Okuyita okw’Amaanyi eri Obulamu Obwewaddeyo eri Katonda era Obutukuvu
Okulaga emitendera gyonna n’amadaala gonna ag’abasajja n’abakazi, ab’emyaka gyonna, nga bwe balina okwewaayo eri Katonda

Essuula 10 · eddakiika 23 ez’okusoma · eddakiika 29 ez’okuwuliriza

Okulaga emitendera gyonna n’amadaala gonna ag’abasajja n’abakazi, ab’emyaka gyonna, nga bwe balina okwewaayo eri Katonda

MU SSUULA ezikulembeddemu, nnyiseemu eby’okulabirako ebinene ebiwerako eby’okwewaayo okw’Ekikristaayo eri Katonda, ne ndaga nti ebitundu byonna eby’obulamu bwaffe obwa bulijjo, emirimu gyaffe, ttalanta zaffe, n’ebirabo by’obugagga, byonna birina okufuulibwa ebitukuvu era ebisiimibwa Katonda olw’okukozesa buli kintu n’amagezi era mu ngeri ey’eddiini, n’olw’okulungamya ebikolwa byaffe n’ebigendererwa byaffe eri ebigendererwa ng’ebyo ebisaanira ekitiibwa n’ettendo lya Katonda.

Kaakano nja kulaga nti obutereevu buno obw’okwewaayo eri Katonda, obutukuvu buno obw’obulamu obwa bulijjo, enkozesa eno ey’eddiini eya buli kintu kye tulina, kwe kwewaayo okuli obuvunaanyizibwa bw’amadaala gonna ag’abantu Abakristaayo.

Fulvius yasomera ddala, era yafuna amadaala ge mu ttendekero eddene; yavaayo alyoke abeere ow’eddembe ku mateeka gonna ag’obulamu. Tatwala mulimu gwonna, wadde okweyingiza mu nsonga yonna, kubanga alowooza nti buli mulimu oba ensonga eyita abantu okukola n’obwegendereza era n’obwenkanya emirimu gyagwo egy’enjawulo. Bw’aba ng’alina obukakkamu, ajja kukugamba nti teyayingira mu buweereza obutukuvu, kubanga agutwala okuba embeera eyeetaaga obutukuvu bungi mu bulamu, era nti tekituukagana na mutima gwe okuba omulungi bw’atyo. Ajja kukugamba nti tagenderera kuwasa n’akatono, kubanga tayinza kwewaliriza butereevu bw’obulamu n’enneeyisa ennungi, by’alowooza nti buvunaanyizibwa bw’abo abali ku mutwe gw’amaka. Yagaana okuba kitaawe w’omu kubatiza ow’omwana wa muganda we, kubanga tayagala kuteresebwa kintu kya ngeri yonna kye yandivunaanyizibwa.

Fulvius alowooza nti alina omwoyo omulungi mu nneeyisa eno, n’olwekyo amatidde n’obulamu obusinga obugayaavu, obutaliimu nsa, era obutafaayo.

Talina ddiini, talina kwewaayo eri Katonda, teyeefuula kutya Katonda. Tabeera mu mateeka gonna, era alowooza nti byonna biri bulungi nnyo, kubanga si kabona, wadde kitaawe, wadde omukuumi w’abaana, wadde alina omulimu gwonna, oba amaka, ge yandirabiridde.

Naye Fulvius, oli kitonde kya magezi, era, nga bw’oli bw’otyo, oteekwa okubeera omulamu ng’amagezi n’entegeka bwe biri, nga kabona bw’ateekwa okuweereza ku kyoto, oba omukuumi okuba omwesigwa mu ky’ateresebwa: bw’obeera omulamu mu ngeri ekontana n’amagezi, tokola musango mutono, tomenya bwesige butono; wabula omenya etteeka ly’obutonde bwo, ojeemera Katonda eyakuwa obutonde obwo, era weeteeka mu abo Katonda ow’amagezi n’entegeka b’aliboneereza ng’abaava ku kukkiriza era abaadduka.

Wadde nga tolina mulimu, naye, nga bwe wabatizibwa mu kwatula eddiini ya Kristo, oteekwa okubeera omulamu ng’obutukuvu bw’omwoyo gw’Ekikristaayo bwe buli, n’okutuukiriza ebisuubizo byonna bye wakola ku Kubatizibwa kwo, nga omuntu yenna bw’ateekwa okuba omwesigwa era omwetegefu mu mulimu gwe. Bw’okozesa obubi okuyitibwa kuno okunene, toba mulimba mu nsonga ntono, wabula okozesa bubi omusaayi gwa Kristo ogw’omuwendo; okomerera Omwana wa Katonda omulundi ogwokubiri; olagajjalira eby’okulabirako ebisinga obugulumivu eby’obulungi bwa Katonda; oswaza Ekkanisa ya Katonda; oteeka ebbala ku mubiri gwa Kristo; okozesa bubi engeri ez’ekisa, n’ebisuubizo eby’ekitiibwa; era Ttuulo ne Sidoni birisaasirwa okusinga ggwe ku lunaku olw’omusango.

N’olwekyo busirusiru bunene omuntu yenna okulowooza nti ali mu ddembe okubeera omulamu nga bw’ayagala, kubanga tali mu mbeera ya bulamu ng’abalala abamu bwe bali: kubanga bwe wabaawo ekintu eky’entiisa mu kukozesa obubi ekintu kyonna eky’okwesigwa; bwe wabaawo eky’okutya olw’okulagajjalira okuyitibwa kwonna; tewali kisinga kutiisa okusinga okukozesa obubi amagezi gaffe, wadde ekisinga okutiibwa okusinga okulagajjalira okuyitibwa kwaffe okw’Ekikristaayo, okutali kwa kuweereza bigendererwa bitono eby’obulamu obumpi, wabula okununulira Katonda emmeeme, okujjuza Eggulu abatukuvu, n’okumaliriza obwakabaka obw’ekitiibwa ekitaggwaawo eri Katonda.

N’olwekyo tewali muntu alina kwerowooza nti asonyiyiddwa obwegendereza bw’okutya Katonda n’empisa ennungi, kubanga yalonda okuba omugayaavu era atalina amufuga mu nsi; kubanga obwetaavu bw’obulamu obw’amagezi era obutukuvu tebwazimbibwa ku mbeera ez’enjawulo n’emirimu egy’obulamu buno, wabula ku butonde bwa Katonda obutakyuka, ne ku butonde bw’omuntu. Omuntu talina kuba wa magezi era mutukuvu, kubanga kabona, oba kitaawe w’amaka; wabula alina okuba kabona atya Katonda, era kitaawe omulungi, kubanga okutya Katonda n’obulungi ge mateeka g’obutonde bw’omuntu. Singa omuntu yenna yali asobola okusanyusa Katonda, nga tabeera mulamu ng’amagezi n’entegeka bwe biri, tewandibadde kintu kinyiiza Katonda mu kabona omugayaavu, oba mu kitaawe ow’ekyejo. N’olwekyo, oyo akozesa obubi amagezi ge, afaanana oyo akozesa obubi obwakabona; era oyo alagajjalira obutukuvu bw’obulamu obw’Ekikristaayo, afaanana omuntu atafaayo ku kintu ekisinga obukulu kye yateresebwa.

Singa omuntu yandironze okwejjamu amaaso, okusinga okwesiima mu kitangaala, n’okulaba emirimu gya Katonda; singa yandyetuse ku bubwe ng’agaana okulya n’okunywa; buli muntu yandikkirizza nti omuntu ng’oyo yali mujeemu eri Katonda, eyasaanira mu bwenkanya obusungu Bwe obusingirayo ddala. Towandigambye nti kino kyali kibi mu kabona yekka, oba mu mukulu w’amaka, wabula mu buli muntu nga bw’ali omuntu.

Kale obubi bw’enneeyisa eno buli mu ki? Tebuli mu kino, nti akozesa bubi obutonde bwe, era agaana okukola ekitundu ekyo Katonda kye yamutondera? Naye kino bwe kiba eky’amazima, olwo abantu bonna abakozesa obubi amagezi gaabwe, abakola ekitundu eky’enjawulo ku ekyo Katonda kye yabatondera, bafaanana omuntu ono, bajeemu eri Katonda, era olw’ensonga y’emu bali wansi w’obusungu Bwe.

Ka tulowooze nti omuntu ono, mu kifo ky’okwejjamu amaaso, yali agakozesezza bukozesi okutunuulira ebintu eby’ekisesa, oba okugaziba mu tulo; nti mu kifo ky’okwetta enjala, olw’obutalya n’akatono, yandifudde buli kijjulo ekinyumu, n’alya era n’anywa ng’omuluvu; yandigambiddwa nti yabeera mulamu nnyo okusingawo olw’Ekitiibwa kya Katonda? Yandigambiddwa nti yakola ekitundu Katonda kye yamutondera, okusinga singa yali yejjeemu amaaso, ne yetta enjala?

Kale lowooza bulowooza ku muntu akola mu ngeri etali ya magezi; lowooza bulowooza ng’azikiza amagezi ge, mu kifo ky’okwejjamu amaaso, era ng’abeera mu busirusiru n’ebitaliimu nsa, mu kifo ky’okwetta enjala; olwo oba ozudde omujeemu omunene bw’atyo eri Katonda.

Kubanga oyo eyeejjamu amaaso, oba eyeetta, alina omusango guno gwokka, nti akozesa bubi obuyinza Katonda bwe yamuwa; nti agaana okukola ekitundu ekyo kye yatonderwa, era yeeteeka mu mbeera ekontana n’okwagala kwa Katonda. Era mazima guno gwe musango gwa buli abeera mu bulamu obutali bwa magezi, obutali butukuvu, era obw’obusirusiru.

N’olwekyo, nga bwe watali mbeera ya njawulo, oba obulamu obw’ekyama, obuli okwewolereza olw’okukozesa obubi emibiri gyaffe, oba okwetta, bwe kityo tewali mbeera ya njawulo, oba obulamu obw’ekyama, obuli okwewolereza olw’okukozesa obubi amagezi gaffe, oba olw’okulagajjalira obutukuvu bw’eddiini y’Ekikristaayo. Kubanga mazima kwe kwagala kwa Katonda nti tukozese obulungi ennyo obusobozi bwaffe obw’amagezi, nti tugoberere obulongoofu n’obutukuvu bw’Obukristaayo, nga bwe kuli okwagala kwa Katonda nti tukozese amaaso gaffe, era tulye era tunywe olw’okukuuma obulamu bwaffe.

N’olwekyo, okutuusa omuntu lw’ayinza okulaga nti afuba mu mazima okubeera omulamu nga Katonda bw’ayagala, okuba ekyo Katonda ky’amwetaagako okuba; okutuusa lw’ayinza okulaga nti afuba okubeera omulamu ng’obutukuvu bw’eddiini y’Ekikristaayo bwe buli; ka abe ani, oba abe wa, alina okuwoza ku ebyo byonna, abo bye balina okuwozaako, abagaana okubeera abalamu, abakozesa obubi eby’okwesigwa ebisinga obunene, era abalagajjalira okuyitibwa okusinga obugulumivu mu nsi.

Buli muntu akkiriza nti amadaala gonna ag’abantu galina okuba ag’obwesigwa n’obwesimbu obwenkanankana era obukakali; tewali kuggyibwako kwonna mu mirimu gino, olw’embeera yonna ey’ekyama oba ey’enjawulo ey’obulamu. Kale, singa twandissaayo bussaayo omwoyo ku magezi n’obutonde bw’ebintu, singa twandirowoozezza bulowooza ku butonde bwa Katonda, n’obutonde bw’omuntu, twandisanze obwetaavu bwe bumu eri buli nkozesa endala entuufu ey’amagezi gaffe, eri buli kisa, oba omutima ogw’eddiini ogw’obulamu obw’Ekikristaayo; twandisanze nga busirusiru okulowooza nti omuntu omu ateekwa okuba omukakali mu kutya Katonda, n’omulala teyeetaaga, nga bwe kiri okulowooza nti omuntu omu ateekwa okuba omukakali mu bwesimbu, naye omulala teyeetaaga; kubanga obwetoowaze obw’Ekikristaayo, okwefuga, okwewaayo, n’okutya Katonda, bitundu binene era ebyetaagisa eby’obulamu obw’amagezi, ng’obwenkanya n’obwesimbu bwe biri. Ate ku ludda olulala, amalala, obuluvu, n’omululu, butabanguko bunene obw’emmeeme, kukozesa bubi kunene okw’amagezi gaffe, era bikontana ne Katonda, ng’obukumpanya n’obutaba mwesigwa bwe biri. Obubbi n’obutaba mwesigwa birabika, mazima, eri amaaso ga bannabulijjo, okuba ebibi ebinene okusingawo, kubanga birumya nnyo ekibiina ky’abantu, era bibonerezebwa nnyo amateeka g’abantu. Naye bwe tunaatunuulira abantu mu ndowooza ey’awaggulu, ng’ekibiina kya Katonda eky’ebitonde eby’amagezi, ebirina okumugulumiza olw’okukozesa obulungi amagezi gaabyo, n’olw’okukola nga bituukagana n’entegeka y’obutonde bwabyo, tujja kusanga nti buli mutima ogukontana mu ngeri y’emu n’amagezi n’entegeka, oguwakanya ebigendererwa bya Katonda n’entegeka Ze, era ogutabula obulungi n’ekitiibwa ky’ensi ey’amagezi, kibi mu ngeri y’emu mu muntu, era kya kwenyinyalwa mu ngeri y’emu eri Katonda.

Kino kyanditulaze nti ekibi ky’obuluvu kifaanana ekibi ky’obutaba mwesigwa, era kitufuula ab’okunyiigirwa ennyo Katonda mu ngeri y’emu.

Era nate: bwe tunaatunuulira abantu mu ndowooza endala esingawo, ng’ekibiina ekyanunulibwa eky’emyoyo egyagwa, egyabatizibwa mu kussa ekimu n’Omwana wa Katonda; okuba yeekaalu z’Omwoyo Omutukuvu; okubeera abalamu ng’okuluŋŋamya Kwe okutukuvu bwe kuli; okuwaayo eri Katonda ssaddaaka ey’amagezi ey’obulamu obwetoowaze, obutya Katonda, era obwebaza; okwerongoosa okuva mu butabanguko bw’okugwa kwabwe; okukozesa obulungi engeri ez’ekisa, balyoke babe abaana ab’ekitiibwa ekitaggwaawo; bwe tunaatunuulira abantu mu kitangaala kino eky’amazima, olwo tujja kusanga nti emitima gyonna egikontana n’ekibiina kino ekitukuvu, egiri okukozesa obubi okusaasira kuno okutakoma, ebikolwa byonna ebitufuula obutafaanana Kristo, ebiswaza omubiri Gwe, ebikozesa obubi engeri ez’ekisa, era ebiwakanya essuubi lyaffe ery’ekitiibwa, birina buli kintu ekiyinza okutufuula ab’okwenyinyalwa eri Katonda emirembe gyonna. N’olwekyo wadde amalala n’obuluvu, n’ebibi ebirala eby’engeri eyo, tebirumya kibiina kya bantu ng’obukumpanya n’obutaba mwesigwa bwe bikola; naye birumya ekibiina ekyo, era biwakanya ebigendererwa ebyo, ebisinga obukulu n’ekitiibwa mu maaso ga Katonda okusinga ebibiina byonna ebikwata ku nsi eno.

N’olwekyo tewali kiyinza kuba kya bulimba okusinga okulowooza, nti olw’okuba tuli bantu ab’ekyama, abateetikkanga buvunaanyizibwa wadde omulimu gwonna ogw’obulamu, n’olwekyo tuyinza okubeera mu ddembe eddene, okwekkusa mu kwegomba kwaffe, n’obutafaayo nnyo ku mirimu egy’okutya Katonda n’obutukuvu; kubanga kwe kwewolereza okulungi okwe kumu eri obukumpanya n’obutaba mwesigwa. Kubanga oyo akozesa obubi amagezi ge, eyeekkiriza okwegomba okubi n’obuluvu, era n’alagajjalira okukola ekitundu eky’amagezi era eky’ensonga eky’Omukristaayo ow’amazima, alina buli kintu mu bulamu bwe ekimufuula ow’okukyayibwa Katonda, ekisangibwa mu bukumpanya n’obutaba mwesigwa.

N’olwekyo, bw’olonda okuba omuluvu omugayaavu okusinga okuba atali mwesigwa; bw’olonda okubeera mu kwegomba okubi n’obuluvu, okusinga okulumya muliraanwa wo mu bintu bye; tewetegekedde bulungi kuganja mu maaso ga Katonda okusinga oyo alonda okubba ennyumba okusinga okubba ekkanisa.

Kubanga okukozesa obubi obutonde bwaffe bujeemu bunene eri Katonda, ng’okulumya muliraanwa waffe; era oyo abulwa okutya Katonda, akoze ebingi okwezikiriza, nga oyo abulwa obwesimbu eri abantu. N’olwekyo buli nsonga eraga nti kyetaagisa abantu bonna mu mbeera zonna ez’obulamu okuba abeesimbu ddala, eraga nti kyetaagisa mu ngeri y’emu abantu bonna mu mbeera zonna ez’obulamu okuba abatukuvu ddala era abatya Katonda, n’okukola ebintu byonna mu ngeri esaanira ekitiibwa kya Katonda.

Era nate: ensonga endala ey’okulaga nti amadaala gonna ag’abantu gateekwa okuba amatukuvu bwe gatyo era agewaddeyo eri Katonda mu bulamu bwabwe obwa bulijjo, mu kukozesa buli kintu kye beesiimamu, eyinza okuggyibwa mu buvunaanyizibwa bwaffe obw’okusaba.

Kikkirizibwa nti okusaba buvunaanyizibwa obukwata ku mbeera zonna n’embeera z’abantu: kale bwe tunoonyereza ensonga y’ekyo, lwaki tewali mbeera ya bulamu esonyiyibwa okusaba, tujja kusanga nga ye nsonga ennungi y’emu lwaki buli mbeera ey’obulamu erina okufuulibwa embeera ey’okutya Katonda n’obutukuvu mu bitundu byayo byonna.

Kubanga ensonga lwaki tulina okusaba Katonda, n’okumugulumiza n’ennyimba, ne zabbuli ez’okwebaza, y’eno, kubanga tulina okubeera abalamu eri Katonda yekka, n’okumugulumiza mu ngeri zonna ezisoboka. Si lwa kuba nti ettendo ly’ebigambo, oba ebigambo by’okwebaza, bisingako okuba ebitundu by’okutya Katonda, oba bisingako okuba okusinza Katonda okusinga ebintu ebirala; wabula kubanga ngeri ezisoboka ez’okulaga okwesigama kwaffe ku Katonda, obuwulize bwaffe n’okwewaayo kwaffe gy’ali. Kale bwe kiba nga eno y’ensonga y’ettendo n’okwebaza okw’ebigambo eri Katonda, kubanga tulina okubeera abalamu eri Katonda mu ngeri zonna ezisoboka, olwo kiddirira mu lwatu, nti tuteekwa mu ngeri y’emu okusinza n’okugulumiza Katonda mu bikolwa ebirala byonna ebiyinza okufuulibwa ebikolwa eby’okutya Katonda n’obuwulize gy’ali. Era, ng’ebikolwa bwe bisinga ennyo amakulu okusinga ebigambo, kiteekwa okuba okusinza Katonda okusiimibwa ennyo okusingawo, okumugulumiza mu bikolwa byonna eby’obulamu bwaffe obwa bulijjo, okusinga n’ebigambo ebitono byonna mu biseera ebimu.

Bwe kityo, singa Katonda alina okusinzibwa n’ebigambo by’okwebaza, oyo eyeekolera etteeka ery’okumatira n’okwebaza mu buli kitundu n’ekibaawo mu bulamu bwe, kubanga kiva eri Katonda, atendereza Katonda mu ngeri esinga ennyo obugulumivu okusinga oyo alina ekiseera ekimu ekyateekebwawo eky’okuyimba zabbuli. Oyo atayaŋŋanga kwogera kigambo kitali kya kisa, oba okukola ekintu ekitali kya magezi, kubanga alowooza nti Katonda ali buli wamu, akola okwewaayo okusinga obulungi okusinga oyo atayaŋŋanga kusubwa Kkanisa. Okubeera mu nsi ng’omugwira era omutambuze, ng’okozesa ebisanyusa byayo byonna ng’atabikozesa, ng’ofuula ebikolwa byaffe byonna amadaala mangi agatutwala eri obulamu obusingako obulungi, kwe kuwaayo eri Katonda ssaddaaka esinga obulungi okusinga ebigambo byonna eby’essaala entukuvu era ez’omu ggulu.

Okuba abeetoowaze mu bikolwa byaffe byonna, okwewala buli ngeri ya malala n’obutaliimu, okuba abawombeefu era abeetoowaze mu bigambo byaffe, ebikolwa, eby’okwambala, enneeyisa, n’ebigendererwa, nga tugoberera Omulokozi waffe omutendereze, kwe kusinza Katonda mu ngeri esinga obugulumivu okusinga abo abalina ebiseera byokka eby’okufukamira wansi mu kwewaayo. Oyo amatira n’ebyetaago, alyoke awe ebisigadde abo ababyetaaga; atayaŋŋanga kusaasaanya nsimbi zonna mu busirusiru, kubanga azitwala nga ttalanta okuva eri Katonda erina okukozesebwa nga Ye bw’ayagala, atendereza Katonda n’ekintu ekisinga ekitiibwa okusinga ennyimba ez’ettendo.

Oyo alina ebiseera ebyateekebwawo eby’okukozesa essaala ez’amagezi era ez’okutya Katonda, akola ekyokulabirako ekisaanidde eky’okwewaayo; naye oyo ateekkiriza biseera, wadde ebifo, wadde ebikolwa, okuggyako ebyo ebituukagana ddala n’amagezi n’obutukuvu, asinza obutonde bwa Katonda n’okwewaayo okusinga okuba okw’amazima era okunywevu. Kubanga ani atamanyi, nti kisinga okuba omulongoofu era omutukuvu, okusinga okwogera ku bulongoofu n’obutukuvu? Weewaawo, ani atamanyi, nti omuntu talina kubalibwa nga mulongoofu, oba mutukuvu, oba mutuukirivu, okusukka nga bw’ali omulongoofu, era omutukuvu, era omutuukirivu mu bulamu bwe obwa bulijjo? Naye kino bwe kiba kyeyoleka, olwo era kyeyoleka, nti kisinga okuba omutukuvu, okusinga okuba n’essaala entukuvu.

N’olwekyo essaala ziri wala nnyo okuba okwewaayo okumala, ne kiba nti bye bitundu byakwo ebisinga obutono. Tulina okutendereza Katonda n’ebigambo n’essaala, kubanga ngeri esoboka ey’okugulumiza Katonda, eyatuwa obusobozi ng’obwo, obuyinza okukozesebwa bwe butyo. Naye kale ng’ebigambo bwe biri ebintu ebitono mu byo byokka, ng’ebiseera eby’okusaba bwe biri ebitono, bwe bigeraageranyizibwa n’obulamu bwaffe obusigadde; bwe kityo okwewaayo okuli mu biseera n’ebigambo by’okusaba kintu kitono nnyo, bwe kugeraageranyizibwa n’okwewaayo okwo okulina okulabikira mu buli kitundu ekirala n’embeera ey’obulamu bwaffe.

Era nate: nga bwe kiri ekyangu okusinza Katonda n’ebigambo ebyateekebwawo, n’okukuuma ebiseera eby’okubimuwa, bwe kityo kwe kutya Katonda okw’engeri esinga obutono. Ate ku ludda olulala, nga bwe kisinga obuzibu okusinza Katonda n’ebintu byaffe, okumuwa ekitiibwa n’okukozesa obulungi obudde bwaffe, okumuwa ssaddaaka etakoma ey’okwefiiriza n’okwefuga; nga bwe kyetaaga okutya Katonda okusingawo okulya n’okunywa olw’ebigendererwa byokka ebiyinza okugulumiza Katonda, obuteetikka mulimu gwonna, wadde okukkiriza okwesanyusa kwonna, okuggyako we tuyinza okukola mu Linnya lya Katonda; nga bwe kisinga obuzibu okuwaayo ssaddaaka emitima gyaffe gyonna emivundu, okutereeza okwegomba kwaffe kwonna, n’okufuula okutya Katonda etteeka n’ekipimo ky’ebikolwa byonna eby’obulamu bwaffe obwa bulijjo; bwe kityo okwewaayo okw’engeri eno buweereza obusiimibwa ennyo Katonda okusingawo, okusinga ebigambo ebyo eby’okwewaayo bye tumuwa oba mu Kkanisa oba mu kisenge kyaffe eky’ekyama.

Buli musomi ow’amagezi ajja kutegeera mangu nti sigenderera kukendeeza ku muwendo omutuufu era omunene ogw’essaala, oba za lwatu oba za kyama; wabula okumulaga bulazi nti mazima kitundu kitono nnyo eky’okwewaayo, bwe zigeraageranyizibwa n’obulamu obwewaddeyo eri Katonda.

Okulaba kino mu kitangaala ekisingawo okutangaala, ka tulowooze nti omuntu alina ebiseera ebyateekebwawo eby’okutendereza Katonda ne zabbuli n’ennyimba, era nga mukakali mu kubikuuma; ka tulowooze era, nti mu bulamu bwe obwa bulijjo talina mirembe era teyeesiima, ajjudde okwemulugunya n’okwekubira enduulu ku buli kintu, tasanyuka okuggyako nga bwe kigwa, ng’omutima gwe bwe gumutwala, wabula nga yeemulugunya era nga yeerasaasa ne ku biseera by’omwaka byennyini, era ng’alina ekintu ky’atayagala mu buli kimutuukako.

Kale, oyinza okulowooza ku kintu kyonna ekisinga obusirusiru n’obutaba na magezi okusinga empisa ng’eno? Omuntu ng’oyo alina kubalibwa ng’eyeebaza Katonda, kubanga alina ebigambo by’ettendo by’amuwa? Weewaawo, tekikakafu nti ebigambo by’ettendo ng’ebyo biteekwa okuba ewala nnyo okuba okwewaayo okusiimibwa Katonda, ne kiba nti biteekwa okukyayibwa ng’eky’omuzizo? Kale obusirusiru bw’olaba mu kyokulabirako kino, bwe bumu mu kitundu ekirala kyonna eky’obulamu bwaffe; obulamu bwaffe obwa bulijjo bwe buba nga bukontana n’essaala zaffe, gwe muzizo gwe gumu ng’ennyimba ez’okwebaza mu kamwa k’abeemulugunya.

Amaviivi agafukamidde, ng’oyambadde amalala; okwegayirira okw’omu ggulu, ng’otereka eby’obugagga ku nsi; okwewaayo okutukuvu, ng’obeera mu busirusiru bw’ensi; essaala ez’obuwombeefu n’okusaasira, ng’omutima gwo gwe gutuula amalala n’obusungu; essaawa ez’okusaba, ng’owaayo ennaku n’emyaka eri okwesanyusa okw’obwereere, okukyala okutaliimu nsa, n’amasanyu ag’obusirusiru; buweereza bwa busirusiru era obutasiimibwa Katonda, ng’ebigambo by’okwebaza okuva eri omuntu abeera mu kwerasaasa n’obutamatira.

N’olwekyo, okuggyako ng’engeri y’obulamu bwaffe eya bulijjo etuukagana n’omwoyo ogwa bulijjo ogw’essaala zaffe, essaala zaffe ziri wala nnyo okuba eddaala ery’amazima oba erimala ery’okwewaayo, ne kiba nti zifuuka omulimu gw’emimwa ogutaliimu, oba, ekisingawo obubi, obunnanfuusi obweyoleka.

N’olwekyo, nga bwe tulina okufuula omwoyo n’omutima gw’essaala zaffe okuba omwoyo n’omutima ogwa bulijjo ogw’obulamu bwaffe, kino kiyinza okutukakasa nti amadaala gonna ag’abantu galina okufuba n’okuyaayaanira okutuukirira okwe kumu okusingirayo ddala okw’obulamu obw’Ekikristaayo. Kubanga ng’Abakristaayo bonna bwe balina okukozesa okwewaayo okutukuvu era okw’omu ggulu okwe kumu, nga bonna bwe balina okusaba n’obunyiikivu bwe bumu olw’Omwoyo wa Katonda, bwe kityo bukakafu obumala nti amadaala gonna ag’abantu galina, nga bwe gasobola okukoma, okufuula obulamu bwago okutuukagana n’Omwoyo oyo omu, gwe bonna balina okusaba.

N’olwekyo, nga bwe kiri ekikakafu nti obutukuvu bwe bumu obw’essaala bwetaaga obutukuvu bwe bumu obw’obulamu, bwe kityo bwe kiri ekikakafu, nti Abakristaayo bonna bayitibwa eri obutukuvu bwe bumu obw’obulamu.

Omujaasi, oba omusuubuzi, tayitibwa kuweereza ku kyoto, oba kubuulira Njiri; naye buli mujaasi oba musuubuzi ateekwa okuba eyeewaddeyo eri Katonda, omwetoowaze, omutukuvu, era ow’ebirowoozo eby’omu ggulu, mu bitundu byonna eby’obulamu bwe obwa bulijjo, nga omukulembeze w’eddiini bw’ateekwa okuba omunyiikivu, omwesigwa, era omukozi ennyo, mu bitundu byonna eby’omulimu gwe.

Era bino byonna olw’ensonga eno emu eyeeyoleka, kubanga abantu bonna balina okusaba olw’obutukuvu bwe bumu, amagezi, n’emitima egy’obwakatonda, n’okwefuula abasaanira nga bwe basobola Eggulu lye limu.

N’olwekyo abantu bonna, nga bantu, balina omulimu gumu era gwe gumu omukulu, okukola ng’obulungi bw’obutonde bwabwe obw’amagezi bwe bwetaaga, n’okufuula amagezi n’entegeka etteeka ly’ebigendererwa byabwe byonna n’ebikolwa. Abakristaayo bonna, nga Bakristaayo, balina okuyitibwa kumu era kwe kumu, okubeera abalamu ng’obulungi bw’omwoyo gw’Ekikristaayo bwe buli, n’okufuula ebiragiro eby’awaggulu eby’Enjiri etteeka n’ekipimo ky’emitima gyabwe gyonna mu bulamu obwa bulijjo. Ekintu ekimu ekyetaagibwa eri omu, kye kintu ekimu ekyetaagibwa eri bonna.

Omusuubuzi takyalina kutereka by’obugagga ku nsi; omujaasi takyalina kulwanira kitiibwa; omuyivu omukulu takyalina kwenyumiriza mu buziba bw’amagezi; wabula bonna bateekwa n’omwoyo gumu “okubala byonna ng’okufiirwa, olw’obulungi bw’okutegeera Kristo Yesu.” [Abafiripi 3:8]

Nnyabo ow’ekitiibwa ateekwa okuyigiriza amaaso ge okukaaba, n’okwambala obwetoowaze. Omwami ow’empisa ennungi ateekwa okuwaanyisa ebirowoozo ebisanyufu eby’amagezi amangi n’okwegomba, olw’omutima ogumenyese era oguboneredde. Omuntu ow’ekitiibwa ateekwa okulekayo ekitiibwa ky’obuzaale bwe, okutuuka n’okwetwala ng’ow’ennaku okutuusa lw’alizaalibwa omulundi ogwokubiri. Abaweereza bateekwa okutwala obuweereza bwabwe ng’obukoleddwa Katonda. Bakama bateekwa okutwala abaweereza baabwe nga baganda baabwe mu Kristo, abalina okuyisibwa ng’ebitundu bannaabwe eby’omubiri gwa Kristo ogw’ekyama.

Abawala abato bateekwa oba okwewaayo eri okutya Katonda, okusaba, okwefiiriza, n’emirimu gyonna emirungi, mu mbeera y’obulamu obw’obuwala obutali bufumbo; oba okufumbirwa, babeere abatukuvu, abeefuga, era ab’amagezi mu kulabirira amaka, nga bakuza abaana baabwe mu kutya Katonda, obwetoowaze, n’okwewaayo, era nga bayitirira mu mirimu gyonna emirala emirungi, nga embeera yaabwe n’obusobozi bwabwe bwe bikoma. Tebalina kulonda kintu kirala, wabula bateekwa okwewaayo eri Katonda mu emu ku mbeera zino. Bayinza okulonda obulamu obw’obufumbo, oba obutali bufumbo; naye tekirekeddwa ku kulonda kwabwe, oba balifuula embeera emu oba endala okuba embeera ey’obutukuvu, obwetoowaze, okwewaayo, n’emirimu emirala gyonna egy’obulamu obw’Ekikristaayo. Tekirekeddwa mu buyinza bwabwe, kubanga balina obugagga, oba baazaalibwa bazadde bagagga, okwegabanya wakati wa Katonda n’ensi, oba okwetwalira amasanyu ng’ago obugagga bwabwe bwe busobola okubawa, okusinga bwe kikkirizibwa gye bali okuba abalongoofu era abeegendereza ebiseera ebimu, n’ebiseera ebirala obutaba bwe batyo.

Tebalina kulowooza nti eddiini eyinza kubakuumira mpisa nnungi zenkana wa mu maaso g’abantu, oba engeri gye bayinza okugattako okwewaayo ku bulamu obutaliimu nsa, obutaliimu, era obw’obulalu; wabula bateekwa okutunuulira mu mwoyo n’omutima gw’essaala zaabwe, mu butonde n’ekigendererwa ky’Obukristaayo; olwo bajja kusanga nti, ka babe bafumbo oba si bafumbo, balina omulimu gumu gwokka mu mikono gyabwe; okuba ab’amagezi, n’abatya Katonda, n’abatukuvu, si mu ngeri ntono n’ebigambo by’okusinza, wabula mu ndowooza yonna ey’ebirowoozo byabwe, mu ngeri yonna ey’enneeyisa yaabwe yonna, ne mu ngeri ya buli lunaku ey’obulamu obwa bulijjo.

Abavubuka ab’ekitiibwa bateekwa okulowooza ku ekyo Omulokozi waffe omutendereze kye yagamba omuvubuka ow’ekitiibwa mu Njiri; yamugamba okutunda byonna bye yalina, n’okubiwa abaavu. Kale wadde ekigambo kino tekiwaliriza bantu bonna kutunda byonna, naye mazima kiwaliriza abantu aba buli ngeri okukozesa obugagga bwabwe bwonna mu ngeri ez’amagezi, ez’ensonga, era ez’okusaasira, eziyinza okulaga ekimala nti byonna bye balina biwongeddwa eri Katonda, era nti tewali kitundu kyabyo kiziyizibwa baavu okusaasaanyizibwa mu nsaasaanya eteetaagisa, etaliimu, era ey’obusirusiru.

N’olwekyo, abavubuka ab’ekitiibwa bwe beeteerawo obulamu obw’amasanyu n’okwekkusa, bwe basaasaanya obugagga bwabwe mu bulamu obw’ebinyumu, mu kwejalabya n’obutefuga, mu kitiibwa n’amagaali, mu masanyu n’okwesanyusa, mu mizannyo n’okukuba zaala, n’ebimatiza ebirala eby’obukaba eby’okwegomba kwabwe okw’obusirusiru, balina ensonga y’emu okwetwala nga Bamalayika, nga bwe balina okwetwala ng’abayigirizwa ba Kristo.

Bakakase nti gwe mulimu gumu gwokka ogw’omwami ow’ekitiibwa Omukristaayo, okweyawula olw’emirimu emirungi, okwatiikirira mu mpisa ennungi ezisinga obugulumivu ez’Enjiri, okugumiikiriza obutamanya n’obunafu bwa bannabulijjo, okuba mukwano era omuyambi eri bonna ababeera okumwetooloola, okubeera ku ntikko ezisingirayo ddala ez’amagezi n’obutukuvu, n’okulaga mu bulamu bwe bwonna obukulu bw’ebirowoozo obw’amazima obw’eddiini. Bateekwa okuyaayaanira ekitiibwa ng’ekyo, kye bandiyize nga balaba Yesu omutendereze, era obutalaga mwoyo mulala gwa mwami wa kitiibwa, okuggyako ogwo gwe bandifunye nga babeera n’Abatume abatukuvu. Bateekwa okuyiga okwagala Katonda n’omutima gwabwe gwonna, n’emmeeme yaabwe yonna, n’amaanyi gaabwe gonna, ne muliraanwa waabwe nga bwe beeyagala; olwo baba n’obukulu bwonna n’okweyawula kwonna kwe bayinza okuba nakwo wano, era basaanira essanyu eritaggwaawo mu Ggulu oluvannyuma.

Bwe kityo mu madaala gonna n’embeera zonna, oba ez’abasajja oba ez’abakazi, buno bwe butukuvu obumu obwa bulijjo, obulina okuba obulamu obwa bulijjo obw’Abakristaayo bonna.

Omusuubuzi talina kulekera mukulembeze wa ddiini kwewaayo, wadde omukulembeze w’eddiini okulekera omupakasi obwetoowaze; abakazi ab’obugagga tebalina kulekera bakazi baavu bannaabwe kuba ba magezi, abalongoofu, abakola emirimu mu maka, okwewunda n’engoye ezisaanidde, n’okwegendereza, n’okwefuga; wadde abakazi abaavu okulekera abagagga okugenda mu kusinza n’okuweereza Katonda. Abantu abakulu bateekwa okwatiikirira olw’obwavu obw’amazima mu mwoyo; n’abantu ab’embeera eya wansi era ey’ennaku bateekwa okusanyuka ennyo mu Katonda.

Omuntu ow’amaanyi n’obuyinza alina okusonyiwa n’okusabira abalabe be, n’omuntu atalina musango abonaabona, asibiddwa mu njegere mu kkomera, ateekwa, nga Pawulo ne Siira, mu ttumbi okuyimba ennyimba ez’okutendereza Katonda. Kubanga Katonda alina okugulumizibwa, obutukuvu bulina okukolebwa, n’omwoyo gw’eddiini gulina okuba omwoyo ogwa bulijjo ogwa buli Mukristaayo, mu buli mbeera n’embeera ey’obulamu.

Kubanga Omwana wa Katonda teyava waggulu okugattako engeri ey’okungulu ey’okusinza ku ngeri ez’enjawulo ez’obulamu eziri mu nsi, n’alyoka aleka abantu okubeera nga bwe baali emabega, mu mitima n’ebisanyusa ng’ebyo emisono n’omwoyo gw’ensi bye bikkiriza; wabula nga bwe yakka okuva mu Ggulu nga wa bwakatonda ddala era ow’omu ggulu mu butonde Bwe, bwe kityo kyali kuyita bantu eri obulamu obw’obwakatonda era obw’omu ggulu; eri enkyukakyuka esinga obugulumivu ey’obutonde bwabwe n’emitima gyabwe; okuzaalibwa omulundi ogwokubiri olw’Omwoyo Omutukuvu; okutambulira mu magezi n’ekitangaala n’okwagala kwa Katonda, n’okumufaanana nga bwe basobola okukoma; okulekayo amakubo gonna ag’ensi agasinga okulabika obulungi, oba ag’obukulu, emirimu, oba amasanyu; eri okutta okwegomba kwabwe kwonna okusinga okubanyumira; n’okubeera mu magezi, n’obulongoofu, n’obutukuvu ng’ebyo, ebiyinza okubafuula abasaanira okuba ab’ekitiibwa mu kwesiima mu Katonda emirembe gyonna.

N’olwekyo, buli kintu eky’obusirusiru, eky’ekisesa, ekitaliimu, oba eky’oku nsi, oba eky’obuluvu, mu bulamu bw’Omukristaayo, kye kintu ekitasaanidde kubaawo; libala era bucaafu obulina okunaazibwawo n’amaziga ag’okwenenya. Naye ekintu kyonna eky’engeri eno bwe kiyita mu bulamu bwaffe bwonna, bwe tweekkiriza mu bintu ebitaliimu, eby’obusirusiru, oba eby’obuluvu, tulekayo okwatula kwaffe.

Kubanga nga bwe kiri ekikakafu nti Yesu Kristo yali magezi n’obutukuvu, nga bwe kiri ekikakafu nti yajja okutufuula okumufaanana, n’okubatizibwa mu Mwoyo We, bwe kityo bwe kiri ekikakafu, nti tewali ayinza kugambibwa nti akuuma okwatula kwe okw’Ekikristaayo, okuggyako abo, nga bwe basobola okukoma, ababeera mu bulamu obw’amagezi era obutukuvu era obw’omu ggulu. Kino, era kino kyokka, bwe Bukristaayo; obutukuvu mu buli kitundu ky’obulamu, amagezi ag’omu ggulu mu bikolwa byaffe byonna, nga tetugoberera mwoyo na mutima gw’ensi, wabula nga tufuula ebisanyusa byonna eby’ensi engeri ez’okutya Katonda n’okwewaayo eri Katonda.

Naye kaakano, embeera eno ey’omutima ogwewaddeyo eri Katonda bw’eba, empisa zino ez’obutukuvu obw’omunda bwe ziba, eddiini ey’amazima, olwo eddiini ey’amazima buvunaanyizibwa era ssanyu mu ngeri y’emu eri amadaala gonna ag’abantu; kubanga tewali kigiwolereza eri omu, ekitali kiwolereza kye kimu eri embeera zonna ez’abantu.

Bwe kiba nga ssanyu era kitiibwa eri omulabirizi okubeera mu mwoyo guno ogwewaddeyo eri Katonda, ng’ajjudde emitima gino emitukuvu, ng’akola buli kintu ng’akikolera Katonda, kitiibwa era ssanyu mu ngeri y’emu eri abasajja n’abakazi bonna, ka babe bavubuka oba bakadde, okubeera mu mwoyo gwe gumu. Era buli asobola okuzuula ensonga zonna lwaki omulabirizi ow’edda yandyemalidde ku bintu bya Katonda, ng’afuula obulamu bwe bwonna okukola okusingirayo ddala okw’okutya Katonda, amagezi, n’okwewaayo, ajja kuzisanga nga nsonga nnyingi lwaki naye, nga bw’asobola okukoma, asaanidde okukola bw’atyo.

Bw’ogamba nti omulabirizi ateekwa okuba ekyokulabirako ekyatiikirira eky’obutukuvu obw’Ekikristaayo, olw’okuyitibwa kwe okw’awaggulu era okutukuvu, ogamba bulungi. Naye bw’ogamba nti kimugasa nnyo okuba ekyokulabirako okusinga bwe kikugasa, okyamye nnyo: kubanga tewali kifuula madaala agasingirayo ddala ag’obutukuvu okwegombebwa omulabirizi, ekitagafuula okwegombebwa mu ngeri y’emu buli muvubuka wa buli maka.

Kubanga okutya Katonda okw’awaggulu, okwewaayo okungi, n’okukozesa buli kintu mu ngeri ey’eddiini, kitiibwa era ssanyu ery’embeera emu ey’obulamu, nga bwe kiri ery’endala.

Lowooza bulowooza mu birowoozo byo omwoyo gw’okutya Katonda gw’owandyagadde omulabirizi asinga obulungi mu nsi abe nagwo, nga bw’owandyagadde ayagale Katonda, nga bw’owandyagadde agoberere obulamu bw’Omulokozi waffe n’Abatume Be, nga bw’owandyagadde abeere waggulu w’ensi, ng’ayakaayakana mu by’okulabirako byonna eby’obulamu obw’omu ggulu, olwo oba ozudde omwoyo ogwo gw’osaanidde okufuula omwoyo gw’obulamu bwo ggwe kennyini.

Nsaba buli musomi asigale akaseera ku kufumiitiriza kuno, era oboolyawo ajja kufunamu okukakasibwa okusinga bw’alowooza. Buli muntu ayinza okugamba nga bw’ayagala abantu abamu okuba abalungi era abatya Katonda; buli muntu amanyi nga bwe kiri ekya magezi era eky’ensonga omulabirizi okuba waggulu ddala w’ensi, n’okuba ekyokulabirako ekyatiikirira eky’okutuukirira okw’Ekikristaayo; amangu ddala nga olowoozezza ku mulabirizi ow’amagezi era ow’edda, olowooza ku ddaala erimu ery’awaggulu ery’okutya Katonda, ekyokulabirako ekiramu eky’emitima gyonna emitukuvu gy’osanga nga ginnyonnyoddwa mu Njiri.

Kale, bwe weebuuza nti, Kintu ki ekisinga essanyu omukulembeze w’eddiini omuvubuka ky’ayinza okukola? Ojja kuwalirizibwa okuddamu, nti tewali kiyinza kumuleetera ssanyu n’ekitiibwa bwe kityo, nga okufaanana omulabirizi oyo omutukuvu ennyo.

Bw’oneeyongera n’obuuza nti, Kintu ki ekisinga essanyu omuvubuka yenna ow’ekitiibwa oba bannyina kye bayinza okukola? Okuddamu kuteekwa okuba kwe kumu; nti tewali kiyinza kubaleetera ssanyu oba kitiibwa bwe kityo nga okubeera mu mpisa ng’ezo ez’okutya Katonda, mu kukola ng’okwo obulamu obw’obwakatonda, nga omulabirizi ono omulungi omukadde bw’akola. Kubanga buli kintu ekinene era eky’ekitiibwa mu ddiini, kye kitiibwa eky’amazima ekya buli musajja oba mukazi, nga bwe kiri ekitiibwa ky’omulabirizi yenna. Bwe kiba nga amadaala ag’awaggulu ag’okwagala Katonda, okusaasira okubuubuuka, obulongoofu obutaliiko bbala, okwagala eby’omu ggulu, okwefuga okutakoma, okwewaayo okw’emirundi emingi, ye ngeri y’obulamu esinga obulungi n’essanyu eri Omukristaayo yenna, bwe kiri bwe kityo eri buli Mukristaayo.

Lowooza nate: singa wandirabye omulabirizi mu bulamu bwe bwonna ng’abeera wansi w’empisa ze, ng’agoberera emitima gyonna egy’obusirusiru egy’ensi, era ng’afugibwa ebimweraliikiriza n’ebimutiisa bye bimu ebifuga abantu abataliimu era ab’ensi, wandimulowoozezza otya? Wandirowoozezza nti alina omusango gw’ensobi ntono yokka? Nedda, wandimuvumiridde ng’akyamye mu ekyo ekitali kisinga bukulu kyokka, wabula ensonga yokka enkulu emukwatako. Sigala akaseera mu kufumiitiriza kuno, okutuusa ebirowoozo byo lwe binaakakasa ddala nga bwe kiri ensobi ey’ennaku omulabirizi okubeera mu bulamu obutafaayo era obw’ensi.

Ng’okyalowooza mu ngeri eno, kyusa ebirowoozo byo eri abamu ku b’omanyi, muganda wo oba mwannyoko, oba omuvubuka yenna. Kale, bw’olaba nti engeri y’obulamu bwabwe eya bulijjo tetuukagana na njigiriza za Njiri, bw’olaba nti engeri yaabwe ey’obulamu teyinza kugambibwa nti kwe kufuba okw’amazima okuyingira mu mulyango omufunda, olaba ekintu ky’olina okuvumirira, mu ddaala lye limu, era olw’ensonga ze zimu. Tebakola nsobi ntono, wabula bakyamye mu ekyo kye kyabwe kyonna, era bakyamye ku ssanyu lyabwe ery’amazima, nga omulabirizi oyo bw’akyama, alagajjalira emirimu egy’awaggulu egy’okuyitibwa kwe. Kozesa okulowooza kuno ku ggwe kennyini; bwe weesanga ng’obeera mu bulamu obw’obugayaavu, obw’okwekkusa, obutaliimu, ng’olonda okusinga okumatiza okwegomba kwo okusinga okubeera ng’enjigiriza z’Obukristaayo bwe ziri, n’okukola ebiragiro ebyeyoleka ebya Mukama waffe omutendereze, olina obuzibe bwonna obwo n’obutaba na magezi okweteekako, bw’oyinza okuteeka ku mulabirizi yenna atali mutereevu.

Kubanga empisa zonna ennungi ez’obulamu obw’Ekikristaayo, obulongoofu bwabwo obutuukiridde, emitima gyabwo egy’omu ggulu, lye tteeka lyokka ery’obulamu bwo, nga bwe liri etteeka lyokka ery’obulamu bw’omulabirizi. Bw’olagajjalira emitima gino emitukuvu, bw’otogiyaayaanira n’obunyiikivu, bw’oteweeraga ng’ekyokulabirako ekirabika ekya gyo, oba ogudde okuva ku ssanyu lyo ery’amazima, oba mulabe munene eri ggwe kennyini era olonze bubi, nga omulabirizi oyo, alonda okusinga okugaggawaza amaka ge okusinga okufaanana Omutume. Kubanga tewali nsonga lwaki osaanidde okulowooza nti obutukuvu obusingirayo ddala, emitima egisinga okuba egy’omu ggulu, bwe buvunaanyizibwa n’essanyu ly’omulabirizi, etali nsonga nnungi y’emu lwaki osaanidde okulowooza nti emitima gye gimu bwe buvunaanyizibwa n’essanyu ly’Abakristaayo bonna. Era nga omulabirizi asinga amagezi mu nsi bw’ali oyo abeera ku ntikko ezisingirayo ddala ez’obutukuvu, asinga okuba ekyokulabirako mu kukola kwonna okw’obulamu obw’obwakatonda, bwe kityo omuvubuka asinga amagezi, omukazi asinga amagezi, ka abe mufumbo oba si mufumbo, ye oyo abeera mu madaala agasingirayo ddala ag’obutukuvu obw’Ekikristaayo, ne mu kukola kwonna okw’obulamu obw’obwakatonda era obw’omu ggulu.

Omalirizza Okulaga emitendera gyonna n’amadaala gonna ag’abasajja n’abakazi, ab’emyaka gyonna, nga bwe balina okwewaayo eri Katonda

Ekyayita Ekiddako