Okuyita okw’Amaanyi eri Obulamu Obwewaddeyo eri Katonda era Obutukuvu
Essanyu ly’obulamu obwewaddeyo ddala eri Katonda likakasibwa nate, okuva mu bwereere, okwegomba kw’omubiri, n’okwesanyusa okwavu okw’okusekererwa, abo ababeera nga bwe baagala bye bawalirizibwa okumatira nabyo. Kino kiragibwa mu bifaananyi by’abantu ab’enjawulo

Essuula 12 · eddakiika 19 ez’okusoma · eddakiika 24 ez’okuwuliriza

Essanyu ly’obulamu obwewaddeyo ddala eri Katonda likakasibwa nate, okuva mu bwereere, okwegomba kw’omubiri, n’okwesanyusa okwavu okw’okusekererwa, abo ababeera nga bwe baagala bye bawalirizibwa okumatira nabyo. Kino kiragibwa mu bifaananyi by’abantu ab’enjawulo

TUYINZA okweyongera okulaba essanyu ery’obulamu obwewaddeyo eri Katonda, nga tufumiitiriza ku nkola ez’obwavu ze bakola okunoonya essanyu, n’engeri z’obulamu ez’okunyoomebwa ze bagwamu, abo abatali wansi w’obulagirizi bw’okutya Katonda okunywevu, naye abanoonya essanyu mu makubo amalala.

Bw’otunuulira obulamu bw’abo abatalina kiragiro kirala kye bagoberera wabula endowooza zaabwe n’okwegomba kwabwe; bw’olaba kye bayita essanyu, n’obukulu, n’okusanyuka; bw’olaba nga bwe basanyuka, ne beenenya, ne bakyuka, ne badduka okuva mu bulimba obumu okudda mu bulala; ojja kufuna ensonga nnene ey’okusanyuka nti Katonda yateekawo omulyango omufunda n’ekkubo eddiima eridda eri obulamu; era nti tetwalekebwa mu busirusiru bw’amagezi gaffe, oba okukakibwa okukwata ebisiikirize by’essanyu n’okusanyuka, ebyo obunafu n’obusirusiru bw’ensi bye byayiiya. Njogera nti byayiiya; kubanga ebyo ebikola essanyu n’okusanyuka kw’ensi biyiiye buyiiye, tebirina musingi mu butonde ne mu magezi, si birungi bya muntu ebituufu wadde essanyu lye, tebimutuukiriza mu mubiri gwe wadde mu mutima gwe, era tebimutwala eri ekigendererwa kye ekituufu.

Ng’ekyokulabirako; omuntu bw’ateesa okusanyuka mu makubo ag’okwagala obukulu, ng’ayagala okwesitula ku ntikko ez’ekirooto okusinga abantu abalala, kuno ddala kuba kuyiiya kwa ssanyu, okutalina musingi mu butonde, naye kubeera bulimba bwe twekolera ffekka, nga omuntu bwe yandigezezaako okwesanyusa ng’alinnya ku madaala.

Omukazi bw’anoonya essanyu mu langi ennungi oba obubala ku maaso ge, mu mayinja ag’omuwendo ne mu ngoye ez’ebbeeyi, eryo nalyo ssanyu liyiiye buyiiye, eriwakanya obutonde n’amagezi, nga bwe yandiyagadde okwesanyusa ng’asiiga langi ku kikondo, n’akiteekako eby’okwewunda ebyo bye bimu. Mu nsonga eno kwe nsinziira okuyita essanyu n’okusanyuka kw’ensi kuno okuyiiya obuyiiya okw’essanyu, kubanga Katonda, wadde obutonde, wadde amagezi, tebyabiteekawo ng’essanyu; naye kyonna ekirabika ng’ekisanyusa, oba ekikulu, oba eky’essanyu mu byo, kitondebwa oba kiyiiyibwa bwiyiiyibwa obuzibe n’obutaliimu bw’amagezi gaffe.

Era ku kuyiiya kuno okw’essanyu kwe njagala otunule, olyoke oyige okuva awo, eddiini bw’eri ekirungi ekinene, ekikununula mu busirusiru obungi bwe butyo, ne mu kunoonya okw’obwereere, ebibonyaabonya era ebiteganya emitima egibungeeta nga giva ku ssanyu lyagyo ettuufu mu Katonda.

Tunuulira Flatus, oyige abo abalekeddwa mu busirusiru bw’okwegomba kwabwe bwe bali ab’ennaku.

Flatus mugagga era mulamu, kyokka bulijjo talina mirembe, era bulijjo anoonya essanyu. Buli lw’omukyalira, osanga ng’alina enteekateeka empya mu mutwe gwe; agyagala nnyo ng’ekintu ekisinga omugaso, era ekinaamukolera ebisinga ku byonna eby’emabega. Buli kintu ekiggya kimukwata nnyo, nti singa wandikimuggyako, yandirowoozezza nti azikiridde ddala. Obuggya bwe obw’amaanyi n’okwegomba kwe okw’amaanyi bimusuubiza essanyu lingi nnyo mu buli kintu, n’abeera bulijjo ng’alimbiddwa, era tewali kimumala.

Bwe yali yaakatandika obulamu, engoye ennungi ze zaali essanyu lye, yabuuzanga bubuuza ku bakozi b’engoye abasinga obulungi n’abakola ebiwiiga, era teyalowoozanga kusinga mu kintu kyonna wabula mu kwambala. Teyasaasira ssente, naye buli kiwoomerevu yakituusa ku ntikko yaakyo. Naye essanyu lino bwe litaatuukiriza by’yali asuubira, yaleka engoye ze ez’ebbeeyi, n’ayambala ekkooti ennyangu, n’ayogera bubi ku bakyakala ab’emisono, ne yeewaayo nnyo eri okukuba zzaala.

Essanyu lino eriggya lyamumala okumala ekiseera: teyakwatirwa buggya ngeri ndala ya bulamu. Naye bwe yasikirizibwa, olw’omuzannyo, mu kulwanagana mu kitiibwa, mwe yawonera okufa n’ekyambika, yaleka empiki, era teyaddamu kunoonya ssanyu mu bakubi ba zzaala.

Ekyaddako ekyakwata endowooza ye ebungeeta, ge gaali amasanyu g’ekibuga: era okumala omwaka n’okusingawo wamuwulira ng’ayogera ku bakyala bokka, ku bisenge eby’okusisinkanirwamu, ku mbaga z’amazaalibwa, ku mizannyo, ku mazina, ne ku nkuŋŋaana. Naye bwe yabikoowa, yeewaayo eri okunywa ennyo. Wano yafuna ebiro bingi eby’essanyu, n’asanga essanyu ery’amaanyi okusinga lyonna lye yali awulidde. Wano yalowooza okusiba akasiisira, n’atanoonya nate; naye ku bw’ekibi bwe yalwala omusujja, yasunguwalira omwenge gwonna ogw’amaanyi, n’asiibula essanyu ery’okutamiira.

Okugezaako okwaddako okunoonya essanyu kwamutwala mu nnimiro; okumala emyaka ebiri oba esatu, tewaali kisanyusa nga kuyigga; yakuyingiramu n’omwoyo gwe gwonna, n’abuuka ebikomera n’ebinnya bingi okusinga ebyali bimanyiddwa mu kiseera ekimpi bwe kityo. Tewamulabanga wabula mu kkooti eya kiragala; bonna abaafuuwanga eŋŋombe baamukwatirwanga obuggya, era bulijjo yayogeranga n’embwa ze mu lulimi olutuufu ennyo. Bwe wamusanganga ewuwe, ku lunaku olubi, wandimuwulidde ng’afuuwa eŋŋombe ye, n’akusanyusa n’ebyewuunyisa eby’okuyigga okw’ekitiibwa okwasembayo. Flatus bwe yamala okusinga ensi yonna mu kuzaaza n’okuyigiriza embwa ze, n’azimba ebiyumba ebiggya, n’ebiraalo ebiggya, n’agula ekifo ekiggya eky’okuyigga, amangu ago n’alaba essanyu eddala, n’akyawa oluyoogaano n’okwanguyiriza okw’okuyigga okutaliimu magezi, n’agaba embwa, era okumala ekiseera oluvannyuma, n’abbira mu masanyu g’okuzimba.

Kaakano ayiiya engeri empya ez’ebiyumba by’enjiibwa, era alina enkola mu mawanika ge ne mu biraalo ebitalabikangako; yeewuunya obusirusiru bw’abazimbi ab’edda, yeewaddeyo ddala okulongoosa okuzimba, era kumpi tayinza kuwanika luggi mu ngeri eya bulijjo. Abuulira mikwano gye nti tasanyukangako bwe atyo mu kintu kyonna mu bulamu bwe; nti alina essanyu lingi mu matoffaali ge ne mu bbumba okusinga lye yali alina mu lubiri; era nti alowooza engeri gy’anaabeera n’ekintu ekitono eky’okukola mu ngeri eyo ebbanga lyonna ly’anaaba omulamu.

Omwaka ogwaddako aleka ennyumba ye nga tewedde, yeemulugunya eri buli muntu ku bazimbi n’ababazzi, era yeewaayo ddala eri essanyu ery’okutambula ng’avuga embalaasi. Oluvannyuma lw’ebyo, tewamulabanga wabula ng’ali ku mbalaasi, era ng’asanyukidde nnyo engeri eno empya ey’obulamu, nti yandikugambye nti, muwe mbalaasi ye n’ensi ennungi ey’okugitambuliramu, n’otwala ebirala byonna. Amatandiiko amaggya mangi n’enkoba, n’okukyusa embalaasi ennyingi, byayongera nnyo ku ssanyu ly’engeri eno empya ey’obulamu. Naye, oluvannyuma lw’ekiseera, bwe yamala okwekooya yennyini n’embalaasi ze, ekintu ekyasinga okusanyusa kye yali ayinza okulowoozaako ekyaddako, kwali kugenda bweru kukyalira nsi ez’ebweru; era eyo ddala essanyu lyasinga ku ky’yali alowooza, era yali talina mirembe olw’okuba teyatandika bulamu bulungi bwe butyo mangu. Omwezi ogwaddako yakomawo ewaabwe, nga takyasobola kugumiikiriza bujoozi bwa bannaggwanga.

Oluvannyuma lw’ebyo yafuuka omuyizi omunyiikivu okumala omwaka mulamba; yazuukukanga mu makya era n’asula kikeerezi ng’asoma ennimi z’Oluyitale, alyoke abeere n’essanyu ery’okutegeera opera, buli lw’anaagiwulira, aleme kubeera ng’abantu abo abatalina magezi, abasanyuka nga tebamanyi kibasanyusa.

Flatus musunguwavu nnyo, oba si bwe kiri, okusinziira ku mbeera y’ensonga ze bw’oba omukyalidde; bw’omusanga ng’enteekateeka emu kumpi eweddeyo, ojja kusanga omusajja omukambwe atalina mpisa; naye singa wamulaba nga yaakayingira mu nkola ye ey’okuvuga embalaasi, oba ng’atandise okusinga mu kufuuwa eŋŋombe, wandibadde oyanirizibwa n’ekisa kingi.

Flatus kaakano ayimiridde ddala, era akola ekyo ky’atakolangako mu bulamu bwe, alowooza era afumiitiriza yekka. Amala ennaku eziwerako ng’alowooza ku ngeri ki ku ze yasuula ez’obulamu gy’anaagezaako nate.

Naye wano enteekateeka empya ejja okumuyamba. Kaakano alya middo gyokka, era adduka mu nsi yonna afune omukka mungi nga omuweereza yenna adduka mu bwakabaka.

Nnyinnyonnyodde bwe nti ebintu bingi eby’obusirusiru eby’obulamu obw’engeri eno, kubanga nsuubira nti buli busirusiru bw’olaba wano bujja kwekyusa mu ngeri ey’obutonde ne bufuuka ensonga ey’amagezi n’essanyu ery’obulamu obw’eddiini.

Singa nnali nsobola okukuteekera mu maaso ebigambo byonna mu bujjuvu ebikwata ku ntiisa n’ennaku, ebigoberera buli lunaku obulamu ku nnyanja, gye nnandisinze okunnyonnyola mu bujjuvu, gye nnandisinze okukuwulizisa n’okukusanyusa olw’essanyu ery’okubeera ku lukalu.

Mu ngeri y’emu, gye nkoma okubala obusirusiru, okweraliikirira, obulimba, n’okwegomba okutaliiko mirembe, ebiyita mu buli kitundu ky’obulamu obwewaddeyo eri okwegomba kw’abantu, n’amasanyu ag’ensi, gy’ojja okukoma okukwatibwako emirembe egyo, n’okuwummula, n’okumatira okunywevu, eddiini bye wa emyoyo gy’abantu.

Bw’otunuulira bw’otunuulizi omulalu, oba omusirusiru, oboolyawo tekikutegeeza kintu kitono oba kyonna; naye singa wandibalabirira okumala ennaku eziwerako, n’olaba obulalu obw’ennaku n’obusirusiru bw’ebikolwa byabwe byonna, kino kyandibadde ekintu ekikwata ku mutima, era kyandikuleetedde emirundi mingi okwebaza olw’okuba n’amagezi go n’ebiwulizo byo.

Bwe kityo bwe kiri, bw’obuulirwa bubuulirwa mu bufunze, ku busirusiru n’obulalu bw’obulamu obwewaddeyo eri ensi, tekikukwatako nnyo oba n’akatono; naye bw’olagibwa abantu ng’abo bwe babeera buli lunaku; bw’olaba obusirusiru n’obulalu obutakoma obw’ebikolwa byabwe byonna n’enteekateeka zaabwe; kino kyandibadde ekintu ekikwata ku mutima, era kyandikuleetedde okwebaza Katonda olw’okukuwa essanyu erisinga obukulu ery’okunoonya.

N’olwekyo empisa ez’engeri eno, gye zikoma okubaamu obusirusiru n’eby’okusekererwa, kasita ziba nga za butonde, ze zisinga okuba ez’omugaso okulongoosa emitima gyaffe; era n’olwekyo tewali we zisinga kugwanira okusinga mu bitabo eby’okwewaayo eri Katonda n’okutya Katonda okw’ebikolwa. Era nga bwe kiri, mu nsonga eziwerako, nti tusinga okuyiga obutonde bw’ebintu nga tutunuulira ekyo ekibiwakanya; bwe kityo oboolyawo tusinga okutegeera obulungi bw’amagezi, nga tufumiitiriza ku bulalu obw’ensusso obw’obusirusiru.

N’olwekyo nja kweyongera mu nkola eno katono, era ngezeeko okukusemba essanyu ery’okutya Katonda, nga nkulaga, mu byokulabirako ebirala, abo ababeera nga tebalina kwo bwe babeera mu nnaku ne mu bwavu.

Naye oboolyawo oligamba nti, obulamu bwa Flatus obw’okusekererwa obutaliiko mirembe si y’embeera eya bulijjo ey’abo abeewaayo okubeera ng’endowooza zaabwe bwe ziri, ne balagajjalira amateeka g’eddiini amakakali; era nti n’olwekyo si nsonga nnene bwe etyo ey’essanyu ery’obulamu obw’eddiini, nga bwe njagala okugifuula.

Nziramu nti, ntya nti y’emu ku mpisa ezisinga okubeerawo mu bulamu; era nti abantu batono abayinza okugisoma, nga tebalabyemu kintu ekibakwatako bo bennyini. Kubanga omusajja oyo ow’amagezi era ow’essanyu tunaamusanga wa, atanoonyanga n’amaanyi ebifaananyi eby’enjawulo eby’essanyu, oluusi ng’alowooza nti liri wano, ate oluusi nti liri wali?

Era singa abantu baali bagabanya obulamu bwabwe mu bitundu eby’enjawulo, ne beebuuza kye baali banoonya, oba kye baali basinga okutunuulira, bwe baali ab’emyaka amakumi abiri, kiki ku myaka amakumi abiri mu etaano, kiki ku myaka amakumi asatu, kiki ku myaka amakumi ana, kiki ku myaka amakumi ataano, n’ebirala, okutuusa lwe baatuusibwa ku kitanda kyabwe ekisembayo; abantu bangi bandizudde nti baayagala, ne bakyawa, ne banoonya, ebifaananyi by’essanyu eby’enjawulo bingi nga ebyo ebirabika mu bulamu bwa Flatus.

Era bwe kityo bwe kiteekwa okubeera, okusingawo oba okukendeerako, eri abo bonna abateesa essanyu eddala lyonna, okuggyako eryo eriva mu kutya Katonda okunywevu era okw’enkola.

Naye, eky’okubiri, ka kikkirizibwe nti abantu abasinga obungi tebalina mpisa ezitaliiko mirembe era ezikyukakyuka nga Flatus: enjawulo olwo eri eno yokka, Flatus bulijjo akyuka era agezaako ekintu ekiggya, naye abalala bamatira n’embeera emu; tebaleka zzaala, ne bagwa mu kuyigga. Naye balina obunywevu bungi mu mpisa zaabwe, nti abamu tebanoonya ssanyu ddala wabula ery’okutuuma obugagga; abalala bakaddiwa mu mizannyo gy’omu nnimiro; abalala bamatira okunywa okutuusa lwe bafa, nga tebabuuza na katono ku ssanyu eddala lyonna.

Kaakano waliwo ekintu ekisinga essanyu oba amagezi mu bulamu ng’obwo, okusinga mu bulamu bwa Flatus? Si kikulu era si kyagalwa, si kya magezi era si kya ssanyu, okukyuka bulijjo okuva mu kintu ekimu okudda mu kirala, nga bwe kiri okubeera mukuŋŋaanya wa ssente yekka, omuyizzi, omukubi wa zzaala, oba omutamiivu, obulamu bwo bwonna?

Eddiini eneetunuulirwa ng’omugugu, ng’embeera ekooya era ey’ennaku, olw’okuyita abantu okuva mu ssanyu ng’eryo, okubeera ng’amateeka ga Katonda bwe gali, okufuba okutuukiriza obutonde bwabwe, n’okwetegekera embeera etaliiko nkomerero ey’essanyu n’ekitiibwa mu maaso ga Katonda?

Naye kaakano kyusa amaaso go ogatunuze ludda lulala, era leka amasanyu ag’obwereere, essanyu ery’eby’okuzannyisa erya Feliciana, likuyigirize abo bwe bali ab’amagezi, bulimba ki bwe bawona, abo emitima gyabwe n’essuubi lyabwe ebinywevu ku ssanyu mu Katonda.

Singa wandibeera ne Feliciana okumala ekitundu ky’omwaka kyokka, wandirabye essanyu lyonna ly’agenda okufuna ebbanga lyonna ly’anaaba omulamu. Talina kirala kijja, wabula okuddiŋŋana okw’obwavu okw’ekyo ekitandisobodde kusanyusa n’olumu, okuggyako olw’obutono bw’omutima, n’obutalowooza.

Agenda nate okwambazibwa obulungi, era akuume olunaku lwe olw’okukyaliza. Agenda nate okukyusa langi y’engoye ze, nate okufuna ekyokwewunda ku mutwe ekiggya, era nate okuteeka obubala ku maaso ge. Agenda nate okulaba ani asinga okuzannya obulungi mu kizimbe ky’emizannyo, n’ani asinga okuyimba obulungi mu opera. Agenda nate okukola okukyala kkumi mu lunaku lumu, n’okubeera emirundi kkumi mu lunaku ng’agezaako okwogera mu bukugu, mu bwangu, ne mu mpisa ennungi, ku kintu ekitali kintu.

Agenda nate okusanyukira omusono omuggya; era nate okunyiiga olw’okukyusibwa kw’omusono ogumu ogw’edda. Agenda nate okubeera ku bikuubo, n’okukuba zzaala mu ttumbi, era nate okubeera mu kitanda mu ttuntu. Agenda nate okusanyukira okutendereza okw’obunnanfuusi, era nate okutabulwa olw’okuvumibwa okw’ekirooto. Agenda nate okusanyukira omukisa gwe omulungi mu zzaala, era nate okubonyaabonyezebwa olw’okufiirwa ssente ze. Agenda nate okwetegekera embaga y’amazaalibwa, era nate okulaba ekibuga nga kijjudde abantu abalungi. Agenda nate okuwulira enkwe n’okwekobaana kw’ekibuga; nate okufuna amawulire ag’ekyama ku bwagalana obw’ekyama, n’okumanyisibwa amangu ku bufumbo, ku nnyombo, ne ku kwawukana.

Bw’omulaba ng’ava mu kigaali kye n’amaanyi okusinga bulijjo, ng’ayogera n’omwoyo omungi, era ng’alabika ng’ajjudde essanyu okusinga bwe yali wiiki ewedde, kiri bwe kityo kubanga waliwo ekyambalo ekiggya ekyewuunyisa oba eky’okwesanyusa ekiggya ekyakatuuka mu kibuga.

Bino byonna bye bitundu ebikulu era ebya bulijjo eby’essanyu lya Feliciana; era tamanyangako lunaku lulungi mu bulamu bwe, okuggyako nga kiva ku kimu, oba okusingawo, ku bintu bino.

Olw’essanyu lino bulijjo kye yava abeera omuggavu w’amatu eri okuwabula kw’eddiini, era omutima gwe kye guvudde gubeera omusanyufu ennyo okulowooza ku kituufu oba ekikyamu ku bikwata ku bulamu obutaggwaawo; oba okuwuliriza eddoboozi ly’ebigambo ebikooya ng’ebyo, ng’amagezi, okutya Katonda, n’okwewaayo eri Katonda.

Olw’okutya okufiirwa ekitundu ku ssanyu lino, kyava tayaŋŋanga kufumiitiriza ku butafa bwa mwoyo gwe, okulowooza ku nkolagana ye ne Katonda, oba okukyusa ebirowoozo bye eri amasanyu ago agafuula abatukuvu ne bamalayika okuba abasanyufu ennyo ddala mu maaso ne mu kitiibwa kya Katonda.

Naye kaakano kitegeerekeke wano nti, newankubadde enkulungo y’essanyu eno erabika nga ya bwavu bwe etyo, naye abakazi abasinga obungi abeewala obuzibu bw’eddiini olw’obulamu obw’amasanyu, bateekwa okumatira n’obutundu obutono ennyo obw’essanyu eryo. Nga bwe batalina bugagga n’ekifo kya Feliciana mu nsi, bwe batyo bateekwa okugaba essanyu ery’obulamu obw’okutya Katonda olw’ekitundu ekitono ennyo eky’essanyu lye.

Era bw’otunuulira ensi, n’olaba obulamu bw’abakazi abo abatasobola kumatizibwa nsonga yonna okubeera ddala ku lwa Katonda, nga beekozesa mu ngeri ey’amagezi era ey’okutya Katonda, ojja kusanga abasinga obungi nga bali abo abafiirwa essanyu lyonna ery’eddiini, nga tebafunye na kitundu kimu kya kkumi eky’essanyu lya Feliciana. Be bamala ebiseera byabwe n’obugagga bwabwe nga bakoppa bukoppi amasanyu g’abantu abagagga okubasinga; era basinga kutunuulira n’okwegomba, okusinga okunyumirwa obulimba obwo, obuyinza okugulibwa n’obugagga obungi bwokka.

Naye, singa omukazi ow’olulyo olwa waggulu era ow’obugagga obungi, bw’amala okusoma Enjiri, yandisinze okwagala okubeera omuweereza owa wansi mu maka agamu ag’okutya Katonda, amagezi, okutya Katonda, n’okwewaayo eri Katonda okunene mwe biragirira ebikolwa byonna ebya buli lunaku; singa yandisinze okwagala kino okusinga okubeera ku ntikko y’essanyu lya Feliciana; sandimulowoozezza nti mulalu, wadde nti ali mu nnaku; wabula nti yalamula bulungi omwoyo gw’Enjiri, nga bwe yandisinze okwagala okubeera Laazaalo omwavu ku mulyango, okusinga okubeera omusajja omugagga ayambala engoye ez’effulungu ne linena, era alya ebyassava buli lunaku. [Lukka 16:19, n’ebirala]

Naye ka tweyongereyo: bw’oba oyagala okumanya nga bwe kiri essanyu okufugibwa amagezi g’eddiini, n’okwewaayo eri amasanyu n’essuubi ery’obulamu obw’okutya Katonda, tunuulira embeera ey’obwavu eya Succus, essanyu lye erisinga obunene kwe kwebaka obulungi ekiro mu kitanda, n’emmere ennungi bw’azuukuka. Bw’ayogera ku ssanyu, bulijjo ayogera mu bigambo ebikulaga nti alowooza ku kitanda kye n’eky’emisana kye byokka.

Okufaayo kuno ku mmere ye n’okuwummula kwe kuleetera Succus okuteekateeka ebiseera bye ebirala byonna okusinziira ku byo. Tajja kukwata mulimu gwonna oguyinza okwanguyiriza omwoyo gwe, oba okuyingirira essaawa ze ez’okulya n’okuwummula. Bw’asoma, kijja kuba kya kitundu kya ssaawa kyokka, kubanga ekyo kimala okusanyusa omwoyo; era ajja kusoma ekintu ekiyinza okumusesa, kubanga kifuula omubiri okugwanira emmere yaagwo n’okuwummula. Oba bw’aba, mu kiseera kyonna, ng’ayagala okulowooza ekirowoozo eky’amaanyi, bulijjo adda eri ekitabo eky’omugaso ekikwata ku kufumba okw’edda. Succus mulabe w’ensonga zonna ez’ebibiina by’eby’obufuzi, kubanga yalaba nti waliwo emmere ennungi mu Ba-Whig nga bwe eri mu Ba-Tory.

Ayogera mu bukkakkamu era mu kigero ku nsonga zonna, era atya okusunguwala nga bw’atya okufuna ssennyiga; kubanga akakasa ddala nti byombi byonoona olubuto kyenkanyi. Bw’omulaba ng’abuguumiridde okusinga bulijjo, kiba ku mukolo ogumu ogunyiiza, okukaayana ku kufumba bwe kubuuka ennyo, oba ng’alwanirira emmere emu gy’ayagala, eyali emusanyusizza emirundi mingi. Naye amaze ebbanga ddene ku nsonga zino, amanyi bulungi byonna ebiyinza okwogerwa ku njuyi zombi, era emirundi mingi yaddamu okuwakana kwonna, nti emirundi mingi amalawo ensonga n’obuzito bungi.

Succus mwesigwa nnyo eri kabaka, era amangu ddala nga bw’ayagadde omwenge gwonna, anywa ku lw’obulamu bwa kabaka n’omutima gwe gwonna. Tewali kyandiyinzizza kuteeka birowoozo bya bujeemu mu mutwe gwe, okuggyako nga yandiwangadde okulaba ekirangiriro ekiziyiza okulya amagi g’ensenene ez’omu nsiko.

Essaawa zonna ezitaweereddwayo eri okuwummula oba eri okulya, Succus azitunuulira ng’ebiseera ebyonoonese oba ebisigadde. Olw’ensonga eno asula kumpi n’ennyumba y’emmwanyi n’ekirabo ky’omwenge, bw’azuukuka ku makya abeere kumpi n’amawulire, era bw’ayawukana ekiro, aleme kubeera n’olugendo luwanvu okugenda ku kitanda. Ku makya bulijjo omulaba mu kifo kye kimu mu kisenge ky’emmwanyi; era bw’alabika ng’afaayo nnyo okusinga bulijjo, kiri bwe kityo kubanga omumenyi w’amateeka omu adduse mu kkomera lya Newgate, oba omukyala omu yanyagiddwa ekiro ekyayise, naye tebamanyi wa. Bw’amala okuyiga byonna by’asobola, agenda ewuwe okumaliriza ensonga n’omulenzi w’omusazi w’enviiri ajja okumumwa ekirevu.

Ekiseera ekiddako ekyonoonese ekiba ku mikono gye, kiva ku ky’emisana okutuuka ku ky’eggulo. Era ebirowoozo eby’ennaku bwe bimujjira mu mutwe, biba mu kiseera kino, emirundi mingi bw’alekebwa yekka okumala essaawa emu oba okusingawo, era ekyo, oluvannyuma lw’essanyu erisinga obunene ly’amanyi nga lyakaggwa. Atya okwebaka, kubanga yawulira nti si kirungi eri obulamu mu kiseera ekyo, kale akakibwa okugaana omugenyi ono gw’ayagala ennyo.

Naye wano amangu ddala ayambibwa, olw’enkola enywevu ey’okuzannya ebikuubo, okutuusa ekiseera lwe kituuka okulowooza ku kintu ekitono ekiwoomu eky’eky’eggulo.

Oluvannyuma lw’ebyo Succus akwata ekikopo kye, ayogera ku bulungi bw’enfuga ya Bungereza, era atendereza nnyo minisita oyo asinga okuba n’emmere ennungi ku mmeeza ye.

Ku kiro kya Ssande oluusi oyinza okumuwulira ng’asalira omusango obutali butuukirivu bw’abakyakala abakaba ab’omu kibuga; era ekintu ekisinga obukaawu ky’aboogerako, kye kino, nti akkiriza ddala nti abamu ku bo baweddemu nnyo, nti tebafuna mmere ya bulijjo, wadde otulo otulungi ekiro, mu wiiki.

Ku ssaawa ttaano ez’ekiro, Succus asiibula bonna, era ayawukana nabo mu mukwano mungi. Amangu ago aba ku kitanda, era yeebaka okutuusa ekiseera lwe kituuka okugenda mu nnyumba y’emmwanyi enkeera ku makya.

Singa wandibeera ne Succus okumala omwaka mulamba, kino kyokka kye wandirabye mu bulamu bwe, okuggyako ebikolimo n’ebirayiro bitono by’akozesa ng’omukisa bwe gujja.

Era kaakano siyinza kwewala kufumiitiriza kuno:—

Nti nga bwe nzikiriza nti engeri esinga okusoboka mu nsi okusikiriza omuntu okutya Katonda okw’amazima, kwe kulaba ekyokulabirako ky’omuntu omu ow’ettutumu ayatula eddiini, bwe kityo ekiddako ekiyinza okujjuza omuntu obunyiikivu obwo bwe bumu, kwe kulaba obusirusiru, obubi, n’okumatira okw’obwavu, okw’obulamu obutaliimu ddiini. Ng’ekimu bwe kitukubiriza okwagala n’okwewuunya amagezi n’obukulu bw’eddiini, bwe kityo ekirala kiyinza okututiisa okubeera nga tetulina yo.

Kubanga ani ayinza okwewala okwebaza Katonda olw’engeri z’ekisa, n’olw’essuubi ery’ekitiibwa, bw’alaba obusirusiru obw’enjawulo bwe bugwamu abo ababeera nga tebalina byo? Ani ataandyewaddeyo n’omutima gwe gwonna mu mirimu gyonna n’okwegezaamu kw’obulamu obw’okutya Katonda, okubeera “banywevu era abatasagaasagana nga mweyongeranga bulijjo okukola omulimu gwa Mukama waffe,” [1 Abakkolinso 15:58] bw’alaba okwegomba kw’omubiri okukooya, endowooza ez’obwavu, amasanyu amakkakkamu, abo abanoonya essanyu mu makubo amalala bwe balekebwamu?

N’olwekyo, ka tulowooze ku bukulu bw’eddiini, oba ku butono bw’ebintu ebirala byonna, n’obunafu bw’amasanyu amalala gonna, tewali kiyinza kusangibwa, mu butonde bwonna obw’ebintu, omutima ogulowooza kwe guyinza okuwummulira, wabula essanyu mu ssuubi ly’eddiini.

Kaakano lowooza ggwe wennyini, nga bwe kyefuula awatali nsonga nti obulamu obw’okutya Katonda okunywevu buteekwa okubeera embeera ekooya era ey’okweraliikirira. Kubanga kiyinza, n’ensonga yonna, okwogerwa nti emirimu n’obuziyiza bw’eddiini buteekwa okufuula obulamu bwaffe obuzito era obw’ennaku, ng’eddiini etuggyako bwokka essanyu ng’eryo eryakuteekeddwa mu maaso wano?

Kiteekwa okuba ekikooya era ekitawaanya okubeera mu kwegezaamu okutakoma okw’okusaasira, okw’okwewaayo eri Katonda, n’okwefuga, okukola mu magezi n’obulungi, okukola ebirungi okutuuka ku kkomo ly’amaanyi go, okukoppa obutuukirivu bwa Katonda, n’okwetegekera okunyumirwa Katonda? Kiteekwa okuba ekikooya era ekitawaanya okununulibwa mu buzibe n’obutaliimu, mu ssuubi ery’obulimba n’okutya okw’obwereere, okweyongera mu butukuvu, okuwulira okubudaabudibwa kw’omwoyo omulungi mu bikolwa byo byonna, okumanya nti Katonda ye Mukwano gwo, nti byonna biteekwa okukola olw’obulungi bwo, nti wadde obulamu wadde okufa, wadde abantu wadde emizimu emibi, tebiyinza kukukola kabi konna; naye nti okubonaabona kwo kwonna n’ebikolwa byo ebiweebwayo eri Katonda, okutunula kwo kwonna n’okusaba kwo, n’emirimu gy’okwagala n’okusaasira, okukulaakulana kwo kwonna, mu kiseera ekitono bigenda kusasulwa n’ekitiibwa ekitaggwaawo mu maaso ga Katonda; embeera ng’eno eteekwa okuba ekooya era etawaanya, olw’obutaba na ssanyu nga Flatus, oba Feliciana, lye banyumirwa?

Kaakano bw’oba kino tekiyinza kwogerwa, olwo tewali ssanyu wadde amasanyu agafiirwa, olw’okutya Katonda okunywevu; era omuntu eyeewaayo eri Katonda talina kintu kyonna kya kukwatirwa buggya mu mbeera endala yonna ey’obulamu. Kubanga obukugu bwonna n’enkola zonna mu nsi, awatali ddiini, tebiyinza kufuula bulamu bwa muntu kusingawo, oba okutwala essanyu lyabwo ku ntikko esingawo, okusinga Flatus ne Feliciana bwe bakoze.

Omugezi asinga obukugu, omuntu asinga obusobozi ku nsi, bw’aba tafugibwa ddiini, ateekwa okubeera omusirusiru, era owa wansi, era ow’obwereere mu makubo ge ag’essanyu, nga Succus omwavu.

Singa wandirabye omusajja ng’afuba mu bunafu obulamu bwe bwonna okumalawo ennyonta ye, ng’asitula ekikopo kye kimu ekyereere ku mumwa gwe, ddala wandinyoomye obutamanya bwe.

Naye singa wandirabye abalala abalina obusobozi obusingawo, n’okutegeera okusingawo, nga basekerera okumatira okukooya okw’ekikopo ekimu, era nga balowooza okumalawo ennyonta yaabwe n’ebikopo ebyereere eby’enjawulo ebisiigiddwako zaabu era ebya zaabu; wandirowoozezza nti bano baali ba magezi okusingawo, oba ba ssanyu okusingawo, oba nga bakozesebwa bulungi okusingawo, olw’obusobozi bwabwe obusingawo?

Kaakano eno y’enjawulo yokka gy’oyinza okulaba mu ssanyu ery’obulamu buno.

Omwoyo omunafu era omuzito guyinza okumatira n’ekifaananyi kimu ekyereere eky’essanyu, ne gubeera bulijjo nga gugezaako okusitula ekikopo kye kimu ekyereere ku mumwa gwagwo obulamu bwagwo bwonna. Naye olwo omugezi, omuyivu omukulu, omuntu ow’obusobozi obulungi, omukulembeze omukulu ow’eggwanga, omwami ow’empisa ennungi, ka bateeke emitwe gyabwe gyonna wamu, era basobola okukulaga bwokka ebifaananyi ebyereere eby’essanyu ebingi era eby’enjawulo; bawe ensi yonna mu mikono gyabwe, ka basale era bakole nga bwe baagala, basobola okukola bukozi ebikopo ebyereere eby’enjawulo ebingi okusingawo.

N’olwekyo bw’oba tolowooza nti kizibu okuggibwako amasanyu ag’obuluvu, ku lw’eddiini, tolina nsonga kulowooza nti kizibu okuziyizibwa okuva mu ssanyu eddala lyonna ery’ensi. Kubanga noonya nga bw’oyagala mu buziba, era tunula wala nga bw’oyagala, tewali kintu ekiyinza kusangibwa wano, ekisinga ekitiibwa, oba obukulu, okusinga okulya n’okunywa ennyo, okuggyako ng’okinoonya mu magezi ne mu mateeka g’eddiini.

Era bwe biba nga byonna ebiri mu nsi, bikopo ebyereere ebingi bwe bityo, kitegeeza ki ky’otwala, oba bimeka by’otwala, oba bimeka by’olina?

Singa wandimanyidde okufumiitiriza ng’okwo, okulowooza ku butaliimu bw’embeera zonna ez’obulamu awatali kutya Katonda, okulowooza nti amakubo gonna ag’ensi bwe gali bwokka amakubo ag’enjawulo amangi ag’ensobi, ag’obuzibe, n’ag’okukyama; amangu ddala wandizudde ng’omutima gwo gufuuliddwa ogw’amagezi era omulungi okusingawo olw’ekyo. Okufumiitiriza kuno kwandizuukusizza omwoyo gwo okwegomba n’obunyiikivu essanyu eryo erinywevu, erisangibwa bwokka mu kudda eri Katonda.

Ebyokulabirako eby’okutya Katonda okunene kaakano si bya bulijjo mu nsi; kiyinza obutaba ssanyu lyo okubeera awali ekimu ku byo, oba okufuna empisa zo ennungi okukoleezebwa ekitangaala n’obunyiikivu bwabyo. Naye ennaku n’obusirusiru bw’abantu ab’ensi kye kintu ekisisinkana amaaso go buli wantu, era tekikwetaagisa kutunula wala okulaba abantu bwe bamala obulamu bwabwe nga baloota mu bwavu ne mu bwereere, olw’obutaba na magezi ga ddiini.

Eno y’ensonga lwaki nkuteekedde mu maaso empisa nnyingi bwe zityo ez’obutaliimu bw’obulamu obw’ensi, okukuyigiriza okufuna omugaso mu bwonoonefu bw’omulembe guno, era olyoke ofuulibwe ow’amagezi, newankubadde si lwa kulaba okutya Katonda kye kuli, naye olw’okulaba ennaku n’obusirusiru ebifuga awatali kutya Katonda.

Singa wandikyusizza omutima gwo eri okufumiitiriza ng’okwo, okwetegereza kwo kwandituusizza okuyigiriza kuno wala nnyo, era okwogera kwo kwonna n’okumanyagana kwo n’ensi byandibadde buli lunaku kukakasa gy’oli obwetaavu bw’okunoonya essanyu erisinga obunene, okusinga amasanyu gonna ag’obwavu ag’ensi eno ge gayinza okuwa.

Okufumiitiriza ku butuukirivu bw’engeri za Katonda, okulowooza ku kitiibwa ky’Eggulu, okulowooza ku ssanyu ly’abatukuvu ne bamalayika, ababeera emirembe gyonna mu kumasamasa ne mu kitiibwa eky’Okubeerawo kwa Katonda; kuno kwe kufumiitiriza kw’emyoyo egyeyongedde mu kutya Katonda, era tekugwanira buli busobozi.

Naye okulaba n’okulowooza ku butaliimu n’ensobi y’essanyu lyonna ery’ensi; okulaba obukyafu bw’okwegomba kw’omubiri, obwavu bw’amalala, obusirusiru bw’omululu, obutaliimu bw’okwambala, obulimba bw’ekitiibwa, obuzibe bw’okwegomba kwaffe, obutali bukakafu bw’obulamu bwaffe, n’obumpi bw’enteekateeka zonna ez’ensi; kuno kwe kufumiitiriza okugwanira obusobozi bwonna, okutegekeddwa okukwata ku mitima gyonna; tekwetaaga kulowooza kwa buziba wadde okufumiitiriza okw’awaggulu, naye kutukakibwako ebiwulizo byaffe byonna, era tukuyigirizibwa kumpi buli kintu kye tulaba ne kye tuwulira.

Gano ge magezi ago “agakoowoolera era agayimusa eddoboozi lyago” [Engero 8:1] mu nguudo, agayimirira ku nzigi zaffe zonna, agasaba ebiwulizo byaffe byonna, nga gatuyigiriza mu buli kintu, ne buli wantu, mu byonna bye tulaba, ne byonna bye tuwulira, mu kuzaalibwa ne mu kuziika, mu bulwadde ne mu bulamu, mu bulamu ne mu kufa, mu bulumi ne mu bwavu, mu nnaku ne mu butaliimu, ne mu nkyukakyuka zonna n’ebigwawo eby’obulamu, nti tewali kirala muntu ky’alina kunoonya, tewali kigendererwa kirala mu butonde ky’alina kuluubirira, wabula essanyu erisangibwa bwokka mu ssuubi n’okusuubira kw’eddiini.

Omalirizza Essanyu ly’obulamu obwewaddeyo ddala eri Katonda likakasibwa nate, okuva mu bwereere, okwegomba kw’omubiri, n’okwesanyusa okwavu okw’okusekererwa, abo ababeera nga bwe baagala bye bawalirizibwa okumatira nabyo. Kino kiragibwa mu bifaananyi by’abantu ab’enjawulo

Ekyayita Ekiddako