Essuula 4 · eddakiika 43 ez’okusoma · eddakiika 55 ez’okuwuliriza
Okubuulira II
Ezeekyeri 33:11.
Bategeeze nti, ‘Nga bwe ndi omulamu, bw’ayogera Mukama Katonda, sisanyukira kufa kw’abakozi ba bibi, wabula bo okukyuka ne bava mu kkubo lyabwe ebbi ne baba balamu. Mukyuke, mukyuke okuva mu makubo gammwe amabi. Lwaki mufa, mmwe ennyumba ya Isirayiri?’
EBY’AMAZIMA ebinnyonnyola abo abali mu mbeera y’abakyuse mwabiweebwa dda; n’enkyukakyuka okukyuka gye kuleeta mu mmeeme nayo yannyonnyoddwa; era mbeegayirira nate n’omutima gwonna, mwekenneenye embeera yammwe awatali kwekubiira era mu bujjuvu: Temumatira okutuusa lwe mutegeera obanga ddala mukyuse.
Naye oboolyawo mujja kugamba nti, kale bwe tunaasanga nga tukyali tetukyuse, tunaakola ki olwo?—Ekibuuzo kino kintwala ku njigiriza yange ey’okubiri, ejja okuyamba ennyo okukiddamu, era kaakano ngigendako.
Enjigiriza 2. Katonda yasuubiza nti abakozi b’ebibi baliba balamu, singa bakyuka bukyusi; ne bakyuka mu mazima awatali bunnanfuusi era mu bujjuvu.
Mukama wano ayatula nti kino kye kimusanyusa, abakozi b’ebibi okukyuka ne baba balamu. Eggulu likakafu eri abakyuse nga ggeyeena bw’ekakafu eri abatakyuse. Kyuka obeere mulamu, ge mazima amakakafu nga bwe gali amazima nti kyuka oba ofe. Katonda teyali wa buvunaanyizibwa kututeekerateekera Mulokozi, newakubadde okutuggulirawo oluggi lw’essuubi, newakubadde okutuyita okwenenya n’okukyuka nga tumaze okwesuula olw’ekibi; naye yakikola ku bwereere okugulumiza okusaasira kwe. Mmwe aboonoonyi, tewali n’omu ku mmwe aliba n’ensonga okuddayo eka n’agamba nti mbabuulira kuggwaamu ssuubi. Ffe tulina empisa ey’okubaggalira oluggi lw’okusaasira? Ayi, singa nammwe temuluggalira mwekka! Tulina empisa ey’okubagamba nti Katonda talibasaasira, ne bwe mukyuka ne mutukuzibwa? Ddi lwe mwali muwulidde omubuulizi ng’ayogera ekigambo ng’ekyo? Mmwe ababoggolera ababuulizi b’Enjiri, olw’okwagala okubawonya ggeyeena, ne mugamba nti babuulira kuggwaamu ssuubi, mumbuulire, bwe muba musobola, ddi lwe mwali muwulidde omuntu yenna ow’amagezi amatebenkevu ng’agamba nti temulina ssuubi, ne bwe mwenenya ne mukyuka? Nedda, ffe tulangirira ekikontana n’ekyo okuva eri Mukama; nti buli azaalibwa omulundi ogwokubiri, era olw’okukkiriza n’okwenenya n’afuuka ekitonde ekiggya, talirema kulokolebwa: Era tuli wala nnyo okubasendasenda okuggwaamu essuubi ku kino, kubanga tubasendasenda obutakibuusabuusa n’akatono. Bulamu, so si kufa, kye kitundu ekisooka eky’obubaka bwaffe gye muli; omulimu gwe twakwasibwa kwe kubawa obulokozi, obulokozi obukakafu; obulokozi obw’amangu, obw’ekitiibwa, obutaggwaawo, eri buli omu ku mmwe; eri omusabirizi asinga obwavu era n’eri omwami asinga obukulu; eri asinga obubi mu mmwe, n’eri abatamiivu, abalayira obwereere, ab’ensi, ababbi, weewaawo, n’eri abanyooma n’abavuma ekkubo ettukuvu ery’obulokozi. Mukama, mukama waffe, atulagidde okubawa okusonyiyibwa kw’ebyo byonna ebyayita, bwe munaakomawo kaakano ku nkomerero ne muba balamu: atulagidde okubeegayirira n’okubasaba mukkirize ekyo kye mubawa mukomewo; okubabuulira byonna Kristo bye yateekateeka; okusaasira okubalindiridde, okugumiikiriza okubalindirira, ebirowoozo eby’ekisa Katonda by’alina gye muli, n’essanyu lye muyinza okuba nalyo, essanyu erikakafu era eritayogerekeka, singa mwagala.—Mazima tulina n’obubaka obw’obusungu n’okufa, weewaawo, obw’obusungu n’okufa ebya mirundi ebiri; naye tewali na kimu ku byo bwe bubaka bwaffe obukulu; tuteekwa okubabuulira ku busungu obubali ku mutwe kaakano, n’okufa kwe mwazaalibwamu, olw’okumenya etteeka ly’ebikolwa; naye kino kuba kubalaga bulazi nti mwetaaga okusaasirwa, n’okubakubiriza okutwala ekisa ky’Omununuzi nga kya muwendo. Era tetubabuulira kirala wabula amazima, ge muteekwa okumanya: Kubanga ani anoonya eddagala, atamanyi nti mulwadde? Okubabuulira ku nnaku yammwe si kye kibafuula abanaku, wabula kibagoba ne mugenda okunoonya okusaasirwa. Mmwe mwennyini mwe mwereetedde okufa kuno. Era tubabuulira ne ku kufa okulala; okutalina ddagala, era okubonaabona okusinga ennyo, okulituuka ku abo abagaana okukyuka. Naye, nga kino bwe kiri eky’amazima, era kiteekwa okubabuulirwa, bwe kityo kye kitundu eky’enkomerero era ekisinga obunaku eky’obubaka bwaffe. Tusooka kubawa kusaasirwa bwe munaakyuka; era abo bokka abagaana okukyuka, era abagaana okuwulira eddoboozi ly’okusaasira, be tuteekwa okulagula okuzikirira. Mwesuuleko bwesuuzi ebyonoono byammwe, temulwawo nate, wabula mujje nga Kristo abayise, mukyuke, mufuuke ebitonde ebiggya, olwo tetulina kigambo na kimu kya busungu obuzikiriza oba okufa eky’okwogera ku mmwe.—Kaakano mu linnya lya Mukama ow’obulamu, mbalangirira mmwe mwenna abampulira leero, n’eri asinga obukulu, n’eri omwonoonyi asinga obukadde, nti muyinza okufuna okusaasirwa n’obulokozi, singa mukyuka bukyusi. Mu Katonda mulimu okusaasira, mu kutangirira kwa Kristo mulimu ekimala, ekisuubizo kya bwereere, kijjuvu era kya bonna; muyinza okufuna obulamu, singa mukyuka bukyusi. Naye olwo, nga bwe mwagala emmeeme zammwe, mujjukire okukyuka Ebyawandiikibwa kwe byogerako. Si kuddaabiriza nnyumba nkadde, wabula kumenya byonna, n’okuzimba obuggya ku Kristo, olwazi era omusingi omunywevu. Si kulongoosaako katono mu bulamu obw’omubiri, wabula kutta omubiri, n’okutambulira mu mwoyo. Si kuweereza mubiri n’ensi mu ngeri erongooseddwamu, nga temuli bibi bya buswavu ebyesittaza, era nga mulimu ekika ky’eddiini; wabula kukyusa mukama wammwe, n’emirimu gyammwe, n’ekigendererwa kyammwe, n’okukyusa amaaso gammwe okutunula ku luuyi olulala, n’okukola byonna olw’obulamu bwe mutalabangako, n’okwewaayo mwennyini ne byonna bye mulina eri Katonda. Eno y’enkyukakyuka eteekwa okubaawo, bwe muba mwagala okuba abalamu.
Mmwe mwennyini muli bajulirwa kaakano, nti obulokozi, so si kuzikirira, y’enjigiriza enkulu gye mbabuulira, era kye kitundu ekisooka eky’obubaka bwange gye muli. Mukkirize kino, era tetujja kweyongerayo nammwe; kubanga tetwandyagadde n’akatono kubatiisa oba kubateganya n’erinnya ly’okuzikirira awatali nsonga.
Naye bwe muba temwagala kulokolebwa, tewali kya kukola, okuzikirira kuteekwa okubaawo; kubanga wakati w’ebibiri bino tewali kifo kya wakati, muteekwa okufuna obulamu oba okufa.
Era tetulina kubawa bulamu bwokka, wabula n’okubalaga emisingi kwe tukikolera; n’okubayita okukkiriza nti Katonda ddala ategeeza ky’ayogera: nti ekisuubizo kya mazima, era kituuka ku mmwe ku bukwakkulizo, nga bwe kituuka ku balala: era nti eggulu si kirooto, wabula ssanyu lya mazima.
Bwe mubuuza nti, Obuyinza obw’okubawa kino buli ludda wa? Mu bitundu by’Ebyawandiikibwa ebisukka mu kikumi, nja kububalaga mu bino ebitono:
Okusooka, mukiraba wano mu kyawandiikibwa kyange, ne mu nnyiriri eziddako, ne mu ssuula ey’e 18 eya Ezeekyeri, nga kyeyolefu nga bwe kiyinza okwogerwa. Ne mu 2 Abakkolinso 5:17-21, mulimu ensonga enkulu ey’omulimu gwe twakwasibwa. “Noolwekyo omuntu yenna bw’abeera mu Kristo, aba kitonde kiggya; eby’edda nga bigenze, laba ng’afuuse muggya. Ebintu byonna biva eri Katonda eyatukomyawo gy’ali nga tuyita mu Kristo, era ne tuweebwa obuweereza obw’okutabaganya. Kubanga Katonda yali mu Kristo, ng’atabagana n’abantu, nga tababalira, bibi byabwe, n’atuteresa ffe obubaka obw’okutabaganya. Noolwekyo ku bwa Kristo tuli babaka, era Katonda atuma ffe okwogera nammwe. Kyetuva tubeegayirira, ku bwa Kristo, mutabagane ne Katonda. Kubanga oyo ataamanya kibi, yafuuka ekibi ku lwaffe, tulyoke tufune obutuukirivu obuva eri Katonda mu Yesu.” Bwe kityo ne mu Makko 16:15, 16. “Mugende mu nsi yonna mubuulire Enjiri eri abantu bonna. Abo bonna abakkiriza, (kwe kugamba, n’okukkiriza okukyusa omuntu ng’okwo okwogeddwako) ne babatizibwa balirokolebwa, naye abo abatakkiriza balisalirwa omusango ne gubasinga.” Ne Lukka 24:46, 47. “Kristo kimugwanira okubonaabona, n’okufa era ku lunaku olwokusatu azuukire mu bafu. Era mu linnya lye Enjiri ey’okwenenya, (kwe kukyuka) n’okusonyiyibwa ebibi eribuulirwa amawanga gonna.” Ne Ebikolwa by’Abatume 5:30, 31. “Katonda wa bajjajjaffe yazuukiza Yesu, gwe mwatta nga mumuwanise ku muti. Oyo Katonda n’amugulumiza okubeera Omulangira era Omulokozi, abeerenga ku mukono gwe ogwa ddyo, okuwa Isirayiri omukisa ogw’okwenenya n’okusonyiyibwa ebibi.” Ne Ebikolwa by’Abatume 13:38, 39. “Abooluganda, mumpulirize! Mu muntu ono Yesu okusonyiyibwa ebibi mwe kubuuliddwa. Kino nga tekiyinzika mu mateeka ga Musa. Buli amukkiriza n’amwesiga aggyibwako omusango gw’ekibi, n’aweebwa obutuukirivu.” Era, muleme okulowooza nti ekirabo kino kyakomezebwa ku Bayudaaya bokka, mulabe Abaggalatiya 6:15. “Kubanga okukomolebwa oba obutakomolebwa si kintu, wabula ekikulu kye kitonde ekiggya.” Ne Lukka 14:17. “Mujje byonna biwedde okutegeka.” n’ennyiriri 23, 24.
Kaakano mulaba nti tulagiddwa okubawa mwenna obulamu, n’okubabuulira, okuva eri Katonda, nti bwe munaakyuka, muyinza okuba abalamu.
Wano muyinza okwesiga emmeeme zammwe awatali kutya; kubanga okwagala kwa Katonda ye nsulo y’ekirabo kino, (Yokaana 3:16), era omusaayi gw’Omwana wa Katonda gwe gwakigula: Obwesigwa n’amazima ga Katonda byeyamye okutuukiriza ekisuubizo; eby’amagero byakakasa amazima gaakyo; ababuulizi batumibwa mu nsi yonna okukirangirira; amasakramentu gaateekebwawo era gakozesebwa okukwasa mu kitiibwa okusaasira okuweebwa abo abakkiriza okukufuna; n’Omwoyo aggulawo omutima okukwaniriza; era ye musingo ogw’okukifuna mu bujjuvu: N’olwekyo amazima gaakyo tegakyalina kuwakanyizibwa, nti asinga obubi mu mmwe mwenna, na buli omu ku mmwe, singa mukyuka bukyusi, muyinza okulokolebwa.
Mazima, bwe muba mumaliridde okukkiriza nti mulirokolebwa nga temukyuse, olwo mukkiriza bulimba; era, singa mbabuulira ekyo, nandibadde mbuulira bulimba: Ekyo tekyandibadde kukkiriza Katonda, wabula Setaani n’emitima gyammwe egy’obulimba.—Katonda alina ekisuubizo kye eky’obulamu, ne Setaani alina ekisuubizo kye eky’obulamu: Ekisuubizo kya Katonda kiri nti, “mukyuke mube balamu:” Ekisuubizo kya Setaani kiri nti, “mujja kuba balamu, ne bwe mukyuka oba nedda.”—Ekigambo kya Katonda kiri nti, nga bwe mbalaze, “bwe mutakyuke kufaanana ng’abaana abato temugenda kuyingira mu bwakabaka obw’omu ggulu.” (Matayo 18:3). “Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwakubiri tayinza kulaba bwakabaka bwa Katonda.” (Yokaana 3:3, 5). “atali mutukuvu taliraba Mukama.” (Abaebbulaniya 12:14).—Ekigambo kya Setaani kiri nti, “muyinza okulokolebwa nga temuzaaliddwa mulundi gwakubiri era nga temukyuse; muyinza okuba obulungi nga temuli batukuvu; Katonda abatiisatiisa butiisa; wa kisa nnyo okukola nga bw’ayogera; alibakolera ebisinga ku kigambo kye.”—Era, zisanze! ekitundu ekisinga obunene eky’ensi kikkiriza ekigambo kino ekya Setaani okusinga ekigambo kya Katonda: nga ekibi kyaffe n’ennaku yaffe bwe byayingira mu nsi. Katonda yagamba bazadde baffe abaasooka nti, “lw’oligulyako tolirema kufa.” Setaani n’amuwakanya n’agamba nti, “Temugenda kufa, bwe munaakaaba bukaabi ku nkomerero nti, Katonda tusaasire, ne mulekayo ebikolwa by’ekibi nga temukyasobola kubikola.” Era kino kye kigambo ensi ky’ekkiriza.—Ayi obubi obw’ekivve, okukkiriza Setaani okusinga Katonda!
Naye ekyo si kye kisinga obubi; kubanga mu kuvvoola bakiyita kukkiriza n’okwesiga Katonda, nga bamufaananya Setaani, eyali omulimba okuva ku lubereberye. Era bwe bakkiriza nti ekigambo kya Katonda bulimba, bakiyita kwesiga Katonda, ne bagamba nti bamukkiriza era nti bamwesiga okubalokola. Katonda yali ayogedde wa nti abatazaalibwanga mulundi gwakubiri, abatakyuse, abatatukuziddwa, balirokolebwa? Mundage ekigambo ng’ekyo mu Byawandiikibwa. Mbasoomooza, bwe muba musobola. Lwaki, kino kigambo kya Setaani, era okukikkiriza kwe kukkiriza Setaani, era kye kibi ekitera okuyitibwa okwetulinkiriza. Era kino mukiyita kukkiriza n’okwesiga Katonda? Mu kigambo kya Katonda mulimu buli kimu ekibudaabuda n’okunyweza emitima gy’abatukuziddwa: naye tewali kigambo na kimu ekinyweza emikono gy’obubi, newakubadde okuwa abantu essuubi erisinga obutono ery’okulokolebwa, nga tebatukuzibwanga n’akatono.
Naye bwe munaakyuka, ne muyingira mu kkubo ly’okusaasira, okusaasira kwa Mukama kweteeseteese okubaaniriza. Olwo mwesige Katonda okubalokola n’obuvumu; kubanga yeeyama mu kigambo kye okubalokola. Taliba kitaawe w’omuntu yenna okuggyako abaana be, era talirokola muntu yenna okuggyako abo abaleka ensi, Setaani, n’omubiri, ne bayingira mu maka ge okuba ebitundu by’Omwana we, n’okussa ekimu n’abatukuvu be. Naye bwe bagaana okuyingira, ensobi yaabwe bo. Enzigi ze nzigule, taziyiza muntu yenna. Teyatumangako bubaka nga buno eri omuntu yenna ku mmwe nti, “Kaakano kikeerezi nnyo; sijja kukwaniriza ne bw’onookyuka.”—Yandikoze bw’atyo, era nga tabakoze kibi: Naye teyakikola; era takikola n’okutuusa leero: Akyali mwetegefu okubaaniriza, singa mubadde beetegefu, mu mazima awatali bunnanfuusi, n’emitima gyammwe gyonna, okukyuka. Era obujjuvu bw’amazima gano bujja kweyongera okweyoleka mu njigiriza ebbiri eziddako, kye nnaava nzigendako, nga sinnaba kweyongera kukozesa kino.
Enjigiriza 3. Katonda asanyukira abantu okukyuka n’okulokolebwa, naye tasanyukira kufa kwabwe oba kuzikirira kwabwe: Asinga kwagala bakyuke babe balamu, okusinga okugenda mu maaso ne bafa.
Nja kusooka kubayigiriza engeri y’okutegeeramu kino, olwo ndyoke mbannyonnyole amazima gaakyo.
Era, ku kisooka, muteekwa okwetegereza ebintu bino wammanga.
1. Okwagala okwangu, oba okusanyukira ekintu, kye kikolwa ekisooka eky’okwagala, nga kiddirira okutegeera okwangu okw’ekyo ekirowoozebwako, nga tekinnatuuka ku kugeraageranya bintu wamu. Naye ekikolwa eky’okwagala ekirondawo kiddirira, era kyesigama ku kikolwa ky’okutegeera ekigeraageranya ebintu mu nkola. Era ebikolwa bino ebibiri bisobola emirundi mingi okwolekera ebintu ebikontana nga tewali kibi kyonna mu muntu oyo.
2. Okwagala okutaliimu bunnanfuusi kuyinza okuba n’amadaala ag’enjawulo. Ebintu ebimu mbyagala nnyo okutuuka n’okukola byonna bye nsobola okubituukiriza: n’ebintu ebimu njagala mu mazima omulala abikole, kyokka nga sijja kukola byonna bye nsobola okubituukiriza, kubanga nnina ensonga nnyingi ezinziyiza, newakubadde ng’ekyo kyonna ekinsaanira okukola nja kukikola.
3. Okwagala kw’omufuzi, nga mufuzi, kweyolekera mu kuteekawo amateeka n’okugatuukiriza; naye okwagala kw’omuntu, mu mbeera ye ey’obuntu obwangu, oba nga nannyini by’alina mu bujjuvu, kweyolekera mu kwegomba oba mu kusalawo ebiribaawo.
4. Okwagala kw’omufuzi, ng’omuteesi w’amateeka, okusooka era okusinga byonna, kwe kuba nti amateeka ge gagonderwa, so si n’akatono nti ekibonerezo kituukibwe ku muntu yenna, okuggyako nga kirowoozebwa nti tebajja kugondera mateeka ge. Naye okwagala kw’omufuzi, ng’omulamuzi, kulowooza nti etteeka lyakuumibwa dda oba lyamenyebwa; n’olwekyo asalawo empeera oba ebibonerezo okusinziira ku ekyo.
Bwe mmaze okuwa enjawulo zino ezeetaagisa, kaakano nja kuzikozesa ku nsonga eri mu maaso gaffe mu bigambo bino wammanga.
1. Mu ndabirwamu y’ekigambo n’ebitonde mwe tuteekwa okumanyira Katonda mu bulamu buno; era bwe kityo, okusinziira ku buzaaliranwa bw’omuntu, tumuwa okutegeera n’okwagala, nga tuggyako obutali butuukirivu bwonna bwe tusobola, kubanga tetusobola kufuna birowoozo bisingako ebituufu ku ye.
2. Era, ku misingi gye gimu, (nga tugoberera Ebyawandiikibwa) twawula wakati w’ebikolwa by’okwagala kwa Katonda, nga byawukana olw’ensonga oba olw’ebintu bye bikwatako, newakubadde nga mu buzaaliranwa bwa Katonda byonna kimu.
3. Era kino tukikola n’obuvumu obusingawo, kubanga bwe twogera ku Kristo, tulina ensonga esingawo okuva mu buzaaliranwa bw’obuntu.
4. Era bwe kityo tugamba nti okusanyukira okwangu, okwagala, oba omukwano gwa Katonda, kutuuka ku buli kirungi mu buzaaliranwa oba mu mpisa, okusinziira ku kika n’obungi bw’obulungi bwakyo. Era bwe kityo asanyukira okukyuka n’okulokolebwa kwa bonna, ekyo kyokka ekitalituukirira.
5. Era Katonda, ng’omufuzi era omuteesi w’amateeka g’ensi, alina okwagala okw’ebikolwa ku lw’obulokozi bwabwe, okutuuka n’okubawa ku bwereere ekirabo kya Kristo n’obulamu, n’okulangirira okusonyiyibwa kw’ebibi byabwe byonna, singa tebakigaana mu butasiima, n’okulagira ababaka be okutwala ekirabo kino eri ensi yonna, n’okubasendasenda okukikkiriza. Era bwe kityo akola byonna ebimusaanira okukola, ng’omuteesi w’amateeka oba ng’oyo asuubiza, ku lw’obulokozi bwabwe.
6. Naye era asalawo, ng’omuteesi w’amateeka, nti abo abagaana okukyuka balifa: Era, ng’omulamuzi, olunaku lwabwe olw’ekisa bwe luliyita, alituukiriza ekiragiro ekyo.
7. N’olwekyo, mu ngeri eno ayagala mu mazima awatali bunnanfuusi okukyuka kw’abo abatalikyuka; naye si nga nannyini byonna ow’obuyinza obutaliiko kkomo, n’okumalirira okusingira ddala okukola, era si ng’ekintu ky’asalawo nti kiteekwa okutuukirira awatali kubuusabuusa, oba ky’ayinza okussaako obuyinza bwe bwonna okukituukiriza. Kiri mu buyinza bw’omulangira okuteeka abakuumi ku mutemu, abakuume aleme okutta n’okuwanikibwa: Naye, bw’alekayo ekyo olw’ensonga ennungi, n’atuma butumi eri abantu be, n’abalabula era n’abeegayirira baleme kuba batemu, nsuubira nti ayinza okugamba obulungi nti tayagala batte bawanikibwe: Takisanyukira, wabula ayagala bakyewale babe balamu: Era, bw’akolera abamu ebisingawo, olw’ensonga ezenjawulo, tasangibwa ng’akolera bonna bw’atyo. Kabaka ayinza okugamba obulungi abatemu bonna n’abamenyi b’amateeka mu nsi nti, “Sisanyukira kufa kwammwe, wabula njagala mugondere amateeka gange mube balamu: Naye bwe munaagaana, nsazeewo, wadde nga byonna bino biriwo, nti mujja kufa.”—Omulamuzi ayinza okugamba mu mazima omubbi oba omutemu nti, “Zisanze, ggwe omuntu, sisanyukira kufa kwo: Nandyagadde wandikuumye etteeka n’owonya obulamu bwo: naye kubanga tolikuumye, nteekwa okukusalira omusango, oba si ekyo nandibadde atali mwenkanya.” Bwe kityo, newakubadde nga Katonda tasanyukira kuzikirira kwammwe, era n’olwekyo abakoowoola mukomewo mube balamu; naye asanyukira okulaga obwenkanya bwe, n’okutuukiriza amateeka ge; era n’olwekyo, wadde nga byonna bino biriwo, amaliridde ddala nti, bwe mutaakyuke, mulisalirwa omusango. Singa Katonda yali awakanya nnyo okufa kw’abakozi b’ebibi okutuuka n’okumalirira okukola kyonna ky’asobola okukuziyiza, olwo tewandibaddewo muntu n’omu asalirwa musango; kyokka Kristo abagamba nti batono abalirokolebwa. Naye Katonda awakanya okuzikirira kwammwe okutuuka n’okubayigiriza n’okubalabula, n’okussa mu maaso gammwe obulamu n’okufa, n’okubawa eddembe okulonda, n’okulagira abaweereza be okubeegayirira muleme okwezikiriza, wabula mukkirize okusaasira kwe, bwe kityo n’abaleka nga temulina kya kwewolereza. Naye, kino bwe kitaakole, era bwe mubeera nga mukyali temukyuse, abategeeza nti amaliridde okubazikiriza, era atulagidde okubagamba mu linnya lye, (olunyiriri 8), “Ggwe omwonoonyi, mazima olifa!” Era Kristo kumpi akirayidde emirundi n’emirundi, ng’agamba nti, “Ddala ddala, bwe mutaakyuke, ne muzaalibwa omulundi ogwokubiri, temugenda kuyingira mu bwakabaka obw’omu ggulu” (Matayo 18:3; Yokaana 3:3). Mutegeere nti yagamba nti, temuyinza. Kya bwereere okukisuubira, era kya bwereere okuloota nti Katonda akyagala, kubanga kintu ekitasoboka.
Mu bufunze, kaakano mulaba amakulu g’ekyawandiikibwa kino, nti Katonda, omuteesi w’amateeka omukulu ow’ensi, tasanyukira kufa kw’abakozi b’ebibi, wabula ayagala bakyuke babe balamu; newakubadde ng’amaliridde nti tewali aliba omulamu okuggyako abo abakyuka, era, ng’omulamuzi, asanyukira obwenkanya, n’okulaga obukyayi bwe eri ekibi, wadde nga tasanyukira nnaku gye beereetedde bo bennyini, bw’etunuulirwa yokka.
2. Era ku bukakafu bw’ensonga eno, nja kuba mumpi nnyo, kubanga ndowooza nti mukikkiriza dda awatali buzibu.
1. Obuzaaliranwa bwa Katonda obw’ekisa ekingi, obwalangirirwa (Okuva 34:6; 20:6) ne mu bifo ebirala emirundi mingi, buyinza okubakakasa kino, nti tasanyukira kufa kwammwe.
2. Singa Katonda yali asanyukira okufa kwo okusinga okukyuka kwo n’obulamu bwo, teyandikulagidde emirundi mingi bwe kityo mu kigambo kye, okukyuka; teyandikuwadde bisuubizo bya bulamu ng’ebyo, singa okyuka bukyusi; teyandikusendasenze okukikola n’ensonga nnyingi bwe zityo. Enkola y’Enjiri ye yennyini ekakasa ensonga eno.
3. Era omulimu gwe yakwasa abaweereza b’Enjiri gukikakasiza ddala. Singa Katonda yali asanyukira okuzikirira kwammwe okusinga okukyuka kwammwe n’okulokolebwa kwammwe, teyanditulagidde n’akatono okubawa okusaasira, n’okubayigiriza ekkubo ly’obulamu, mu lwatu ne mu kyama; n’okubeegayirira n’okubasaba mukyuke mube balamu; okubategeeza ebibi byammwe, n’okubalabula ku kabi kammwe, n’okukola byonna bye tusobola okubakyusa, n’okugenda mu maaso n’okukola bwe tutyo n’obugumiikiriza, ne bwe munaatukyawa oba okutuyisa obubi olw’okufuba kwaffe. Katonda yandikoze kino, n’ateekawo ebiragiro bye eby’okusinza olw’obulungi bwammwe, singa yali asanyukira okufa kwammwe?
4. Era kikakasibwa n’enkola y’obuyinza bwe obulabirira ensi. Singa Katonda yali asinga kwagala muzikirire okusinga okukyuka n’okulokolebwa, teyandiwagidde kigambo kye n’ebikolwa bye, n’okubasikiriza eri ye n’ekisa kye eky’olunaku ku lunaku, n’okubawa ebirungi byonna eby’obulamu buno, by’akozesa okubaleeta mu kwenenya, (Abaruumi 2:4), n’okubaleeta emirundi mingi bwe giti wansi w’omuggo gwe okubazza mu magezi gammwe. Teyanditadde mu maaso gammwe ebyokulabirako bingi bwe bityo, nedda, era teyandibalindiridde n’obugumiikiriza nga bw’akola, olunaku ku lunaku, n’omwaka ku mwaka. Bino si bubonero bw’oyo asanyukira okufa kwammwe.—Singa kino kye kyali kimusanyusa, nga yandisobodde mangu nnyo okukuteeka mu ggeyeena edda? Emirundi emeka nga kino tekinnabaawo yandisobodde okukusikula ng’oli wakati mu bibi byo, ng’ekikolimo oba ekirayiro, oba obulimba buli mu kamwa ko, mu butamanya bwo, n’amalala go, n’okwegomba kw’omubiri? Bwe wali omulundi gwo ogusembayo mu butamiivu bwo, oba ng’oli ku mulundi ogusembayo ng’oduulira amakubo ga Katonda, nga yandisobodde mangu nnyo okusiba omukka gwo, n’akufuga n’ebibonyoobonyo bye, n’akufuula omutebenkevu mu nsi endala? Zisanze! nga kintu kitono nnyo eri Ayinzabyonna okufuga olulimi lw’omuvumi asinga obutatya Katonda, n’okusiba emikono gy’omuyigganya asinga ettima, oba okukkakkanya obusungu bw’omulabe we asinga obukyayi, n’okubamanyisa nti tebali kirala wabula envunyu? Singa akusunguwalira, wandigudde mu ntaana yo. Singa awa omu ku bamalayika be obuyinza okugenda okuzikiriza aboonoonyi omutwalo gumu, nga kyandikoleddwa mangu nnyo. Nga asobola mangu okukugalamiza ku kitanda eky’obulwadde, n’akulekayo ng’owowoggana mu bulumi, n’akuleetera okulya ebigambo eby’ekivume bye wayogera ku baweereza be, ku kigambo kye, ku kusinza kwe, ne ku makubo ge amatukuvu, n’akuleetera okutuma okwegayirira abo be wanyoomanga mu kwetulinkiriza kwo bakusabire! Nga asobola mangu okugalamiza omubiri gwo mu kuluma n’okusinda, n’agunafuya ne gulemwa okukwata emmeeme yo, n’agufuula ogw’omuzizo okusinga obusa bw’ensi!—Omubiri ogwo kaakano ogulina okufuna kye gwagala, era ogutateekwa kunyiizibwa newakubadde nga Katonda anyiiziddwa; era ogulina okusanyusibwa mu mmere, mu byokunywa, ne mu byambalo, ne bwe kiba nga Katonda ayogera ebikontana n’ekyo, nga okusunguwala kwa Katonda kwandiguzikirizza mangu nnyo?—Bwe wali ng’olwanirira ekibi kyo n’obusungu, ng’oyomba n’abo abandikuggyeemu, ng’olaga ettima lyo eri akunenya, era ng’owolereza ebikolwa by’ekizikiza; nga Katonda yandisobodde mangu okukusikula mu kaseera akatono, n’akuteeka mu maaso g’Obukulu bwe obw’entiisa, gy’owandirabye bamalayika ab’ekitiibwa emitwalo n’emitwalo nga balindirira ku ntebe ye? n’akuyita eyo okwewolereza, n’akubuuza nti, “Kaakano olina ki eky’okwogera ku Mutonzi wo, ku mazima ge, ku baweereza be, oba ku makubo ge amatukuvu? Kaakano weewolereze, era okole ekisinga obulungi ky’osobola. Kaakano oyinza kwogera ki okwewolereza olw’ebibi byo? Kaakano wa embalirira y’obwensi bwo n’obulamu bwo obw’omubiri, ey’ebiseera byo, n’ey’ebirungi byonna bye wafuna!” Ayi, omutima gwo omukakanyavu nga gwandisaanuuse, n’amaaso go ag’amalala nga gandikkakkanyiziddwa, n’obwenyi bwo nga bwandisiiwuuse, n’ebigambo byo eby’amaanyi nga byandifuuse kusirika awatali kwogera, oba okukaaba okw’entiisa, singa Katonda yali akuyimiriza bw’atyo mu maaso g’entebe ye ey’emisango, n’awoza ensonga ye mu maaso go, gye wawakanya wano n’ettima bwe lityo! Nga asobola mangu ekiseera kyonna okugamba emmeeme yo erina omusango nti, “Jangu, toddayo kubeera mu mubiri ogwo okutuusa ku kuzuukira,” era nga tesobola kugaana! Ekigambo eky’omu kamwa ke kyandiggyawo ekiwanirira obulamu bwo obwa kaakano, olwo ebitundu byo byonna n’amaanyi go byonna ne biyimirira butengerera: Era, bw’akugamba nti, “Lekeraawo okuba omulamu, oba beera mulamu mu ggeyeena,” towandisobodde kujeemera.
Naye Katonda tannakola na kimu ku bino, wabula akugumiikirizza n’obugumiikiriza, era akuwaniridde n’okusaasira, era akuwadde omukka ogwo gwe wassa ng’omuwakanya, era n’akuwa ebirungi ebyo bye wawaayo nga ssaddaaka eri omubiri gwo, era n’akuwa ebyetaago ebyo bye wamalira okumatiza emimiro gyo egy’omululu; yakuwa buli dakiika y’ebiseera ebyo bye wonoona mu bugayaavu, oba mu butamiivu, oba mu by’ensi: era obugumiikiriza bwe bwonna n’okusaasira kwe tebiraga nti teyayagala kuzikirira kwo? Ettaala eyinza okwaka awatali mafuta? Ennyumba zammwe zisobola okuyimirira awatali ttaka okuziwanirira? Bwe mutyo nammwe temuyinza kuba balamu essaawa emu yokka nga Katonda tabawanirira. Era lwaki yawanirira obulamu bwo okumala ebbanga eddene bwe lityo, wabula okulaba ddi lw’olijjukira obusirusiru bw’amakubo go, n’okomawo n’oba omulamu? Waliwo omuntu yenna ayinza okuteeka mu bugenderevu eby’okulwanyisa mu mikono gy’omulabe we okumulwanyisa; oba okukwatira ettaala omutemu ng’atta abaana be, oba omuddu omugayaavu azannya oba eyeebaka mu kiseera ekyo? Mazima okulaba obanga ku nkomerero olikomawo n’oba omulamu, kye kyaviirako Katonda okukulindirira ebbanga eddene bwe lityo.
5. Era kyongera okukakasibwa, olw’okubonaabona kw’Omwana we, nti Katonda tasanyukira kufa kw’abakozi b’ebibi. Yandibanunudde okuva mu kufa ku muwendo omunene bwe gutyo? Yandiwuniikirizza bamalayika n’abantu olw’okwetoowaza kwe? Katonda yandibeeredde mu mubiri, n’ajja mu kifaananyi ky’omuddu, n’atwala obuntu n’abugatta n’Obwakatonda mu muntu omu? Era Kristo yandibadde n’obulamu obw’okubonaabona, n’afa okufa okw’ekikolimo ku lw’aboonoonyi, singa yali asinga kusanyukira kufa kwabwe? Kale singa mwamulaba ng’ali bufubi mu kubuulira n’okubawonya, nga bwe mumusanga (Makko 3:21), oba ng’amaze ebbanga eddene ng’asiiba, nga (Matayo 4), oba ng’amaze ekiro kyonna mu kusaba, nga (Lukka 6:12), oba ng’asaba ng’amatondo g’omusaayi gamutonnyako mu kifo ky’entuuyo, nga (Lukka 22:44), oba ng’afa okufa okw’ekikolimo ku musaalaba, ng’afuka emmeeme ye nga ssaddaaka olw’ebibi byaffe: Mwandirowoozezza nti obwo bubonero bw’oyo asanyukira okufa kw’abakozi b’ebibi?
Era temulowooza kukikendeeza nga mugamba nti kyali ku lw’abalonde be bokka: Kubanga ekibi kyo, n’ekibi ky’ensi yonna, kye kyali ku Mununuzi waffe; era ssaddaaka ye n’okutangirira kwe bimala bonna, n’ebibala byakyo biweebwa omu nga bwe biweebwa omulala: naye kya mazima, nti tekyali kigendererwa kya mutima gwe okusonyiwa n’okulokola abo bonna abatandikyuse olw’okukkiriza n’okwenenya. Singa mwamulaba ne mumuwulira ng’akaaba ng’akungubagira embeera y’abantu abajeemu, abatenenya, (Lukka 19:41, 42), oba nga yeemulugunya olw’obukakanyavu bwabwe, nga (Matayo 23:37). “Ggwe Yerusaalemi, ggwe Yerusaalemi, emirundi nga mingi nnyo gye njagadde okukuŋŋaanya abaana bo ng’enkoko bw’ekuŋŋaanya obwana bwayo mu biwaawaatiro byayo, naye n’ogaana.” Oba, singa mwamulaba ne mumuwulira ku musaalaba ng’asabira abamuyigganya, “Kitange, basonyiwe, kubanga kye bakola tebakimanyi.” mwanditebereezezza nti asanyukira okufa kw’abakozi b’ebibi, ne kw’abo abazikirira olw’obutakkiriza bwabwe bwe beeroboza? Kale Katonda bwe yayagala ensi, (si kwagala kwokka, wabula okwagala bwe kutyo) bw’atyo n’awaayo Omwana we omu yekka, buli muntu yenna amukkiriza, n’okukkiriza okukola, aleme kuzikirira, wabula afune obulamu obutaggwaawo; ndowooza nti mu kino akakasizza, ng’awakanya ettima ly’abantu ne dayimooni, nti tasanyukira kufa kw’abakozi b’ebibi, wabula ayagala bakyuke babe balamu.
6. Ekisembayo, bino byonna bwe biba nga tebinnabamatiza, mukkirize ekigambo kye ye kennyini, oyo amanyi obulungi okusinga omuntu yenna ebiri mu mutima gwe, oba waakiri mukkirize ekirayiro kye: Naye kino kintwala ku njigiriza ey’okuna.
Enjigiriza 4. Mukama atukakasizza n’ekirayiro kye, nti tasanyukira kufa kw’omukozi w’ebibi, wabula ayagala akyuke abe mulamu; alyoke aleme kuleka muntu na nsonga ya kubuusabuusa mazima gaakyo.
Bwe muba mwaŋŋanga okubuusabuusa ekigambo kye, nsuubira nti temwaŋŋanga kubuusabuusa kirayiro kye. Nga Kristo bwe yalangirira mu butongole nti abatazaalibwanga mulundi gwakubiri n’abatakyuse tebayinza kuyingira mu bwakabaka obw’omu ggulu, (Matayo 18:3; Yokaana 3:3), bwe kityo Katonda yalayira nti tasanyukira kufa kwabwe, wabula okukyuka kwabwe n’obulamu bwabwe. Era nga Omutume bw’agamba, (Abaebbulaniya 6:13, 16-18), Kubanga tayinza kulayira oyo amusinga, ayogera nti, “Nga bwe ndi omulamu, n’ebirala.” Kubanga ddala abantu balayira oyo abasinga obukulu, era ekirayiro eky’okukakasa gye bali y’enkomerero y’empaka zonna: Katonda bwe yayagala okulaga abasika b’ekisuubizo mu ngeri esingawo nti okuteesa kwe tekukyuka, n’akikakasa n’ekirayiro, nti olw’ebintu bibiri ebitajjulukuka, Katonda mw’atasobola kulimba, “ffe abaddukira gy’ali okutulokola, tusaana okuba abagumu. Essuubi eryo lye linywereza ddala emmeeme zaffe ng’ennanga bw’enyweza eryato.” Omuntu yenna bw’aba nga tasobola kutabaganya mazima gano n’enjigiriza ey’okwawulirwa edda, oba n’okuzikirizibwa ddala kw’abakozi b’ebibi, obwo butamanya bwe ye; talina nsonga esigaddewo ey’okwegaana oba okubuusabuusa olw’ekyo amazima g’ensonga eno; kubanga eno ekakasiddwa n’ekirayiro kya Katonda, n’olwekyo tesaana kunyoolwa okugifuula okukwatagana n’ensonga endala; wabula ensonga ezibuusibwabuusibwa ze zisaana okufuulibwa okukwatagana nayo, era amazima amakakafu gasaana okukkirizibwa nti gakwatagana nayo, newakubadde ng’obwongo bwaffe obutono tebutegeera bulungi kukwatagana okwo.
OKUKOZESA.
Kaakano nkwegayirira, bw’oba ng’oli mwonoonyi atakyuse awulira ebigambo bino, olowooze katono ku njigiriza ezo ezoogeddwako, era weebuuze akaseera nti ani asanyukira ekibi kyo n’okuzikirira kwo! Mazima si Katonda: Yalayira, ku lulwe, nti tasanyukira. Era mmanyi nti si kumusanyusa ky’ogenderera mu ekyo. Toyinza kwaŋŋanga kugamba nti otamiira, olayira, olagajjalira emirimu emitukuvu, era ozikiza okukubiriza kw’Omwoyo, olw’okusanyusa Katonda. Ekyo kyandibadde ng’ovuma omulangira, n’omenya amateeka ge, n’onoonya okufa kwe, n’ogamba nti ebyo byonna wabikola okumusanyusa.
Kale ani asanyukira ekibi kyammwe n’okufa kwammwe? Si abo abalina ekifaananyi kya Katonda, kubanga bateekwa okuba n’endowooza ng’eyiye. Katonda amanyi nti tekisanyusa n’akatono abasomesa bammwe abeesigwa okubalaba nga muweereza omulabe wammwe atta, nga mwesimbawo obulamu bwammwe obutaggwaawo mu ngeri ey’eddalu, era nga mwagala ne mwesuula mu nnimi z’omuliro gwa ggeyeena. Tekibasanyusa n’akatono okulaba ku myoyo gyammwe (mu bibala byabyo eby’ennaku) obuzibe bw’amaaso ng’obwo, n’obukakanyavu bw’omutima, n’obulagajjavu, n’okwekakasa okw’amalala; obukakanyavu ng’obwo mu bubi, n’obutayagala kuyigirizibwa, n’okwerema ng’okwo eri amakubo g’obulamu n’emirembe. Bamanyi nti bino bubonero bwa kufa n’obw’obusungu bwa Katonda, era bamanyi okuva mu kigambo kya Katonda enkomerero yaabyo ky’eyinza okuba; n’olwekyo tekibasanyusa okusinga bwe kisanyusa omusawo ow’ekisa okulaba obubonero bwa kawumpuli nga bubutuka ku mulwadde we. Woowe! Okulengera ebibonoobono byammwe ebitaggwaawo, n’obutamanya ngeri ya kubiziyiza! Okulaba nga muli kumpi nnyo ne ggeyeena, ate nga tetusobola kubakkirizisa kino wadde okubalowoozesa ku kyo! Okulaba nga mwandiwonye mu ngeri ennyangu era ennambulukufu, singa twali tumanyi bumanya engeri y’okubafuula abeetegefu! Nga musemberedde nnyo obulokozi obutaggwaawo, singa mwakyuka bukyusi ne mukola kyonna kye musobola, ne mukifuula ekyo kye mufaako n’omulimu gw’obulamu bwammwe! naye temwagala kukikola. Ne bwe kyandibadde nti obulamu bwaffe bwesigamye ku kyo, tetusobola kubasendasenda kukikola: Tusoma emisana n’ekiro kye tunaabagamba ekiyinza okubakakasa n’okubasendasenda, naye tekikolebwa: Tubateeka mu maaso ekigambo kya Katonda, ne tubalaga essuula n’olunyiriri lwennyini we kyawandiikibwa nti temuyinza kulokolebwa okuggyako nga mukyusiddwa, naye abasinga obungi mu mmwe tubaleka nga bwe twabasanga:—Tusuubira nti mujja kukkiriza ekigambo kya Katonda, newaakubadde nga ffe temutukkiriza, era nti mujja kukissaako omwoyo bwe tubalaga ekyawandiikibwa ekitegeerekeka obulungi; naye tusuubira bwereere, era tukola bwereere, ku nsonga y’enkyukakyuka yonna erokola mu mitima gyammwe. Era mulowooza nti kino kitusanyusa? Emirundi mingi mu kusaba okw’ekyama tuwalirizibwa okwemulugunyiza Katonda nga tulina emitima egy’ennaku nti, “Woowe! Mukama, twayogera nabo mu linnya lyo, naye tebatussaako mwoyo n’akatono: Twabategeeza bye watulagira okubategeeza ku kabi k’embeera y’omuntu atannakyuka, naye tebatukkiriza; twabategeeza nti walangirira nti “Tewali mirembe eri aboonoonyi,” (Isaaya 48:22 ne 57:21) naye abasinga obubi mu bonna kumpi tebakkiriza nti babi; twabalaga ekigambo kyo, we wagamba nti “bwe munaagobereranga omubiri, mugenda kufa;” (Abaruumi 8:13) naye boogera nti, “Bajja kukukkiririzaamu, newaakubadde nga tebakkiriza by’oyogera; nti bajja kukwesiga, newaakubadde nga tebassa bwesige mu kigambo kyo; era bwe basuubira nti okutiisa okw’omu bigambo byo kwa bulimba, bakyayita ekyo okusuubira mu Katonda; era newaakubadde nga tubalaga we wagamba nti Omukozi w’ebibi bw’afa, essuubi lye libula, naye tetusobola kubaggya mu ssuubi lyabwe ery’obulimba,” (Engero 11:7).—Tubabuulira ekibi nga bwe kiri ekintu ekinyoomebwa era ekitaliiko mugaso; naye bakyagala, n’olwekyo tebaagala kukireka.—Tubabuulira nga bwe bagula essanyu lino ku muwendo omungi, era nti balina okulisasulira mu kubonaabona okutaggwaawo; naye beesiima, ne batakikkiriza; wabula bajja kukola ng’abasinga obungi bwe bakola: era, olw’okuba Katonda wa kisa, tebaagala kumukkiriza, wabula bajja kwesimbawo emyoyo gyabwe, kyonna ekinaavaamu kijje. Tubabuulira nga Mukama bw’ali omwetegefu okubasembeza; naye kino kibaleetera bulesi kwongezaayo kwenenya kwabwe n’okwongera okuguma mu kibi kyabwe.—Abamu ku bo boogera nti bagenderera okwenenya, naye bakyali bwe bali; n’abalala boogera nti beenenyezza dda, so nga tebannakyuka kuva mu bibi byabwe. Tubabuulirira, tubeegayirira, tubawa obuyambi bwaffe, naye tetubawangula; abaali abatamiivu bakyali batamiivu; n’abaali abantu ab’ennaku abeemalira ku binyumu n’okusanyusa omubiri bakyali bwe batyo; n’abaali abaagala ensi bakyagala ensi; n’abaali abatamanyi, ab’amalala era abeegulumiza, bakyali bwe batyo.—Batono ku bo abanaalaba ekibi kyabwe ne bakyatula, era batono n’okusingawo abanaakireka, wabula beebudaabuda nti abantu bonna boonoonyi; ng’olinga tewali njawulo wakati w’omwonoonyi eyakyuka n’oyo atannakyuka. Abamu ku bo tebaagala na kutusemberera bwe tuba beetegefu okubayigiriza, wabula balowooza nti bamala dda, era tebeetaaga kuyigiriza kwaffe; n’abalala batuwuliriza, ne bakola kye baagala; era abasinga bali ng’abafu abatayinza kuwulira; n’olwekyo, bwe tubabuulira ku bintu ebirina ebiva mu byo ebitaggwaawo, tetuyinza kutuusa kigambo na kimu ku mitima gyabwe. Bwe tutabagondera ne tubasanyusa nga tubatiza abaana b’abo abakakanyavu ennyo mu bubi, ne tubawa Ekyeggulo kya Mukama, ne tukola byonna bye baagala tukole, ne bwe biba nga bikontana nnyo n’ekigambo kya Katonda, batukyawa ne batuvuma; naye bwe tubeegayirira bwegayirizi okwatula ebibi byabwe ne babireka, ne balokola emyoyo gyabwe, tebaagala kukikola.—Tubagamba nti, bwe banaakyuka bukyusi, tetujja kubamma kiragiro na kimu ekya Katonda, wadde okubatiza abaana baabwe, wadde Ekyeggulo kya Mukama gye bali bennyini; naye tebatuwuliriza. Baagala tujeemere Katonda, tuzikirize emyoyo gyaffe okubasanyusa, naye bo tebaagala kukyuka ne balokola emyoyo gyabwe okusanyusa Katonda.—Beeraba ng’abagezi okusinga abasomesa baabwe bonna; banyiiga era beekakasa mu kkubo lyabwe, era ne bwe twandyagadde nnyo nnyini, tetuyinza kubakyusa. Mukama, eno ye mbeera ya baliraanwa baffe abali mu nnaku, era tetuyinza kugiyamba; tubalaba nga bali kumpi kugwa mu ggeyeena, era tetuyinza kubayamba; tumanyi nti singa bakyuka mu mazima bandirokoleddwa, naye tetuyinza kubasendasenda; ne bwe twandibeegayiridde nga tufukamidde, tetuyinza kubasendasenda; ne bwe twandibeegayiridde n’amaziga, tetuyinza kubasendasenda; kati kiki ekirala kye tuyinza okukola?”
Kuno kwe kwemulugunya n’okusinda okw’ekyama abasumba bangi abaavu kwe bawalirizibwa okukola. Era mulowooza nti kino kimusanyusa? Kimusanyusa okubalaba nga mweyongera mu kibi, ate nga tayinza kubakomya? Okubalaba nga muli mu nnaku bwe mutyo, ate nga tayinza wadde okubategeeza ekyo; okubalaba nga musanyuka, so nga temuli bakakafu nti mu ssaawa emu temujja kuba mu ggeyeena? Okulowooza ku ebyo bye mulina okubonaabona emirembe gyonna, kubanga temwagala kukyuka? Era okulowooza ku bulamu obutaggwaawo obw’ekitiibwa bwe mwagala ne munyooma ne musuula? Kiki ekisinga ennaku kye muyinza okuleeta ku mitima gyabwe? Era muyinza mutya okusala amagezi okubanakuwaza okusingawo?
Kale ani gwe musanyusa olw’ekibi kyammwe n’okufa kwammwe? Si mikwano gyammwe egitya Katonda era egitegeera. Woowe, kibanakuwaza nnyo mu myoyo gyabwe okulaba ennaku yammwe; era babakaabira emirundi mingi, newaakubadde nga mubeebaza kitono olw’ekyo, era nga temulina mitima gya kwekaabira mwekka.
Kale ani asanyukira ekibi kyammwe? Tewali mulala wabula abalabe ba Katonda abakulu abasatu, be mwegaana mu kubatizibwa kwammwe, ate kaakano ne mubakyukira mu ngeri ey’obulimba okubaweereza.
1. Setaani ddala asanyukira ekibi kyammwe n’okufa kwammwe; kubanga eno y’enkomerero yennyini ey’okukema kwe kwonna. Olw’ekyo, atunula emisana n’ekiro: temuyinza kulowooza ngeri ndala gye mwandimusanyusizzaamu okusinga okweyongera mu kibi: nga asanyuka nnyo bw’akulaba ng’ogenda mu bbaala, oba mu kibi ekirala, era bw’abawulira nga mukolima, oba nga mulayira, oba nga muvuma? Nga asanyuka nnyo bw’akuwulira ng’ovuma omusumba ayagala okukuggya mu kibi kyo n’okuyamba okukulokola? Bino bye bimusanyusa.
2. N’ababi nabo bakisanyukira; kubanga kituukagana n’obutonde bwabwe.
3. Naye mmanyi, ne bino byonna, nti si kusanyusa Setaani kye mugenderera, ne bwe mumusanyusa; wabula omubiri gwammwe, omulabe asinga obukulu era asinga obulabe, gwe mugenderera okusanyusa. Gwe mubiri ogwagala okuwembejjebwa, ogwagala okusanyusibwa mu mmere, n’ebyokunywa, n’engoye; ogwagala okusanyusibwa mu banno, n’okusanyusibwa mu kutenderezebwa n’ekitiibwa mu nsi, n’okusanyusibwa mu mizannyo, ne mu kwegomba, ne mu bugayaavu: kino kye kinnya ekimira byonna. Ono ye katonda yennyini gwe muweereza, kubanga ekyawandiikibwa kyogera ku bantu ng’abo nti “okulya kubafuukidde katonda waabwe,” (Abafiripi 3:18).
Naye mbeegayiridde, mulindeko katono mulowooze ku nsonga eno.
1. Ekibuuzo. Omubiri gwammwe gwandisanyusiziddwa okusooka Omutonzi wammwe? Munaanyiiza Mukama, ne munyiiza abasomesa bammwe, ne mikwano gyammwe egitya Katonda, byonna olw’okusanyusa okwegomba kwammwe okw’ensolo, oba okuyaayaana kw’omubiri? Katonda tasaanira kuba mufuzi wa mubiri gwammwe? Bw’atagufuga, tagenda kugulokola; temuyinza mu magezi kusuubira nti alikikola.
2. Ekibuuzo. Omubiri gwammwe gusanyuka olw’ekibi kyammwe; naye omuntu wammwe ow’omunda asanyuka? Teyeemulugunya munda mu mmwe n’abagamba oluusi nti byonna si birungi, era nti embeera yammwe si nnungi nga bwe mugifuula? era emmeeme yammwe n’omuntu wammwe ow’omunda tebyandisanyusiziddwa okusooka omubiri gwammwe oguvunda?
3. Ekibuuzo. Naye omubiri gwammwe tegwetegekera nagwo kunyiiga? Gwagala emmere eri ku ddobo, naye gwagala eddobo lyennyini? Gwagala omwenge omukambwe n’obutole obuwoomu; gwagala okuwummula kwagwo, n’emizannyo, n’okusanyuka: gwagala okuba omugagga, n’okwogerwako obulungi abantu, n’okuba omuntu ow’enkizo mu nsi: naye gwagala ekikolimo kya Katonda? Gwagala okuyimirira nga gukankana mu maaso g’entebe ye ey’omusango, n’okusalirwa omusango ogw’omuliro ogutaggwaawo? Gwagala okubonyaabonyezebwa wamu ne dayimooni emirembe gyonna?—Bitwale byonna wamu: kubanga tewali kwawukanya kibi ne ggeyeena, okuggyako olw’okukkiriza n’okukyuka okw’amazima; bw’onookuuma ekimu, oteekwa okufuna n’ekirala. Okufa ne ggeyeena bwe biba nga bibasanyusa, kale si kya kwewuunya bwe mweyongera mu kibi; naye, bwe biba nga tebibasanyusa (nga bwe nkakasa nti tebibasanyusa), kale ne bwe kyandibadde nti ekibi kiwooma nnyo nnyini, kisaanira okufiirwa obulamu obutaggwaawo? Akatono k’ekyokunywa, oba emmere, oba okuwummula; ekigambo ekirungi eky’aboonoonyi; obugagga bw’ensi eno, bisaanira okutwalibwa nga bya muwendo okusinga essanyu ery’omu ggulu? Oba bisaanira okubonaabona mu muliro ogutaggwaawo?
Ebibuuzo bino byandirowoozeddwako nga temunnayongera mu maaso, buli muntu alina amagezi okulowooza, era akkiriza nti alina emmeeme ey’okulokolebwa oba ey’okubula.
Kale, Mukama wano alayira nti tasanyukira kufa kwammwe, wabula nti mukyuke mubeere balamu; bwe munaayagala ne mweyongera ne mufa okusinga okukyuka, mujjukire nti temwakikola kusanyusa Katonda; mwakikola kusanyusa nsi, n’okwesanyusa mwekka. Era, abantu bwe beezikiriza okwesanyusa bokka, ne beesuula mu kubonaabona okutaggwaawo olw’essanyu, ne batalina magezi, wadde omutima, wadde ekisa, okuwuliriza Katonda oba omuntu ayagala okubakomyawo, kiki ekiyinza okukolebwa? Bateekwa okutwala kye bafuna mu kyo, ne bakyejjusa mu ngeri endala, nga kikeereye! Nga sinnayongera mu maaso mu kukozesa kuno, nja kutuuka ku njigiriza eddako; ekimpa omusingi omunywevu okusingawo.
Enjigiriza 5. Katonda ayagala nnyo aboonoonyi okukyuka, n’atuuka n’okuddiŋŋana ebiragiro bye n’okubuulirira kwe n’amaanyi: “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?”
Enjigiriza eno kwe kukozesa okw’eyasooka, ng’okubuulirira, era bwe ntyo bwe nnaagikwata.
Waliwo omwonoonyi atannakyuka awulira ebigambo bya Katonda bino eby’amaanyi? Waliwo omusajja oba omukazi yenna mu kuŋŋaaniro lino akyali mugwira eri omulimu gw’Omwoyo Omutukuvu ogw’okuzza obuggya n’okutukuza? Kuŋŋaaniro lya mukisa, bwe kiba nga si bwe kiri eri abasinga obungi. Kale muwulirize eddoboozi ly’Omutonzi wammwe, mumukyukire nga muyita mu Kristo awatali kulwa. Mwagala okumanya Katonda ky’ayagala? Kale kino kye kyagala kye, nti mukyuke kaakano. Katonda omulamu anaaweereza ebitonde bye obubaka obw’amaanyi bwe butyo, ne bitagonda? Kale muwulirize, mmwe mwenna abagoberera omubiri; Mukama, eyakuwa omukka gw’obulamu n’okubeerawo kwo, abaweerezza obubaka okuva mu ggulu; era buno bwe bubaka bwe, “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?” Alina amatu agawulira, awulire. Eddoboozi ly’Obukulu obutaggwaawo linaalagajjalirwa? Bw’abwatuka obubwatuki n’entiisa, otya. Naye ekigambo kino kikwata ku bulamu bwo oba okufa kwo okutaggwaawo. Kiragiro era kubuulirira. Ng’olinga yakugamba nti, “Nkulagira, olw’obwesigwa bw’olina okumpa nze Omutonzi wo era Omununuzi wo, okwegaana omubiri, n’ensi, ne Setaani, onkyukire obeere mulamu. Neetoowaza okukwegayirira, nga bw’oyagala oba bw’otya oyo eyakutonda: nga bw’oyagala obulamu bwo, weewaawo obulamu bwo obutaggwaawo, Kyuka obeere mulamu: nga bw’oyagala okuwona ennaku etaggwaawo, “Kyuka, kyuka, kubanga lwaki ofa?” Era waliwo omutima mu muntu, mu kitonde ekirina amagezi, oguyinza okugaana obubaka ng’obwo, ekiragiro ng’ekyo, okubuulirira ng’okwo? Woowe, kale omutima gw’omuntu kintu ki!
Kale muwulirize, mmwe mwenna abeeyagala, nammwe mwenna abafaayo ku bulokozi bwammwe:—Buno bwe bubaka obusinga essanyu obwali buweerezeddwa mu matu g’omuntu, “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?” Temunnasibirwa mu kuggwaamu essuubi. Wano mubaweereddwa ekisa; mukyuke, mujja kukifuna. Woowe, nga mwandyanirizza amawulire gano n’emitima egy’essanyu! Mmanyi nti guno si gwe mulundi ogusooka nga mukiwulira; naye mwakissaako mutya omwoyo, oba mukissaako mutya omwoyo kaakano? Muwulire, mmwe mwenna aboonoonyi abatamanyi era abalagajjavu, ekigambo kya Mukama! Muwulire, mmwe mwenna abaagala ensi, mmwe abasanyusa omubiri; mmwe abalule, n’abatamiivu, n’abenzi, n’abalayizi; mmwe abavumi n’abageya, abawaayiriza n’abalimba: “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?”
Muwulire, mmwe mwenna abatalina kwagala kwa Katonda, abatalina mitima gimwolekedde, wadde egyemalidde ku ssuubi ly’ekitiibwa, wabula abassa ekitiibwa ekisingawo ku bugagga bwammwe obw’ensi n’essanyu lyammwe okusinga essanyu ery’omu ggulu; mmwe mwenna abasinza Katonda katono ku mabbali, ne mumuwa ekyo kyokka omubiri gwammwe kye gusobola okuwaayo; abateegaanye bwe muli mu mubiri, ne mutaleka byonna bye mulina ku lwa Kristo, mu kutwala kw’emyoyo gyammwe ne mu kumalirira kwagyo okunywevu, wabula mulina ekintu kimu mu nsi kye mwagala ennyo nga temuyinza kukiwaayo ku lwa Kristo, singa akibasaba, wabula mwandisinze okwesimbawo obusungu bwe okusinga okukireka; “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?”
Bwe mutaakiwulirangako, oba bwe mutaakissangako mwoyo, mujjukire nti mwakibuuliddwa okuva mu kigambo kya Katonda leero, nti bwe munaakyuka bukyusi, munaaba balamu; era bwe mutaakyuke, mulifa ddala.
Kati munaakola ki, Bassebo? Kiki kye mumaliridde? Munaakyuka, oba temugenda kukyuka? Temukyatta aganaaga: Obanga Mukama ye Katonda mumugoberere; omubiri gwammwe bwe guba katonda, kale mweyongere okuguweereza. Eggulu bwe liba nga lisinga ensi n’essanyu ly’omubiri, kale mujje, munoonye ensi esinga obulungi, era “mweterekerenga obugagga bwammwe gye butayinza kwonoonebwa nnyenje wadde obutalagge, n’ababbi gye batayinza kuyingira kububba, era ku nkomerero muzuukuke n’amaanyi gammwe gonna okunoonya obwakabaka obutanyeenyezebwa,” (Abaebbulaniya 12:28) era okukozesa obulamu bwammwe ku kigendererwa ekisingako obugulumivu, ne mukyusa omugga gw’ebyo bye mweraliikirira n’emirimu gyammwe mu kkubo eddala okuva ku ekyo kye mwakolanga edda. Naye, ensi bw’eba nga esinga eggulu, oba nga ejja kubakolera ebisingawo, oba nga ejja kubeerera ebbanga eddene, kale mugikuume, mugifunemu kye musobola, mweyongere okugigoberera. Mumaliridde kye munaakola? Bwe muba nga temunnamalirira, nja kubateeka mu maaso ensonga endala ntono eziwaliriza, ndabe oba ng’amagezi ganaabamalirizisa.
Lowooza okusooka, “Ekisa kye kyategese ki olw’obulokozi bwammwe:” era nga kya nnaku nnyo omuntu yenna okuzikirira oluvannyuma lw’ebyo byonna. Waaliwo ekiseera, ekitala ekyaka omuliro lwe kyali mu kkubo, n’ekikolimo ky’amateeka ga Katonda kyandikuziyizza, ne bwe wandibadde omwetegefu ennyo okukyukira Katonda: Waaliwo ekiseera ggwe wennyini, ne mikwano gyo gyonna gy’olina mu nsi, lwe mutandisobodde kukufunira kusonyiyibwa bibi byo eby’emabega, ne bwe wandibikungubagidde ennyo ne obireka. Naye Kristo yaggyawo ekiziyiza kino olw’omutango gw’omusaayi gwe. Waaliwo ekiseera Katonda lwe yali tatabaganye n’akatono, kubanga obwenkanya bwe bwali tebunnatuukirizibwa olw’okumenya amateeka ge: naye kaakano obwenkanya bwe butuukiriziddwa era atabaganye nnyo, n’atuuka n’okukuwa etteeka ery’obwereere ery’okusonyiwa n’okwerabira ebisobyo, n’ekiwandiiko eky’obwereere eky’ekirabo kya Kristo n’obulamu, n’akikuwa, n’akwegayirira okukikkiriza, era kiyinza okuba ekikyo, bw’onooyagala. “Kubanga Katonda yali mu Kristo, ng’atabagana n’abantu, n’atuteresa ffe obubaka obw’okutabaganya,” (2 Abakkolinso 5:18-19). Aboonoonyi, naffe tulagiddwa okubatuusaako obubaka buno mwenna, ng’okuva eri Mukama, “Mujje byonna biwedde okutegeka,” (Lukka 14:17). Byonna biwedde okutegeka, nammwe temunnaba kwetegeka? Katonda mwetegefu okubaaniriza, n’okubasonyiwa byonna bye mumukoze, bwe munajja bujja. Ne bwe mumaze ebbanga eddene nga mwonoona, ne bwe mwonoonye nga mwagala, mwetegefu okusuula byonna emabega we, bwe munajja bujja. Newaakubadde nga mubadde bajaajaamya, ne mudduka Katonda, ne mulwayo nnyo, mwetegefu n’okubasisinkana, n’okubawambaatira mu mikono gye, n’okusanyukira okukyuka kwammwe, bwe munaakyuka bukyusi.—Wadde omwagazi w’ensi n’omutamiivu ali ng’embizzi bajja kusanga Katonda nga mwetegefu okubaaniriza, bwe banajja bujja. Kino tekikyusa mutima gwo munda mu ggwe?—Ayi omwonoonyi, bw’oba olina omutima ogw’ennyama, so si ogw’ejjinja munda mu ggwe, ndowooza kino kyandigusaanuusizza. Obukulu obutaliiko kkomo obw’Eggulu bunaakulindirira okudda, ne buba bwetegefu okukwaniriza ggwe eyamuvuma, n’omwerabira ebbanga eddene bwe lityo? Anaasanyukira okukyuka kwo, oyo eyandiyinzizza essaawa yonna okugulumiza obwenkanya bwe mu kuzikirira kwo, ate kino ne kitasaanuusa mutima gwo munda mu ggwe, ne kaakano tonnaba kwetegeka kuyingira? Tolina nsonga nnyingi z’okuba omwetegefu okujja nga Katonda bw’alina ensonga ez’okukuyita n’okukwaniriza?
Naye, ekyo si kye kyokka: Kristo yakola omugabo gwe ku musaalaba, n’akuteerawo ekkubo eri Kitaffe, nti ku lulwe oyinza okwanirizibwa bw’onojja. Naye tonnaba kwetegeka?
Okusonyiyibwa kwakuweebwa dda mu bulambulukufu era kukuweereddwa mu njiri. Naye tonnaba kwetegeka?
Abaweereza b’enjiri beetegefu okukuyamba, okukuyigiriza; beetegefu okukusabira, n’okussa akabonero ku kusonyiyibwa kwo nga bakuwa ssakalamentu entukuvu; naye tonnaba kwetegeka?
Bonna abatya Katonda abakwetoolodde beetegefu okusanyukira okukyuka kwo, n’okukusembeza mu kussa kimu kw’abatukuvu, n’okukuwa omukono ogwa ddyo ogw’okussa kimu, weewaawo, ne bwe wandibadde omu ku baagobebwa mu kibiina kyabwe: tebaguma kugaana kusonyiwa Katonda gy’asonyiwa, bwe kiba kibalabikidde lwatu, olw’okwatula kwo n’okukyusa empisa: tebaguma na kukuyeeyereza bibi byo eby’edda, kubanga bamanyi nti Katonda tajja kubikunenya. Ne bwe wandibadde ow’ekivume ekinene ennyo, bw’onookyuka obukyusi n’omutima gwo gwonna n’oyingira, tebandikugaanye, ensi k’eyogere ky’eyagala ku kyo. Era, bano bonna beetegefu okukwaniriza, naye ggwe tonnaba kwetegeka kuyingira?
Weewaawo, n’eggulu lyennyini lyetegefu; Mukama ajja kukusembeza mu kitiibwa ky’abatukuvu be, ggwe ensolo embi gy’obadde: bw’onookkiriza bukkiriza okunaazibwa, oyinza okufuna ekifo mu maaso g’entebe ye ey’obwakabaka; bamalayika be bajja kuba beetegefu okukuuma emmeeme yo okutuuka mu kifo eky’essanyu, bw’onooyingira obuyingizi mu mazima. Era Katonda mwetegefu, ssaddaaka ya Kristo yeetegefu, ekisuubizo kyetegefu, n’okusonyiyibwa kwetegefu?—Abaweereza beetegefu, n’abantu ba Katonda beetegefu, n’eggulu lyennyini lyetegefu, ne bamalayika beetegefu, era bano bonna balindirira kukyuka kwammwe kwokka, naye ggwe tonnaba kwetegeka? Ki! Tonnaba kwetegeka kuba mulamu, nga mubadde bafu okumala ebbanga eddene bwe lityo? Tonnaba kwetegeka kudda mu magezi go amatuufu, ng’omwana omujaajaamya bwe kyogerwa nti yeddamu, (Lukka 15:17) nga obadde ng’eyagwa eddalu okumala ebbanga eddene bwe lityo? Tonnaba kwetegeka kulokolebwa, nga kumpi oli mwetegefu okusalirwa omusango?—Tonnaba kwetegeka kwekwata ku Kristo, ayagala okukununula, nga kumpi oli mwetegefu okubbira n’okusaanawo mu kuzikirira? Tonnaba kwetegeka kulokolebwa okuva mu ggeyeena, nga kumpi oli mwetegefu okusuulibwamu awatali kuwona? Woowe, omuntu ggwe! Omanyi ky’okola? Bw’onoofa nga tonnakyuka tewali kubuusabuusa ku kuzikirira kwo, era tokakasa kuba mulamu wadde essaawa emu: naye tonnaba kwetegeka kukyuka n’okuyingira? Ayi omwonoonyi ow’ennaku! Tonnaweereza mubiri ne Setaani ebbanga eriwera? Ekibi tonnakikkuta? Kikuwoomera nnyo bwe kityo; oba kikugasa nnyo bwe kityo?—Omanyi kye kiri, olyoke oyagale okukifunako ekisingawo? Wafuna okuyitibwa okungi bwe kutyo, n’ebisa ebingi bwe bityo, n’ebibonerezo ebingi bwe bityo, n’ebyokulabirako ebingi bwe bityo? Walaba bangi bwe batyo nga bateekebwa mu ntaana, naye tonnaba kwetegeka kuleka bibi byo, n’ojja eri Kristo? Ki! Oluvannyuma lw’okukakasibwa okungi bwe kutyo, n’okulumibwa omuntu ow’omunda, oluvannyuma lw’ebigendererwa n’ebisuubizo ebingi bwe bityo, tonnaba kwetegeka kukyuka obeere mulamu?—Woowe, singa amaaso go, omutima gwo, byazibulwa, omanye ekirabo ekirungi ennyo ekikuweereddwa kaakano! era nga bubaka bwa ssanyu bwe tutumiddwa, okubagamba nti Mujje byonna biwedde okutegeka.
2. Lowooza era, okuyitibwa kw’olina okukyuka obeere mulamu. Nga kungi, nga kwa ddoboozi ddene, nga kwa maanyi, nga kwa ntiisa, naye ate nga kuzzaamu amaanyi, kwa ssanyu.
Kubanga omuyisi asinga obukulu ye Katonda yennyini. Oyo alagira eggulu n’ensi, akulagira okukyuka; era kaakano, awatali kulwa, okukyuka: Alagira enjuba okutambula mu kkubo lyayo, n’okukuvaayo buli ku makya; era newaakubadde nga kitonde kya kitiibwa nnyo bwe kityo, era nga esinga ensi yonna obunene emirundi mingi, naye emugondera, era tesubwa wadde edakiika emu ku kiseera kyayo ekyagiterekerwa. Alagira emmunyeenye zonna n’ebiri waggulu mu ggulu, ne bigonda.—Alagira ennyanja okukka n’okujjula, n’ebitonde byonna okukuuma ekkubo lyabyo, era byonna bimugondera. Bamalayika ab’omu ggulu bagondera by’ayagala, bw’abatuma okuweereza obuwuka obunafu nga ffe ku nsi, (Abaebbulaniya 1:14).—Naye, bw’alagira omwonoonyi bulagizi okukyuka, tamugondera; alowooza bulowooza nti ye mugezi okusinga Katonda, era awakana n’alwanirira ensonga y’ekibi, n’atagonda. Mukama Omuyinza w’Ebintu Byonna bw’ayogera ekigambo, eggulu ne byonna ebirimu bimugondera; naye bw’ayita omutamiivu obuyisi okuva mu bbaala, tagonda; oba bw’ayita omwonoonyi ow’ensi era ow’omubiri okwegaana, n’okutta omubiri, n’okuteeka omutima gwe ku busika obusingako obulungi, tamugondera.
Singa wabaddemu okwagala kwonna mu ggwe, wandimanyi eddoboozi, n’ogamba nti, “Woowe, kuno kwe kuyita kwa Kitange! Nnyinza ntya okukkiriza mu mutima gwange obutagonda? Kubanga, endiga za Kristo zimanyi eddoboozi lye ne ziriwulira, era zimugoberera, era aziwa obulamu obutaggwaawo,” (Yokaana 10:4). Singa wabaddemu obulamu obw’omwoyo n’okutegeera kwonna mu ggwe, waakiri wandigambye nti, “Okuyita kuno lye ddoboozi lya Katonda ery’entiisa, era ani aguma okujeema?”—Kubanga nnabbi agamba, (Amosi 3:8) “Empologoma ewulugumye, ani ataatye?” Katonda si muntu, nti oyinza okumuzannyisa n’okumusaagirako: jjukira ky’agamba Pawulo mu kukyuka kwe, “Weerumya wekka bw’osamba ku nkato,” (Ebikolwa by’Abatume 9:5). Onoogenda mu maaso n’onyooma ekigambo kye, n’olwanyisa Omwoyo we, n’oziba amatu go eri okuyita kwe? Ani alifuna ekisinga obubi mu kino? Omanyi gw’ojeemera n’owakanya naye, era ky’okola? Kyandibadde kya magezi era kyangu nnyo gy’oli okulwanyisa amaggwa, n’ogasamba n’ebigere byo ebyereere, n’ogakuba n’emikono gyo emyereere, oba okuteeka omutwe gwo mu muliro ogwaka. “Temubuzibwabuzibwanga, Katonda tasekererwa,” (Abaggalatiya 6:7). Ne bwe wandibaddewo omulala asekererwa, Katonda tasekererwa: kyandibasinze okuzannya n’omuliro mu kasolya kammwe ak’essubi okusinga n’omuliro gw’obusungu bwe obwaka: “Kubanga Katonda waffe, gwe muliro ogwokya,” (Abaebbulaniya 12:29). Woowe, nga tosaanira kulwana na Katonda! “Kintu kya ntiisa okugwa mu mikono gye,” (Abaebbulaniya 10:31). N’olwekyo kintu kya ntiisa okulwana naye, oba okumuziyiza. Nga bwe mwagala emyoyo gyammwe, mwegendereze kye mukola. Munaayogera ki, bw’anaatandika okuwoza nammwe mu busungu? Munaakola ki bw’anaabakwata omulundi gumu mu mikono gye? Temujja kulwanyisa musango gwe, nga bwe mulwanyisa ekisa kye kaakano? Mukama agamba, (Isaaya 27:4-5) “Siri munyiivu;” kwe kugamba, sisanyukira kubazikiriza: Nkikola, ng’olinga, nga siyagala; naye “Singa katazamiti n’amaggwa binnumba, nandibitabadde mu lutalo? Byonna nandibyokezza omuliro. Oba si weewaawo ajje gye ndi afune obuddukiro, tutabagane, weewaawo tutabagane.”—Lutalo olutenkanankana amaggwa n’ebisasiro okulwana n’omuliro.
Era bw’otyo olabye oyo akuyita bw’ali, ekyandikuleetedde okuwulira okuyita kuno n’okukyuka; kale lowooza era, ng’akozesa bikozesebwa ki, n’emirundi emeka, era n’amaanyi ki, bw’akikola.
1. Buli lupapula lw’ekitabo kya Katonda eky’omukisa lulina ng’olinga eddoboozi, era lukuyita, Kyuka obeere mulamu; kyuka, oba ojja kufa! Oyinza otya okukibikkula, n’osoma olupapula, oba n’owulira essuula, n’otategeera nti Katonda akulagira okukyuka?
2. Lye ddoboozi lya buli kubuulira kw’owulira: Kubanga ekigendererwa n’ensonga ya byonna kye ki ekirala, okuggyako okukuyita, n’okukusendasenda, n’okukwegayirira okukyuka?
3. Lye ddoboozi ly’okukubiriza okungi okw’Omwoyo, okuddamu mu kyama ebigambo bino, ne kukukubiriza okukyuka.
4. Kirabika, oluusi, lye ddoboozi ly’omuntu wo ow’omunda. Oluusi tokakasibwa nti byonna si birungi gy’oli? Era omuntu wammwe ow’omunda takugamba nti oteekwa okuba omuntu omuggya, n’okutandika ekkubo eppya, era emirundi mingi n’akuyita okudda?
5. Lye ddoboozi ly’ebyokulabirako eby’ekisa eby’abatya Katonda. Bw’obalaba nga babeera mu bulamu obw’omu ggulu, era nga badduka ekibi ekibasanyusa mmwe, kino ddala kikuyita okukyuka.
6. Lye ddoboozi ly’emirimu gyonna egya Katonda. Kubanga, nagyo bitabo bya Katonda, ebikuyigiriza ekyo, nga bikulaga obukulu bwe, n’amagezi ge, n’obulungi bwe; era nga bikuyita okubyetegereza, n’okwewuunya Omutonzi, (Zabbuli 19:1-2). “Eggulu litegeeza ekitiibwa kya Katonda, ebbanga ne litegeeza emirimu gy’emikono gye. Buli lunaku litegeeza ekitiibwa kye, era liraga amagezi ge buli kiro.”—Buli lw’enjuba ekuvaayo, ddala ekuyita okukyuka; ng’olinga egamba nti, “Ntambulira ki ne nneetooloola ensi, okuggyako okulangirira eri abantu ekitiibwa ky’Omutonzi waabwe, n’okubaakira okukola omulimu gwe? Era nkyakusanga ng’okola omulimu gw’ekibi, era ng’omalawo obulamu bwo mu tulo olw’obulagajjavu? Zuukuka ggwe eyeebase, Ozuukire mu bafu, Kristo anaakwakira.” (Abaefeso 5:14). “Ekiro kiyise, obudde bunaatera okukya; essaawa etuuse mugolokoke okuva mu tulo; noolwekyo tweyambulemu ebikolwa eby’ekizikiza, twambale ebyokulwanyisa eby’omusana. Tutambulenga ng’ab’omu musana, so si mu binyumu ne mu kutamiira, ne mu bwenzi n’obukaba, ne mu kuyombagana n’obuggya, naye twambale Mukama waffe Yesu Kristo so tetuwanga mubiri bbanga kukola ng’okwegomba kwagwo bwe kuli.” (Abaruumi 13:11-14).—Ekyawandiikibwa kino kye kyaleetera Awugustino okukyuka.
7. Lye ddoboozi lya buli kisa ky’olina. Singa wali oyinza okubiwulira n’okubitegeera, byonna bikukaabirira nti, kyuka. Lwaki ensi ekusitula, okuggyako onoonye Mukama era omuweereze? Lwaki ekuwa ebibala byayo, okuggyako omuweereze? Lwaki empewo ebawa omukka, okuggyako mumuweereze? Lwaki ebitonde byonna bikuweereza n’emirimu gyabyo n’obulamu bwabyo, okuggyako olyoke oweereze Mukama wabyo era Mukama wo? Lwaki akuwa ebiseera, n’obulamu obulungi, n’amaanyi, okuggyako okumuweereza? Lwaki olina emmere, n’ebyokunywa, n’engoye, okuggyako olw’okumuweereza? Olina ky’otaaweebwa? Era, bwe wabiweebwa, kya magezi okulowooza, oyo eyabikuwa, n’ekigendererwa n’omugaso gwe wabifunira. Tewamukaabirangako kukuyamba mu buzibu bwo? Era olwo wategeera nti omulimu gwo gwali okukyuka n’omuweereza singa akununula? Akoze omugabo gwe, n’akusonyiwa okumala ebbanga eddene, n’akugezesa omwaka omulala n’omulala; naye tokyuka? Omanyi olugero lw’omutiini ogutabala, (Lukka 13:6-9). Mukama bwe yamala okugamba nti, “Omuti guno gutemewo. Gwemalira bwereere ettaka lyaffe.” Yeegayirirwa okugugezesa omwaka gumu omulala, oluvannyuma bwe gutaabale, gutemebwe. Kristo yennyini eyo akozesa olugero luno emirundi ebiri, (olunyiriri 3 ne 5). “bwe muteenenya nammwe mugenda kuzikirira ng’abo bwe baazikirira.” Emyaka emeka Katonda gy’amaze ng’anoonya ebibala by’okwagala n’obutukuvu okuva gy’oli, n’atabifuna, naye n’akusonyiwa. Emirundi emeka, olw’obutamanya bwo bw’oyagala, n’obulagajjavu, n’obujeemu, gy’onyiizizza obwenkanya okugamba nti, “Mutemeewo, yeemalira bwereere ettaka lyaffe”? Naye ekisa kyawangula, n’okugumiikiriza ne kuziyiza ekikuba ekitta okutuusa leero. Singa wabaddemu okutegeera kw’omuntu munda mu ggwe, wandimanyi nti bino byonna bikuyita okukyuka.—“olowooza nga Katonda alikuleka? Oba onyooma ekisa kya Katonda ekingi, n’okugumiikiriza kwe n’obukwatampola bwe? Tomanyi ng’ekisa kya Katonda kikuleeta mu kwenenya? Naye olw’obukakanyavu bwo n’omutima oguteenenya, weeterekera ekiruyi ku lunaku lw’ekiruyi n’okubikkulirwa, Katonda lw’alisalirako omusango ogw’obutuukirivu. Katonda aliwa buli omu empeera esaanira ebikolwa bye.” (Abaruumi 2:3-6).
8. Ate era, lye ddoboozi lya buli kubonaabona okukuyita okwanguwa okukyuka. Obulwadde n’obulumi bikaaba nti kyuka; n’obwavu, n’okufiirwa mikwano, ne buli kasaka k’omuggo ogubonereza bikaaba nti kyuka; naye tojja kuwuliriza kuyita? Bino bikusemberedde, ne bikuleetera okuwulira, bikusindisizza, naye tebiyinza kukukyusa?
9. Enkula yennyini ey’obutonde bwammwe n’okubeerawo kwennyini, birangirira okudda kwo. Lwaki olina amagezi, okuggyako okufuga omubiri gwo, n’okuweereza Mukama wo? Lwaki olina emmeeme etegeera, okuggyako okuyiga n’okumanya by’ayagala n’okubikola? Lwaki olina omutima munda mu mmwe oguyinza okwagala, n’okutya, n’okwegomba, okuggyako olyoke omutye, omwagale, era omuyaayaanire?
10. Weewaawo, endagaano zo wennyini, olw’ekisuubizo eri Mukama, zikuyita okukyuka n’omuweereza. Weesiba gy’ali olw’endagaano ey’okubatizibwa, ne weegaana ensi, n’omubiri, ne Setaani; kino wakikakasa olw’okwatula Obukristaayo, n’okizza obuggya mu ssakalamentu, ne mu biseera eby’okubonaabona: Era onoosuubiza n’okuweera obweyamo, n’otatuukiriza, n’otakyukira Katonda?
Kale bino byonna bitwale wamu, kaakano, olabe ekyandivuddemu. Ekyawandiikibwa ekitukuvu kikuyita okukyuka; abaweereza ba Kristo bakuyita okukyuka; Omwoyo akaaba nti kyuka; omuntu wo ow’omunda akaaba nti kyuka; abatya Katonda, olw’okusendasenda n’ebyokulabirako bakaaba nti kyuka; ensi yonna, n’ebitonde byonna ebigirimu, ebiteekebwa mu maaso go okulowoozaako, bikaaba nti kyuka; okugumiikiriza kwa Katonda okw’ennaku zino kukaaba nti kyuka; ebisa byonna by’ofuna bikaaba nti kyuka; omuggo gw’okubonereza kwa Katonda gukaaba nti kyuka; amagezi go, n’enkula y’obutonde bwo birangirira okukyuka kwo; era bwe bityo n’ebisuubizo byammwe byonna eri Katonda; naye tonnamalirira kukyuka?
11. Ate era, omwonoonyi omwavu ggwe! Wali olowoozezza ku ngeri gy’oyimiriddemu ebbanga lino lyonna eri oyo akuyita okukyuka? Oli wuwe, era omubanja ggwe wennyini ne byonna by’olina, era tayinza kulagira ebibye? Oli muddu we ddala, era tolina kuweereza mukama mulala. Oyimiridde ku kisa kye, era obulamu bwo buli mu mukono gwe; era yamalirira obutakulokola ku ngeri ndala yonna; olina abalabe bangi ab’omwoyo ab’ettima, abandisanyuse singa Katonda yakuleka, n’abaleka bakole naawe nga bwe baagala, n’akuwaayo mu by’ayagala byabwe; nga bandikukoze mangu mu ngeri endala! Era toyinza kununulwa okuva gye bali wabula nga okyukira Katonda. Wagwa dda wansi w’obusungu bwe olw’ekibi kyammwe; era tomanyi bbanga ki okugumiikiriza kwe lye kunaakyalinda. Mpozzi guno gwe mwaka ogw’enkomerero; mpozzi lunaku lwa nkomerero; ekitala kye kiri kumpi n’omutima gwo ng’ekigambo kiri mu kutu kwo; era bw’otookyuke, oli muntu mufu era azikiridde. Singa amaaso go gaali gazibuse okulaba w’oyimiridde, ku mabbali ga ggeyeena, n’okulaba abantu enkumi n’enkumi abaliyo dda abataakyuka, wandirabye nti kye kiseera okwekebera.
Kale, Bassebo, mutunule munda kaakano, mumbuulire emitima gyammwe bwe gikwatiddwako ebirabo bino ebya Mukama. Muwulira ky’ayagala; tasanyukira kufa kwammwe; abayita, Mukyuke, mukyuke: Kabonero ka ntiisa bino byonna bwe bitakukwatako, oba bwe bikukwatako ekitundu kyokka; n’okusingawo bwe bikufuula omulagajjavu okusingawo mu nnaku yo, kubanga owulira ku kusaasira kwa Katonda. Engeri eddagala gye likolamu eneetutegeezaako ekitundu oba nga waliwo essuubi lyonna ery’okuwona. Woowe, nga gandibadde mawulire malungi eri abo abali mu ggeyeena kaakano, singa baafuna obubaka ng’obwo okuva eri Katonda! Nga kyandibadde kigambo kya ssanyu okuwulira kino, Kyuka obeere mulamu.—Weewaawo, nga kyandibadde kigambo ekyanirizibwa gy’oli ggwe wennyini, bw’onoomala okuwulira obusungu bwa Katonda obwo wadde essaawa emu! oba, oluvannyuma lw’okubonaabona okw’emyaka lukumi oba omutwalo, singa wandiwulidde ekigambo ng’ekyo okuva eri Katonda, Kyuka obeere mulamu; naye onookigayaalirira, n’otuleka ne tuddayo nga tetutuukirizza mulimu gwaffe?
Laba, aboonoonyi, tutumiddwa wano ng’ababaka ba Mukama, okubateeka mu maaso obulamu n’okufa. Mugamba ki? Ki ku byo kye munaalonda? Kristo ayimiridde, ng’olinga, ku lusegere lwo, ng’akutte eggulu mu mukono gumu ne ggeyeena mu mulala, n’akuwa okulonda; kiki ky’onoolonda?—“Eddoboozi lya Mukama” likankanya enjazi, (Zabbuli 26). Era si kintu okumuwulira ng’akutiisatiisa, bw’otookyuke? Totegeera era towulira ddoboozi lino, “Mukyuke, mukyuke! Lwaki mufa?”—Kale, lye ddoboozi ly’okwagala, ly’okwagala okutaliiko kkomo, ery’omukwano wo asinga obulungi n’ekisa, nga bw’oyinza okukitegeera amangu okuva mu ngeri gy’akukubirizaamu; naye oyinza okulibuusa amaaso? Lye ddoboozi ly’okusaasira n’okulumirirwa. Mukama alaba gy’olaga okusinga ggwe bw’olaba, ekyo ekimuleetera okukuyita ng’ogenda, “Kyuka, kyuka.” Alaba ekinaakutuukako bw’otookyuke. Alowooza munda mu ye nti, “Woowe omwonoonyi ono omwavu ajja kwesuula mu kubonaabona okutaggwaawo bw’ataakyuke; nteekwa mu bwenkanya okukolagana naye ng’amateeka gange ag’obutuukirivu bwe gali;” n’olwekyo akuyita ng’ogenda, Kyuka, kyuka, Ayi omwonoonyi! Singa mwali mumanyi wadde ekitundu kimu ku lukumi nga Katonda bw’amanyi, akabi akabali okumpi, n’ennaku gye mwesuulamu, tetwandibadde na bwetaavu okubayita nate okukyuka.
Ate era, eddoboozi lino erikuyita, lye limu eryawangula enkumi n’enkumi dda, era eryayita bonna abali mu ggulu kaakano: era kaakano tebandyagadde, ne bwe bandiweereddwa ensi lukumi, okuba nga baalinyooma ne batakyukira Katonda. Kaakano kiki abo abaakyuka nga Katonda abayise kye balina? Kaakano bategeera nti ddala lyali ddoboozi ly’okwagala, eritaabagenderera kabi konna wabula obulokozi bwabwe. Era, bw’onoogondera okuyita okwo kwe kumu, olituuka ku ssanyu eryo lye limu. Waliwo obukadde n’obukadde abateekwa okukungubaga emirembe gyonna kubanga tebaakyuka; naye tewali mmeeme n’emu mu ggulu ejjusa olw’okuba nga yakyuka.
Kale, Bassebo, mumaliridde, oba temunnamalirira? Kinneetaagisa okwongera okubagamba ekirala? Munaakola ki? Munaakyuka oba nedda? Yogera, omuntu ggwe, mu mutima gwo eri Katonda, ne bw’oba toyogedde nange mu lwatu; yogera, aleme kutwala kusirika kwo ng’okugaana; yogera mangu, aleme kuddamu kukuwa kirabo ng’ekyo. Yogera ng’omaliridde, so si ng’owuguka, kubanga tayagala bagoberezi abatalina ludda. Gamba mu mutima gwo kaakano, awatali kwongera kulwa, nga tonnava wano, “Olw’ekisa kya Katonda mmaliridde okukyuka kaakano. Era kubanga mmanyi obutasobola bwange, mmaliridde okulindirira Katonda ampe ekisa kye, n’okumugoberera mu makubo ge, n’okuleka empisa zange ez’edda ne banange, n’okwewaayo eri obulagirizi bwa Mukama.”
Temusibiddwa mu kizikiza ky’obukaafiiri, wadde mu kuggwaamu essuubi okw’abazikiridde.—Obulamu buli mu maaso gammwe; era muyinza okubufuna ku bukwakkulizo obusaanidde, bwe munaayagala; weewaawo, ku bwereere, bwe munaabukkiriza. Ekkubo lya Katonda lyeyoleka bulungi mu maaso gammwe; ekkanisa ebaggukiddwawo; muyinza okufuna Kristo, n’okusonyiyibwa, n’obutukuvu, bwe munaayagala. Mugamba ki? Munaayagala, oba temugenda kwagala? Bwe munaagamba nti nedda, oba ne mutagamba kintu, ne mweyongera mu maaso, Katonda mujulirwa, n’ekibiina kino mujulirwa, n’abantu bammwe ab’omunda bajulirwa, ekirabo ekirungi ennyo kye mwafunye leero. Mujjukire, mwandifunye Kristo, naye ne mutayagala. Mujjukire, bwe muliba mukifiiriddwa, nti mwandifunye obulamu obutaggwaawo nga n’abalala, naye ne mutayagala; era byonna olw’okuba nti temwayagala kukyuka.