Okukoowoola eri Abatannakyuka
Okubuulira III

Essuula 5 · eddakiika 31 ez’okusoma · eddakiika 40 ez’okuwuliriza

Okubuulira III

Ezeekyeri 33:11.

Bategeeze nti, ‘Nga bwe ndi omulamu, bw’ayogera Mukama Katonda, sisanyukira kufa kw’abakozi ba bibi, wabula bo okukyuka ne bava mu kkubo lyabwe ebbi ne baba balamu. Mukyuke, mukyuke okuva mu makubo gammwe amabi. Lwaki mufa, mmwe ennyumba ya Isirayiri?’

KYANNYONNYOLWA, era ne kikakasibwa, nti Katonda asanyukira abantu okukyuka n’okulokolebwa, naye tasanyukira kufa kwabwe wadde okuzikirira kwabwe. Yandisinze okwagala bakyuke babe balamu, okusinga okweyongerayo ne bafa:—Era aleme kulekera muntu kwekwasa kwonna okukibuusabuusa, Mukama yakikakasa gye tuli n’ekirayiro kye. Weewaawo, n’okusingawo, Katonda ayagalira ddala nnyo aboonoonyi okukyuka, n’addiŋŋana ebiragiro bye n’okubuulirira kwe n’amaanyi, Mukyuke, mukyuke.

Bwe tumaze okunnyonnyola n’okukozesa buli emu ku nsonga zino, katutuuke ku njigiriza eddako, tuwulire n’ensonga zammwe.

Enjigiriza 6. Mukama yeetoowaza okuteesa n’aboonoonyi abatannakyuka ku nsonga eno, n’okubabuuza lwaki baagala okufa.

Eno nkaayana ya kyewuunyo, ku nsonga ekaayanirwa ne ku abo abakaayana.

1. Ensonga oba ekibuuzo ekireeteddwa okukaayanirwa kye kino: “Lwaki abantu ababi beezikiriza bokka?” Oba, “Lwaki basinga kwagala kufa okusinga okukyuka?” Balina ensonga emala okukola bwe batyo?

2. Abakaayana be Katonda n’omuntu; Katonda omutukuvu ennyo, n’aboonoonyi ababi abatannakyuka.

Si kintu kya kyewuunyo, Katonda ky’alabika ng’alowooza wano, nti omuntu yenna ayinza okwagala okufa n’okuzikirira? Weewaawo, era nti bwe kiri bwe kityo eri ababi; kwe kugamba, eri ekitundu ekisinga obunene eky’ensi: Naye mujja kugamba nti, kino tekiyinza kubaawo, kubanga obutonde bwegomba okwekuuma n’okufuna essanyu lyabwo, era ababi beefaako bokka okusinga abalala, so si kitono; kale omuntu yenna ayinza atya okwagala okuzikirira?—Kino nkiddamu nti:

1. Mazima gakakafu nti tewali muntu ayinza kwagala kibi kyonna olw’obubi bwakyo, wabula olw’okuba kirabika ng’ekirimu ekirungi; n’okusingawo, tewali muntu ayinza kwagala kubonyaabonyezebwa emirembe n’emirembe. Obuyinike, nga bwe buli, tebwegombebwa muntu yenna.

2. Naye wadde kiri bwe kityo, ddala ga mazima Katonda g’atuyigiriza wano, nti ensonga lwaki ababi bafa ne bazikirira, kwe kuba nti bo bennyini baagala okufa n’okuzikirira. Era kino kya mazima mu ngeri nnyingi.

1. Kubanga baagala okutambulira mu kkubo erigenda mu ggeyeena, newaakubadde nga Katonda n’abantu babagamba gye ligenda ne gye likoma; era newaakubadde nga Katonda yakyogera emirundi mingi mu kigambo kye, nti bwe banaanyiikiriranga mu kkubo eryo, balisingibwa omusango, era nti tebalirokolebwa okuggyako nga bakyuse (Isaaya 48:22 ne 57:21): “Tewali mirembe eri aboonoonyi,” bw’ayogera Mukama. (Isaaya 59:8): “Ekkubo ery’emirembe tebalimanyi wadde okukozesa obwenkanya mu makubo gaabwe. Beekubidde amakubo, tewali n’omu agayitamu afuna emirembe.” Bakirina mu kigambo ne mu kirayiro kya Katonda omulamu; nti bwe batalikyuka, tebaliyingira mu kiwummulo kye.—Naye ababi bwe bali, era ababi bwe banaasigala, Katonda n’abantu ne bwe banaayogera ki; ab’omubiri bwe bali, era ab’omubiri bwe banaasigala; ab’ensi bwe bali, era ab’ensi bwe banaasigala; newaakubadde nga Katonda yabategeeza nti “okuba mikwano gy’ensi bulabe eri Katonda; era nti omuntu yenna ayagala ensi taliimu kwagala kwa Kitaffe,” (Yakobo 4:4; 1 Yokaana 2:15). Noolwekyo, abantu bano baagala okuzikirira, wadde si butereevu; baagala okutambulira mu kkubo erigenda mu ggeyeena, era baagala ekireeta okubonyaabonyezebwa kwabwe okutalema; newaakubadde nga tebaagala ggeyeena yennyini, era nga tebaagala bulumi bwe balina okugumiikiriza.

Si ge mazima ag’embeera yammwe, mmwe aboonoonyi? Temwandyagadde kwokerwa mu ggeyeena; naye mukuma omuliro n’ebibi byammwe, ne mugwesuulamu; temwandyagadde kubonyaabonyezebwa dayimooni emirembe n’emirembe, naye mukola ekyo ekitalema kukibaleetera, newaakubadde nga waliwo byonna ebiyinza okwogerwa okukiwakanya. Kiri ng’omuntu agamba nti, “Nja kunywa obutwa buno, naye sijja kufa. Nja kwesuula wansi nga nkulembeza omutwe okuva ku ntikko y’omunaala, naye sijja kwetta.—Nja kwefumita akambe kano mu mutima, naye sijja kweggyako bulamu. Nja kukuma omuliro guno mu kasolya k’ennyumba yange, naye sijja kugyokya.”—Bwe kiri bwe kityo n’abantu ababi; baagala okuba ababi, era baagala okuwangaala nga bagoberera omubiri n’ensi, kyokka tebandyagadde kuzikirira. Naye temumanyi nti amakubo gatuusa ku nkomerero yaago? era nti Katonda yasalawo mu mateeka ge ag’obutuukirivu, nti mulina okwenenya oba okuzikirira? Oyo agenda okunywa obutwa ayinza okugamba kaati nti, “Nja kwetta;” kubanga ku nkomerero tekiriba kirungi kusinga awo: Newaakubadde ng’oboolyawo yabwagala olw’obuwoomi bwa ssukaali eyabutabulwamu, era nga yagaana okukkiriza nti butwa, wabula nti ayinza okubunywa n’atabaako kabi; naye endowooza ze n’obwesige bwe si bye birirokola obulamu bwe. Bwe kityo, bwe munaabanga abatamiivu, oba abenzi, oba ab’ensi, oba okuwangaala nga mugoberera omubiri, muyinza okugamba kaati nti, “Tujja kuzikirira.” kubanga bwe mutyo bwe muliba okuggyako nga mukyuse. Temwandinenyezza busirusiru bwa mubbi oba mutemu agamba nti, “Nja kubba n’okutta, naye sijja kuwanikibwa,” ng’amanyi nti, bw’akola ekimu, omulamuzi ow’obwenkanya ajja kulaba nti n’ekirala kikolebwa? Bw’agamba nti, “Nja kubba n’okutta,” ayinza okugamba kaati nti, “Nja kuwanikibwa.” Bwe kityo, bwe munaagenda mu maaso n’obulamu obw’omubiri, muyinza okugamba kaati nti, “Tujja kugenda mu ggeyeena.”

2. Ate era, ababi tebaagala kukozesa makubo ago, agatali awo tewali ssuubi lya kulokolebwa kwabwe. Oyo atayagala kulya, ayinza okugamba kaati nti tayagala kuba mulamu, okuggyako ng’asobola okumanya engeri y’okuba omulamu nga talya mmere; oyo atayagala kutambula lugendo lwe, ayinza okugamba kaati nti tayagala kutuuka ku nkomerero yaalwo. Oyo agwa mu mazzi, n’atayagala kuvaamu, wadde okukkiriza omulala okumuggyamu, ayinza okugamba kaati nti ayagala kubbira. Bwe kityo, bwe muba ab’omubiri era abatatya Katonda, ne mutayagala kukyusibwa, wadde okukozesa amakubo mwe mwandikyusiddwa, naye ne mulowooza nti kino kusukka bwetaavu, muyinza okugamba kaati nti mwagala kuzikirira. Kubanga bwe muba nga muzudde ekkubo ery’okulokolebwa awatali kukyuka, mukoze ekitakolebwangako.

3. Weewaawo, kino si kye kyokka; naye ababi tebaagala na kugabana ku bulokozi bwennyini. Wadde nga bayinza okwegomba ekintu kye bayita erinnya ly’eggulu, naye eggulu lyennyini, nga litunuuliddwa mu mbeera yaalyo ey’amazima ey’essanyu, tebalyegomba; weewaawo, emitima gyabwe giliwakanya ddala. Eggulu mbeera ya butukuvu obutuukiridde, n’okwagala n’okutendereza Katonda okutakoma era ababi tebalina mutima gwa kino. Okwagala okutatuukiridde, n’okutendereza, n’obutukuvu, ebiyinza okufunibwa wano, tebabifaako; n’okusingawo ebyo ebisinga ennyo obukulu: Essanyu ery’omu ggulu lya mbeera nnongoofu era ey’omwoyo, ne kiba nti omutima gw’omubi teguyinza kulyegomba.

Noolwekyo kaakano muyinza okulaba ensonga Katonda kw’asinziira okulowooza nti ababi baagala okuzikirira kwabwe; basinga kwagala kwesuula mu buyinike obutalema okusinga okukyuka; ate oluvannyuma, okusobola okwekkakkanya mu bibi byabwe, beerimba nti wadde kiri bwe kityo bajja kuwona.

2. Era nga enkaayana eno bw’eri ekintu eky’okwewuunya (nti abantu bennyini bandibadde balabe baabwe bennyini bwe batyo, okusuula emmeeme zaabwe mu bugenderevu) n’abakaayana bwe batyo. Nti Katonda yandikkakkanye wansi bw’atyo okuwoza ensonga eno n’omuntu; era nti abantu bandibadde bazibe b’amaaso era abakakanyavu mu ngeri ey’ekitalo bwe batyo, ne beetaaga bino byonna mu nsonga etegeerekeka obulungi bwe etyo; weewaawo, era ne bawakanya bino byonna, ng’obulokozi bwabwe bwennyini businziira ku nkomerero yaayo!

Tekyewuunyisa nti tebaagala kutuwuliriza ffe abantu, nga tebaagala kuwuliriza Mukama yennyini: Nga Katonda bw’agamba (Ezeekyeri 3:7), bwe yatuma nnabbi eri Abayisirayiri, nti “ennyumba ya Isirayiri si beetegefu kukuwuliriza kubanga si beetegefu kumpuliriza; era ennyumba ya Isirayiri yonna balina ekyenyi kikalubo n’emitima mikakanyavu” Tekyewuunyisa bwe bayinza okuwakanya omuweereza wa Katonda, oba muliraanwa atya Katonda, nga bawakanya ne Mukama yennyini; weewaawo, ne bawakanya ebitundu by’ekigambo kye ebisinga okutegeerekeka, ne balowooza nti ensonga eri ku ludda lwabwe. Bwe bakooya Mukama n’ebigambo byabwe, bagamba nti, “Tumukooyezza tutya?” (Malaki 2:17). Bakabona, abaanyooma erinnya lye, beetantala okubuuza nti, “Twanyooma tutya erinnya lyo?” Era bwe baayonoona ekyoto kye, ne bafuula yeekaalu ya Mukama ekintu ekinyoomebwa beetantala okugamba nti, “Twakwonoona tutya?” (Malaki 1:6-7). Naye “Zimusanze oyo ayomba n’omutonzi we!” bw’ayogera Mukama; “Zimusanze oyo oluggyo mu nzigyo z’ensi. Bbumba ki eribuuza oyo alibumba nti, ‘Obumba ki?’” (Isaaya 45:9).

Ekibuuzo. Naye lwaki Katonda ayagala okuteesa n’omuntu ku nsonga eno?

Okuddamu. 1. Kubanga omuntu, olw’okuba ekitonde ekirina amagezi, kimugwanira okukolebwako mu ngeri eyo, n’okusendebwasendebwa era n’okuwangulwa n’ensonga; noolwekyo Katonda yabawa amagezi, balyoke bagakozese ku lulwe. Omuntu yandirowoozezza nti ekitonde ekirina amagezi tekyandiwakanyizza nsonga esinga okutegeerekeka n’obukulu mu nsi, bw’eteekebwa mu maaso gaakyo.

2. Waakiri, abantu bajja kulaba nti Katonda teyabasabanga kintu kyonna ekitali kya magezi, wabula nti kyonna ky’abagaana, alina ensonga zonna ez’amazima mu nsi ku ludda lwe: Era bo balina ensonga ennungi ez’okumugondera, naye tebalina n’emu ey’obutamugondera. Era bwe kityo n’abo abazikiridde balikakibwa okwatula nti Katonda wa butuukirivu, n’okukkiriza nti kyali kya magezi bo okumukyukira; era balikakibwa okwesalira omusango, n’okukkiriza nti baali tebalina nsonga kwesuula nga balagajjalira ekisa kye ku lunaku lwe yabakyalirako.

OKUKOZESA.

Munoonye ensonga zammwe ezisinga obulungi n’amaanyi, mmwe aboonoonyi, bwe muba mwagala okukakasa nti ekkubo lyammwe lituufu:—Kaakano mulaba gwe mulina okwogera naye.—Ggwe oyogera ki, ggwe omwonoonyi atannakyuka agoberera okwegomba kw’omubiri? Ddala oyinza okwetantala okukaayana ne Katonda? Osobola okumuwakanya n’omuwangula? Oli mwetegefu okuyingira mu lutalo? Katonda akubuuza nti, Lwaki ofa? Olina okuddamu okumala? Onoogezaako okukakasa nti Katonda akyamye, nti ggwe gw’oli mutuufu? Ai, ogwo nga mulimu gwa maanyi!—Kale, oba ye oba mmwe mukyamye, bw’aba nga ye ayagala mukyuke, nga mmwe temwagala: Ye abakoowoola mukyuke, nga mmwe temwagala; Ye abalagira mukikole kaakano, leero lino, ng’ekiseera kikyaliwo, nga mmwe mulwisaawo ne mulowooza nti mukyalina ekiseera ekimala oluvannyuma.—Agamba nti eteekwa kuba nkyukakyuka ya ddala, era mulina okuba abatukuvu, ebitonde ebiggya, abazaalibwa omulundi ogwokubiri; nga mmwe mulowooza nti ekisingako obutono kiyinza okumala, era nti kimala okuddaabiriza omuntu ow’edda, awatali kufuuka muggya. Ani mutuufu kaakano? Katonda oba mmwe? Katonda abakoowoola okukyuka, n’okuwangaala obulamu obutukuvu, nga mmwe temwagala; olw’obulamu bwammwe obw’obujeemu kirabika nti temwagala. Bwe muba mwagala, lwaki temukikola? Lwaki temukikoze ebbanga lino lyonna? Era lwaki temukitandika kaakano? Okwagala kwammwe kwe kufuga obulamu bwammwe. Tuyinza okusalawo n’obukakafu nti temwagala kukyuka, bwe muba temukyuka. Era, lwaki temwagala? Mulina ensonga yonna gye muyinza okuwa egwanira okuyitibwa ensonga?

Nze, atali kirala wabula kiwuka, ekitonde nga mmwe, ow’amagezi amatono, mbasoomooza abasinga amagezi mu mmwe mwenna okuteesa nange ku nsonga eno, nga mpoza ensonga y’Omutonzi wange; era seetaaga kuggwaamu maanyi, kubanga mmanyi nti mpoza ensonga yokka Katonda gy’awoza, era nnwanirira oyo alisinga ku nkomerero. Ne bwe nnandibadde n’ensonga zino ebbiri zokka ez’awamu ezibawakanya, nkakasa nti temulina nsonga nnungi ku ludda lwammwe.

1. Nkakasa nti tewayinza kubaawo nsonga nnungi ewakanya Katonda ow’amazima n’amagezi. Tewayinza kubaawo kitangaala ekikontana n’enjuba. Tewali kumanya mu kitonde kyonna okuggyako ekyo kye kyafuna okuva eri Katonda; noolwekyo tewali ayinza kusinga Katonda magezi. Kyandibadde kwegulumiza okuzikiriza, malayika asinga obukulu okwegeraageranya n’Omutonzi we. Kale kiba kitya ku kifunfugu ky’ettaka, omusiru atamanyi kintu, atategeera ye kennyini, wadde emmeeme ye, amanyi bitono ku bintu by’alaba, era asinga ne bangi ku baliraanwa be obutamanya, okwesimba ng’awakanya amagezi ga Mukama? Kino kye kimu ku bisinga okulaga obubi obw’entiisa obw’abantu ab’omubiri, n’obulalu obw’enkomeredde obw’abo abakola ebibi, nti ekiwuka ekisiru bwe kityo kiyinza okwetantala okuwakanya Omutonzi waakyo, n’okubuusabuusa ekigambo kya Katonda: Weewaawo, nti abantu abo mu bitundu byaffe eby’ekkanisa, abatamanyi nnyo, nga tebasobola kutuwa kuddamu kwa magezi ku misingi gyennyini egy’eddiini, naye nga bagezi nnyo mu ndowooza yaabwe, ne beetantala okubuusabuusa amazima ga Katonda agasinga okutegeerekeka, weewaawo, n’okugawakanya n’okugavumirira, so nga tebasobola na kwogera kintu kya makulu, era tebajja kugakkiriza okusukka awo we gakwatagana n’amagezi gaabwe ag’obusirusiru.

2. Era nga bwe mmanyi nti Katonda ateekwa okuba omutuufu, bwe ntyo mmanyi nti ensonga gy’awakanya ya lwatu era mbi nnyo, ne kiba nti tewali muntu ayinza kugibeerako na nsonga. Kisoboka omuntu okuba n’ensonga yonna ey’okumenya amateeka ga mukama we? era ensonga ey’okuswaza Mukama ow’ekitiibwa? era ensonga ey’okuvuma Mukama eyamugula? Kisoboka omuntu okuba n’ensonga ennungi yonna ey’okuzikiriza emmeeme ye etafa?—Mwetegereze ekibuuzo kya Mukama, “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?” Okufa okutaggwaawo kintu kya kwegomba? Mwagala ggeyeena? Nsonga ki gye mulina okuzikirira mu bugenderevu? Bwe mulowooza nti mulina ensonga ey’okwonoona, temwandijjukidde nti “Empeera y’ekibi kwe kufa,” (Abaruumi 6:23) ne mulowooza obanga mulina ensonga yonna ey’okwezikiriza, omubiri n’emmeeme, emirembe gyonna?—Temwandibuuzizza oba nga mwagala omusota gwokka, wabula oba nga mwagala n’okuluma kwagwo?—Kintu kinene nnyo omuntu okusuula essanyu lye ery’emirembe n’emirembe, n’okwonoona mu maaso ga Katonda, ne kiba nti tewali nsonga nnungi eyinza kuweebwa ku lwakyo; naye, omuntu gy’akoma okukiwolereza, gy’akoma okweraga nti mulalu. Singa mwaweebwa obwami oba obwakabaka ku lwa buli kibi kye mukola, tekyandibadde kya magezi, wabula bulalu, okubukkiriza. Singa buli kibi mwali musobola okukifuniramu ekintu ekisinga obukulu ku nsi omubiri kye gwegomba, tekyandibadde na muwendo gwonna ogw’okubasendasenda mu magezi okukikola. Singa kyali kya kusanyusa mikwano gyammwe egisinga obukulu oba egisinga okwagalwa, oba okugondera kabaka asinga obukulu ku nsi, oba okuwonya obulamu bwammwe, oba okwewala obuyinike obusinga obunene ku nsi; bino byonna tebirina buzito okusikiriza omuntu, mu magezi, okukola ekibi ekimu. Singa wabaawo omukono ogwa ddyo oba eriiso erya ddyo ebyandiziyizza obulokozi bwammwe, ekkubo erisinga okugasa kwe kubisuula, okusinga okugenda mu ggeyeena okubiwonya; kubanga tewali kuwonya kitundu bw’ofiirwa ekyo kyonna. Ebintu eby’emirembe n’emirembe bikulu nnyo bwe bityo, nti tewali kintu kyonna mu nsi muno kigwanira kwogerwako na mulundi gumu ng’ekigeraageranyizibwa nabyo; era tewali kintu kyonna eky’ensi, ne bwe kyandibadde obulamu, oba engule, oba obwakabaka, ekiyinza okuba eky’okwekwasa eky’amagezi olw’okulagajjalira ebintu eby’omugaso omunene bwe gutyo era ogw’emirembe n’emirembe. Omuntu tayinza kuba na nsonga ya kukontana na kigendererwa kye ekisembayo. Eggulu kintu kya ngeri nti, bw’olifiirwa, tewali kiyinza kujjuza kyetaago ekyo, wadde okuliyirira okufiirwa okwo: era ggeyeena kintu kya ngeri nti, bw’ogibonaabonamu, tewali kiyinza kuggyawo buyinike bwo, wadde okukuwa okuwummula n’okubudaabudibwa. Noolwekyo tewali kiyinza kuba nsonga ya muwendo kubasonyiwa olw’okulagajjalira obulokozi bwammwe; kubanga, Omulokozi waffe agamba nti, “Kale omuntu agasibwa ki singa alya ensi yonna, naye n’afiirwa obulamu bwe?” (Makko 8:36).

Abange, singa mwali mumanyi ebintu bye tubabuulira kaakano bwe biri! Abatukuvu mu ggulu balina endowooza ndala ku bintu bino. Singa Setaani yali asobola okujja eri abo abali mu maaso ga Katonda n’okwagala kwe, n’abawa ekikopo ky’omwenge, oba malaaya, oba ekibiina eky’ebinyumu, oba emizannyo, okubasendasenda okubaggya ku Katonda n’ekitiibwa; mbeegayiridde mumbuulire, mulowooza bandikifuddeko batya? Nedda, oba singa yabawa okuba bakabaka b’ensi, mulowooza nti kino kyandibasendasenda okuva mu ggulu? Ai, nga bandikinyoomye nnyo ne bakigaana n’obukyayi n’okunyooma okutukuvu! Kale lwaki nammwe temukola bwe mutyo, abaggulirwawo eggulu eri okukkiriza kwammwe, singa mubadde n’okukkiriza okulirabako? Tewali mmeeme n’emu mu ggeyeena etamanyi kaakano nti kwali kuwaanyisiganya kwa bulalu okuleka eggulu olw’essanyu ery’omubiri, era nti si kusanyuka kutono, oba essanyu, oba obugagga bw’ensi, oba ekitiibwa, oba okusiimibwa oba ekigambo ky’abantu, ebiyinza okuzikiza omuliro gwa ggeyeena, oba okufuula omuntu afiirwa emmeeme ye okuba nga taliiko ky’afiiriddwa. Ai! singa mwawulira bye nzikiriza, singa mwalaba bye nzikiriza, era ekyo olw’obwesigwa bw’ekigambo kya Katonda, mwandigambye nti tewayinza kubaawo nsonga ekkiriza muntu okuzikiriza emmeeme ye: temwandyetantadde kwebaka mirembe kiro kirala, nga temunnasalawo kukyuka mubeere balamu.

Bw’olaba omuntu ng’assa omukono gwe mu muliro okutuusa lwe guggwaawo, ojja kukyewuunya; naye kino kintu omuntu ky’ayinza okuba n’ensonga yaakyo; nga Omulabirizi Cranmer bwe yali nayo bwe yayokya omukono gwe ne guggwaawo olw’okussa omukono ku kiwandiiko ekiwagira Obupaapa. Bw’olaba omuntu ng’asala okugulu oba omukono, kiba kintu kya nnaku okulaba; naye kino kintu omuntu ky’ayinza okuba n’ensonga ennungi; nga abantu bangi bwe bakola okuwonya obulamu bwabwe. Bw’olaba omuntu ng’awaayo omubiri gwe okwokebwa ne gufuuka evvu, n’okubonyaabonyezebwa ku bikondo eby’okubonyaabonya, n’agaana okununulibwa nga kumuweereddwa, ekyo kizibu eri omubiri n’omusaayi: naye kino omuntu ayinza okuba n’ensonga ennungi; nga bwe muyinza okulaba (Abaebbulaniya 11:33-36), era nga abajulizi bikumi na bikumi bwe baakola. Naye, omuntu okuleka Mukama eyamutonda, n’adduka mu muliro gwa ggeyeena, ng’abuuliddwa ku gwo, era ng’asabiddwa okukyuka alyoke alokolebwe; kino kintu ekitayinza kuba na nsonga yonna mu nsi, ensonga ddala, okukiwolereza oba okukisonyiwa. Kubanga eggulu lijja kuliyirira okufiirwa kwa buli kintu kye tuyinza okufiirwa okulifuna; naye tewali kiyinza kuliyirira kufiirwa ggulu.

Mbeegayiridde kaakano mukkirize ekigambo kino kisemberere emitima gyammwe. Nga bwe mukakasiddwa nti temulina nsonga ya kwezikiriza, kale mumbuulire ensonga ki gye mulina okugaana okukyuka, n’okuwangaalira Katonda? Ensonga ki gy’alina asinga okuba ow’ensi, oba omutamiivu, oba omwonoonyi atamanyi era atafaayo mu mmwe mwenna, lwaki temwandibadde batukuvu nga buli gwe mumanyi, era nga mufaayo ku mmeeme zammwe nga buli muntu omulala? Ggeyeena tejja kubookya nga bw’eyokya abalala? Emmeeme zammwe temwandizaagadde nga bo bwe baagala ezaabwe? Katonda talina buyinza bwe bumu ku mmwe? Kale lwaki temufuuka bantu abatukuziddwa nga bo?

Abange, Katonda bw’aleeta ensonga eno wansi ku misingi gyennyini egy’obutonde, n’alaga nti temulina nsonga ya kubeera abatatya Katonda okusinga gye mulina ey’okuzikiriza emmeeme zammwe! bwe mulemwa n’okutuusa kaakano okutegeera n’okukyuka, kirabika muli mu mbeera ey’akabi akatagambika. Era kaakano, oba mulina ensonga y’ebyo bye mukola, oba temugirina: bwe muba temugirina, mujja kuwakanya amagezi gennyini? Mujja kukola ekyo kye mutalina nsonga zaakyo? Naye, bwe mulowooza nti muzirina, muzireete, mukole kyonna kye musobola ku nsonga yammwe. Muteese nange ku nsonga eno akatono, nze ekitonde nga mmwe, ekyangu ennyo okusinga okuteesa ne Katonda. Mbuulira, ggwe omuntu, wano mu maaso ga Mukama, ng’olinga agenda okufa mu ssaawa eno, lwaki tewandisazeewo kukyuka leero lino, nga tonnava mu kifo w’oyimiridde? Nsonga ki gy’olina okugaana, oba okulwisaawo? Olina ensonga yonna ematiza omuntu wo ow’omunda? Oba yonna gy’oyinza okwetantala okwatula n’okuwoza mu maaso g’entebe ya Katonda ey’omusango? Bw’oba ogirina, tugiwulire, gireete, ogikakase. Naye, woowe! bintu bya mugaso ki, bigambo bya busirusiru ki mu kifo ky’ensonga, bye tuwulira buli lunaku okuva mu bantu abatatya Katonda? Singa si lwa kwetaaga, nandiswadde okuzoogerako.

1. Omu agamba nti, “Bwe kiba nti tewaliba alirokolebwa okuggyako abo abakyuse era abatukuziddwa nga bw’oyogera, kale eggulu lyandibadde lyereere, kale Katonda ayambe abantu bangi nnyo!

Okuddamu. Kiki! kirabika mulowooza nti Katonda tamanyi, oba nti tasaana kukkirizibwa! Temupima byonna ku mmwe mwennyini; Katonda alina enkumi n’obukadde bw’abantu be abatukuziddwa; naye nga batono bw’ogeraageranya n’ensi, nga Kristo yennyini bwe yatugamba (Matayo 7:13-14; Lukka 12:32). Kibasaanira mmwe okukozesa amazima gano nga Kristo bw’abayigiriza: “Mufube okuyingira mu mulyango omufunda; kubanga omulyango mufunda, n’ekkubo eridda eri obulamu ffunda, era n’abaliraba batono; naye ekkubo erigenda mu kuzikirira ddene n’omulyango mugazi, n’abalonda ekkubo eryo bangi.” (Lukka 13:22-24).—“Temutya, mmwe ekisibo ekitono, (Kristo bw’agamba abantu be abatukuziddwa) kubanga Kitammwe asiimye okubawa obwakabaka,” (Lukka 12:32).

Okuwakanya. 2. Nkakasa nti bwe kiba nti abali nga nze bagenda mu ggeyeena, tujja kuba n’ekibiina kinene.

Okuddamu. Era ekyo kinaabawummuza oba kinaababudaabuda? Oba mulowooza nti muyinza obutafuna kibiina kimala mu ggulu? Mwagala okuzikirira olw’okubeera n’abalala? Oba temukkiriza nti Katonda alituukiriza bye yatiisatiisa, kubanga abazzizza omusango bangi nnyo? Bino byonna ndowooza za busirusiru ezitaliimu magezi.

Okuwakanya. 3. Naye abantu bonna boonoonyi, n’abasinga obulungi mu mmwe mwenna?

Okuddamu. Naye si bonna nga boonoonyi abatannakyuka. Abatya Katonda tebawangaalira mu bibi binene; era n’obunafu bwabwe bwennyini bubanakuwaza era bubazitoowerera, era buli lunaku beegomba, basaba, era bafuba okubwewala. Ekibi tekibafuga.

Okuwakanya. 4. Sirabanga nti abeeyita Abakristaayo basinga abantu abalala obulungi; bakumpanya, banyigiriza, era balina omululu nga buli muntu.

Okuddamu. Bannanfuusi ne bwe baba batya, si bwe kiri eri abo abatukuziddwa. Katonda alina enkumi n’emitwalo egy’abantu abali mu ngeri ndala; newaakubadde ng’ensi ey’ettima ebalumiriza by’etayinza kukakasa, n’ebyo ebitayingiranga na mu mitima gyabwe. Era emirundi mingi babalumiriza ebibi by’omu mutima, ebitalabika muntu yenna okuggyako Katonda; kubanga tebasobola kubalumiriza bubi bwonna mu bulamu bwabwe obulinga obwo bo bennyini bwe balina.

Okuwakanya. 5. Naye nze siri mwenzi, wadde omutamiivu, wadde omunyigiriza, kale lwaki ggwe ompita okukyuka?

Okuddamu. Nga mulinga abatazaalibwa mu mubiri, era abatawangaalanga nga mugoberera omubiri, nga n’abalala! Si kibi kinene nga buli kimu ku bino, omuntu okuba n’endowooza ey’ensi, n’okwagala ensi okusinga Katonda, n’okuba n’omutima ogutakkiriza era ogutetoowaze? Nedda, ka mbabuulire n’okusingawo; nti abantu bangi abeewala ebibi ebiswaza baba bakwatiridde ensi nnyo, era baddu ba mubiri nnyo, era nga tebamanyi Katonda, era nga bakyawa eggulu mu bigambo byabwe ebisingako obuntubulamu, nga abalala bwe bali mu bibi byabwe ebisinga okuswaza n’okumanyika.

Okuwakanya. 6. Naye sigenderera kukola muntu yenna kabi, era sikola kabi; kale lwaki Katonda ansalira omusango?

Okuddamu. Si kabi okulagajjalira Mukama eyakutonda, n’omulimu gwe wajjira mu nsi, n’okukulembeza ekitonde okusinga Omutonzi, n’okulagajjalira ekisa ekikuweebwa buli lunaku? Obunene bw’obwonoonyi bwammwe kwe kuba nti temubuwulira; abafu tebawulira nti bafudde. Singa ofuulibwa omulamu, wandirabye bingi ebikyamu mu ggwe, era n’okyewuunya olw’okukinyooma bw’otyo.

Okuwakanya. 7. Ndowooza mwandilaluzizza abantu nga mwekwasa okubakyusa; kimala okutabula obwongo bw’abantu aboonoonyi, okufumiitiriza ennyo ku bintu ebiri waggulu ennyo gye bali.

Okuddamu. 1. Muyinza okulaluka okusinga bwe mwalaluka edda? Oba waakiri, wayinza okubaawo obulalu obusinga akabi okusinga okulagajjalira obulungi bwammwe obw’emirembe n’emirembe, n’okwezikiriza mu bugenderevu?

2. Omuntu tabeera mu magezi ge amalungi okutuusa lw’akyuka; tamanya Katonda, wadde okumanya ekibi, wadde okumanya Kristo, wadde okumanya ensi, wadde ye kennyini, wadde omulimu gwe ku nsi kye ki, okusobola okwewaayo okugukola, okutuusa lw’akyuka.—Ekyawandiikibwa kigamba nti, “Nti ababi bantu abatalina magezi,” (2 Abasessaloniika 3:2) era, “Nti amagezi ag’ensi eno, bwe busirusiru eri Katonda,” (1 Abakkolinso 1:20) ne (Lukka 15:17). Kyayogerwa ku mwana omujaajaamya nti, “bwe yeddamu,” n’asalawo okudda.—Ensi ya magezi nnyo, abantu bwe bajeemera Katonda, ne baddukira mu ggeyeena olw’okutya okuva mu magezi gaabwe.

3. Kiki ekiri mu mulimu Kristo gw’abayitira, ekyandiggye omuntu mu magezi ge? Kwe kwagala Katonda, n’okumukoowoola, n’okulowooza n’essanyu ku kitiibwa ekigenda okujja, n’okuleka ebibi byaffe, n’okwagalana, n’okusanyukira okuweereza Katonda? Bino bintu ebyandilaluzizza abantu?

4. Era nga bwe mugamba nti ebintu bino biri waggulu nnyo gye tuli, mulumiriza Katonda yennyini olw’okufuula kino omulimu gwaffe, n’okutuwa ekigambo kye, n’okulagira bonna abaagala okuweebwa omukisa okukifumiitirizaako emisana n’ekiro. Ebintu bye twatondebwa ku lwabyo, era bye tuwangaalira, biri waggulu nnyo gye tuli ne tutasobola kubyetabamu? Kino kwe kutuggyako obuntu kaati, n’okutufuula ensolo, nga tulinga zo ezitalina kwetaba mu bintu bisingako obukulu okusinga ebyo eby’omubiri n’ettaka. Eggulu bwe liba waggulu nnyo gye muli ne mutasobola kulirowoozaako n’okulyetegekera, lijja kuba waggulu nnyo gye muli ne mutasobola kulifuna emirembe gyonna.

5. Katonda bw’aleka oluusi abantu abanafu mu birowoozo okutabulwa olw’okulowooza ku bintu eby’emirembe n’emirembe; kino kiri bwe kityo kubanga babitegeera bubi, era badduka nga tebalina abakulembera; era, mu ebyo ebibiri, nandisinze okwagala okubeera mu mbeera y’omuntu ng’oyo, okusinga ey’ensi etannakyuka erimu obulalu, etwala obulalu bwayo okuba amagezi gaayo.

Okuwakanya. 8. Sirowooza nti Katonda afaayo nnyo ku ebyo abantu bye balowooza, oba bye boogera, oba bye bakola, n’okubifuula ensonga ennene bw’etyo.

Okuddamu. Kale kirabika mutwala ekigambo kya Katonda okuba eky’obulimba, kale mulikkiriza ki? Naye amagezi gammwe gennyini gandibayigirizza obulungi, bwe muba temukkiriza Byawandiikibwa: kubanga mulaba nga Katonda tatunyooma bw’atyo, wabula ayagala okututonda, era akyatukuuma, era buli lunaku atuwanirira, era atugabirira; era omuntu yenna ow’amagezi ayinza okukola ekintu ekyakolebwa n’obukugu obungi nga tekiriiko mugaso? Mwandikoze oba mwandiguze essaawa ey’oku kisenge oba ey’oku mukono, ne mugitunuulira buli lunaku, ne mutafaayo oba etambula bulungi oba bubi? Mazima, bwe muba temukkiriza nti eriiso lya Katonda ery’obulabirizi lyetegereza emitima gyammwe n’obulamu bwammwe kinnoomu, temuyinza kukkiriza wadde okusuubira obulabirizi bwonna kinnoomu okwetegereza ebyetaago byammwe n’ebizibu byammwe okubibayambamu. Era, singa Katonda yali tabafaako nnyo nga bwe mulowooza, temwandiwangadde okutuusa kaakano; endwadde kikumi zandiyombye ani asooka okubazikiriza; weewaawo, dayimooni zandibatigomizza, ne zibatwala nga mukyali balamu, ng’ebyennyanja ebinene bwe birya ebitono, era ng’ebinyonyi n’ensolo ez’ettima bwe birya ebirala. Temuyinza kulowooza nti Katonda yatonda omuntu awatali kigendererwa oba mugaso; era, bwe yamutondera ekigendererwa kyonna, mazima kyali ku lulwe yennyini. Era muyinza okulowooza nti tafaayo oba ebigendererwa bye bituukirira, era oba tukola omulimu gwe twatondebwa okukola?

Weewaawo, olw’okuwakanya kuno okw’obutakkiriza Katonda mufuula Katonda okuba nga yatonda era awanirira ensi yonna bwereere. Kubanga, ebitonde ebirala byonna ebya wansi biri lwa ki, wabula ku lw’omuntu? Ensi ekola ki, wabula okutubeezaawo n’okutuliisa? n’ensolo zituweereza n’emirimu gyazo n’obulamu bwazo: era bwe kityo n’ebirala. Era Katonda yakola ekifo eky’okubeeramu eky’ekitiibwa bwe kityo, n’assaamu omuntu okukibeeramu, n’afuula byonna abaweereza be; era kaakano talina ky’amusuubiramu? era tafaayo nga bw’alowooza, oba bw’ayogera, oba bw’awangaala? Kino tekirina magezi n’akatono.

Okuwakanya. 9. Ensi yali nnungi okusingawo abantu bwe baali tebeeraliikirira nnyo bwe batyo ku by’eddiini.

Okuddamu. 1. Bulijjo kibadde kya mpisa okutendereza ebiseera ebyayita. Ensi eyo gye mwogerako, yali egamba nti ensi yali nnungi okusingawo mu nnaku za bajjajja baabwe, era ne bo bwe batyo bwe baagambanga ku bajjajja baabwe. Eno mpisa ya dda bw’eti, kubanga ffenna tuwulira obubi bw’ebiseera byaffe, naye tetulaba obwo obwali emabega waffe.

2. Oboolyawo mwogera nga bwe mulowooza: ab’ensi balowooza nti ensi esinga obulungi, bw’eba ekwatagana n’endowooza zaabwe, era bwe baba n’okusanyuka okusinga n’essanyu ery’ensi. Era sibuusabuusa nti Setaani, naye, nga mmwe, yandigambye nti ensi yali nnungi okusingawo mu biseera ebyo, kubanga mu biseera ebyo yali aweerezebwa nnyo era ng’atawaanyizibwa kitono. Naye ensi esinga obulungi Katonda bw’aba ng’asinga okwagalwa, okussibwamu ekitiibwa, n’okugonderwa. Era mulimanya mutya ensi bw’eba nnungi oba mbi, okuggyako mu kino?

Okuwakanya. 10. Waliwo amakubo n’eddiini nnyingi nnyo ne kiba nti tetumanyi gye tunaagoberera, noolwekyo tujja kusigala nga bwe tuli.

Okuddamu. Olw’okuba nga gali mangi, munaagoberera ekkubo lye muyinza okukakasa nti likyamu? Tewali bakyamye nnyo okuva mu kkubo okusinga aboonoonyi ab’ensi, ab’omubiri, abatannakyuka; kubanga, tebakyama mu ndowooza eno oba eri yokka, wabula mu kigendererwa n’obulagirizi bwennyini obw’obulamu bwabwe. Singa mwali mutambula olugendo obulamu bwammwe kwe bwesigamye, mwandiyimiridde oba okukyuka okuddayo, kubanga musanze amasaŋŋanzira, oba kubanga mulabye abatambuze abamu nga bagenda mu kkubo ly’embalaasi, n’abalala mu kkubo ly’ebigere, n’abalala oboolyawo nga bawaguza olukomera, weewaawo, n’abalala nga bakyamye ekkubo? oba temwandisinze kwegendereza okubuuza ekkubo? Singa mulina abaweereza abamu abatamanyi kukola mulimu gwammwe bulungi, n’abalala abatali beesigwa; mwandisanyukidde omu ku abo abalala eyandibadde omugayaavu olw’ekyo, n’atabakolera kintu, kubanga alaba banne nga babi bwe batyo?

Okuwakanya. 11. Sirabanga nti abo abatya Katonda ennyo bwe batyo babeera bulungi okusinga abantu abalala; baavu nga abalala, era bali mu bizibu bingi nga abalala.

Okuddamu. Era oboolyawo mu bingi nnyo okusingawo, Katonda bw’alaba nga kisaanidde. Tebatwala bugagga bwa ku nsi kuba mpeera yaabwe; baatereka obugagga bwabwe n’essuubi lyabwe mu nsi endala, oba si ekyo tebaba Bakristaayo ddala; gye bakoma okuba n’ebitono, gye bakoma okuba n’ebingi ebibalindiridde, era bamativu okulinda okutuusa olwo.

Okuwakanya. 12. Bw’omala okwogera byonna by’osobola, nsazeewo okusuubira ebirungi n’okwesiga Katonda, n’okukola nga bwe nsobola, so si kweraliikirira nnyo.

Okuddamu. 1. Okwo kwe kukola nga bwe musobola, bwe mugaana okukyukira Katonda, naye nga omutima gwammwe guwakanya okumuweereza okutukuvu era okunyiikivu? Kwe kukola nga bwe mwagala ddala, naye obwo bwe buyinike bwammwe.

2. Kye njagala kwe kuba nti musuubire era mwesige Katonda: Naye kiki kye mwandisuubidde? Kwe kulokolebwa, bwe munaakyuka ne mutukuzibwa? Ekyo mulina ekisuubizo kya Katonda, kale mukisuubire, so temukyekeka. Naye bwe musuubira okulokolebwa nga temukyuse era nga temulina bulamu butukuvu, okwo si kusuubira Katonda, wabula Setaani, oba mmwe mwennyini; kubanga Katonda tabawadde kisuubizo ekyo, wabula yababuulira ekikontana nakyo; naye Setaani n’okwagala kwammwe mwennyini bye byabasuubiza ebintu ng’ebyo, ne bibasitula mu masuubi ng’ago.—Kale, oba nga bino n’ebiringa bino bye byokka bye mulina okwogera nga muwakanya okukyuka n’obulamu obutukuvu, byonna bye mulina si kantu, era bibi n’okusinga obutaba kantu: Era oba nga bino, n’ebiringa bino, birabika ng’ensonga ezimala okubasendasenda okuleka Katonda, ne mwesuula mu ggeyeena, Mukama abawonye ensonga ng’ezo, n’okutegeera okuzibye ng’okwo, n’emitima egitategeera egyakakanyala ng’egyo. Mwandigumiikiriza okuyimirira mu maaso g’entebe ya Katonda ey’omusango ne mukakasa ensonga n’emu ku zino? Mulowooza nti olwo kiribayamba okugamba nti, “Mukama, saakyuka, kubanga nnalina eby’okukola bingi nnyo mu nsi, oba kubanga saasiima bulamu bw’abamu ku abeeyita Abakristaayo; oba kubanga nnalaba abantu nga balina endowooza nnyingi ez’enjawulo?”—Ayi, ekitangaala ky’olunaku olwo nga kiriswaza mangu ensonga ng’ezo! Mwalina ensi ey’okulabirira? Kale ensi gye mwaweereza kaakano ebasasule empeera yammwe, era ebalokole bw’eba esobola. Temwalina nsi esinga obulungi gye mwandisoose okulabirira? Era temwalagirwa nti “musooke munoonye obwakabaka bwa Katonda n’obutuukirivu bwe, ebyo byonna mulibyongerwako”? (Matayo 6:33). Era temwabuulirwa nti “okutya Katonda kugasa mu byonna, kubanga kuleeta essuubi ery’omu bulamu buno era n’ery’obwo obugenda okujja”? (1 Timoseewo 4:8). Ebibi by’abeeyita Abakristaayo bye byabaziyiza? Mwandibadde mweyongera okwegendereza, ne muyigira ku kugwa kwabwe okwekuuma, ne mweyongera okufaayo, so si okweyongera obulagajjavu. Ebyawandiikibwa, so si obulamu bwabwe, bye byali ekipimo kyammwe. Endowooza ennyingi ez’ensi eno ze zaabaziyiza? Naye Ebyawandiikibwa, ebyali ekipimo kyammwe, byabayigiriza ekkubo limu lyokka, era eryo lye kkubo ettuufu; singa mwaligoberera, wadde mu ebyo byokka ebyali ebyangu era ebitegeerekeka, temwandibuze n’akatono. Okuddamu ng’okwo tekulibasirisa? Oba nga kuno tekulibasirisa, Katonda alina okulibasirisa; bw’alibuuza omusajja (Matayo 22:12), “Munnange, oyingidde otya wano nga toyambadde kyambalo kya mbaga?” Kwe kugamba, okola ki mu kkanisa yange mu abo abeeyita Abakristaayo, nga tolina mutima mutukuvu n’obulamu obutukuvu? Yaddamu ki? Ekyawandiikibwa kigamba nti yasirika; teyalina ky’addamu. Obweru bw’ensonga, n’Obukulu bwa Katonda, olwo biriziba mangu emimwa gy’abo abasinga okwekakasa mu mmwe, newankubadde kaakano temukkiriza kusirisibwa kintu kyonna kye tuyinza okubagamba; wabula mwagala kunyweza nsonga yammwe, ne bw’eba mbi etya. Mmanyi dda nti tewali nsonga n’emu gye muyinza okumpa kaakano eribagasa ku nkomerero, ensonga yammwe bw’eriba ebikkulwa mu maaso ga Mukama n’ensi yonna. Wabula, sirowooza nti n’emitima gyammwe gyennyini egibalumiriza gimatidde n’ensonga zammwe. Kubanga, oba nga gimatidde, kale kirabika temuteesangako n’akatono kwenenya. Naye bwe muba muteesa okwenenya, kirabika temwesiga nnyo nsonga zammwe ze muleeta okukiwakanya. Mugamba ki, mmwe aboonoonyi abatannakyuka? Mulina ensonga yonna ennungi gye muyinza okuwa, lwaki temwandikyuse, era ne mukyuka kaakano, n’emitima gyammwe gyonna? Oba muligenda mu ggeyeena nga mukontana n’amagezi gennyini? Mulowooze kye mukola nga obudde bukyaliwo, kubanga mu bbanga ttono kiriba kikeerezi okulowooza.—Waliwo ensobi gye muyinza okulaba mu Katonda, oba mu mulimu gwe, oba mu mpeera ye? Mukama mubi? Setaani gwe muweereza amusinga? Oba omubiri gwe gusinga? Waliwo akabi konna mu bulamu obutukuvu? Obulamu obw’okwagala ensi n’obutatya Katonda bwe businga? Mulowooza mu mitima gyammwe nti kyandibakoze akabi okukyuka ne mubeera n’obulamu obutukuvu? Kabi ki kye kiyinza okubakola? Kabi gye muli okuba n’omwoyo gwa Kristo munda mu mmwe? N’okuba n’Omutima omunaazeeko era omulongoofu? Oba nga kibi okuba omutukuvu, lwaki Katonda agamba nti, “Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.” (1 Peetero 1:15-16; Ebyabaleevi 20:7). Kibi okufaanana Katonda? Tekyayogerwa nti “Katonda n’atonda omuntu mu kifaananyi kye”? Kale, obutukuvu buno kye kifaananyi kye. Kino Adamu kye yabula, era kino Kristo ayagala okukibazzaamu olw’ekigambo kye n’Omwoyo we, nga bw’akola eri bonna b’alirokola. Lwaki mwabatizibwa mu Mwoyo Omutukuvu? Era lwaki mubatiza abaana bammwe mu Mwoyo Omutukuvu ng’oyo abatukuza, bwe muba temwagala kutukuzibwa ye, wabula mulowooza nti kizibu gye muli okutukuzibwa? Mumbuulire mazima, nga mu maaso ga Mukama, newankubadde temwagala kubeera na bulamu butukuvu, temwandisinze kwagala kufa nga muli mu mbeera y’abo ababeera mu bulamu obwo okusinga ey’abalala? Singa mwandifudde leero, temwandisinze kwagala kufa nga muli mu mbeera y’omuntu eyakyuka okusinga ey’atannakyuka? Ey’omuntu omutukuvu ow’omu ggulu okusinga ey’omuntu ow’omubiri ow’ensi? Era temwandigambye, nga Balamu (Okubala 23:10), “Leka nfe okufa okw’omutuukirivu, n’enkomerero yange ebeere ng’eyaabwe!” Era lwaki kaakano temubeera na ndowooza gye muliba nayo olwo? Luvannyuma oba mangu, muteekwa okutuuka ku kino: oba okukyuka, oba okwegomba nti mwandibadde mukyuse, nga kikeerezi. Naye kiki kye mutya okufiirwa bwe munaakyuka? Mikwano gyammwe? Mujja kugiwaanyisa buwaanyisa; Katonda ajja kuba mukwano gwammwe, ne Kristo, n’Omwoyo, bajja kuba mukwano gwammwe, na buli Mukristaayo ajja kuba mukwano gwammwe. Mujja kufuna omukwano omu alibagasa okusinga emikwano gyonna egy’omu nsi gye gyandisobodde. Emikwano gye mufiirwa gyandibasendasenda busendasenda okugenda mu ggeyeena; naye tegyandisobodde kubawonya: Naye omukwano gwe mufuna alibalokola okuva mu ggeyeena, n’abatwala mu kiwummulo kye Ye ekitaggwaawo.

Ssanyu lyammwe lye mutya okufiirwa? Mulowooza nti temulifuna nate lunaku lwa kusanyuka, bwe mulimala okukyuka. Woowe! Nga kya nnaku nti mulowooza nti kisinga okusanyusa okubeera mu mizannyo egy’obusirusiru n’ebinyumu, n’okusanyusa omubiri gwammwe, okusinga okubeera mu birowoozo eby’okukkiriza ebikwata ku kitiibwa, ne mu kwagala kwa Katonda, ne mu butuukirivu na mirembe, na ssanyu mu Mwoyo Omutukuvu, embeera y’ekisa mw’eri! (Abaruumi 14:17). Singa kyandibasanyusizza nnyo okulowooza ku ttaka lyammwe n’obusika bwammwe (singa mwali bakama b’ensi yonna), okusinga omwana bw’asanyuka okuzannya n’obuppini: lwaki tekyandibasanyusizza nnyo okulowooza nti obwakabaka obw’omu ggulu bwammwe okusinga obugagga oba essanyu lyonna ery’ensi? Nga bwe buba obuto obw’obusirusiru bwokka obuleetera abaana okusanyukira ennyo ebyokuzannyisa ne batayagala kubireka olw’ettaka lyammwe lyonna, bwe kityo bwe buba obwensi obw’obusirusiru bwokka, n’obw’omubiri, n’obubi, obubaleetera okusanyukira ennyo ennyumba zammwe, n’ettaka, n’emmere, n’ebyokunywa, n’okuwummula, n’ekitiibwa, ne mutayagala kubireka olw’essanyu ery’omu ggulu. Naye mulikola ki okufuna essanyu ng’ebyo biweddewo? Ekyo temukirowoozaako? Essanyu lyammwe bwe likoma mu ntiisa, ne lizikira ng’olutambi lw’ettabaaza oluwunya, essanyu ly’abatukuvu olwo lye liba ku ntikko yaalyo. Nze kennyini nkombyeko katono nnyo ku ssanyu ery’omu ggulu, mu kulowooza ku lunaku olw’omukisa olusembera, ne mu kukakasa kwe nnina kaakano okw’okwagala kwa Katonda mu Kristo; naye nnanywa nnyo ku ssanyu ery’ensi, kale mulaba nti, bwe mba nkubiriza ludda, ndi ku ludda lwammwe; era naye nteekwa okwatula, okuva ku kumanya okwo okutono, nti tewali kugeraageranya.—Waliwo essanyu lingi ery’okufuna mu lunaku lumu (singa enjuba ey’obulamu etwakira bulungi) mu mbeera ey’obutukuvu, okusinga mu bulamu bwonna obw’essanyu ery’ekibi. “Njagala okuba omuggazi mu nnyumba ya Katonda wange, okusinga okubeeranga mu weema z’abakola ebibi” (Zabbuli 84:10). “Okumala olunaku olumu mu mpya zo, kisinga okubeera emyaka olukumi mu bifo ebirala” (Zabbuli 84:10). Okusanyuka kw’ababi kuli ng’okuseka kw’omulalu atamanyi nnaku ye; era kyeva Sulemaani ayogera ku kuseka okwo nti, “Okuseka busirusiru. Era okusanyuka kugasa ki?” (Omubuulizi 2:2), ne (Omubuulizi 7:2-6). “Kirungi okulaga mu nnyumba ey’abakungubaga okusinga okulaga mu nnyumba ey’ebyassava. Kubanga buli omu wa kufa, ekyo kiteekwa okuba ku mutima gwa buli muntu. Okunakuwala kusinga okuseka, kubanga amaaso amanakuwavu gazzaamu omutima amaanyi. Omutima gw’omugezi guba wamu n’abo abali mu nnaku; naye ogw’omusirusiru guba mu kusanyuka. Kirungi okussaayo omwoyo ku kunenya kw’omuntu ow’amagezi okusinga okuwuliriza ennyimba z’abasirusiru. Okuseka kw’abasirusiru kuli ng’okutulikatulika kw’amaggwa agali mu muliro gw’entamu.” Essanyu lyonna ery’ebintu eby’omubiri liri ng’okweyagula kw’omuntu alina obuwere; obulwadde bwe bwe bumuleetera okukyagala; era omuntu ow’amagezi yandisinze okwagala obutaba na ssanyu lye okusinga okutawaanyizibwa obuwere bwe. Okuseka kwammwe okusinga okuba okw’eddoboozi eddene kuli ng’okw’omuntu gwe bakwatakwata mu mbiriizi okumusesa; aseka nga talina nsonga ya kusanyuka. Musale omusango, nga bwe muli abantu, oba nga kino kye kya muntu ow’amagezi. Bwe butonde bwammwe obw’omubiri obutatukuziddwa bwokka obuleetera obulamu obutukuvu okulabika ng’obuzibu gye muli, n’obulamu obw’okwegomba kw’omubiri okulabika ng’obusinga okusanyusa. Bwe munaakyuka bukyusi, Omwoyo Omutukuvu alibawa obutonde obulala n’okwagala okulala, era olwo kiribasanyusa nnyo okuwona ekibi kyammwe okusinga bwe kibasanyusa kaakano okukikuuma; era olwo muligamba nti temwamanya bulamu obw’essanyu kye buli okutuusa kaakano, era nti temwali bulungi okutuusa Katonda n’obutukuvu lwe byafuuka essanyu lyammwe.

Ekibuuzo. Naye kiva ku ki abantu okuba abatalina magezi bwe batyo mu nsonga ez’obulokozi? Balina amagezi gamala mu nsonga endala; kiki ekibaleetera obutayagala kukyuka, ne kyetaagisa ebigambo bingi bwe bityo mu nsonga etegeerekeka obulungi bw’etyo, ate nga byonna tebigasa, wabula abasinga obungi ne babeera balamu era ne bafa nga tebakyuse?

Okuddamu. Okuzinnyonnyola mu bigambo bitono, ensonga ze zino:

1. Abantu mu butonde bwabwe baagala ensi n’omubiri, era obutonde bwabwe bulina obulabe eri Katonda n’okutya Katonda, ng’obutonde bw’omusota bwe bulina eri omuntu: Era byonna bye tuyinza okwogera bwe biba bikontana n’okwagala obutonde bwabwe kwe bwamanyiira, si kya kwewuunya bwe bigasa katono.

2. Bali mu kizikiza, era tebamanyi n’ebintu bye bawulira. Bali ng’omuntu eyazaalibwa nga muzibe w’amaaso, n’awulira ekitangaala nga kitenderezebwa nnyo: Naye okuwulira kumugasa ki nga takiraba? Tebamanyi Katonda kye ali, newakubadde amaanyi g’omusaalaba gwa Kristo bwe gali, newakubadde omwoyo ogw’obutukuvu kye guli, newakubadde okubeera mu kwagala olw’okukkiriza kye kuli; tebamanyi bukakafu, n’okusaanira, n’obulungi obusukkulumu obw’obusika obw’omu ggulu. Tebamanyi kukyuka kye kuli, n’endowooza entukuvu n’empisa entukuvu kye biri, ne bwe babiwulirako. Bali mu lufu lw’obutamanya. Babuze era batabukiddwa mu kibi; ng’omuntu abuze ekiro, atamanyi w’ali, newakubadde engeri y’okuddamu okumanya ekkubo, okutuusa ekitangaala ky’emisana lwe kirimuzuula.

3. Beekakasa mu bukakanyavu nti tebeetaaga kukyuka, wabula okweddaabiriza okutono obutono; era nti bali dda mu kkubo erigenda mu ggulu, era nti bakyuse so nga tebannakyuka. Era, bw’osisinkana omuntu abuze ddala ekkubo lye, oyinza okumala ebbanga ddene ng’omuyita okukyuka addeyo, bw’aba takukkiriza nti abuze ekkubo.

4. Bafuuse baddu b’omubiri gwabwe, era babbidde mu nsi nga bagunoonyeza bye gwetaaga. Okwegomba kwabwe, n’obusungu bwabwe, n’okuyaayaana kwabwe, bibatabudde, era bibafunyeeko obuyinza bungi, ne kiba nti tebamanyi ngeri ya kubyegaana, oba ngeri ya kulowooza ku kintu kirala kyonna. Kale omutamiivu agamba nti, “Njagala ekikopo ky’omwenge omulungi, era siyinza kukyewala.” Omululu agamba nti, “Njagala emmere ennungi, era siyinza kugyewala.” Omwenzi agamba nti, “Njagala okutuukiriza okwegomba kwange, era siyinza kukwewala.” Era omuzannyi wa zzaala ayagala emizannyo gye, era tayinza kugyewala. Bwe batyo bafuuse baddu ddala abawambiddwa omubiri gwabwe, n’obukakanyavu bwabwe bwennyini bufuuse obunafu; era kye baali tebaagala kukola, bagamba nti tebayinza. Era omuntu w’ensi atwaliddwa nnyo ebintu eby’ensi, n’atalina mutima, newakubadde endowooza, newakubadde obudde, eri eby’omu ggulu; naye, nga mu kirooto kya Falaawo (Olubereberye 41:4), “Ente enkovvu, embi ne zirya ente ennungi ensava,” bwe kityo ensi eno enkovvu etabala erya ebirowoozo byonna eby’Eggulu.

5. Abamu batwalibwa omukulukuta gw’ekibiina ekibi, ne kiba nti bajjula endowooza enkakali ku bulamu obw’okutya Katonda, olw’okuwulira bannaabwe nga babwogerako bubi; oba waakiri balowooza nti basobola okwesiga ne bakola nga bwe balaba abasinga obungi bwe bakola, era bwe batyo ne beeyongera mu makubo gaabwe ag’ekibi; era omu bw’asalibwako n’asuulibwa mu ggeyeena, n’omulala n’akwakkulibwa mu bo n’agenda mu kuzikirizibwa okwo kwe kumu, tekibatiisa nnyo, kubanga tebalaba gye bagenze. Bannaku abo, beeyongera mu butatya Katonda bwabwe, wadde nga bino byonna bibaddewo; kubanga tebamanyi n’akatono nti bannaabwe kaakano bakikungubagira nga bali mu kubonaabona. Mu Lukka 16 omusajja omugagga eyali mu ggeyeena yandyagadde nnyo omuntu agende alabule baganda be bataano, baleme kujja mu kifo ekyo eky’okubonaabona. Kirabika yali amanyi endowooza zaabwe n’obulamu bwabwe, era ng’amanyi nti banguwa okugenda eyo, era nti tebaalowooza n’akatono nti yali eyo, weewaawo, era tebandikkirizza nnyo omuntu yenna eyandibabuulidde bw’atyo. Nzijukira ekyabaawo omwami omu akyali omulamu kye yaŋŋamba nti yakiraba ku lutindo oluyita ku mugga Severn. Omusajja yali agoba ekisibo ky’abaana b’endiga abagevvu, ne wabaawo ekintu ekibasisinkana ne kibaziyiza okuyita, omu ku baana b’endiga n’abuuka n’alinnya ku kisenge ky’olutindo, amagulu ge ne gaseerera, n’agwa mu mugga; abalala bwe baamulaba, ne babuuka omu ku omu ne bava ku lutindo, ne bafa bonna, oba kumpi bonna, mu mazzi.—Abo abaali emabega tebaamanya n’akatono ekyali kituuse ku abo abaabasooka, wabula baalowooza nti basobola okwesiga ne bagoberera bannaabwe; naye amangu ddala nga bamaze okusukka ekisenge, ne bagwa n’emitwe wansi, embeera n’ekyuka. Bwe kityo bwe kiri ne ku bantu ab’omubiri abatannakyuka. Omu afiira kumpi nabo, n’agwa mu ggeyeena, n’omulala n’agoberera ekkubo lye limu; naye era bo bajja kubagoberera, kubanga tebalowooza gye bagenze. Ayi, naye okufa bwe kulimala okubazibula amaaso, ne balaba ebiri ku ludda olulala olw’ekisenge, mu nsi endala; olwo nga baliwaayo ki okuddayo we baali!

6. Ekirala, balina omulabe omukalabakalaba ow’ettima, gwe batalaba, azannyira omuzannyo gwe mu kizikiza; era omulimu gwe omukulu kwe kuziyiza okukyuka kwabwe, n’olwekyo okubakuumira we bali, ng’abasendasenda obutakkiriza Byawandiikibwa, oba obuteeraliikiriza mitima gyabwe n’ensonga zino; oba ng’abasendasenda okulowooza obubi ku bulamu obw’okutya Katonda, oba okulowooza nti bwetaagisa okufuba okusukkiridde, era nti basobola okulokolebwa nga tebakyuse, era awatali kutawaana kuno kwonna; era nti Katonda wa kisa nnyo nti talisalira musango gwa kuzikirizibwa abantu nga bo; oba waakiri, nti basobola okulindako akaseera katono, ne beesanyusa, ne bagoberera ensi akaseera akalala katono, olwo ne bagireka, ne beenenya oluvannyuma: Era olw’obulimba obuwubisa ng’obwo, Setaani akuuma abasinga obungi mu buwambe bwe, n’abatwala mu nnaku ye. Ebiziyiza bino, n’ebiringa bino, bye bikuuma enkumi n’enkumi bangi nnyo nga tebakyuse, so nga Katonda akoze bingi bwe bityo, ne Kristo abonyeebonye nnyo bw’atyo, n’abaweereza boogedde bingi bwe bityo olw’okukyuka kwabwe; ensonga zaabwe bwe zisirisibwa, era nga tebasobola kuddamu Mukama abayita ng’agamba nti, “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?” naye byonna bifuuka bwereere eri abasinga obungi mu bo; era tebatulekera kirala kya kukola, oluvannyuma lwa byonna, wabula okutuula wansi, ne tukungubagira ennaku yaabwe gye beesaliddewo.

Ekyayita Ekiddako