መግቢያ

በመጽሐፍ ቅዱሴ የመጀመሪያ ባዶ ገጽ ላይ ከየት እንደ ወሰድኳቸው የማላውቃቸው የሚከተሉት ቃላት ተጽፈው አገኛቸዋለሁ፦ «ይህ ትውልድ የእግዚአብሔርን ራስ ወዳድ አለመሆን እንደገና አግኝቶታል።» የሃይማኖታዊ ተሞክሮዬን ጠቅላላ ፍሬ ነገር በአንድ ዓረፍተ ነገር እንድገልጽ ብጠየቅ፣ የምመርጠው ይህን ዓረፍተ ነገር ነው። ይህ ግኝት በአንጻራዊነት ቀላል በሆነበት ትውልድ ውስጥ በመወለዴ ያለኝን ምስጋና የትኛውም ቃል ሊገልጸው አይችልም። ካልተሳሳትኩ፣ ከእኔ በፊት የነበረው ትውልድ ስለ እግዚአብሔር ራስ ወዳድ አለመሆን የሚያውቀው እጅግ ጥቂት ነበር፤ በራሴ ትውልድ እንኳ ይህን ገና ያላወቁ ብዙ መልካምና ቅን ክርስቲያኖች እንዳሉ እፈራለሁ።

ራሳቸውንም ሆነ ሌሎችን በሚያስደነግጥ ቃል ባይገልጹትም፣ ብዙ ክርስቲያኖች አሁንም በልባቸው ጥልቀት እግዚአብሔርን በዓለማት ውስጥ ካለ ከማንኛውም ነገር ይልቅ እጅግ ራስ ወዳድና በራሱ ብቻ የተዋጠ አድርገው ይመለከቱታል — ራሳቸው እንዲሆኑ ትክክል ነው ብለው ከሚያስቡት እጅግ የባሰ ራስ ወዳድ፤ ስለ ራሱ ክብርና ግርማ ብቻ የሚጨነቅ፣ መብቱ ፈጽሞ እንዳይረገጥ ዘወትር የሚጠባበቅ፣ ስለ ራሱና ስለ ራሱ ጽድቅ በማሰብ ተውጦ ላስቀየሙት ምስኪን ኃጢአተኞች የሚተርፈው ፍቅርም ሆነ ርኅራኄ የሌለው። እኔም እግዚአብሔር እንደዚህ ነው ብዬ እያመንኩ ነው ያደግኩት። እርሱ ግን ፍጹም ተቃራኒ መሆኑን አግኝቻለሁ። ልተርከው የምፈልገውም ስለዚህ ግኝት ነው።

ከሰባ ዓመታት በላይ ከኖርኩ በኋላ፣ የነፍስ ፍላጎት ሁሉ ባገኘሁት በዚህ ግኝት እንደሚሟላ ጥልቅ እምነት አድሮብኛል። ጌታችን በዮሐንስ 17 ባቀረበው በዚያ ድንቅ ጸሎቱ እንዲህ ይላል፦ «እውነተኛ አምላክ ብቻ የሆንህ አንተን የላክኸውንም ኢየሱስ ክርስቶስን ያውቁ ዘንድ ይህች የዘላለም ሕይወት ናት።» ይህ ቃል ቀድሞ ምናልባት አንዳች ቅዱስና ስውር ትርጉም ሊኖረው የሚችል፣ ነገር ግን በእርግጥ ምንም ተግባራዊ ጥቅም የሌለው ምሥጢራዊ አባባል ይመስለኝ ነበር። ሆኖም በሃይማኖታዊ ሕይወቴ በየዓመቱ ይበልጥ ጥልቅና ሕያው ትርጉም አገኘሁበት፤ በመጨረሻም አሁን በትክክል ሲረዱት የነገሩን ሁሉ ፍሬ ነገር በውስጡ እንደ ያዘ አያለሁ። እግዚአብሔርን በመሠረታዊ ባሕርዩና ጠባዩ በእውነት እንዳለ ማወቅ፣ የሃይማኖታዊ ሕይወታችን ሕንጻ ሁሉ ሊገነባበት የሚችለውን — በእርሱም ላይ ብቻ ሊገነባ የሚችለውን — ፍጹም፣ የማይለወጥና ሙሉ በሙሉ የሚያረካ መሠረት ላይ መድረስ ነው።

እርሱ ብዙ ጊዜ እንደምንገምተው ራስ ወዳድ አምላክ ሳይሆን፣ ይልቁንም በእውነትና ከመሠረቱ ራስ ወዳድ ያልሆነ — ስለ ራሱ ሳይሆን ሁልጊዜም ስለ እኛና ስለ ደኅንነታችን ብቻ የሚያስብ — መሆኑን ማወቅ፣ ለሰው ልጅ ጥያቄ ሁሉ መልስን፣ ለሰው ልጅ ችግር ሁሉ ፈውስን ማግኘት ነው። ነገር ግን ይህን ግኝት እንዴት ማግኘት ይቻላል የሚለው ወሳኙ ጥያቄ ነው።

አሁን ባለንበት የሕልውና ደረጃ፣ እግዚአብሔርን በመሠረታዊና ሊመረመር በማይችል ማንነቱ እንዳለ ለማየት የሚያስችሉንን ችሎታዎች ገና አልያዝንም። ተርጓሚ ያስፈልገናል።

ሥጋዌ ሊኖረን ግድ ነው። የጉንዳን መንጋ በመሠረታዊ የማንነቴ ባሕርይ እንዳለሁ እንዲያውቁኝ ብፈልግ፣ የጉንዳንን አካል ለብሼ እንደ አንድ ጉንዳን ለሌላው በራሳቸው ቋንቋ ልናገራቸው ያስፈልገኝ ነበር። ሰው እንደ መሆኔ በጉንዳኖቹ መኖሪያ አጠገብ ቆሜ ዕድሜ ልኬን ብናገር እንኳ፣ አንዲት ቃል ወደ ጉንዳኖቹ ጆሮ አትደርስም። ንግግሬን ሳያውቁት ወዲያና ወዲህ ይሯሯጣሉ።

ስለዚህ እግዚአብሔርን በእውነት እንዳለ ለማወቅ፣ በጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ተገለጠው ሥጋዌው መሄድ አለብን።

መጽሐፍ ቅዱስ መቼም ቢሆን እግዚአብሔርን ያየው አንድ ስንኳ እንደሌለ፣ ነገር ግን የአብ አንድ ልጁ እርሱን እንደ ተረከው ይነግረናል። ከደቀ መዛሙርቱ አንዱ ክርስቶስን «ጌታ ሆይ፥ አብን አሳየንና ይበቃናል» ባለው ጊዜ፣ ክርስቶስ እንዲህ ሲል መለሰ፦ «አንተ ፊልጶስ፥ ይህን ያህል ዘመን ከእናንተ ጋር ስኖር አታውቀኝምን? እኔን ያየ አብን አይቶአል፤ እንዴትስ አንተ። አብን አሳየን ትላለህ? እኔ በአብ እንዳለሁ አብም በእኔ እንዳለ አታምንምን? እኔ የምነግራችሁን ቃል ከራሴ አልናገረውም፤ ነገር ግን በእኔ የሚኖረው አብ እርሱ ሥራውን ይሠራል።»

እንግዲህ ዕድላችን ይህ ነው። እግዚአብሔርን ማየት አንችልም፤ ክርስቶስን ግን ማየት እንችላለን። ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ ብቻ ሳይሆን የሰው ልጅም ነበር፤ ለሰዎችም እንደ ሰው ሆኖ አባቱን ሊገልጥ ይችላል።

ክርስቶስ የነበረውን ሁሉ እግዚአብሔር ነው። በክርስቶስ የምናየው ራስ ወዳድ አለመሆን ሁሉ፣ ርኅራኄ ሁሉ፣ ቸርነት ሁሉ፣ ፍትሕ ሁሉ፣ በጎነት ሁሉ የእግዚአብሔር ራስ ወዳድ አለመሆን፣ ርኅራኄ፣ ቸርነት፣ ፍትሕና በጎነት መገለጥ ብቻ ነው።

አንድ ሰው በቅርቡ፣ ለእኔ በመንፈስ የተነገሩ በሚመስሉኝ ቃላት እንዲህ ብሏል፦ «ክርስቶስ የእግዚአብሔር ሰብዓዊ መልክ ነው።»

የሥጋዌም ትርጓሜ ይህ ነው።

ይሁን እንጂ መጽሐፍ ቅዱስን ከሚያምኑና ክርስቶስን በዚያ እንደ ተገለጠ ከሚያውቁ በቀር ማንም ስለ እግዚአብሔር በነፍሱ አንዳች መገለጥ ሊኖረው አይችልም ማለቴ አይደለም። «እግዚአብሔር ለሰው ፊት አያደላም፤ ነገር ግን በአሕዛብ ሁሉ የሚፈራውና ጽድቅን የሚያደርግ በእርሱ ዘንድ የተወደደ ነው» ብዬ በአክብሮትና በምስጋና አምናለሁ። እግዚአብሔር በየትኛውም የዓለም ዘመን «ራሱን ያለ ምስክር አልተወም»። ነገር ግን እኔ የማምነው በዕብራውያን መልእክት የመክፈቻ ቃላት የተነገረውን በትክክል ነው፤ ይኸውም «ከጥንት ጀምሮ እግዚአብሔር በብዙ ዓይነትና በብዙ ጎዳና ለአባቶቻችን በነቢያት ተናግሮ፥ በልጁ በዚህ ዘመን መጨረሻ ለእኛ ተናገረን»፤ ልጁም «የክብሩ መንጸባረቅና የባሕርዩ ምሳሌ» ነው። ስለዚህ ምንም እንኳ በሌላ ስፍራ ብዙ ከፊል መገለጦችን ብናገኝ፣ እርሱን በእውነት እንዳለ ማወቅ ብንፈልግ፣ ሙሉ በሙሉ ተገልጦ የምናየው በባሕርዩ ምሳሌ፣ በጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ብቻ ነው።

ይህን ለማወቅ ረጅም ጊዜ ፈጀብኝ፤ እስካወቅሁም ድረስ — ታሪኬ እንደሚያሳየው — በክርስቲያን ማኅበረሰብ ውስጥ ብኖርም፣ በክርስቲያን ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ባድግም፣ የተከፈተውንም መጽሐፍ ቅዱስ በእጄ ብይዝም፣ በድንቁርና ጨለማ ውስጥ እንዳለ እጅግ ያልሰለጠነ አረመኔ እርሱን በእውነት አላውቀውም ነበር። እግዚአብሔርን በኢየሱስ ክርስቶስ ፊት ማየት እስክጀምር ድረስ ለእኔ አስፈሪ ነበር፤ ከዚያ በኋላ ግን ያልተደባለቀ ደስታ ሆነልኝ። ብዙ የደከሙ ነፍሳትም በተመሳሳይ ሁኔታ ውስጥ እንዳሉ አምናለሁ — እግዚአብሔር ክርስቶስን እንደሚመስል አንድ ጊዜ እንዲያዩ ቢደረግ ሊነገር የማይችል እፎይታ የሚያገኙ ነፍሳት።

አንዲት ጓደኛዬ ልጅነቷን በሙሉ እግዚአብሔርን በፍጹም ፍርሃት እንዳሳለፈች ነገረችኝ። ስለ እርሱ የነበራት አሳብ፣ ምንም ያህል የተሰወረ ቢሆን ሁሉን የምታይ አስፈሪ «ዓይን» ያለው ጨካኝ ግዙፍ አካል እንደ ሆነ፣ ሁልጊዜም እርሷን እየሰለለ ሊቀጣትና ደስታዋን ሁሉ ሊነጥቃት አጋጣሚ እንደሚጠባበቅ ነበር። ማታ ማታ በጨለማም እንኳ «የእግዚአብሔር ዓይን» በእርሷ ላይ ነው በሚል አስፈሪ ስሜት ወደ አልጋዋ ሾልካ እንደምትገባ ነገረችኝ፤ ከዚህ አስፈሪ ዓይን እሰወራለሁ በሚል ከንቱ ተስፋ — ከንቱ መሆኑን እያወቀች — ብርድ ልብሱን እስከ ራሷ ትጎትትና እየተንቀጠቀጠች ትተኛ፣ በጭንቀትም ለራሷ እንዲህ እያለች ታንሾካሹክ ነበር፦ «ምን ላድርግ? ወይኔ፣ ምን ላድርግ? እናቴ እንኳ ከእግዚአብሔር ልታድነኝ አትችልም!»

በልጅ እንግዳ ዝምታ፣ ስለ ፍርሃቷ ለማንም አልነገረችም። አንድ ሌሊት ግን እናቷ ሳይታሰብ ወደ ክፍሉ ስትገባ ያንን ምስኪን ትንሽ የተስፋ መቁረጥ ጩኸት ሰማች፤ ወዲያውም ነገሩ ገብቷት በአልጋው አጠገብ ተቀመጠች፣ የቀዘቀዘውን ትንሽ እጇን በእጇ ያዘች፣ እግዚአብሔርም የሚፈሩት አስፈሪ አምባገነን ሳይሆን ልክ እንደ ኢየሱስ መሆኑን ነገረቻት። ኢየሱስ ምን ያህል መልካምና ቸር እንደ ነበረ፣ ትንንሽ ልጆችንም እንዴት እንደሚወድና እንዳቀፋቸው እንደ ባረካቸውም አሳሰበቻት።

ጓደኛዬ ስለ ኢየሱስ የሚነገሩትን ታሪኮች ሁልጊዜ ትወድ እንደ ነበረ፣ እግዚአብሔርም እርሱን እንደሚመስል ስትሰማ ፍጹም መገለጥ እንደ ሆነላት ነገረችኝ። ይህ የእግዚአብሔርን ፍርሃት ለዘላለም አስወገደላት። ያን ቀን ሙሉ ለራሷ ደጋግማ እንዲህ እያለች ተመላለሰች፦ «ወይ፣ እግዚአብሔር ኢየሱስን እንደሚመስል በማወቄ እንዴት ደስ አለኝ! ኢየሱስ በጣም ጥሩ ነውና። ከእንግዲህ ወዲህ እግዚአብሔርን ፈጽሞ መፍራት አያስፈልገኝም።» ያን ሌሊት ወደ አልጋዋ ስትሄድም፣ እንደዚህ ያለ ውድና ቸር ዓይን እየጠበቃትና እየተንከባከባት መሆኑን ስታስብ ጮክ ብላ ሳቀች።

ይህች ትንሽ ልጅ «በክርስቶስ ፊት» እግዚአብሔርን በጨረፍታ አየች፤ ይህም ለነፍሷ ዕረፍትን አመጣላት።

ስለዚህ እግዚአብሔርን ማግኘት ስል፣ ምሥጢራዊ፣ ረቂቅ ወይም ሊደረስበት የማይችል ነገር ማለቴ አይደለም።

ማለቴ በቀላሉ አንድ ሰው ሰብዓዊ ጓደኛውን እንደሚተዋወቅ እርሱንም መተዋወቅ ነው — ባሕርዩና ጠባዩ ምን እንደ ሆነ ማወቅ፣ መንገዶቹንም መረዳት መማር። ባጭሩ፣ በእርግጥ ምን ዓይነት አምላክ እንደ ሆነ ማወቅ ማለቴ ነው፤ መልካም ወይስ ክፉ፣ ቸር ወይስ ጨካኝ፣ ራስ ወዳድ ወይስ ራስ ወዳድ ያልሆነ፣ ብርቱ ወይስ ደካማ፣ ጥበበኛ ወይስ ሞኝ፣ ፍትሐዊ ወይስ ፍትሕ የለሽ።

በአንድ ሰው ሃይማኖታዊ ሕይወት ውስጥ ያለው ነገር ሁሉ በሚያመልከው አምላክ ዓይነት ላይ እንደሚመሠረት በእርግጥ ግልጽ ነው። የአምላኪው ጠባይ በሚያመልከው አካል ጠባይ መቀረጹ የግድ ነው። የሚመለከው አምላክ ጨካኝና በቀለኛ፣ ወይም ራስ ወዳድና ፍትሕ የለሽ ከሆነ፣ አምላኪውም ጨካኝ፣ በቀለኛ፣ ራስ ወዳድና ፍትሕ የለሽ ይሆናል። የሚመለከው አምላክ ግን አፍቃሪ፣ ርኅሩኅ፣ ይቅር ባይና ራስ ወዳድ ያልሆነ ከሆነ፣ አምላኪውም አፍቃሪ፣ ርኅሩኅ፣ ይቅር ባይና ራስ ወዳድ ያልሆነ ይሆናል። እንደዚሁም የአምላኪው ሰላምና ደስታ ከሚመለከው አምላክ ጠባይ ጋር ፈጽሞ የተሳሰረ መሆኑ የግድ ነው፤ ሁሉ ነገር እርሱ መልካም አምላክ ወይስ ክፉ አምላክ በመሆኑ ላይ የተመሠረተ ነውና። መልካም ከሆነ፣ በእርግጥ ሁሉ መልካም ነው፤ የሰውም ሰላም እንደ ወንዝ ሊፈስስ ይችላል፤ ክፉ ከሆነ ግን፣ አምላኪው ምንም ያህል ቅንና ራሱን የሰጠ ቢሆን፣ ምንም ነገር መልካም ሊሆን አይችልም፤ ሰላምም ሊኖር አይቻልም።

ይህ በአንድ ወቅት በአንድ ስብሰባ ላይ፣ ከአፍሪካ ይበልጥ ኋላ ቀር ከሚባሉት ነገዶች የአንዱ አባል የሆነ አንድ የተማረ ጥቁር ሰው ስለ ነገዱ ሃይማኖት ሲተርክ በሰማሁ ጊዜ በግልጽ ወደ አእምሮዬ መጣ። ሁለት አማልክት እንዳሏቸው ተናገረ፤ መልካም አምላክና ክፉ አምላክ። ስለ መልካሙ አምላክ አይጨነቁም ነበር፤ መልካም በመሆኑ ቢሠዉለትም ባይሠዉለትም ለማንኛውም ትክክለኛውን ነገር ያደርጋልና።

ክፉውን አምላክ ግን ቢቻል ደስ ተሰኝቶ መልካም እንዲያደርግላቸው፣ በልዩ ልዩ ጸሎቶች፣ መሥዋዕቶች፣ መባዎችና ሃይማኖታዊ ሥርዓቶች ለማብረድ መሞከር ነበረባቸው።

በእኔ አመለካከት በዚህ ውስጥ ጥልቅ እውነት ነበር። ስለ እግዚአብሔር ያለን ግንዛቤ ይበልጥ ደካማና ጉድለት ያለበት በሆነ መጠን፣ እርሱን ለማብረድ ወይም ሞገሱን ለማግኘት የምናደርገው ጥረት ይበልጥ ትኩስና ብርቱ ይሆናል። በሌላ በኩል ግን ስለ እግዚአብሔር በጎነትና ራስ ወዳድ አለመሆን ያለን እውቀት ይበልጥ ከፍ ያለና እውነተኛ በሆነ መጠን፣ በአምልኮአችን ውስጥ ያለው ጭንቀት፣ ግርግር፣ ትግልና መቃተት ይቀንሳል። መልካምና ራስ ወዳድ ያልሆነ አምላክ ልናስደስተው ብንሞክርም ባንሞክርም ለማንኛውም ትክክለኛውን እንደሚያደርግ የተረጋገጠ ነው፤ የራሱንም ጉዳይ ከእኛ እጅግ ጥቂት ምክር ብቻ እየተቀበለ እንዲያስተዳድር በደኅና ልንታመነው እንችላለን። በሥልጣኑ ስፍራ ምክንያት ግዴታው የሆነውን ብቻ እንዲያደርግ ከእርሱ ጋር መታገል ወይም በጭንቀት መቃተትማ ፈጽሞ አስፈላጊ ሊሆን አይችልም፤ መልካም ሰው ሁልጊዜ ግዴታውን እንደሚወጣ የታወቀ ነውና።

ስለዚህ «እግዚአብሔር መልካም ነው» የሚለው ቀላል ቃል፣ በትክክል ከተረዳነው፣ ጥቅማችን በእጁ ውስጥ በደኅና እንዳለ የሚያረጋግጥ በቂና ሙሉ በሙሉ የሚያረካ ዋስትና መሆኑን አግኝቻለሁ።

እርሱ መልካም ስለ ሆነ፣ ለእኛ ያለበትን ግዴታ ከመፈጸም ሊጐድል አይችልም፤ ራስ ወዳድ ስላልሆነም፣ ከራሱ ጥቅም በፊት የእኛን ጥቅም ማሰቡ የግድ ነው። ይህን ስናረጋግጥ፣ የሚያስፈራ ምንም ነገር አይቀርም።

ስለዚህ በሃይማኖት ውስጥ በእውነት ወሳኝ የሆነው ብቸኛው ነገር እግዚአብሔርን መተዋወቅ ነው። ሰሎሞን «እርሱን ተዋወቅ፥ ሰላምም ይኑርህ» ይላል፤ ሁላችንም አእምሮን ሁሉ የሚያልፍ ሰላም ይህን መተዋወቅ መከተሉ የግድ መሆኑን እንደምናገኝ አምናለሁ።

በኢየሱስ ክርስቶስ ፊት እንደ ተገለጠ የአምላካችንን በጎነት፣ ቸርነት፣ ፍትሕና አፍቃሪ ራስ ወዳድ አለመሆን አይቶና አውቆ፣ እርሱን ለማምለክ በማይቋቋመው ኃይል የማይሳብ በምድር ላይ ማን አለ? የፈጠረንና ለዘላለም የእርሱ የሆንነው አምላክ የፍቅር አምላክ መሆኑን ሲያውቅ ከሰላም በቀር ሌላ ነገር ሊኖረው የሚችል ማን ነው? እንደ ዓይኑ ብሌን እንደሚጠነቀቅልን ካወቅን በኋላ ከመካከላችን መፍራቱን ሊቀጥል የሚችል ማን ነው?

የማይናወጥ ሰላምን ሊያመጣ የሚችል ሌላ ምን ነገር አለ? ትምህርተ ሃይማኖትንና ቀኖናዎችን ማወቅ ለጊዜው ሰላምን ሊሰጥ ይችላል፤ አስደሳች ተሞክሮዎች ሰላምን ሊሰጡ ይችላሉ፤ በአገልግሎት መሳካትም ሊሰጥ ይችላል፤ ነገር ግን ከእነዚህ አንዳቸውም እንደሚዘልቁ ሊታመኑ አይችሉም። ትምህርቶች ሊደበዝዙ፣ ተሞክሮዎች ሊጠፉ ወይም ሊለወጡ፣ ሥራችንን ከመሥራት ልንከለከል፣ ሰዎችና ሁኔታዎችም ሊከዱን ይችላሉ። ሰላማችን ከእነዚህ ይበልጥ በጸና ነገር ላይ ካልተመሠረተ፣ እንደ ባሕር ማዕበል ይናወጣል።

ዘላቂና ጸንቶ የሚኖር ሰላም የሚገኝበት ብቸኛው ስፍራ የእግዚአብሔርን በጎነትና ራስ ወዳድ አለመሆን መተዋወቅ ነው።

ይህን እግዚአብሔርን መተዋወቅ ስል በትክክል ምን ማለቴ እንደ ሆነ ማስረዳት ከባድ ነው። ስለ እርሱ ነገሮችን ማወቅ — ምን እንዳደረገ፣ ምን እንደ ተናገረ፣ ዕቅዶቹ ምን እንደ ሆኑ፣ እርሱን የሚመለከቱ ትምህርቶችም ምን እንደ ሆኑ — በቂ ነው ብለን ማሰብን ስለ ለመድን፣ በባሕርዩና በጠባዩ ምን እንደ ሆነ ከማወቅ እንቀራለን፤ በእውነት የሚያረካው እውቀት ግን ይህ ብቻ ነው።

በሰዎች ግንኙነት ውስጥ ስለ አንድ ሰው ብዙ ነገር እያወቅን በእርግጥ ሳንተዋወቀው ልንቀር እንችላለን፤ ከእግዚአብሔር ጋር ባለን ግንኙነትም እንደዚሁ ነው። ስለ እርሱ ብዙ እንደምናውቅ እያሰብን፣ ነገር ግን እርሱ በእርግጥ ምን ዓይነት አምላክ እንደ ሆነ ፈጽሞ እርግጠኞች ሳንሆን፣ ስለዚህም ዘላቂ ዕረፍትን ወይም እርካታን ሳናገኝ ለዓመታት እየተደናበርን ልንሄድ እንችላለን። ከዚያም በመጨረሻ — ምናልባት በድንገት — በኢየሱስ ክርስቶስ ፊት እንደ ተገለጠ እርሱን በጨረፍታ እናያለን። ግራ ካጋቡን ሌሎች አሳቦች ሁሉ በስተጀርባ፣ በታችና በውስጥ ያለውን እውነተኛውን አምላክ እናገኛለን። ከዚያች ቅጽበት ጀምሮ ሰላማችን እንደ ወንዝ ይፈስሳል። በሁሉ ነገርና በሁሉ ነገር ውስጥ — በሌላ በምንም ደስ ሊለን በማይችልበት ጊዜ እንኳ — ሁልጊዜና በየትኛውም ስፍራ «በእግዚአብሔር ደስ ይለናል፥ በመድኃኒታችንም አምላክ ሐሴት እናደርጋለን» ማለት እንችላለን። ከእንግዲህ የተስፋ ቃሎቹ አያስፈልጉንም፤ እርሱን ራሱን አግኝተናል፤ እርሱም ለፍላጎት ሁሉ በቂ ነው።

የእኔም ተሞክሮ እንደዚህ ያለ ነበር። ስለ እግዚአብሔር ያለኝ እውቀት እጅግ ዝቅ ባለ ደረጃ፣ በታላቅ ጨለማና ድንቁርና መካከል ጀምሮ፣ እጅግ ብዙ አላስፈላጊ ግጭትና ትግል እያለፈ በብዙ ደረጃዎች በዝግታ አደገ፤ በመጨረሻም ክርስቶስ የእግዚአብሔር «የባሕርዩ ምሳሌ» መሆኑን ተማርኩ። ያን ጊዜ በተወሰነ መጠን እርሱን ተዋወቅሁት፤ ፍጹም ራስ ወዳድ አለመሆኑንም በመገረምና በደስታ አገኘሁ። እርሱን መታመን አስተማማኝ መሆኑን አየሁ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮም ጥርጣሬዎቼና ጥያቄዎቼ ሁሉ በዚህ ግሩም እውቀት ነበልባል ውስጥ በዝግታ ነገር ግን በእርግጠኝነት እየጠፉ መጥተዋል።

ልተርከው የምፈልገው በገዛ ነፍሴ ውስጥ ወደዚህ ግኝት ያደረሰውን ሂደት ነው። ይህን ለማድረግ ግን በሕይወቴ ከመጀመሪያዎቹ ተጽዕኖዎች መጀመር አለብኝ፤ ስለ የሰማዩ አባቴ ያለኝ እውቀት መጀመሪያ የጀመረው ስለ ምድራዊ አባቴና እናቴ ባለኝ እውቀት እንደ ሆነ አምናለሁና፤ እነርሱም፣ እርግጠኛ ነኝ፣ ማንም ልጅ ካገኛቸው ወላጆች ሁሉ እጅግ ደስ የሚያሰኙ ወላጆች ነበሩ። እነርሱንና በጎነታቸውን ስለማውቅ፣ እነርሱን የፈጠረ የሰማዩ አባቴ ቢያንስ እርሱ እንደ ፈጠራቸው ምድራዊ አባትና እናት መልካም መሆን እንዳለበት ማመኔ ምክንያታዊ ብቻ ነበር። የነፍሴም ታሪክ ከእነርሱ ካልጀመረ ሙሉ ሊሆን አይችልም።