Essuula 2 · eddakiika 11 ez’okusoma · eddakiika 15 ez’okuwuliriza
Okunoonyereza ku nsonga lwaki Abakristaayo abasinga obungi tebatuuka ku butukuvu n’okwewaayo eri Katonda okw’Obukristaayo
KAAKANO kiyinza okubuuzibwa mu magezi, kiva ku ki obulamu, ne bw’abantu abasinga obulungi, okukontana bwe butyo mu ngeri ey’ekyewuunyo n’emisingi gy’Obukristaayo?
Naye nga sinnaddamu kino butereevu, njagala era kibuuzibwe nti kiva ku ki okulayira okuba ekibi ekibunye bwe kityo mu Bakristaayo? Mazima tekinnabuna nnyo mu bakazi nga bwe kibunye mu basajja. Naye mu basajja ekibi kino kibunye nnyo, ne kiba nti oboolyawo abasukka mu babiri ku basatu bakizza mu bulamu bwabwe bwonna, nga balayira katono oba kingi, nga bwe kigwa, abamu buli kiseera, abalala omulundi gumu gumu ng’abakigwiddemu bugwi.
Kaakano mbuuza, kiva ku ki abasajja babiri ku basatu okuzza ekibi ekinene era eky’obuvvoozi bwe kiti? Tewali butamanya wadde obunafu bw’omuntu obuyinza okukiwolereza; kikontana n’etteeka eryeyoleka, n’enjigiriza ezisinga okwetegeerekeka ez’Omulokozi waffe omutendereze.
Kale zuula ensonga lwaki abasajja abasinga obungi babeera mu kibi kino ekyatiikirira, olwo ojja kuba ozudde ensonga lwaki n’abantu abasinga obulungi babeera mu bulamu obukontana bwe butyo n’Obukristaayo.
Kale ensonga y’okulayira okubunye eri bweti: kwe kuba nti abantu tebalina wadde ekigendererwa eky’okusanyusa Katonda mu bikolwa byabwe byonna. Kubanga omuntu k’abe n’okutya Katonda okumala okugenderera okusanyusa Katonda mu bikolwa byonna eby’obulamu bwe, ng’ekintu ekisinga essanyu n’obulungi mu nsi, olwo talirayira nate. Kijja kumuba kizibu okulayira, ng’akyawulira ekigendererwa kino munda mu ye, nga bwe kitasoboka omuntu agenderera okusanyusa kabaka we okugenda n’amuvuma mu maaso ge.
Kirabika nga kitundu kitono era ekyetaagisa eky’okutya Katonda okuba n’ekigendererwa eky’amazima ng’ekyo; era nti oyo atannatuuka wano mu kutya Katonda talina nsonga kwetwala ng’omuyigirizwa wa Kristo. Naye olw’obutaba na ddaala lino ery’okutya Katonda lyokka kye kiva olaba obulamu, ne bw’abantu abasinga obulungi, nga butabuddwamu ekibi n’obusirusiru. Olw’obutaba na kigendererwa kino kye kiva olaba abantu abeeyatula eddiini, naye nga babeera mu kulayira n’obuluvu; olaba abakulembeze b’eddiini nga beewaddeyo eri amalala, n’omululu, n’okwesanyusa okw’ensi. Olw’obutaba na kigendererwa kino kye kiva olaba abakazi abeeyatula okwewaayo eri Katonda, naye nga babeera mu busirusiru bwonna n’obutaliimu bw’okwambala, nga bamalira obudde bwabwe mu bugayaavu n’amasanyu, ne mu bya ngeri yonna eby’ekitiibwa n’amagaali obugagga bwabwe bwe busobola okutuukako. Kubanga omukazi k’awulire omutima gwe nga gujjudde ekigendererwa kino, ajja kusanga nga tekisoboka okwesiiga ebizigo n’okwewunda mu maaso nga bwe kitasoboka okukolima oba okulayira; tajja kuba na kwegomba kwakaayakana ku mbaga ez’amazina oba mu nkuŋŋaana, oba okweyoleka mu abo abasinga okwambala obulungi, okusinga bw’ayinza okwegomba okuzinira ku muguwa okusanyusa abalabi: ajja kumanya nti ekimu kiri wala n’amagezi n’obulungi bw’omwoyo gw’Ekikristaayo nga ekirala bwe kiri.
Ekigendererwa kino ekya bulijjo kye kyafuula Abakristaayo ab’edda okuba eby’okulabirako ebyatiikirira eby’okutya Katonda, ne kifuula ekibiina ekirungi eky’abatukuvu, n’eggye lyonna ery’ekitiibwa ery’abajulizi n’abo abaayatula okukkiriza kwabwe. Era bw’onooyimirira wano, ne weebuuza lwaki totya Katonda nga Abakristaayo ab’edda bwe baali, omutima gwo gwennyini gujja kukugamba nti si lwa butamanya wadde obutasobola, wabula lwa kuba nti tewakigenderera ddala. Okuuma okusinza okwa Ssande okwe kumu kwe baakuumanga; era oli munyiikivu mu kwo, kubanga kye kigendererwa kyo kyonna okuba bw’otyo. Era bw’onoogenderera mu ngeri y’emu okubafaanana mu bulamu bwabwe obwa bulijjo, bw’onoogenderera okusanyusa Katonda mu bikolwa byo byonna, ojja kusanga nga kisoboka, nga bwe kisoboka okuba omunyiikivu ddala mu kusinza kw’Ekkanisa. Era bw’onooba n’ekigendererwa kino eky’okusanyusa Katonda mu bikolwa byo byonna, ng’ekintu ekisinga essanyu n’obulungi mu nsi, ojja kusanga munda mu ggwe okukyawa okunene eri buli kintu eky’obutaliimu n’ekitaliimu nsa mu bulamu obwa bulijjo, ka kibe kya mirimu oba kya masanyu, nga bw’olina kaakano eri buli kintu eky’obuvvoozi. Ojja kutya okubeera mu ngeri yonna ey’obusirusiru, oba mu kukozesa obudde bwo oba obugagga bwo, nga bw’otya kaakano okulekayo okusinza okwa lwatu.
Kaakano, ani abulwa ekigendererwa kino ekya bulijjo eky’amazima ayinza okubalibwa ng’Omukristaayo? Naye singa kyali mu Bakristaayo, kyandikyusizza endabika yonna ey’ensi: okutya Katonda okw’amazima, n’obutukuvu obw’okulabirako, byandibadde bya bulijjo era nga birabika, ng’okugula n’okutunda, oba omulimu gwonna mu bulamu.
Omukulembeze w’eddiini k’abe n’okutya Katonda bwe kutyo kwokka, ajja kwogera ng’alinga eyakuzibwa Omutume; tajja kulowooza era kwogera ku bifo bya kitiibwa okusinga bw’alowooza ku mmere ey’ekitiibwa, oba eggaali ery’ekitiibwa. Tajja kwemulugunya ku kunyiigirwa ensi, oba ku kifo ekitono eky’obuweereza, oba ku butaba na muntu wa kitiibwa amuyamba, okusinga bw’ayinza okwemulugunya ku butaba na kkooti eriko emiguwa egy’okwewunda, oba embalaasi ey’empaka. K’agenderere bugenderezi okusanyusa Katonda mu bikolwa bye byonna, ng’ekintu ekisinga essanyu n’obulungi mu nsi, olwo ajja kumanya nti tewali kintu kya kitiibwa mu mukulembeze w’eddiini, wabula obunyiikivu obwaka olw’obulokozi bw’emmeeme; era tewali kintu kya bwavu mu mulimu gwe, wabula obugayaavu n’omwoyo gw’ensi.
Era nate, omusuubuzi k’abe bubeezi n’ekigendererwa kino, era kijja kumufuula omutukuvu mu dduuka lye; omulimu gwe ogwa buli lunaku gujja kuba ebikolwa eby’amagezi era eby’ensonga, ebitukuziddwa eri Katonda, olw’okukolebwa mu kugondera okwagala Kwe n’ebimusanyusa. Ajja kugula n’okutunda, n’okukola n’okutambula, kubanga bw’akola bw’atyo ayinza okukola ekirungi ekimu eri ye yennyini n’eri abalala. Naye kale, nga bwe watali kintu kiyinza kusanyusa Katonda okuggyako eky’amagezi, eky’ensonga, era ekitukuvu, bw’atyo tajja kugula wadde okutunda, wadde okukola mu ngeri endala yonna, wadde olw’ekigendererwa ekirala kyonna, wabula ebyo ebiyinza okulagibwa nti bya magezi, bya nsonga, era bitukuvu. N’olwekyo ajja kulowooza, si ku bukodyo ki, oba ngeri ki, oba bunyiikivu ki, obuyinza okumugaggawaza amangu n’okumufuula omukulu okusinga baganda be, oba okumuggya mu dduuka okumutwala mu bulamu obw’ekitiibwa n’amasanyu; wabula ajja kulowooza ku bukodyo ki, ngeri ki, bunyiikivu ki obuyinza okufuula omulimu gw’ensi okusiimibwa ennyo Katonda, n’okufuula obulamu obw’obusuubuzi okuba obulamu obw’obutukuvu, okwewaayo, n’okutya Katonda. Guno gwe gujja okuba omutima n’omwoyo gwa buli musuubuzi; tayinza kukoma wansi wa madaala gano ag’okutya Katonda, buli lw’aba n’ekigendererwa eky’okusanyusa Katonda mu bikolwa bye byonna, ng’ekintu ekisinga obulungi n’essanyu mu nsi. Ate ku ludda olulala, buli atali na mwoyo na mutima guno mu busuubuzi bwe n’omulimu gwe, era atagukola okuggyako nga bwe guyamba obulamu obw’amagezi, obutukuvu, era obw’omu ggulu, kikakafu nti talina kigendererwa kino; naye awatali kyo, ani ayinza okulagibwa nti mugoberezi wa Yesu Kristo?
Era nate, omwami ow’olulyo olw’ekitiibwa era ow’obugagga k’abe bubeezi n’ekigendererwa kino, ojja kulaba nga bwe kimuggya ku buli ngeri ya kibi, ne kimutwala mu buli kikolwa eky’okutya Katonda n’obulungi. Tayinza kubeera mulamu nga bwe kigwa, oba nga bw’awulira n’okwegomba bwe bimutwala, kubanga amanyi nti tewali kiyinza kusanyusa Katonda okuggyako obulamu obw’amagezi era obutegeke obulungi. Tayinza kubeera mu bugayaavu n’okwekkusa, mu mizannyo n’okukuba zaala, mu masanyu n’obutefuga, mu nsaasaanya etaliimu n’obulamu obw’ebinyumu, kubanga ebintu bino tebiyinza kufuulibwa ngeri za kutya Katonda n’obutukuvu, wadde okufuulibwa ebitundu by’obulamu obw’amagezi era obw’eddiini. Nga bw’atyo bw’aggwa ku buli ngeri ya kibi, bw’atyo bw’ayanguwa era bw’ayaayaanira buli kikolwa eky’obulungi. Tabuuza ki ekikkirizibwa era ekisonyiyibwa, wabula ki ekisiimibwa era ekisaanira ettendo. Tabuuza oba Katonda alisonyiwa obusirusiru bw’obulamu bwaffe, obulalu bw’amasanyu gaffe, obutaliimu bw’ensaasaanya yaffe, obugagga bw’amagaali gaffe, n’okumalawo obudde bwaffe awatali kufaayo; wabula abuuza oba Katonda asanyukira ebintu bino, oba bino ge makubo agaalagirwa ag’okufuna okuganja mu maaso Ge? Tabuuza oba kisonyiyibwa okutereka ensimbi, okwewunda n’amayinja ag’omuwendo, n’okusiiga amagaali gaffe zaabu, nga nnamwandu ne mulekwa, omulwadde n’omusibe, beetaaga okuyambibwa; wabula abuuza oba Katonda yatulagira ebintu bino, oba tulivunaanibwa ku lunaku olw’enkomerero olw’obutabikola; kubanga ekigendererwa kye si kubeera mu makubo nga bwe tumanyi Katonda oboolyawo ayinza okugasonyiwa; wabula okunyiikira mu makubo nga bwe tumanyi nti Katonda talirema kugasasula.
N’olwekyo tajja kutunuulira bulamu bw’Abakristaayo okuyiga engeri gy’asaanidde okukozesaamu obugagga bwe, wabula ajja kutunuulira mu Byawandiikibwa, n’afuula buli njigiriza, olugero, ekiragiro, oba okuyigiriza, okukwata ku bagagga, okuba etteeka gy’ali mu kukozesa obugagga bwe.
Tajja kuba na kye yeekola na ngoye za muwendo mungi, kubanga omugagga mu Njiri yayambalanga engoye ez’effulungu ne linena. Yeefiiriza amasanyu n’okwekkusa obugagga bwe bye bwandimufunidde, kubanga Omulokozi waffe omutendereze agamba nti, “Naye zibasanze mmwe abagagga, kubanga mufunye essanyu lyammwe erijjuvu.” [Lukka 6:24] Ajja kuba n’etteeka limu lyokka ery’okusaasira, era lijja kuba kwe kusaasaanya byonna by’asobola mu ngeri eyo, kubanga Omulamuzi w’abalamu n’abafu yagamba nti byonna ebigabibwa bwe bityo, biba bimuweereddwa Ye.
Tajja kuba na mmeeza ya kusembeza bagagga n’ab’ebintu ebingi okujja okulya naye ebijjulo, mu kulya n’okunywa ebirungi; kubanga Mukama waffe omutendereze agamba nti, “Bw’otegekanga ekyemisana oba ekyeggulo, toyitanga mikwano gyo, wadde baganda bo, wadde ab’olulyo lwo, wadde baliraanwa bo abagagga; kubanga bw’okola otyo nabo bayinza okukuyita olulala ne baba ng’abakusasula. Naye bw’ofumbanga ekijjulo, oyitanga abaavu, n’abagongobavu, n’abalema ne bamuzibe. Oliweebwa omukisa kubanga bo tebalina kya kukusasula. Olisasulibwa mu kuzuukira kw’Abatuukirivu.” [Lukka 14:12, 13, 14]
Tajja kwonoona nsimbi ku mabaati agasiigiddwa zaabu, oba ku bintu by’omu nnyumba eby’omuwendo omungi: tajja kutwalibwa okuva mu ssanyu erimu okudda mu ddala mu kitiibwa n’amagaali ag’ensimbi ennyingi, kubanga Omutume eyaluŋŋamizibwa yagamba nti, “buli eky’ensi: okwegomba kw’omubiri, n’okwegomba kw’amaaso, n’okwekuluntaza okw’obulamu, si bya Kitaffe, naye bya nsi.” [1 Yokaana 2:16]
Omuntu yenna tatwala kino ng’ennyinyonnyola y’okusaasira ey’ekirooto, erabika obulungi mu birowoozo, naye etayinza kukolebwa. Kubanga eri wala nnyo okuba engeri y’obulamu ey’ekirooto, etakolebwa, ne kiba nti yakolebwa Abakristaayo bangi nnyo mu mirembe egyayita, abaasanyukanga okufuula obugagga bwabwe bwonna okusaasira okutakoma. Era eri wala nnyo okuba nti tesoboka kaakano, ne kiba nti bwe tunaasanga Abakristaayo abagenderera mu mazima okusanyusa Katonda mu bikolwa byabwe byonna, ng’ekintu ekisinga obulungi n’essanyu mu nsi, ka babe bavubuka oba bakadde, abatali bafumbo oba abafumbo, basajja oba bakazi, bwe baba n’ekigendererwa kino kyokka, kijja kubalema okukola ekirala. Omusingi guno gumu gujja kubatwala awatali kulema ku ntikko eno ey’okusaasira, era bajja kusanga nga tebasobola kukoma wansi waayo.
Kubanga kisoboka kitya omuntu agenderera okusanyusa Katonda mu kukozesa ensimbi ze, era akigenderera kubanga akitwala okuba essanyu lye erisinga obunene; kisoboka kitya omuntu ng’oyo, mu mbeera y’ebirowoozo ng’eyo, okuziika ensimbi ze mu by’okwewunda ebiteetaagisa era ebitaliimu nsa, mu kwebikka zaabu oba okubikka embalaasi ze, nga wakyaliwo emirimu egy’okutya Katonda n’okusaasira egy’okukolebwa nazo, oba engeri yonna ey’okuzikozesa obulungi?
Kino tekisoboka ddala, nga bwe kitasoboka omuntu agenderera okusanyusa Katonda mu bigambo bye okugenda mu bantu ng’agenderedde okulayira n’okulimba. Kubanga nga bwe kiri nti okwonoona kwonna n’ensaasaanya etaliimu nsonga bikolebwa mu bugenderevu, era nga kulowoozeddwako, bw’atyo tewali ayinza kukizza, nga ekigendererwa kye ekitakyuka kwe kusanyusa Katonda mu kukozesa ensimbi ze.
Nsazeewo okunnyonnyola ensonga eno nga nnesigama ku kigendererwa kino, kubanga kifuula ensonga eno okweyoleka bulungi nnyo, era kubanga buli muntu ayagala ayinza okukiraba mu kitangaala ekisinga okutangaala, n’okukiwulira mu ngeri esinga amaanyi, ng’atunuulira butunuulizi mu mutima gwe gwennyini. Kubanga kyangu eri buli muntu okumanya oba agenderera okusanyusa Katonda mu bikolwa bye byonna, nga bwe kyangu eri omuddu yenna okumanya oba kino kye kigendererwa kye eri mukama we. Buli muntu era ayinza mangu okumanya engeri gy’akozesaamu ensimbi ze, n’oba alowooza ku ngeri y’okusanyusaamu Katonda mu zo, nga bw’ayinza okumanya obugagga bwe gye buli, n’oba bwa nsimbi oba bwa ttaka. N’olwekyo wano tewasigadde kwewolereza kwa butamanya oba bunafu ku nsonga eno; buli muntu ali mu kitangaala, era buli muntu alina obuyinza. Era tewali ayinza kulemwa, okuggyako oyo atali Mukristaayo okumala okugenderera okusanyusa Katonda mu kukozesa obugagga bwe.
Olaba abantu babiri: omu anyiikira okusaba okwa lwatu n’okwa kyama, omulala tanyiikira. Kale ensonga y’enjawulo eno si nti omu alina amaanyi n’obuyinza okukuuma okusaba, n’omulala tabirina; wabula ensonga eri nti omu agenderera okusanyusa Katonda mu mirimu egy’okwewaayo, n’omulala talina kigendererwa kyonna ku kyo. Kale bwe kiri bwe kityo, mu kukozesa obulungi oba obubi obudde bwaffe n’ensimbi zaffe. Olaba omuntu omu ng’asuula obudde bwe mu kwebaka n’obugayaavu, mu kukyala n’okwesanyusa, n’ensimbi ze mu nsaasaanya esinga obutaliimu n’obutaba na nsonga. Olaba omulala ng’afaayo ku buli lunaku, ng’agabanya essaawa ze ng’amateeka g’amagezi n’eddiini bwe gali, era ng’asaasaanya ensimbi ze zonna mu mirimu egy’okusaasira: kale enjawulo teva ku kuba nti omu alina amaanyi n’obuyinza okukola bw’atyo, n’omulala tabirina; wabula eva ku kuba nti omu agenderera okusanyusa Katonda mu kukozesa obulungi obudde bwe bwonna, n’ensimbi ze zonna, n’omulala talina kigendererwa kyonna ku kyo.
Noolwekyo wano, ka twesalire omusango mu mazima; tuleme okwematiza mu butaliimu n’obutategeka obwa bulijjo obw’obulamu bwaffe, obutaliimu bw’ensaasaanya yaffe, obusirusiru bw’okwesanyusa kwaffe, amalala g’engoye zaffe, obugayaavu bw’obulamu bwaffe, n’okwonoona obudde bwaffe, nga tulowooza nti bino bye bitali bituukirivu bye tugwamu olw’obunafu n’obukoowu bw’obutonde bwaffe obutayinza kwewalika; wabula ka tukakase nti obutategeka buno obw’obulamu bwaffe obwa bulijjo buva ku kuba nti tetulina Bukristaayo bumala okugenderera okusanyusa Katonda mu bikolwa byonna eby’obulamu bwaffe, ng’ekintu ekisinga obulungi n’essanyu mu nsi. N’olwekyo tetulina kwetwala nga tuli mu mbeera ey’obutali butuukirivu obwa bulijjo era obusonyiyibwa, wabula mu mbeera ebulamu omusingi ogusooka era ogusinga obukulu ogw’Obukristaayo, kwe kugamba, ekigendererwa eky’okusanyusa Katonda mu bikolwa byaffe byonna.
Era singa omuntu yenna yeebuuza, kiva ku ki okubaawo amadaala gonna ag’okwefuga g’alagajjalira, ebikolwa byonna eby’obwetoowaze by’abulwa, engeri yonna ey’okusaasira gy’atagoberera, amateeka gonna ag’okukozesa obulungi obudde g’atakuuma, omutima gwe gwennyini gujja kumugamba nti kubanga teyagenderera kuba munyiikivu bw’atyo mu mirimu egyo. Kubanga buli lwe tukigenderera ddala, kisoboka okugoberera obulamu obutegeke bwonna buno, nga bwe kisoboka omuntu okukuuma ebiseera eby’okusaba.
N’olwekyo ensobi teri wano, nti twagala okuba abalungi era abatuukiridde, naye olw’obunafu bw’obutonde bwaffe ne tutatuukawo; wabula eri nti tetulina kutya Katonda kumala okugenderera okuba abalungi nga bwe tusobola, oba okusanyusa Katonda mu bikolwa byonna eby’obulamu bwaffe. Kino tukiraba lwatu mu oyo amalira obudde bwe mu mizannyo ng’asaanidde okuba mu Kkanisa; si butaba na buyinza, wabula butaba na kigendererwa oba kwegomba kubeerayo.
Era bwe kiri lwatu bwe kityo mu buli busirusiru obulala obw’obulamu bw’omuntu. Oyo amalira obudde bwe n’ensimbi ze mu ngeri n’emisono egitaliimu nsonga egy’ensi, takola bw’atyo kubanga abulwa obuyinza okuba ow’amagezi n’ow’eddiini mu kukozesa obudde bwe n’ensimbi ze, wabula kubanga talina kigendererwa oba kwegomba kuba bw’atyo. Bw’anaawulira ekigendererwa kino, ajja kusanga nga kisoboka okukituukiriza, nga bwe kisoboka okwefuga ddala n’okuba omwerufu, kubanga kye yeegendereza era kye yeegomba okuba.
Enjigiriza eno tegamba nti tetwetaaga kisa kya Katonda, oba nti tulina obuyinza okwefuula abatuukiridde. Egamba bugambi nti olw’obutaba na kigendererwa kya mazima eky’okusanyusa Katonda mu bikolwa byaffe byonna, tugwa mu butategeka mu bulamu bwe twandibadde n’obuyinza okwewala olw’engeri eza bulijjo ez’ekisa; era nti tetulina butuukirivu obwo embeera yaffe ey’ekisa kaakano bw’etusobozesa okufuna, kubanga tetugenderera wadde okubufuna. Etuyigiriza bugambi nti ensonga lwaki tolaba kwefuga kwa mazima wadde kwefiiriza, wadde okusaasira okwatiikirira, wadde obwetoowaze obw’omunda ennyo, wadde okwagala eby’omu ggulu, wadde okunyooma ensi okw’amazima, wadde obuwombeefu obw’Ekikristaayo, wadde obunyiikivu obw’amazima, wadde okutya Katonda okwatiikirira mu bulamu obwa bulijjo obw’Abakristaayo, eri eno: kubanga tebagenderera wadde okuba abanyiikivu era ab’okulabirako mu mpisa zino ennungi.