyooma okunene okw’Omusaayi gwa Kristo, okulagajjalira ekigero kyonna eky’obutukuvu, kubanga oli muntu alina obugagga n’ekitiibwa, nga bwe kyandibadde okubulagajjalira kubanga wali oyagala okulonda ebisubi.
Nate; Omutume oyo yennyini agamba nti, “Oba temumanyi ng’omubiri gwammwe ye Yeekaalu ya Mwoyo Mutukuvu Katonda gwe yabawa, era n’emibiri gyammwe si gyammwe ku bwammwe? Kubanga mwagulibwa na muwendo, noolwekyo emibiri gyammwe gigulumizenga Katonda, n’emyoyo gyammwe, ebya Katonda.” [1 Abakkolinso 6:19, 20]
Nga, n’olwekyo, Claudius, osomye bubi Ebyawandiikibwa, nga omanyi kitono ku Bukristaayo bw’oba ng’okyayinza okwogera ku bugagga bwo n’embeera yo, ng’ekyekwaso ky’engeri y’obulamu ey’eddembe okusingawo.
Oli wuwo wennyini okusinga oyo atalina mbeera wadde ekitiibwa mu nsi? Abantu ab’obwavu era abatono bateekwa okukuuma emibiri gyabwe nga yeekaalu za Mwoyo Omutukuvu olw’okutunula, okusiiba, n’okusaba; naye ggwe oyinza okusanyusa ogugwo mu bugayaavu, mu kwegomba okubi, ne mu by’omubiri, kubanga olina ensimbi nnyingi bwe zityo ez’obupangisa, oba ekitiibwa ng’ekyo eky’enjawulo? Ebirowoozo ng’ebyo nga bya bwavu era nga bya butamanya!
Kyokka oteekwa oba okulowooza bw’otyo, oba si ekyo okkirize, nti obutukuvu bw’abatukuvu, Abannabbi, n’Abatume, bwe butukuvu bw’olina okufubira, n’obunyiikivu bwonna n’okufaayo kw’osobola.
Era bw’olekera abalala okubeera mu kutya Katonda n’okwewaayo eri Katonda ng’okwo, mu kwefiiriza, obwetoowaze, n’okwefuga ng’okwo, okuyinza okubasobozesa okugulumiza Katonda mu mubiri gwabwe, ne mu mwoyo gwabwe; oteekwa okubalekera n’okufuna omugaso gw’Omusaayi gwa Kristo.
Nate; Omutume agamba nti, “Mumanyi nga bwe twababuulirira, ne tubagumya mu mwoyo, ne tukuutira buli omu ku mmwe okutambulanga nga musaanira mu maaso ga Katonda, oyo abayita okuyingira mu bwakabaka bwe ye ne mu kitiibwa kye.” [1 Basessaloniika 2:11, 12]
Ggwe oboolyawo, Claudius, owulidde emirundi mingi ebigambo bino, nga tolowoozangako nga bwe bikwetaagisa ebingi. Kyokka toyinza kubirowoozaako, nga totegedde mbeera ya butukuvu ya ttutumu ki gye bikuyitamu.
Kubanga obutukuvu bw’obulamu obw’Ekikristaayo buyinza butya okuteekebwa mu maaso go mu bigambo eby’awaggulu okusingawo, okusinga bwe bukulagibwa ng’okutambula nga osaanira mu maaso ga Katonda? Oyinza okulowooza ku kukendeeza kwonna ku mpisa ennungi, oba okulagajjalira kwonna okwewaayo eri Katonda, okutuukagana obulungi n’obulamu obulina okufuulibwa obusaanira mu maaso ga Katonda? Oyinza okulowooza nti waliwo omuntu atambula mu ngeri eno, wabula oyo atunuulira amadaala ge gonna, era alowooza buli ky’akola nga bwe kiyinza okukolebwa mu mwoyo gw’obutukuvu? era naye newankubadde ebigambo bino bitwala waggulu obutukuvu buno, wano bufuuliddwa mu lwatu obutukuvu obwetaagisa obw’Abakristaayo bonna. Kubanga Omutume wano takubiriza Batume banne n’abatukuvu ku butukuvu buno bokka, wabula alagira Abakristaayo bonna okubufubira. “Twakuutira,” bw’agamba, “buli omu ku mmwe okutambulanga nga musaanira mu maaso ga Katonda, oyo abayita okuyingira mu bwakabaka bwe ye ne mu kitiibwa kye.”
Nate; St. Peetero agamba nti, “Ayogera, ayogerenga ng’atumiddwa Katonda; ayamba, akikolenga n’amaanyi gonna Katonda g’amuwadde; mu byonna Katonda alyoke agulumizibwenga mu Yesu Kristo.” [1 Peetero 4:11]
Wano, Claudius, tolaba mu lwatu okuyitibwa kwo okw’awaggulu? Oyo ayogera alina okufaayo ennyo ku bigambo bye, alabike ng’ayogera ng’alagiriddwa Katonda? Oyo agaba alina okwegendereza nti agaba bw’atyo, nti ky’agaba kirabike ng’ekirabo ky’alina okuva eri Katonda? Era bino byonna birina okukolebwa, Katonda alyoke agulumizibwe mu byonna?
Olwo tekiteekwa kwogerwa nti, Waliwo omuntu alina olulyo olw’ekitiibwa, ekitiibwa ky’embeera, oba ettutumu mu nsi? Ka akozese bw’atyo olulyo lwe olw’ekitiibwa, oba ettutumu ly’obulamu bwe, kirabike nti abikozesa ng’ebirabo bya Katonda, olw’okwolesa okusingawo ekitiibwa kye. Kaakano, Claudius, waliwo ekintu kyonna ekikakiddwa, oba ekiggyiddwa ewala mu kusalawo kuno? Si ge makulu ageeyoleka ag’ebigambo, nti buli kintu mu bulamu kirina okufuulibwa ensonga ey’obutukuvu eri Katonda? Bwe kiba bwe kityo, olwo obugagga bwo n’ekitiibwa kyo biri wala nnyo n’okukusonyiwa okutya Katonda okunene n’obutukuvu bw’obulamu, nti bikuteeka wansi w’obwetaavu obusingawo obw’okubeera ennyo ku lw’ekitiibwa kya Katonda, kubanga olina bingi ku birabo bye ebiyinza okufuulibwa okukigasa.
N’olwekyo, abantu ab’ekitiibwa, oba ab’emirimu, oba ab’obukulu mu nsi, okulekera okutya Katonda okunene n’okwewaayo eri Katonda okw’ettutumu ebika by’abantu ebimu eby’enjawulo, oba abo be balowooza nti tebalina birala bingi bya kukola mu nsi, kwe kubalekera obwakabaka bwa Katonda.
Kubanga kye kigendererwa kyennyini eky’Obukristaayo okununula ebika byonna eby’abantu okubafuula ekibiina kimu ekitukuvu, abagagga n’abaavu, ab’awaggulu n’aba wansi, bakama n’abaweereza, basobole mu mwoyo gumu gwe gumu ogw’okutya Katonda okufuuka “ekika kironde, bakabona bw’obwakabaka, eggwanga ettukuvu, abantu ba Katonda bennyini; abalina okutenda ebirungi bya Katonda eyabaggya mu kizikiza n’abayingiza mu butangaavu bwe obutenkanika.” [1 Peetero 2:9]
Kino nga kimaze okwogerwa okulaga nti okwewaayo eri Katonda okunene n’obutukuvu tebirina kulekerwa kika kyonna eky’enjawulo eky’abantu, wabula okubeera omwoyo ogw’awamu ogwa bonna abeegomba okubeera ng’ebiragiro by’Obukristaayo obwa bulijjo bwe biri; kaakano nzeeyongerayo okulowooza ku butonde n’obwetaavu bw’okwagala okwa bonna, okusembebwa wano okubeera omulamwa gw’okwewaayo kwo eri Katonda mu ssaawa eno. Era wano oyitibwa okwegayiririra abalala, ng’okwegezaamu okusinga okusaanira okusitula n’okukuuma okwagala okwo.
Olw’okwegayiririra abalala kitegeeza okusaba Katonda, n’okumwegayirira ku lwa bannaffe ebitonde.
Mukama waffe Omutendereze yatusemba okwagala kwe, ng’ekyokulabirako n’ekifaananyi ky’okwagala kwaffe eri bannaffe. N’olwekyo, nga bw’atuwolereza ffenna bulijjo, bwe tutyo tusaanidde okwegayiririrana n’okusabiragana.
“Ekiragiro ekiggya,” bw’agamba, “mbawa: Mwagalanenga nga nze bwe mbaagala. Bwe munaayagalananga abantu bonna kwe banaategeereranga nti muli bayigirizwa bange.” [Yokaana 13:34, 35]
Obuggya bw’ekiragiro kino tebwali mu kino, nti abantu baalagirwa okwagalana; kubanga kino kyali kiragiro kya dda, eky’amateeka ga Musa, n’eky’obutonde byombi. Naye kyali kiggya mu ngeri eno, nti kyali kya kukoppa ekyokulabirako ky’okwagala ekiggya, era ekitawulirwangako okutuusa olwo; kyali kya kwagalana, nga Kristo bwe yatwagala.
Era abantu bwe baba ab’okumanya nti tuli bayigirizwa ba Kristo, olw’okwagalana bwe tutyo, ng’ekyokulabirako kye ekiggya eky’okwagala bwe kiri, olwo kikakafu, nti bwe tuba nga tetulina kwagala kuno, tukimanyisa abantu mu lwatu mu ngeri y’emu, nti tetuli bayigirizwa be.
Tewali musingi gwa mutima ogusinga okusiimibwa Katonda, okusinga okwagala okwa bonna okw’obunyiikivu eri abantu bonna, nga tubeegombera era nga tubasabira essanyu lyabwe; kubanga tewali musingi gwa mutima ogusinga okutufuula abafaanana Katonda, ali kwagala n’obulungi bwennyini, era eyatonda ebitonde byonna olw’okunyumirwa essanyu.
Endowooza esinga obukulu gye tuyinza okukola ku Katonda, kwe kumutegeera ng’Oyo Abeerawo ow’okwagala n’obulungi obutaliiko kkomo; akozesa amagezi n’amaanyi agataliiko kkomo, olw’obulungi obw’awamu n’essanyu ly’ebitonde bye byonna.
N’olwekyo, endowooza esinga obukulu gye tuyinza okukola ku muntu kwe kumutegeera ng’afaanana Katonda, mu ngeri eno, nga bw’ayinza okubeera; ng’akozesa obusobozi bwe bwonna obulina ekkomo, oba obw’amagezi, oba amaanyi, oba essaala, olw’obulungi obw’awamu obwa bannaffe ebitonde bonna; ng’abeegombera n’omutima gwonna babeere n’essanyu lyonna lye basobola, n’emigaso mingi n’obuyambi okuva gy’ali, nga embeera ye n’ekifo kye mu nsi bwe binaamukkiriza okubawa.
Era ku ludda olulala, nga waliwo obubi n’obutali butuukirivu mu byokulabirako byonna eby’obukyayi, obuggya, ettima, n’okwagaliza ebibi; bwe tulowooza nti buli kyokulabirako kyabyo kiba kikola nga kiwakanya Katonda, era nga kigenderera akabi n’obulabe eri ebitonde ebyo Katonda by’asiima, by’akuuma, era by’abeezaawo, olw’essanyu lyabyo! Omuntu ow’empisa embi, mu bitonde bya Katonda, kye kitonde ekisinga obukyamu mu nsi, ekikola nga kiwakanya okwagala okwo kwe kyesigamye kyennyini, era okwo kwokka okubeezaawo ebitonde ebyo byonna eby’enjawulo, ebinyumirwa obulamu mu kitundu kyonna eky’obutonde.
“Ebintu byonna bye mwagala abantu okubakoleranga, nammwe mubibakoleranga.” [Matayo 7:12]
Kaakano, newankubadde kino kiri njigiriza ya bwenkanya bukakali, naye kwagala okwa bonna kwokka okuyinza okukituukiriza. Kubanga ng’okwagala bwe kuli ekipimo ky’okukola kwaffe eri ffe bennyini, bwe kityo tetuyinza kukola mu ngeri y’emu eri abantu abalala, okutuusa nga tubatunuulira n’okwagala okwo, kwe twetunuulira nakwo ffe bennyini.
Nga bwe tutalina bigero bya ttima, oba obuggya, oba okwagaliza ebibi, eri ffe bennyini, bwe kityo tetuyinza kutegekebwa eri abalala nga bwe tuli eri ffe bennyini, okutuusa nga tulese ddala ebyokulabirako byonna eby’ettima, n’obuggya, n’okwagaliza ebibi, ne mu bigero ebisinga obutono.
Singa twalina obutali butuukirivu bwonna mu maaso gaffe, obwatuleetera okulaba ekintu kimu ekikyamu, olw’ensonga y’emu ganditulaze ebintu kikumi ebikyamu.
Bwe kityo, bwe tuba n’empisa yonna mu mitima gyaffe, etufuula ab’obuggya, oba ab’ettima, oba ab’empisa embi eri omuntu omu yekka, empisa y’emu ejja kutufuula ab’obuggya, n’ab’ettima, n’ab’empisa embi eri abantu bangi nnyo okusingawo.
N’olwekyo, bwe tuba twegomba empisa eno ennungi ey’obwakatonda ey’okwagala tuteekwa okwegezaamu n’okukozesa emitima gyaffe mu kwagala bonna kubanga si kwagala kwa Kikristaayo, okutuusa nga kwagala kwa bonna.
Singa omuntu yali asobola okukwata etteeka lino lyonna ery’okwagala, naye n’asobya mu nsonga emu, yandibadde n’omusango gwa byonna. Kubanga ng’ekyokulabirako ekimu ekikkiriziddwa eky’obutali bwenkanya bwe kizikiriza obwenkanya bw’ebikolwa byaffe ebirala byonna, bwe kityo ekyokulabirako ekimu ekikkiriziddwa eky’obuggya, ettima, n’okwagaliza ebibi, kifuula ebikolwa byaffe ebirala byonna eby’obulungi n’okwagala obutaba na mugaso.
Ebikolwa eby’okwagala, ebitava mu musingi gw’okwagala okwa bonna, biri ng’ebikolwa by’obwenkanya bwokka, ebiva mu mutima ogutategekeddwa eri obwenkanya obwa bonna.
Okwagala okutali kwa bonna, mazima kuyinza okubeera n’ekisa n’okwagalana, naye tekulimu kya butuukirivu wadde okutya Katonda: kuli kwegomba kwokka, n’empisa, oba omugaso, oba okwagala ng’okwo abasolooza omusolo n’abakaafiiri kwe bakola.
Obuggya bwonna obw’enjawulo n’ettima kwe kuva mu lwatu ku mwoyo gw’Obukristaayo, nga ebikolwa byonna eby’enjawulo eby’obutali bwenkanya. Kubanga lye tteeka lya Kristo mu ngeri y’emu okuyisa buli muntu nga muliraanwa wo, n’okwagala muliraanwa wo nga bwe weeyagala, nga bwe liri etteeka ly’Obukristaayo okwewala obubbi.
Kaakano ensonga esinga ekitiibwa ey’ekisa kino eky’awamu n’okwagala yesigamiziddwa ku njigiriza eno: “Katonda kwagala, era buli abeera n’okwagala abeera mu Katonda.” [1 Yokaana 4:16]
N’olwekyo, ani, omutima gwe oguyinza okukyamira eri Katonda, ataandyegombye empisa eno ey’obwakatonda, ekyusa bw’etyo era egulumiza obutonde bwaffe okutuuka ku kwegatta naye?
Nga tusaanidde okusanyukira okwegezaamu n’okukola okwagala kuno, okutera, buli lwe tukuwulira, okutukakasa, nti Katonda ali mu ffe, nti tukola ng’Omwoyo we bw’ali, ali Kwagala kwennyini! Naye tuteekwa okutegeera, nti okwagala kulyoka kubeera n’amaanyi gano amanene ag’okutwegatta ne Katonda, nga kulongoofu era nga kwa bonna bwe kutyo, nga kukoppa okwagala okwo Katonda kw’alina eri ebitonde bye byonna.
Katonda ayagala essanyu ly’ebitonde byonna, newankubadde si ssanyu gy’ali yennyini. N’olwekyo tuteekwa okwegomba essanyu ly’ebitonde byonna, newankubadde tewali ssanyu lituvaako okuva mu kyo.
Katonda asanyukira kyenkanyi obutuukirivu bw’ebitonde bye byonna: n’olwekyo tusaanidde okusanyukira obutuukirivu obwo, buli we tubulaba, n’okusanyuka okulaba abantu abalala nga batuukiridde nga ffe bennyini.
Nga Katonda bw’asonyiwa bonna, era bw’awa bonna ekisa, bwe tutyo tusaanidde okusonyiwa obulabe bwonna n’okuvumibwa kwe tufuna okuva eri abalala, n’okukola ebirungi byonna bye tusobola gye bali.
Katonda Ayinzabyonna, ng’oggyeeko ekyokulabirako kye ekinene eky’okwagala, ekisaanidde okusikiriza ebitonde bye byonna okukigoberera, atutegekedde bw’atyo, era n’afuula essanyu lyaffe ery’awamu bwe lityo eri ffenna, nti tetulina nsonga ya kukwatiragana buggya oba kukyawagana.
Kubanga tetuyinza kuyimirira mu kkubo lya bannaffe, oba, olw’okunyumirwa ekirungi kyonna eky’enjawulo, okuziyiza omulala okufuna omugabo gwe ogujjuvu mu kyo.
Nga bwe tutayinza kubeera basanyufu wabula mu kunyumirwa Katonda, bwe kityo tetuyinza kuvuganya oba okunyagagana essanyu lino.
Era ku bikwata ku bintu ebirala, amasanyu n’obugagga bw’obulamu buno, bitono nnyo mu byo byennyini, bigwira nnyo eri essanyu lyaffe, era, okwogera mu ngeri ey’awamu, biwakanya nnyo ekyo kye birabika okubeera, nti si musingi gwa buggya, oba ettima, oba obukyayi.
Nga kyandibadde kya busirusiru okukwatirwa obuggya omuntu, eyali anywa obutwa okuva mu kikopo kya zaabu! Kyokka ani ayinza okugamba nti akola mu magezi okusinga bwe kityo, bw’akwatirwa obuggya ekyokulabirako kyonna eky’obukulu bw’ensi?
Abatukuvu bangi nnyo ennaku be yasindika mu Ggulu! Era aboonoonyi abaavu bangi nnyo obugagga be bwasuula mu nnaku etaggwaawo! Omuntu alabika olwo okubeera mu mbeera esinga ekitiibwa, bw’amala okuwangula, okuswaza, n’okutoowaza omulabe we; newankubadde kiyinza okuba nti obuwanguzi obwo bwennyini bwalokola omulabe we ne bumuzikiriza ye yennyini.
Omusajja ono oboolyawo teyandifuuse mukaba, okuggyako olw’obugagga bwe n’okusitulibwa kwe; ate oli teyandibadde wa kutya Katonda, okuggyako olw’obwavu bwe n’okuswazibwa kwe.
Oyo akwatirwa obuggya olw’obulungi bw’endabika ye, ayinza ku bw’omukisa okubeera ng’ennaku ye yonna eva ku bwo; ate omulala ayinza okubeera omusanyufu emirembe gyonna, olw’obutaba na beewuunya ndabika ye.
Omusajja omu atuuka ku buwanguzi mu buli kintu, n’afiirwa byonna; omulala asisinkana bwokka emisalaba n’okuggwamu essuubi, n’olw’ekyo n’afuna ebisinga omuwendo gw’ensi yonna.
Omukulembeze w’eddiini ono ayinza okuzikirizibwa olw’okufuulibwa omulabirizi; ate oli ayinza okwerokola ye yennyini n’abalala, olw’okunywezebwa ku kifo kye ekisooka eky’obwavu eky’obuweereza.
Alexander nga yakwatirwa nnyo obuggya, bwe yawangula ensi, n’azimba ebibuga, n’ayimiriza ebifaananyi bye, n’aleka obubonero bw’ekitiibwa kye mu bwakabaka bungi bwe butyo!
Era omubuulizi omwavu St. Pawulo nga yanyoomebwa nnyo, bwe yakubibwa emiggo! Kyokka ensi nga yakyama nnyo mu ngeri ey’ekyewuunyo mu kusalawo kwayo! St. Pawulo nga yali asaanidde nnyo okukwatirwa obuggya! Alexander nga yali asaanidde nnyo okusaasirwa!
Okufumiitiriza kuno okutono kumala okutulaga, nti embeera ez’enjawulo ez’obulamu buno tezirimu kintu kya kuzuukusa kwegomba kwaffe okutaliiko mirembe, tewali kiyinza mu magezi okuyingirira okwagala kwaffe n’okwagalana.
Kaakano ka tweyongereyo ku nsonga endala ey’okwagala kuno okwa bonna.
Obusobozi bwaffe obw’okukola ebikolwa eby’ebweru eby’okwagala n’obulungi emirundi mingi buba bufunda nnyo era bukugirwa. Waliwo, kiyinza okuba, abantu batono bokka be tuyinza okuwa obuyambi bwonna obw’ensi.
Naye newankubadde engeri zaffe ez’ebweru ez’okukola ebirungi emirundi mingi zikugirwa bwe zityo, naye, emitima gyaffe bwe gibeera nga gijjudde okwagala n’obulungi, tufuna, nga bwe kyandibadde, obusobozi obutaliiko kkomo; kubanga Katonda ajja kutuwa ebikolwa ebyo ebirungi, ebikolwa ebyo eby’okwagala, n’okusaasira okw’ekisa, bye twegomba mu mazima, era bye twandikoze n’essanyu, singa byali mu buyinza bwaffe.
Toyinza kuwonya balwadde bonna, okuyamba abaavu bonna; toyinza kubudaabuda bonna abali mu nnaku, wadde okubeera kitaawe wa bamulekwa bonna; toyinza, kiyinza okuba, okununula bangi okuva mu bibabu byabwe, oba okubayigiriza okufuna okubudaabudibwa mu Katonda.
Naye bwe wabaawo okwagala n’ekisa mu mutima gwo, ebisanyukira ebikolwa bino ebirungi, era ebikukubiriza okukola byonna by’osobola: bwe kiba nti okwagala kwo tekulina kkomo, wabula kwegomba bulijjo era kusabira okuyambibwa n’essanyu lya bonna abali mu nnaku; ojja kukkirizibwa Katonda ng’omuyambi w’abo, abatafunye kintu kyonna okuva gy’oli wabula okwagaliza kwo okulungi, n’okwagala kwo okw’ekisa.
Toyinza kuzimba malwaliro ag’abatawonyezeka; toyinza kuzimba mayumba ga ddiini olw’okusomesa abantu mu kweyawula okutukuvu, okusaba okutakoma, n’okwefuga; naye bw’oyegatta mu mutima gwo n’abo abakikola, ne weebaza Katonda olw’enteekateeka zaabwe ez’okutya Katonda; bw’oba mukwano gw’emikwano gino eminene egy’abantu, n’osanyukira empisa zaabwe ennungi ez’ettutumu; ojja kukkirizibwa Katonda ng’omugabanyi ku bikolwa ebirungi ng’ebyo, newankubadde tebyalimu mikono gyo, naye byalimu omutima gwo gwonna.
Okulowooza kuno ddala kumala okutuleetera okutunuulira, n’okukuuma emitima gyaffe n’obunyiikivu bwonna; okusoma okulongoosa empisa zaffe ez’omunda, n’okwegomba buli ntikko n’obutuukirivu bw’omutima ogwagala, ogusaasira, era ogwagaliza abalala ebirungi.
Era ku ludda olulala, tuyinza okuyiga okuva awo obubi obunene n’akabi k’engeri zonna enkyamu ez’omutima, ez’obuggya, ettima, obukyayi, n’okwagaliza ebibi. Kubanga obulungi bw’emitima gyaffe bwe butuwa olukusa olw’empeera y’ebikolwa ebirungi, bye tutakolangako; kikakafu nti obubi bw’emitima gyaffe, obuggya bwaffe, empisa embi, n’obukyayi, bijja kututeeka wansi w’omusango gw’ebikolwa bye tutakolangako.
Ng’oyo eyegomba omukazi bw’alibalibwa ng’omwenzi, newankubadde akoze omusango mu mutima gwe gwokka; bwe kityo omusajja ow’ettima, ow’obukyayi, ow’empisa embi, asanyukira ekibi mu kyama kyokka, alibalibwa ng’omussi, newankubadde tayiye musaayi.
N’olwekyo, okuva emitima gyaffe, egibeera bulijjo obwereere era nga gibikkuddwa mu maaso ga Katonda, bwe giwa obugazi n’okweyongera obungi ennyo bwe butyo, oba eri empisa zaffe ennungi oba eri ebibi byaffe, gwe mulimu gwaffe ogusinga obulungi n’obukulu okufuga entambula z’emitima gyaffe, okutunula, okulongoosa, n’okutumbula embeera ey’omunda n’empisa y’emyoyo gyaffe.
Kaakano tewali kintu ekigulumiza ennyo emyoyo gyaffe bwe kityo, ng’okwagala kuno okw’omu ggulu: kulongoosa era kutukuza ng’omuliro omutukuvu, era empisa zonna embi zigwa mu maaso gaakwo. Kuwa ekifo empisa ennungi zonna, era kuzitwala ku ntikko yaazo esinga. Buli kintu ekirungi era ekitukuvu kikula okuva mu kwo, era kufuuka ensulo etakoma ey’okwegomba kwonna okutukuvu n’empisa ez’okutya Katonda.
Olw’okwagala, sitegeeza kisa kyonna eky’obutonde, ekiri mu bantu okusingawo oba okukendeerako, okusinziira ku butonde bw’emibiri gyabwe; naye ntegeeza omusingi omugazi ogw’omwoyo, ogwesigamiziddwa ku magezi n’okutya Katonda, ogutufuula ab’ekisa, abalungi, era abaagaliza ebirungi bannaffe ebitonde bonna, ng’ebitonde bya Katonda, era ku lulwe.
Kwe kwagala kuno, okwagala ebintu byonna mu Katonda, ng’ebitonde bye, ng’ebifaananyi by’amaanyi ge, ng’ebitonde eby’obulungi bwe, ng’ebitundu by’amaka ge, nga bammemba ab’ekibiina kye, okufuuka omusingi omutukuvu ogw’ebikolwa byonna ebinene era ebirungi.
N’olwekyo, okwagala muliraanwa waffe, ttabi lyokka ery’okwagala kwaffe eri Katonda. Kubanga bwe twagala Katonda n’emitima gyaffe gyonna, n’emyoyo gyaffe gyonna, n’amaanyi gaffe gonna, tujja kwagala ddala ebitonde ebyo ebikwatagana ennyo bwe bityo ne Katonda, ebirina buli kintu okuva gy’ali, era ebyatondebwa ye okubeera ebintu eby’okwagala kwe okutaggwaawo. Bwe nkyawa oba bwe nnyooma omuntu yenna omu mu nsi, nkyawa ekintu Katonda ky’atayinza kukyawa, era nnyooma ekyo ky’ayagala.
Era nnyinza okulowooza nti njagala Katonda n’omutima gwange gwonna nga nkyawa ekyo ekya Katonda yekka, ekitalina mukama mulala wabula ye, ekirina ekifaananyi kye, ekiri ekitundu ky’amaka ge, era ekibeerawo bwokka olw’okugenda mu maaso kw’okwagala kwe gye kiri?
Kwali butasoboka bwa kino okwaleetera St. Yokaana okugamba, nti “Omuntu yenna bw’agamba nti ayagala Katonda, naye n’akyawa muganda we, omuntu oyo mulimba.” [1 Yokaana 4:20]
Ensonga zino zimala okutulaga, nti tewali kwagala kutukuvu oba okw’eddiini, okutuusa nga kufuuse kwa bonna.
Kubanga singa eddiini enneetaagisa okwagala abantu bonna, ng’ebitonde bya Katonda, ebiri ebibye, ebirina ekifaananyi kye, ebinyumirwa obukuumi bwe, era ebikola ebitundu by’amaka ge n’ennyumba ye; singa zino ze nsonga ennene era ezeetaagisa lwaki nsaanidde okubeera mu kwagala n’omukwano n’omuntu yenna omu mu nsi; ze nsonga ezo ennene era ezeetaagisa lwaki nsaanidde okubeera mu kwagala n’omukwano na buli muntu mu nsi; era, n’olwekyo, nsobya ku nsonga zino zonna, era nkutula enkolagana zino zonna n’obuvunaanyizibwa, buli lwe mbulwa okwagala eri omuntu yenna omu. N’olwekyo ekibi ky’okukyawa, oba okunyooma omuntu yenna omu, kiri ng’ekibi ky’okukyawa obutonde bwonna obwa Katonda; era obwetaavu bw’okwagala omuntu yenna omu, bwe bwetaavu bwe bumu obw’okwagala buli muntu mu nsi. Era newankubadde abantu bangi bayinza okulabika gye tuli nga boonoonyi nnyo, ab’omuzizo, oba ab’ensusso mu nneeyisa yaabwe, tetusaanidde kukitunuulira ng’ensonga esinga obutono ey’okubanyooma oba obutabafaako; naye tubatunuulire n’okusaasira okusingawo, nga bali mu mbeera esinga okusaasirwa eyinza okubaawo.
Nga bwe byali ebibi by’ensi ebyaleetera Omwana wa Katonda okufuuka Omuwolereza asaasira era abonaabona ku lw’abantu bonna, bwe kityo tewali muntu ali wa Mwoyo wa Kristo, wabula oyo alina okusaasira okusingayo eri aboonoonyi. Era tewali kabonero kasinga ka butuukirivu bwo, okusinga bw’olaba ng’oli kwagala kwokka n’okusaasira eri abo abanafu ennyo era abalina obulemu. Era ku ludda olulala, tolina nsonga ntono ya kwesanyusa, okusinga bwe weesanga ng’osinga okusunguwala n’okunyiizibwa enneeyisa y’abalala. Ekibi kyonna ddala kirina okukyayibwa n’okwetamibwa, buli we kiri; naye olwo tuteekwa okwesimba okulwanyisa ekibi, nga bwe tukola okulwanyisa obulwadde n’endwadde, nga tweraga ab’ekisa era abasaasira eri abalwadde n’abalumbiddwa endwadde.
Obukyayi obulala bwonna obw’ekibi, obutajjuza mutima kwagala okusinga obugonvu n’ekisa eri abantu abali mu nnaku mu kyo, buba muweereza wa kibi, mu kiseera kye kimu nga bulabika ng’obukikyawa.
Era tewali mpisa ne abantu abalungi gye basaanidde okusinga okutunuulira n’okwekuuma, okusinga eno. Kubanga mpisa eyekweka era eyeesisa wansi w’ekibikka eky’empisa ennungi nnyingi, era olw’obuteekengerwa, ekola akabi akasingawo.
Omuntu mu butonde alowooza, nti kwe kwagala kwe okungi ennyo okw’empisa ennungi okumuleetera obutasobola kugumiikiriza abo abatalina zo. Era bw’akyawa omuntu omu, n’anyooma omulala, era n’atasobola kugumiikiriza linnya ly’ow’okusatu, alowooza nti byonna bukakafu bwa kutegeera kwe okw’awaggulu okw’empisa ennungi, n’obukyayi obutuufu obw’ekibi.
Kyokka, omuntu yandirowoozezza, nti omuntu teyeetaaga ddagala ddala ery’empisa eno, okusinga okufumiitiriza kuno okumu:
Nti singa guno gwali mwoyo gw’Omwana wa Katonda, singa yakyawa ekibi mu ngeri eno, tewandibaddewo kununulibwa kwa nsi; nti singa Katonda yakyawa aboonoonyi mu ngeri eno, emisana n’ekiro, ensi yennyini yandibadde yaggwaawo dda.
N’olwekyo kino tuyinza okukitwala ng’etteeka erikakafu, nti gye tukoma okugabana ku butonde bwa Katonda, gye tukoma okulongoosebwa ffe bennyini; era gye tukoma okutegeera ennyo empisa ennungi, gye tukoma okusaasira n’okulumirirwa abo abatalina zo. Okulaba abantu ng’abo kujja olwo, mu kifo ky’okusitula mu ffe okunyooma okw’amalala, oba obusungu obw’okunyiiga amangu eri bo, kutujjuze okusaasira okw’omunda ng’okwo, nga bwe tulaba ennaku z’abali mu ddwaliro.
N’olwekyo, obusirusiru, emisango, n’enneeyisa embi ebya bannaffe ebitonde, bireme okukendeeza okwagala okwo n’ekisa kye tulina okubeera nakyo eri abantu bonna, tusaanidde okulowooza emirundi mingi ku nsonga omulimu gw’okwagala kwe gwesigamiziddwa.
Kaakano tulina okwagala muliraanwa waffe, kwe kugamba, abantu bonna, si lwa kuba nti ba magezi, batukuvu, ba mpisa nnungi, oba beeyisa bulungi; kubanga abantu bonna tebaabangako, era tebaliba bwe batyo; n’olwekyo kikakafu, nti ensonga ey’okuwalirizibwa kwaffe okubaagala teyinza kwesigamizibwa ku mpisa zaabwe ennungi.
Nate; singa empisa zaabwe ennungi oba obulungi bwe bwali ensonga ey’okuwalirizibwa kwaffe okwagala abantu, tetwandibadde na tteeka lya kugoberera; kubanga newankubadde empisa ennungi oba ebibi by’abantu abamu bimanyiddwa nnyo, naye, okwogera mu ngeri ey’awamu, tuli balamuzi babi nnyo ab’empisa ennungi n’obulungi bw’abantu abalala.
Eky’okusatu, Tukakasa nti empisa ennungi oba obulungi bw’abantu si y’ensonga ey’okuwalirizibwa kwaffe okubaagala, kubanga tulagirwa okuwa ebyokulabirako ebisinga obukulu eby’okwagala eri abalabe baffe abasinga obubi: tulina okwagala, n’okuwa omukisa, n’okusabira abo abatuyisa obubi ennyo. N’olwekyo kino bwe bukakafu, nti obulungi bw’abantu si y’ensonga obuvunaanyizibwa bwaffe obw’okubaagala kwe bwesigamiziddwa.
Ka tweyongere okulowooza, okwagala kwe tubanjibwa muliraanwa waffe kwe kuli. Kwe kumwagala nga ffe bennyini, kwe kugamba, okubeera n’endowooza zonna ezo gy’ali ze tulina eri ffe bennyini; okumwegombera buli kintu kye tuyinza mu mateeka okwegombera ffe bennyini; okusanyukira buli kirungi, n’okunakuwalira buli kibi, ekimutuukako; n’okubeera abeetegefu okumukolera ebikolwa byonna eby’ekisa ng’ebyo, bye tubeera bulijjo abeetegefu okwekolera ffe bennyini.
N’olwekyo okwagala kuno, olaba, si kirala wabula okwagala okw’okwagaliza ebirungi; tekutwetaagisa kirala wabula okwagaliza okulungi ng’okwo, okwagala okw’ekisa, n’ebikolwa eby’ekisa ng’ebyo, bye tweraga ffe bennyini.
Kuno kwe kwagala kwonna kwe tubanjibwa abantu abasinga obulungi; era tetusaanidde kubulwa kigero kyonna eky’okwagala kuno eri omuntu asinga obubi oba asinga obutaba na magezi mu nsi.
Kaakano nsonga ki lwaki tulina okwagala buli muntu mu ngeri eno? Kiddibwamu nti obuvunaanyizibwa bwaffe obw’okwagala abantu bonna mu ngeri eno bwesigamiziddwa ku nsonga nnyingi.
Ekisooka, Ku nsonga ey’obwenkanya; kubanga bwe kiba nga kituufu okweyagala mu ngeri eno, kiteekwa okubeera ekitali kituufu okugaana abalala ekigero kyonna eky’okwagala kuno, kubanga buli muntu ali ddala wa butonde bwe bumu, era mu mbeera y’emu nga ffe.
N’olwekyo, emisango gyo n’obusirusiru bwo bwe biba nga tebikendeeza ku buvunaanyizibwa bwo obw’okunoonya ebirungi byo, n’okweyagaliza ebirungi; bwe kityo obusirusiru n’emisango gya muliraanwa wo tebikendeeza ku buvunaanyizibwa bwo obw’okwegomba n’okunoonya ebirungi bya muliraanwa wo.
Ensonga endala ey’okwagala kuno yesigamiziddwa ku buyinza bwa Katonda, eyatulagira okwagala buli muntu nga ffe bennyini.
Eky’okusatu, Tuwalirizibwa okwagala kuno nga tukoppa obulungi bwa Katonda, tulyoke tubeere abaana ba Kitaffe ali mu Ggulu, ayagala essanyu ly’ebitonde bye byonna, era avaayo enjuba ye ku babi, ne ku balungi.
Eky’okuna, Okununulibwa kwaffe Yesu Kristo kutuyita okwegezaamu okwagala kuno, eyava mu Ggulu n’awaayo obulamu bwe, olw’okwagala ensi yonna ey’ekibi.
Eky’okutaano, Olw’ekiragiro kya Mukama waffe era Omulokozi, eyatulagira okwagalana, nga ye bwe yatwagala.
Zino ze nsonga ennene, ez’olubeerera, obuvunaanyizibwa bwaffe obw’okwagala abantu bonna nga ffe bennyini kwe bwesigamiziddwa.
Ensonga zino tezikyukakyuka wadde okukyuka, bulijjo zisigala n’amaanyi gaazo gonna; era n’olwekyo ziwaliriza kyenkanyi mu biseera byonna, era ku bikwata ku bantu bonna.
Katonda atwagala, si lwa kuba nti tuli ba magezi, era balungi, era batukuvu, naye olw’okutusaasira, kubanga tubulwa essanyu lino: atwagala, alyoke atufuule abalungi. N’olwekyo okwagala kwaffe kuteekwa okugoberera ekkubo lino; nga tekunoonya, oba okwetaaga obulungi bwa baganda baffe, naye nga kusaasira obutali bulungi bwabwe, era nga kubeegombera ebirungi byonna bye beetaaga era bye basobola okufuna.
Kaakano kyeyoleka bulungi, okuva mu byogeddwa, nti okwagala kwe tubanjibwa baganda baffe, kwagala okw’okwagaliza ebirungi kwokka. Eky’okubiri, Nti omulimu guno ogw’okwagaliza ebirungi gwesigamiziddwa ku nsonga ng’ezo ezitakyukakyuka wadde okukyuka, ng’ezo ezitesigamye ku mpisa za bantu. Okuva awo kiddirira nti kye kibi kye kimu ekinene, okubulwa okwagala kuno eri omuntu omubi, nga bwe kiri okukubulwa eri omuntu omulungi. Kubanga oyo agaana omuntu omubi ekigero kyonna eky’okwagaliza ebirungi kuno, asobya ku nsonga zonna ez’emu ez’okwagala, nga bw’akola oyo agaana omuntu omulungi okwagaliza ebirungi kwonna; era n’olwekyo kye kibi kye kimu.
N’olwekyo, bw’oyabulula okwegomba kwonna okw’empisa embi, oba okw’obukyayi oba okw’okunyooma, eri (nga bw’olowooza) omuntu omubi, lowooza ky’owandirowoozezza ku mulala eyali akola kye kimu eri omuntu omulungi, era kakasa nti okola ekibi kye kimu.
Oboolyawo oligamba nti, Kiyinza kitya okusoboka okwagala omuntu omulungi n’omubi mu kigero kye kimu?
Nga bwe kisoboka okubeera omwenkanya era omwesigwa eri omuntu omulungi, nga bwe kiri eri omuntu omubi. Kaakano oli mu buzibu bwonna mu kukola obwenkanya n’obwesigwa eri omuntu omubi? Obuusabuusa, oba weetaaga okubeera omwenkanya era omwesigwa gy’ali, nga bwe weetaaga okubeera eri omuntu omulungi? Kaakano lwaki tobuusabuusa ku kyo? Kubanga omanyi nti obwenkanya n’obwesigwa byesigamiziddwa ku nsonga ezitakyukakyuka wadde okukyuka, ezitesigamye ku bulungi bw’abantu, naye ezisimbiddwa mu butonde bw’ebintu, mu mateeka ga Katonda, era n’olwekyo birina okukuumibwa n’obutuufu obwenkanankana eri abantu abalungi n’ababi.
Kaakano lowooza bwokka mu butuufu bw’otyo ku kusaasira oba okwagala muliraanwa wo; nti kwesigamiziddwa ku nsonga ezitakyuka, ezitesigamye ku bulungi bw’abantu, olwo ojja kuzuula nti kisoboka okukola okusaasira okutuufu okumu, ng’obwenkanya obutuufu obumu, eri abantu bonna, oba balungi oba babi.
Oboolyawo onoobuuza okweyongerayo oba tolina kubeera na kussaamu kitiibwa okw’enjawulo, okussaamu ennyo ekitiibwa, n’okussaamu ekitiibwa abantu abalungi? Kiddibwamu nti, Weewaawo. Naye olwo okussaamu ennyo ekitiibwa kuno n’okwegendereza kintu kya njawulo nnyo ku kwagala okwo okw’okwagaliza ebirungi kwe tubanjibwa muliraanwa waffe.
Okussaamu ennyo ekitiibwa n’okwegendereza kw’olina eri omuntu ow’okutya Katonda okw’ettutumu, si kikolwa kya kusaasira gy’ali — si lwa kusaasira n’okulumirirwa nti omussaamu ekitiibwa bw’otyo, naye okusinga kikolwa kya kusaasira eri ggwe wennyini, okussaamu ekitiibwa ng’okwo n’okwegendereza kusobole okukukubiriza okugoberera ekyokulabirako kye.
Oyinza, era osaanidde, okwagala, okusiima, n’okukkiriza obulamu omuntu omulungi bw’abeeramu; naye olwo kuno kwagala mpisa nnungi kwokka, buli we tuzirabira. Era tetwagala mpisa nnungi, n’okwagala okw’okwagaliza ebirungi, ng’ekintu kyonna ekyetaaga okwagaliza kwaffe okulungi, wabula ng’ekintu ekiri ekirungi kyaffe ekituufu.
Ensonga yonna eri bw’eti. Ebikolwa by’olina okwagala, okussaamu ekitiibwa, n’okwewuunya, bye bikolwa by’abantu abalungi era abatya Katonda; naye abantu b’olina okukolera ebirungi byonna by’osobola, mu bika byonna eby’ekisa n’okusaasira, be bantu bonna, oba balungi oba babi.
Enjawulo eno wakati w’okwagala okw’okwagaliza ebirungi, n’okussaamu ekitiibwa oba okwegendereza, eyeeyoleka nnyo era erabika. Era oyinza, oboolyawo, okusinga okulaba obweyolefu n’obwetaavu bwayo, olw’ekyokulabirako kino ekiddako.
Tewali muntu alina kubeera na kussaamu kitiibwa kungi oba okuwa ekitiibwa ebirungi bye yennyini, oba enneeyisa ye; naye buli muntu alina okweyagala, kwe kugamba, okweyagaliza ebirungi; n’olwekyo enjawulo eno wakati w’okwagala n’okussaamu ekitiibwa teyeeyoleka yokka, naye yeetaagisa nnyo okukuumibwa.
Nate, bw’olowooza nti kumpi tekisoboka obutayagala bikolwa by’abantu abatalina magezi, kyokka n’obeera n’okwagala okw’amazima gye bali: lowooza ku kino ku bikwata ku ggwe wennyini.
Kisoboka nnyo, nsuubira, ggwe obutayagala kwokka, naye n’okukyawa n’okwetamwa ebikolwa byo bingi eby’emabega, n’okwevunaana obusirusiru bunene olw’ebyo. Naye olwo ofiirwa ku ndowooza ezo ez’ekisa eri ggwe wennyini, ze wabanga nazo? Olwo olekera awo okweyagaliza ebirungi? Okweyagala tekuba kwa maanyi olwo, nga mu kiseera ekirala kyonna?
Kaakano ekisoboka bwe kityo ku bikwata ku ffe bennyini, kisoboka mu ngeri y’emu ku bikwata ku balala. Tuyinza okubeera n’okwagaliza okulungi okusingayo eri bo, nga tubeegombera buli kirungi kye twegombera ffe bennyini, kyokka, mu kiseera kye kimu, ne tutayagala ngeri yaabwe ey’obulamu.
Okweyongerayo: okwagala kwonna okwo kwe tuyinza okubeera nakwo mu butuufu eri ffe bennyini, tuwalirizibwa, mu bwenkanya obukakali, okukwegezaamu eri abantu abalala bonna; era tusobya ku tteeka ekkulu ery’obutonde bwaffe, n’amateeka agasinga obukulu aga Katonda, empisa zaffe eri abalala bwe ziba nga za njawulo ku ezo ze tulina eri ffe bennyini.
Kaakano okweyagala okwo okw’obwenkanya era okw’amagezi, kutukuuma bulijjo nga tuli ba kisa, abasaasira, era abeeyagaliza ebirungi ffe bennyini: n’olwekyo, bw’oba towulira mpisa zino ez’ekisa eri abantu abalala bonna, oyinza okukakasa, nti toli mu mbeera eyo ey’okusaasira, bwe bulamu ddala n’omwoyo gw’okutya Katonda okw’Ekikristaayo.
Omanyi nga bwe kikulumya okufuulibwa eky’okusaaga n’okusekererwa eri abantu abalala; nga bwe kikunakuwaza okunyagibwako erinnya lyo, n’okuggyibwako endowooza ennungi eya baliraanwa bo; n’olwekyo, bw’oteeka abalala mu kunyoomebwa n’okusekererwa mu kigero kyonna; bwe kikusanyusa okulaba oba okuwulira obunafu bwabwe n’obutasobola bwabwe; oba bw’oba nga totaka bwokka kukweka nsobi zaabwe; oli wala nnyo n’okwagala abantu ng’abo nga ggwe wennyini, nti oyinza mu butuufu okulowoozebwa okubeera n’obukyayi bungi gye bali, nga bw’olina okwagala eri ggwe wennyini. Kubanga empisa ng’ezo mazima bye bibala ebituufu eby’obukyayi, ng’empisa ezaawukanako bwe ziri ebibala ebituufu eby’okwagala.
Era nga bwe kiri akabonero akakakafu nti weeyagala kubanga ofaayo nnyo ku buli kintu ekikukwatako; bwe kityo kiri kabonero kakakafu mu ngeri y’emu nti okyawa muliraanwa wo, bw’osanyukira ekintu kyonna ekimulumya.
Naye kaakano, singa obutaba na kusaasira okw’amazima era okutuufu bwe bwetaavu bunene bwe butyo, nti, nga St. Pawulo bw’agamba, bufuula empisa zaffe ennungi ezisinga obukulu amaloboozi obwereere n’ebitaasa ebisaala, nga kitukwatako nnyo okusoma buli bukugu, n’okukola buli nkola ey’okusitula emyoyo gyaffe okutuuka ku mbeera eno ey’okusaasira! Olw’ensonga eno kyokuva weegayirirwa wano obutaleka ssaawa eno ey’okusaba kuyita, nga tonnawaayo kwegayirira kujjuvu era okw’ekitiibwa eri Katonda, olw’ebyokulabirako byonna eby’okwagala n’okwagaliza ebirungi okwa bonna eri abantu bonna; okwewaayo ng’okwo eri Katonda okwa buli lunaku okutakoma nga y’engeri yokka esoboka ey’okukukuuma mu mbeera ey’okwagala ng’eyo eyeetaagisa okukakasa nti oli mugoberezi wa Yesu Kristo ow’amazima.