ሕይወትና እውቀት

«እግዚአብሔር አምላክም ለማየት ደስ የሚያሰኘውን ለመብላትም መልካም የሆነውን ዛፍ ሁሉ ከምድር አበቀለ፤ በገነትም መካከል የሕይወትን ዛፍ፥ መልካምንና ክፉን የሚያስታውቀውንም ዛፍ።» ዘፍጥረት 2:9።

ነገሮችን የማወቅ ሁለት መንገዶች አሉ። አንደኛው በአእምሮ፣ በአስተሳሰብ ወይም በጽንሰ ሐሳብ ነው፤ ስለ አንድ ነገር አውቃለሁ። ሌላው በሕይወት ነው፤ በውስጣዊ ልምምድ አውቃለሁ። ብልህ የሆነ ዓይነ ስውር ሰው መጻሕፍት እየተነበቡለት ሳይንስ ስለ ብርሃን የሚያስተምረውን ሁሉ ሊያውቅ ይችላል። ብርሃን ምን እንደሆነ ከቶ አስቦ የማያውቅ ሕፃን ወይም ትምህርት ያልቀመሰ ሰው ግን ከዓይነ ስውሩ ምሁር እጅግ በተሻለ ያውቀዋል። ምሁሩ ስለ ብርሃን ሁሉን የሚያውቀው በማሰብ ነው፤ ሕፃኑ ግን በማየትና በመደሰት በእውነት ያውቀዋል።

በሃይማኖትም እንዲሁ ነው። አእምሮ ከመጽሐፍ ቅዱስ ስለ እግዚአብሔር ሐሳቦችን ሊቀርጽና የመዳንን ትምህርቶች ሁሉ ሊያውቅ ይችላል፤ ውስጣዊው ሕይወት ግን የእግዚአብሔርን የማዳን ኃይል አያውቅም። ስለዚህ ነው፦ «ፍቅር የሌለው እግዚአብሔርን አያውቅም፥ እግዚአብሔር ፍቅር ነውና» ብለን የምናነበው። ፍቅር የሌለው ሰው ስለ ፍቅር ያማሩ ሐሳቦችን ሊናገር ይችል ይሆናል፤ ነገር ግን ካልወደደ እግዚአብሔርን አያውቅም። እግዚአብሔርን ሊያውቅ የሚችል ፍቅር ብቻ ነው። እግዚአብሔርን ማወቅ የዘላለም ሕይወት ነው።

የእግዚአብሔር ቃል የሕይወት ቃል ነው። የሕይወት መውጫ ከልብ ነው። በአእምሮ ያለው እውቀት ደካማ በሆነበትም ስፍራ እንኳ ሕይወት ብርቱ ሊሆን ይችላል። እውቀትም እጅግ በትጋት የሚፈለግና ታላቅ ደስታ የሚሰጥ ሊሆን ይችላል፤ ሕይወት ግን በእርሱ ምንም ሳይነካ ሊቀር ይችላል።

አንድ ምሳሌ ይህን ግልጽ ሊያደርገው ይችላል። ለአንድ የፖም ዛፍ ማስተዋልን፣ የሚያይበት ዓይንና የሚሠራበትን ችሎታ ልንሰጠው እንችላለን እንበል፤ ይህ ዛፉ አሁን አትክልተኛው የሚያደርገውን፣ ማለትም ፍግ መሰብሰብን ወይም ውኃ ማምጣትን፣ ለራሱ እንዲያደርግ ያስችለው ይሆናል። ነገር ግን የፖሙ ዛፍ ውስጣዊ ሕይወት፣ ከተጨመረለት ማስተዋል ፈጽሞ የተለየ ሆኖ፣ ያው እንደ ቀድሞው ይቀራል። እንዲሁም በሰው ውስጥ ያለው ውስጣዊ መለኮታዊ ሕይወት ስለዚያ ሕይወት ከሚያውቅበት አእምሮ ፈጽሞ የተለየ ነገር ነው። ያ አእምሮ መንፈስ ቅዱስ ሕያው ሊያደርገው የሚችለውን የእግዚአብሔርን ቃል ለልብ ለማቅረብ በእርግጥ እጅግ አስፈላጊ ነው። ቢሆንም እውነተኛውን ሕይወት ለመስጠትም ሆነ ሕያው ለማድረግ ፈጽሞ አቅም የለውም። ምግቡን የሚሸከም አገልጋይ ብቻ ነው፤ መመገብ፣ መጠገብና በሕይወት መኖር ያለበት ልብ ነው።

በገነት የነበሩት ሁለቱ ዛፎች የዚህኑ እውነት የእግዚአብሔር መገለጥ ናቸው። አዳም ከሕይወት ዛፍ በልቶ ቢሆን ኖሮ፣ እግዚአብሔር ለእርሱ ያዘጋጀውን መልካም ነገር ሁሉ በሕያው ኃይል እንደ ልምምድ በተቀበለና ባወቀ ነበር። ክፉን የሚያውቀውም ከእርሱ ፍጹም ነጻ በመሆን ብቻ ነበር። ሔዋን ግን በእውቀት ምኞት ተታለለች— «ዛፉ ለጥበብም መልካም እንደ ሆነ» አየች፤ ሰውየውም መልካምን ሳይወርስ የመልካምን እውቀት አገኘ፤ ይህም እውቀት ተቃራኒው ከሆነው ክፉ ብቻ የተገኘ ነው። ከዚያች ቀን ጀምሮ ሰው ሃይማኖቱን ከሕይወት ይልቅ በእውቀት ሲፈልግ ኖሯል።

እውነተኛ እውቀትን የሚሰጠው ሕይወት፣ ልምምድ፣ እግዚአብሔርንና ቸርነቱን በእጅ ማድረግ ብቻ ነው። የአእምሮ እውቀት ሕያው ሊያደርግ አይችልም። «ትንቢትም ቢኖረኝ ምሥጢርንም ሁሉና እውቀትን ሁሉ ባውቅ፥ ተራሮችንም እስካፈልስ ድረስ እምነት ሁሉ ቢኖረኝ ፍቅር ግን ከሌለኝ ከንቱ ነኝ።» 1ኛ ቆሮንቶስ 13:2። ይህ አደጋ የሚገጥመን በዕለታዊ የመጽሐፍ ቅዱስ ንባባችን ነው፤ ልንጋፈጠውና ድል ልንነሣው የሚገባንም በዚያው ነው። የእግዚአብሔርን ቃል በሰዋዊ ትርጉሙ ለመስማትና ለመረዳት አእምሮ ያስፈልገናል። ነገር ግን መንፈስ ቅዱስ እውነትን በልብ ውስጥ ሕይወትና እውነት ካላደረገው በቀር፣ እውነትን በአእምሮ መያዝ ምንም እንደማይጠቅም ማወቅ ያስፈልገናል። ልባችንን አሳልፈን መስጠትና በዚያ መንፈስ በውስጣችን እንዲሠራ በጸጥተኛ መገዛትና በእምነት እግዚአብሔርን መጠበቅ ያስፈልገናል። ይህ ቅዱስ ልማድ እየሆነ ሲሄድ፣ አእምሮና ልብ በፍጹም ስምምነት የሚሠሩበትን ጥበብ እንማራለን፤ እያንዳንዱ የአእምሮ እንቅስቃሴም የመንፈስን ትምህርት በሚጠብቅና በሚያዳምጥ ተመሳሳይ የልብ እንቅስቃሴ ሁልጊዜ ይታጀባል።