እሳትና አደጋ

ቻርልስ ዌስሊ የሕፃንነት ዘመኑ ከአብዛኞቹ ልጆች ይልቅ ረዘም ያለ ነበር፤ ፌብሩዋሪ 9 ቀን 1709 ሌሊት የኤፕወርዝ የቄስ መኖሪያ ቤት በእሳት በተቃጠለ ጊዜም ገና ምንም ማድረግ የማይችል ጨቅላ ሕፃን ነበረ። ወይዘሮ ዌስሊ ከአምስት ቀናት በኋላ — በእርግጥም መጠለያ፣ ዕረፍትና ልብስ እንዳገኘች ወዲያውኑ — በዌስትሚንስተር ለነበረው ለበኵር ልጇ ስለዚህ መቅሠፍት አጭር ዘገባ ጻፈችለት።

«ውድ ሳሚ፦» ኤፕወርዝ፣ ፌብሩዋሪ 14 ቀን 1708-9።

«የሸሚዝ እጥረት እንዳለብህ ያማረርክበትን ደብዳቤህን በተቀበልሁ ጊዜ፣ በዚህ ባጭር ጊዜ ውስጥ ሁላችንም ወደዚያው ሁኔታ፣ እንዲያውም ከዚያ ወደ ባሰ ሁኔታ እንወርዳለን ብዬ ፈጽሞ አላሰብሁም ነበር። ቤታችን በእሳት መቃጠሉን አስቀድመህ ሰምተሃል ብዬ እገምታለሁ፤ በምን አጋጣሚ እንደ ሆነ ልንገምት አንችልም፤ ነገር ግን እሳቱ የተነሣው ከሌሊቱ 5 ወይም 6 ሰዓት ገደማ ነበር፤ ሁላችንም ተኝተን ነበር፤ የእህሉ ክፍል ጣሪያ ተቃጥሎ እስኪሰረሰርና እሳቱ ከእርሱ ጋር በተያያዘችው ትንሽ ክፍል ውስጥ በነበረው በእኅትህ በሄቲ አልጋ ላይ እስኪወድቅ ድረስ አላስተዋልነውም ነበር። እርሷም ነቃች፤ ወዲያውም ቀዩ ክፍል ውስጥ ተኝቶ የነበረውን አባትህን ልትጠራ ሮጠች፤ እኔ ታምሜ ስለ ነበርሁ ከእኔ ተለይቶ ለመተኛት ተገድዶ ነበርና። እርሱም ከዚያ በፊት በጎዳናው ላይ አንዳንዶች ‹እሳት!› ብለው ሲጮኹ እንደ ሰማ ይናገራል፤ ነገር ግን በሩን እስኪከፍት ድረስ እሳቱ የት እንደ ሆነ አልተረዳም ነበር፤ ወደ እኛ ክፍል መጥቶ ተጣራ፤ ጣሪያው በፍጥነት እየወደቀ ስለ ነበረና እሳቱን ከደረጃው የከለከለው ቀጭኑ ግድግዳ ብቻ ስለ ነበረ ሁላችንም ሕይወታችንን ለማዳን እንድንሸሽ አዘዘን።»

«ልብሳችንን የምንወስድበት ጊዜ አልነበረንም፤ ሁላችንም ራቁታችንን ሮጥን። ቤቲ ልጆቹን ከሕፃናቱ ክፍል እንድታወጣ ጠራኋት፤ እርሷም ፓቲን አንሥታ ጃኪ እንዲከተላት ተወችው፤ እርሱ ግን ወደ በሩ ሄዶ ሁሉ በእሳት ሲነድድ ባየ ጊዜ ተመልሶ ሮጠ። የጎዳናውን በር ከፈትነው፤ ነገር ግን ነፋሱ ነበልባሉን በእንዲህ ያለ ኃይል ይገፋው ስለ ነበር ማንም ሊቋቋመው አልቻለም። ሦስት ጊዜ ጥሼ ለማለፍ ሞከርሁ፤ ነገር ግን ወደ ኋላ ተገፋሁ። እንደ ገና ሞከርሁ፤ በእሳቱ መካከልም ሰንጥቄ ተሻገርሁ፤ እግሮቼንና ፊቴን ከመለብለብ በቀር ሌላ ጉዳት አላደረሰብኝም። ግቢው ውስጥ በደረስሁ ጊዜ አባትህንና ልጆቹን ፈለግሁ፤ ነገር ግን አንዳቸውንም ስላላየሁ ሁሉም ጠፍተዋል ብዬ ደመደምሁ። ነገር ግን እግዚአብሔርን አመሰግናለሁ፤ ተሳስቼ ነበር። አባትህ እኅትህን ኤሚሊን፣ ሱኪንና ፓቲን ወደ አትክልቱ ስፍራ ወሰዳቸው፤ ከዚያም ጃኪ እንደ ጎደለ ባወቀ ጊዜ ሊያድነው ይችል እንደ ሆነ ለማየት ወደ ቤቱ ተመልሶ ሮጠ። በሕፃናቱ ክፍል ውስጥ በሚያሳዝን ሁኔታ ሲጮኽ ሰማው፤ ብዙ ጊዜም ወደ ፎቅ ለመውጣት ሞከረ፤ ነገር ግን ነበልባሉ ወደ ኋላ መለሰው፤ ከዚያም እንደ ጠፋ አሰበ፤ ነፍሱንም ለእግዚአብሔር አደራ ሰጠ፤ የቀሩትንም ለመፈለግ ሄደ። ሕፃኑ ወደ መስኮቱ ወጥቶ በግቢው ውስጥ ላሉት ተጣራ፤ እነርሱም እስከ መስኮቱ ወጥተው ጣሪያው ወደ ክፍሉ ሲወድቅ ልክ በዚያች ቅጽበት ጐትተው አወጡት። ሃሪ የእንግዳ መቀበያውን ክፍል መስኮት መስታወት ሰብሮ እኅቶችህን ማቲንና ሄቲን ወደ ውጭ ወረወራቸው፤ እንዲሁም በእግዚአብሔር ታላቅ ምሕረት ሁላችንም አመለጥን። ተስፋ አትቁረጥ፤ እግዚአብሔር ያዘጋጅልሃል።»

«ሱዛና ዌስሊ።» እሳቱ በእንጨትና በልስን ብቻ በተሠራ፣ የሣር ክዳን ጣሪያ በነበረው ቤት ውስጥ እንዴት በፍጥነት እንደ ተዛመተ፣ ለልብስ ወይም ለመጠቅለያ ሳይቆሙ ሕይወትንና አካልን ሳያጐዱ መውጣትም ምን ያህል አስቸጋሪ እንደ ነበረ መገመት ይቻላል። ከአንድ ወይም ከሁለት ቀን በኋላ አቶ ዌስሊ — ሚስቱ በዌስትሚንስተር ለነበረው ለበኵር ልጇ ለመጻፍ ብርታትና ጉልበት አሰባስባ እንደ ነበረ ያላወቀ ይመስላል — ለቡኪንግሃም መስፍን የበለጠ ዝርዝር ዘገባ ጻፈ፦ «እግዚአብሔር ጻድቅ ነው፤ በፍርዱም ሁሉ ቅን ነው! ክቡርነትዎን ያሳዝናል ብዬ የምሰጋውን፣ ዛሬም ዕድል ስለ ራቀው ስለዚህ አገልጋይዎ መጻፍ ግድ ስለ ሆነብኝ አዝኛለሁ። ተቀባይነት ያለው ዘገባ ለመስጠት የሚያስችለኝን ያህል ራሴን የሰበሰብሁ ይመስለኛል።»

«ባለፈው ረቡዕ ከሌሊቱ 5 ሰዓት ተኩል ላይ፣ በሩብ ሰዓት ወይም ከዚያ ባነሰ ጊዜ ውስጥ፣ በኤፕወርዝ የነበረው ቤቴ ተቃጥሎ ከመሬት ጋር ተደባለቀ — — በአጋጣሚ እንደ ሆነ ተስፋ አደርጋለሁ፤ ነገር ግን እግዚአብሔር ሁሉን ያውቃል። ቢራ ስንጠምቅ ነበር፤ ነገር ግን ሁሉንም ጨርሰን ነበር፤ ያን ምሽት ከቀኑ 11 ሰዓት በፊት — ቤቱ በእሳት ከመያያዙ ቢያንስ ስድስት ሰዓት በፊት — እያንዳንዱ የእሳት ፍንጣሪ ጠፍቶ ነበር። ምናልባት ከላይ ያለው የጢስ መውጫ (ብዙም ሳይቆይ የተጠረገ ቢሆንም) እሳት ይዞ ወደ ሣር ክዳኑ ሰርስሮ ገብቶ ይሆናል። ነገር ግን ከምሽቱ 4 ሰዓት ተኩል በላይ በዚያው የቤቱ ክፍል በሚገኘው የጥናት ክፍሌ ውስጥ ስለ ነበርሁ አንዳችም ነገር አለማየቴና አለማሽተቴ ይገርማል። ከዚያም ተወቅቶ የነበረው ስንዴዬና ሌላው እህሌ የተቀመጠበትን የቤቱን ክፍል በሮች ቆልፌ ሄጄ ተኛሁ።»

«አገልጋዮቹ ተኝተው ሩብ ሰዓት እንኳ ሳይሆናቸው እሳቱ ተነሣ። ሚስቴ የመውለጃዋ ጊዜ ስለ ቀረበና እጅግ ደካማ ስለ ነበረች እኔ በአጠገቡ ባለው ክፍል ተኝቼ ነበር። ከሌሊቱ 5 ሰዓት ጥቂት አለፍ ብሎ ክፍሌ በሚያዋስነው ጎዳና ላይ ‹እሳት!› የሚል ጩኸት ሰማሁ። እንደ ወትሮዬ በራሴ ክፍል ውስጥ ብሆን ኖሮ ሁላችንም በጠፋን ነበር። ከአልጋዬ ዘልዬ ወረድሁ፤ ሰደርያዬንና የሌሊት ካባዬን ለበስሁ፤ በመስኮቱም ተመለከትሁ፤ የነበልባሉን ነጸብራቅ አየሁ፤ ነገር ግን የት እንደ ሆነ አላወቅሁም፤ አንድ ካልሲ ብቻ አድርጌ ሱሪዬን በእጄ ይዤ ወደ ሚስቴ ክፍል ሮጥሁ፤ ከውስጥ የተቀረቀረውን በር ሰብሬ ልከፍት ፈለግሁ፤ ነገር ግን አልቻልሁም። ሁለቱ ታላላቅ ልጆቼ (ሱዛናና ኤሚሊያ) ከእርሷ ጋር ነበሩ። እነርሱም ተነሥተው የቀረውን የቤቱን ሰው ለመቀስቀስ ወደ ደረጃው ሮጡ። ያን ጊዜ የሚነድደው የገዛ ቤታችን እንደ ሆነ አየሁ፤ ሁሉም በብርቱ ነበልባል ተያይዞ ነበር፤ በነበልባሉና በደረጃው መካከል አንድ በር ብቻ ነበረ።»

«ወደ ሚስቴ ተመልሼ ሮጥሁ፤ እርሷም በዚህ ጊዜ ራቁቷን ከአልጋዋ ወጥታ በሩን ከፍታ ነበር። ሕይወቷን ለማዳን እንድትሸሽ አዘዝኋት። ጥቂት ብርና የተወሰነ ወርቅ — 20 ፓውንድ ገደማ — ነበረን። ለእርሱ ስትል ልትቆይ ፈልጋ ነበር፤ ነገር ግን ገፍቼ አስወጣኋት፤ እርሷንና ሁለቱን ታላላቅ ልጆቼን ወደ ታች (ሁለቱ አገልጋዮች አሁን ወደ ደረሱበት) አወረድኋቸው፤ ቁልፎቹንም ጠየቅሁ። እነርሱ ስለ ቁልፎቹ ምንም አያውቁም ነበር። ወደ ፎቅ ሮጬ አገኘኋቸው፤ ወርጄም የጎዳናውን በር ከፈትሁ። የሣር ክዳኑ እየነደደ ሙሉ በሙሉ ወድቆ ነበር። የሰሜን ምሥራቁ ነፋስ፣ በፋኖስ ውስጥ ተመልሶ እንደሚጋረፍ ነበልባል፣ የእሳቱን መጋረጃዎች ሁሉ ወደ ፊቴ ገፋው። ሁለት ጊዜ እስከ ደረጃዎቹ ደረስሁ፤ እንደ ገናም ወደ ታች ተገፋሁ። ወደ አትክልቱ ስፍራ በር ሮጬ ከፈትሁት። በዚያ እሳቱ ለዘብ ያለ ነበር። ሁሉም እንዲከተሉኝ አዘዝሁ፤ ነገር ግን ከእኔ ጋር ያገኘሁት ሁለቱን ብቻ ነበር፤ ገረዲቱም መራመድ የማይችለውን ሌላውን (ቻርልስን) በእቅፏ ይዛ ነበር፤ ሁሉም ግን ራቁታቸውን ነበሩ። ከነበልባሉ ተደራሽነት ውጭ በአትክልቱ ስፍራ ወደሚገኘው መጸዳጃ ቤቴ ይዤአቸው ሮጥሁ፤ ትንሹን በሌላው ጭን ላይ አኖርሁት፤ ሚስቴም ስትከተለኝ ስላላገኘኋት እርሷን ለመፈለግ ወደ ቤቱ ተመልሼ ሮጥሁ። አገልጋዮቹና ሁለቱ ልጆች በመስኮቱ በኩል ወጥተው ነበር። በማዕድ ቤቱ ውስጥ ታላቋን ልጄን ራቁቷን አገኘኋትና ስለ እናቷ ጠየቅኋት። የት እንደ ሆነች ልትነግረኝ አልቻለችም። አንሥቼ በአትክልቱ ስፍራ ወዳሉት ወደ ሌሎቹ ወሰድኋት፤ ለሁለተኛ ጊዜ ገባሁ፤ ነበልባሉ በደረጃው አጠገብ ያለውን ግድግዳ እየሰነጠቀ ሳለ ወደ ፎቅ ሮጥሁ፤ ልጆቼ ሁሉ በደኅና እንዳሉ አሰብሁ፤ ሚስቴም በሆነ መንገድ ወጥታለች ብዬ ተስፋ አደረግሁ። ከዚያም መጻሕፍቴን አስታወስሁ፤ ወደ ጥናት ክፍሌ የሚያስገባውን ክፍል ቁልፍ በኪሴ ውስጥ ዳበስሁ። ለሁለተኛ ጊዜ ብፈልግም ቁልፉን ላገኘው አልቻልሁም። ያን በር ከፍቼ ቢሆን ኖሮ በጠፋሁ ነበር።»

«ወደ ታች ወርጄ ግንቡን እንዲሻገሩ ልረዳቸው በአትክልቱ ስፍራ ወዳሉት ልጆቼ ሄድሁ። ወደ ውጭ በወጣሁ ጊዜ ገና ፎቅ ላይ ከቀሩት ምስኪን ግልገሎቼ አንዱ፣ የስድስት ዓመት ገደማ ልጅ፣ ‹እርዱኝ!› ብሎ በሚያሳዝን ድምፅ ሲጮኽ ሰማሁ። ወደ ፎቅ ለመውጣት እንደ ገና ሮጬ ገባሁ፤ ነገር ግን ደረጃው አሁን ሙሉ በሙሉ በእሳት ተያይዞ ነበር። ሱሪዬን በራሴ ላይ ይዤ ለሁለተኛ ጊዜ ጥሼ ለመውጣት ሞከርሁ፤ ነገር ግን የእሳቱ ጅረት ወደ ታች ጣለኝ። ያለብኝን ግዴታ የፈጸምሁ መሰለኝ፤ ከቤቱ ወጥቼ የልጄ ልብ የሚገድል ጩኸት በጆሮዬ እያስተጋባ በአትክልቱ ስፍራ ወደሚገኙት ወዳዳንኋቸው የቤተ ሰቤ ክፍል ሄድሁ። ሁሉንም እንዲንበረከኩ አደረግኋቸው፤ እግዚአብሔርም ነፍሱን እንዲቀበል ጸለይን።»

«አጥሩን አፍርሼ ልጆቼን ወደ ጎዳናው ላሻግራቸው ሞከርሁ፤ ነገር ግን አልቻልሁም፤ ከዚያም ከነበልባሉ ሥር ገብቼ ግንቡን አሻገርኋቸው። አሁን ሱሪዬን ለብሼ ተከትዬአቸው ዘለልሁ። ትንሹን ልጅ ያወጣችው ከሴት አገልጋዮቼ አንዷም በዚያው ጊዜ ገደማ ወጣች። ከጎረቤቶቹ አንዱ በብርቱ እርግማን ተቀበላት፤ ቤቱን ሆን ብለን ለሁለተኛ ጊዜ ራሳችን እንዳቃጠልነውም ነገራት። ስለ ሚስቴና ስለ ሌሎቹ ልጆች እየጠየቅሁ ወዲያ ወዲህ ሮጥሁ፤ የከተማዪቱ አለቃና ዋና የጸጥታ ኃላፊ የሆነውን ሰው ሊረዳኝ ወደ ቤቴ ሳይሆን ከቤቴ እየራቀ ሲሄድ አገኘሁት። እጁን ይዤ ‹የእግዚአብሔር ፈቃድ ይሁን!› አልሁት። መልሱም፦ ‹ይህን ተንኰልህን ከቶ አትተውምን? ቤትህን ከዚህ በፊት አንድ ጊዜ አቃጥለኸዋል፤ እንደ ገና ያደረግኸው ያን ጊዜ ከእርሱ በቂ ስላላገኘህ ነውን?› የሚል ነበር። ይህ ቀዝቃዛ መጽናናት ነበር። እኔም ‹እግዚአብሔር ይቅር ይበልህ! አሁንም አለቃ እንደ ሆንህ አያለሁ› አልሁት። ነገር ግን ብዙም ሳይቆይ ሚስቴ መዳኗን በመስማቴ ትንሽ ተሻለኝ፤ ከዚያም በእናት ምድር ላይ ወድቄ እግዚአብሔርን ባረክሁ። ወደ እርሷ ሄድሁ። ሕያው ነበረች፤ በጭንቅ ብቻ መናገር ትችል ነበር። እኔ እንደ ጠፋሁ አስባ ነበር፤ ሌሎቹም ሁሉ እንዲሁ አስበው ነበር፤ ለሩብ ሰዓት ያህል እኔንም ሆነ ከስምንቱ ልጆች አንዳቸውንም አላዩም ነበርና፤ በዚህ ጊዜም ክፍሎቹ ሁሉና ማናቸውም ነገር ወደ አመድነት ተለውጦ ነበር፤ ብርቱው ነፋስ እሳቱን በቤቱ ላይ እየደፋ ስለ ነበረ እሳቱ ከእቶን የበረታ ነበርና። እንዴት እንዳመለጠች በኋላ ነገረችኝ። እኔ መጀመሪያ የጓሮውን በር ለመክፈት በሄድሁ ጊዜ፣ እርሷ በፊተኛው በር በኩል በእሳቱ መካከል ጥሳ ለማለፍ ሞከረች፤ ነገር ግን ሁለት ጊዜ ተመትታ ወደ መሬት ወደቀች። በዚያው የምትሞት መሰላት፤ ነገር ግን ክርስቶስ እንዲረዳት ጸለየች። አዲስ ብርታት አገኘች፤ ብቻዋን ተነሣች፤ በምድር ላይ ያለው እሳት እስከ ጉልበቷ ደርሶ ሳለ በሁለት ወይም በሦስት ያርድ ነበልባል ውስጥ ሰንጥቃ ተሻገረች። ከጫማዋ፣ ከአንድ መጠቅለያ ቀሚስና በክንዷ ላይ ከያዘችው አንድ ኮት በቀር ምንም አልለበሰችም ነበር። ይህንም በደረቷ ላይ ጠቀለለችው፤ በደኅናም ወደ ግቢው ደረሰች፤ ነገር ግን የሚረዳት አንድም ሰው ገና አልነበረም። እኔ እስክመጣ ድረስ ቀና ብላ አላየችም፤ አልተናገረችምም፤ የመጨረሻ ልጇን ባመጡላት ጊዜ ብቻ በአልጋው ላይ እንዲያኖሩት ነገረቻቸው። ይህም በቤቱ ውስጥ ሲጮኽ የሰማሁት ብላቴና ነበር፤ ነገር ግን እግዚአብሔር በተአምር በሚመስል ሁኔታ አዳነው። በጥድፊያው ውስጥ አገልጋዮቹ የረሱት እርሱን ብቻ ነበር። ወደ ግቢው ወደሚያሳየው መስኮት ሮጠ፤ በወንበር ላይ ቆሞ እርዳታ ለማግኘት ጮኸ። አሁን ጥቂት ሰዎች ተሰብስበው ነበር፤ ከእነርሱም የሚወደኝ አንዱ ሌላውን ሰው ወደ መስኮቱ እንዲወጣ ረዳው። ሕፃኑ አንድ ሰው በመስኮቱ ሲገባ አይቶ ደነገጠ፤ ወደ እናቱ ክፍል ለመድረስም ሸሽቶ ሄደ። በሩን ሊከፍተው ስላልቻለ ተመልሶ ሮጠ። ሰውየው ከመስኮቱ ወድቆ ነበር፤ እርሱ በነበረበት ክፍል ውስጥ ያለው አልጋና መጋረጃዎቹ ሁሉ ይነድዱ ነበር። ሰውየውንም ለሁለተኛ ጊዜ ወደ ላይ ረዱት፤ ምስኪኑ ጃኪም ወደ እቅፉ ዘሎ ዳነ። ሁለት ወይም ሦስት ጊዜ እስክስመው ድረስ ማመን አቃተኝ። ያን ጊዜ ሚስቴ ‹መጻሕፍትህ ደኅና ናቸውን?› አለችኝ። እርሷና የቀሩት ሁሉ ስለ ተጠበቁ አሁን ይህ ብዙም ቁም ነገር እንዳልሆነ ነገርኋት፤ እኔ በጥርሴ ቍርበት ያመለጥሁ ብሆንም አንዲት ነፍስ እንኳ አልጠፋችብንምና። ከታችኛው ቤት ጥቂት አሮጌ ዕቃ ተረፈ፤ ከፎቅ ግን አንድም ጨርቅ ወይም አንድም ወረቀት አልተረፈም። ከብሩም ጥቂቱን ቀልጦ ጓጕል ሆኖ አገኘነው፤ እርሱንም አቶ ሆር እንዲሸጥልኝ እልክለታለሁ።»

«የጌንስብሮው አቶ ስሚዝና ሌሎችም ከልጆቼ አንዳንዶቹን ወደ እነርሱ እንዲመጡ ልከው አስጠርተዋል። ሚስቴን በኤፕወርዝ እየተንቀጠቀጠች ትቻታለሁ፤ ነገር ግን እግዚአብሔር እንደሚጠብቃት ተስፋ አደርጋለሁ፤ እንደሚያዘጋጅልንም አልጠራጠርም። ከገብሱ ከግማሽ በላይ ያልተወቃ ሆኖ በጎተራዎቼ ውስጥ ስለ ተረፈልኝ ምንም አላጣሁም። ‹የክርስቶስ ሕይወት› በተባለው ሥራዬ ላይ ያደረግሁትን ማሻሻያ ከጥቂት ጊዜ በፊት ጨርሼ ሦስት ቅጂዎችን ገልብጬ ነበር። ነገር ግን ሁሉ ጠፍቷል። እግዚአብሔር ይመስገን!»

«ስለዚህ ጉዳይ ለምስኪኑ ልጄ (ለሳሙኤል) እንዴት እንደምጽፍለት አላውቅም፤ ነገር ግን መጻፍ አለብኝ፤ አለዚያ ሁላችንም የጠፋን ይመስለዋል። ክቡርነትዎ ይህን ይቅር ሊሉኝ ይችላሉን? ሚስቴ እንደምትድንና እንደማታስወርድ፣ ይልቁንም እግዚአብሔር አሥራ ዘጠነኛውን ልጄን እንደሚሰጠኝ ተስፋ አደርጋለሁ። እግሮቿ ተቃጥለዋል፤ ነገር ግን እየዳኑ ነው። ወደ እርሷ በመጣሁ ጊዜ ከንፈሮቿ ጠቍረው ነበር። አላወቅኋትም ነበር። ከልጆቹ አንዳንዶቹ ጥቂት ተቃጥለዋል፤ ነገር ግን አልተጐዱም፤ መልካቸውም አልተበላሸም። እኔ በእጄ ላይ ትንሽ ውኃ የቋጠረ ቍስል ብቻ ደረሰብኝ። ጎረቤቶች ልብስ ይልኩልናል፤ ያለ ልብስ ብርድ ነውና።»

«ሳሙኤል ዌስሊ።»

የደብሩ ቄስ የፈተናው ታላቅነት ሲታሰብ በሚያስገርም ደስተኝነት ጻፈ። አንድ አንድ ወይም ሁለት ሁለት እያለ በጥንቃቄ የሰበሰባቸውና ራሱን በመካድ ብቻ ሊቈጥበው በሚችለው ገንዘብ የገዛቸው መጻሕፍቱ ከልጆቹ በጥቂት ብቻ የሚያንሱ ውድ ነበሩ፤ የዕብራይስጥ ቅኔዎችና መዝሙሮች ስብስቡም ብዙ ዋጋ ነበረው። ከወዳጆቹና ከሥነ ጽሑፍ ወዳጆቹ የተላኩ እጅግ ብዙ ደብዳቤዎች፣ እንዲሁም ከአኔስሊ ቤተ ሰብ ጋር የተያያዙ ሰነዶችና የደብሩ መዝገቦች ተቃጠሉ። የተረፈው አንድ ነገር ብቻ ነበር፤ እርሱም አቶ ዌስሊ የጻፈውና ፐርሴል ወይም ዶክተር ብሎው ዜማ እንዳበጁለት የሚገመት ባለ ስድስት አንጓ መዝሙር ነበር። ይህ መዝሙር በሜቶዲስት መዝሙር መጽሐፍ ውስጥ ተካትቷል፤ መጽሐፉ የያዘው የአዛውንቱ አቶ ዌስሊ ብቸኛ የግጥም ናሙናም ይህ ነው፤ የመክፈቻ ቃላቱም «እነሆ የሰው ልጆች መድኃኒት» የሚሉ ናቸው። ከዚያም ያረጀ ቢሆንም ጠቃሚ የነበረው የቤት ዕቃ፣ የሁሉም ልብስ፣ ጥቂቱ የተቀመጠ ገንዘብና ለሚጠበቀው ሕፃን የተዘጋጁት የግድ አስፈላጊ የሆኑ ነገሮች — ሁሉም በጥቂት ደቂቃዎች ውስጥ ተጠራርገው ጠፉ። ልጆቹ ተበታተኑ፤ ነገር ግን የአሥራ ሰባት ዓመት ገደማ የነበረችው ታላቋ ልጅ ኤሚሊያ እርሷና ወላጆቿ በኤፕወርዝ ተጠልለው በነበሩበት ማረፊያ ቤት እናቷን ለመንከባከብ ቀረች፤ ለአንድ ዓመት ያህልም ታጋሽና ደስተኛ ነርሷና የማትለያት ጓደኛዋ ሆነች። ሳሙኤል በቤት እስከ ቆየ ድረስ አባቱ ለእርሱ የሚሰጠውን ትምህርት አብራ ስለ ተካፈለች ከወትሮው በተለየ ሁኔታ የተማረች ልጃገረድ ነበረች፤ ዕድሜዋ እንደ ደረሰም የቤት አስተማሪ ሆና የራሷን ኑሮ እንድትመራ ታስቦ ነበር። የወላጇን መከራ ለመረዳት ዕድሜዋ በደረሰ በኵር ሴት ልጅ ላይ አንዳንድ ጊዜ በሚታይ የአምልኮ ያህል ፍቅር እናቷን ትወድ ነበር፤ እናቷን ለብቻዋ ማለት ይቻላል ያገኘችባቸውን እነዚያን ወራት በሕይወቷ ከሁሉ ደስተኛ ከሆኑት ጊዜያት እንደ አንዱ ቈጠረቻቸው። ቀኑን ሙሉ በሥራ ትጠመድ ነበር፤ ምሽት ላይ ግን ወይ ጮክ ብላ ወይ ለራሷ ታነብ ነበር፤ እጅግ ደስተኛና የረካችም ነበረች።

በማርች 1709፣ ከእሳቱ አንድ ወር ገደማ በኋላ፣ ኬዚያ ተወለደች፤ እርሷም የወይዘሮ ዌስሊ የመጨረሻ ልጅ ሆነች። ገና አርባ ዓመት የሞላት እናቷ ያሳለፈችውን ነገር ስናስብ፣ ሕፃኗ በሽተኛና ደካማ መሆኗ የሚጠበቅ ብቻ ነበር።

ከአምስት ወራት በኋላ ወይዘሮ ዌስሊ በአካባቢው የሚኖር አንድ ቄስ ስለ ጠየቃት ስለ እሳቱ ተጨማሪ አጭር ዘገባ ጻፈችለት፦ «ኤፕወርዝ፣ ኦገስት 24 ቀን 1709።»

«ፌብሩዋሪ 9 ቀን ረቡዕ ሌሊት ከ5 እስከ 6 ሰዓት ባለው ጊዜ ውስጥ ከቤታችን ጣሪያ ጥቂት የእሳት ፍንጣሪዎች ከልጆቹ በአንዷ እግር ላይ ወደቁ። እርሷም ወዲያውኑ ወደ እኛ ክፍል ሮጣ ጠራችን። አቶ ዌስሊ በጎዳናው ላይ የእሳት ጩኸት ሰምቶ ብድግ አለ (እኔ እጅግ ታምሜ ስለ ነበርሁ ከእኔ ተለይቶ በሌላ ክፍል ተኝቶ ነበር)፤ በሩንም ሲከፍት እሳቱ በገዛ ቤቱ ውስጥ መሆኑን አወቀ። ወዲያውም ወደ ክፍሌ መጣ፤ እኔና ታላላቅ ሴቶች ልጆቼ ፈጥነን እንድንነሣና ራሳችንን እንድናድን አዘዘን። ከዚያም ሮጦ የሕፃናቱን ክፍል በር በኃይል ከፈተ፤ ገረዲቱም ልጆቹን እንድታወጣ ጠራት። ሁለቱ ትንንሾቹ ከእርሷ ጋር በአልጋው ውስጥ ነበሩ፤ ሦስቱ ሌሎች በሌላ አልጋ ነበሩ። እርሷም ትንሹን ቀልጠፍ ብላ አንሥታ የቀሩት እንዲከተሏት አዘዘች፤ ሦስቱ ታላላቆቹም እንዲሁ አደረጉ። ወደ አዳራሹ በደረስንና በነበልባል በተከበብን ጊዜ፣ አቶ ዌስሊ የበሮቹን ቁልፎች ፎቅ ላይ እንደ ረሳቸው አወቀ። ወደ ፎቅ ሮጦ ደረጃው በእሳት ከመያያዙ አንድ ደቂቃ ቀደም ብሎ መልሶ አገኛቸው። የጎዳናውን በር በከፈትን ጊዜ ብርቱው የሰሜን ምሥራቅ ነፋስ ነበልባሉን በእንዲህ ያለ ኃይል ወደ ውስጥ ገፋው፤ ስለዚህም ማንም ሊቋቋመው አልቻለም። ነገር ግን ከልጆቻችን አንዳንዶቹ በመስኮቶቹ በኩል ወጡ፤ የቀሩት ደግሞ ወደ አትክልቱ ስፍራ በሚያስወጣው ትንሽ በር ወጡ። እኔ ወደ መስኮቶቹ ለመውጣት የሚያስችል ሁኔታ ላይ አልነበርሁም፤ ወደ አትክልቱ ስፍራ በርም መድረስ አልቻልሁም። በጎዳናው በር በኩል መንገዴን ጥሼ ለማለፍ ሦስት ጊዜ ሞከርሁ፤ ነገር ግን የነበልባሉ ቍጣ ሦስቱንም ጊዜ ወደ ኋላ መለሰኝ። በዚህ ጭንቅ ውስጥ ብሩክ መድኃኒታችንን እርዳታ ለመንሁ፤ ከዚያም እንዳለሁ ራቁቴን በእሳቱ መካከል ሰንጥቄ ተሻገርሁ፤ እጆቼንና ፊቴን ጥቂት ከመለብለብ በቀር ሌላ ጉዳት አላደረሰብኝም። አቶ ዌስሊ ሌሎቹ ልጆች በደኅና መሆናቸውን ካየ በኋላ በሕፃናቱ ክፍል ያለው ልጅ ሲጮኽ ሰማ። በደረጃው ለመውጣት ሞከረ፤ ነገር ግን ደረጃዎቹ ሙሉ በሙሉ በእሳት ተያይዘው ስለ ነበር ክብደቱን ሊሸከሙ አልቻሉም። ምንም ዓይነት እርዳታ መስጠት እንደማይቻል ባየ ጊዜ በአዳራሹ ውስጥ ተንበርክኮ የሕፃኑን ነፍስ ለእግዚአብሔር አደራ ሰጠ።»

«ሱዛና ዌስሊ።» የሰው ጭንቅ የእግዚአብሔር መልካም አጋጣሚ ነው፤ ጆን ዌስሊም አባቱ መንፈሱን ለሰጠው አምላክ እንዲህ አደራ እየሰጠ በነበረበት በዚያች ቅጽበት — ከዚያ በፊት ሳይሆን — እንደ ነቃ ያምን ነበር፤ እንዲህም ሲል ጨመረ፦ «እነርሱ እንደ ገመቱት አላለቀስሁም፤ ምናልባት ከዚያ በኋላ ካልሆነ በቀር። ሁኔታዎቹን ሁሉ ልክ ትናንት እንደ ሆኑ አድርጌ በግልጽ አስታውሳቸዋለሁ። ክፍሉ እጅግ በርቶ ባየሁ ጊዜ ገረዲቱ እንድታነሣኝ ጠራኋት። ነገር ግን ማንም ስላልመለሰልኝ ራሴን ከአልጋው መጋረጃ አውጥቼ በክፍሉ ጣሪያ ላይ የእሳት መስመሮችን አየሁ። ተነሥቼ ወደ በሩ ሮጥሁ፤ ነገር ግን ከዚያ ባሻገር ያለው ሁሉ በእሳት ይነድድ ስለ ነበር ወደ ፊት መሄድ አልቻልሁም። ከዚያም በመስኮቱ አጠገብ በነበረው ሣጥን ላይ ወጣሁ፤ በግቢው ውስጥ የነበረ አንድ ሰው አየኝ፤ መሰላል ለማምጣት እንዲሮጡም ሐሳብ አቀረበ። ሌላው ግን እንዲህ ብሎ መለሰ፦ ‹ጊዜ አይኖርም፤›»

«‹ነገር ግን ሌላ ዘዴ አስቤአለሁ። እነሆ፣ እኔ ጀርባዬን ከግድግዳው ጋር አስደግፌ እቆማለሁ፤ ቀላል ሰው አንሥታችሁ በትከሻዬ ላይ አቁሙት።› እንዲሁ አደረጉ፤ እርሱም በመስኮቱ አወጣኝ። ልክ በዚያን ጊዜ ጣሪያው በሙሉ ወደቀ፤ ነገር ግን ወደ ውስጥ ወደቀ፤ አለዚያ ሁላችንም በአንድ ጊዜ በተጨፈለቅን ነበር። አባቴ ወደ ነበረበት ቤት ባመጡኝ ጊዜ እንዲህ ብሎ ጮኸ፦ ‹ኑ፣ ጎረቤቶች፣ እንንበርከክ፤ ለእግዚአብሔር ምስጋና እናቅርብ! ስምንቱን ልጆቼን ሁሉ ሰጥቶኛል፤ ቤቱ ይሂድ። እኔ በቂ ባለጠጋ ነኝ።› በማግስቱ በአትክልቱ ስፍራ እየተመላለሰ የቤቱን ፍርስራሽ ሲመለከት፣ ባለ ብዙ ቋንቋውን (ፖሊግሎት) መጽሐፍ ቅዱሱን የአንድ ገጽ ቍራጭ አነሣ፤ በእርሱም ላይ የሚነበቡት በላቲን የተጻፉት እነዚህ ቃላት ብቻ ነበሩ፦ ‹ሂድ፥ ያለህን ሁሉ ሽጠህ … መስቀሉንም ተሸክመህ ና፥ ተከተለኝ።›»

በሦስቱ ዘገባዎች መካከል ብዙ ልዩነቶች የሉም፤ አባትም፣ እናትም፣ ልጅም ሁሉም ጥርት ያለ አእምሮ የነበራቸው ሰዎች ነበሩና፤ የጆን ዌስሊ አእምሮም በሕይወቱ ዘመን ሁሉ «ዝብርቅርቅ» ከሚመስል ነገር ሁሉ በሚያስደንቅ ሁኔታ ነጻ ነበረ። በእርግጥም የሜቶዲዝም አደረጃጀት አእምሮው ምን ያህል በትክክል ይሠራ እንደ ነበረ የሚያሳይ በቂ ማስረጃ ነው። አልረሳም፣ አልፈጠረምም፤ አልቸኰለም፣ አልቦዘነምም፤ ነገር ግን ሕጎቹና ደንቦቹ የደረቁ አጥንቶች ሳይሆኑ ሕያዋን ኃይሎች እስኪሆኑ ድረስ ሁሉን ነገር በእንዲህ ያለ ዒላማውን የጠበቀ ትክክለኛነት አደረገ።

እሳቱ ከሌሎቹ ልጆች ይልቅ በሱዛናና በሄቲ (መሄጣብኤል) ሕይወት ላይ የበለጠ ለውጥ አመጣ፤ አጎቶቻቸው ሳሙኤል አኔስሊና ማቲው ዌስሊ በለንደን መጥተው እንዲቆዩ ልከው አስጠሯቸውና፤ በዚያን ጊዜም በኋለኛውና በብልኆቹ፣ ፈጣኖቹ የወንድሙ ልጆች መካከል የጠለቀ የፍቅር ትስስር መሠረት ተጣለ። ይሁን እንጂ ከመቅሠፍቱ በኋላ ስለ ሆነው ነገር በዌስትሚንስተር ለነበረው ወንድማቸው ብዙ መረጃ መስጠት የቻሉ አይመስልም፤ በጁን ለእናቱ የሚከተለውን ደብዳቤ ጽፏልና፦ «የዌስትሚንስተሩ የቅዱስ ጴጥሮስ ኮሌጅ፣» «እመቤቴ ሆይ፦ ጁን 9 ቀን 1709።»

«ባለፈው ጊዜ እዚያ በሄድሁ ጊዜ አያቴ የመውለጃ ጊዜዎ እንደ ቀረበ ባትነግረኝ ኖሮ — በዚያ ጊዜ ማንበብ የማይችሉትን መጻፍ ከንቱ ይሆናል ብዬ አስቤ ነበርና — ከዚህ በፊት ደጋግሜ ደብዳቤዎችን በላክሁልዎ ነበር። ስለዚህ ይህን በቸልተኝነቴ እንዳያሳብቡብኝ እለምንዎታለሁ፤ እርስዎ የሰጡኝን — ሕይወትን — እስካጣጣምሁ ድረስ በእርግጥ በዚህ በደል ከቶ ጥፋተኛ ልሆን አልችልም። አባቴ በኤፕወርዝ ስላላችሁበት ሁኔታ ፈጽሞ ሳላውቅ እንድቆይ ተወኝ፤ ከእሳቱ በኋላ ከላኩልኝ ከመጀመሪያው ደብዳቤ ወዲህ ከአገሬ አንድም ቃል አልሰማሁም፤ ስለዚህ እስኪበቃኝ እንዳይዘብቱብኝ ፈርቼ ወደ ማናቸውም ዘመዶቼ ለመሄድ እጅግ አፍራለሁ። አባቴ ኤፕወርዝን ሊለቅ አስቦ እንደ ሆነ ይጠይቁኛል። ቤቱን እንደ ገና እየሠራ እንደ ሆነ? ማናቸውም መዋጮ ይጠበቅ እንደ ሆነ? የጠፋው (የመጨረሻው?) ልጅ ወንድ ወይስ ሴት እንደ ነበረ? ስሙ ማን እንደ ሆነ? አባቴ መጻሕፍቱንና ሰነዶቹን ሁሉ አጥቶ እንደ ሆነ? ምንም ነገር ካልተረፈ? ለእነዚህ ሁሉ ‹ልነግራችሁ አልችልም፤ አላውቅም፤ አልሰማሁም› ብዬ ለመመለስ እገደዳለሁ። ከእነዚህ ጥያቄዎች አንዳንዶቹን አባቴን ጠይቄዋለሁ፤ ነገር ግን አሁንም ምንም የማላውቅ ነኝ። የእኔን ‹ካውሊ›ና ‹ሁዲብራስ› መቀበል የሚገባቸው ሆነው ካገኟቸው፣ ለሰጠችኝ ለእናቴ በመላክ እጅግ ደስ ይለኛል። በከተማ ያሉት ሁሉ ደኅና እንደ ሆኑ ሁላችሁም ደኅና እንደ ሆናችሁ ተስፋ አደርጋለሁ።»

«እጅግ የሚወድዎ ልጅዎ፣» «ሳም ዌስሊ።»

እናቲቱ በዚያን ጊዜ ከወትሮው የበለጠ ትርፍ ጊዜ ስለ ነበራት፣ ደብዳቤዋ ባይጠበቅም የልጇን ጥያቄዎች መልሳለት እንደ ነበረ እጅግ የሚመስል ነው። በዚያው ዓመት መከር ላይ እንደ ገና እንዲህ ብላ ጻፈችለት፦ «ኤፕወርዝ፣ ኦክቶበር 1709።» «ውድ ሳሚዬ፦» «የአስተዳደግህ ተጽዕኖ በአንተ ላይ እንደ ተጠበቀ፣ የእግዚአብሔርም ስእለት በላይህ እንዳለ እንዳልረሳህ ተስፋ አደርጋለሁ። በኵራት በማይነጠቅ መብት የሰማይ እንደ ሆኑ ታውቃለህ፤ ወላጆችህ አንተን ለመሠዊያው አገልግሎት እንደ ለዩህ፣ አንተም ራስህ አባትህ ሌላ የሕይወት መንገድ በቀረበለት ጊዜ ይህን ምርጫህ አድርገኸዋል። ነገር ግን እንዲህ ያለው ምርጫና እንዲህ ያለው ራስን መቀደስ ምን እንደሚያመለክት በሚገባ አስበሃልን? ሌሎችን ወደ ክብር ለሚመሩ ሰዎች ምን ያህል ከዓለም መለየት፣ ምን ያህል ንጽሕና፣ ምን ያህል የአምልኮ ትጋት፣ ምን ያህል አርአያ የሚሆን በጎነት እንደሚያስፈልጋቸው በደንብ አስብ! አርአያ የሚሆን እላለሁ፤ ዝቅተኛና ተራ የሆነ የአምልኮ ደረጃ በቅዱሱ አገልግሎት ላሉት አይበቃምና። እንደ ቀረው ዓለም ለመኖር አታስብ፤ መልካሙን ሥራህን አይተው በዚህም በሰማያት ያለውን አባትህን ወደ ማክበር እንዲመሩ ብርሃንህ እንዲሁ በሰው ፊት መብራት አለበት። እኔ በበኩሌ ቀሳውስት ራሳቸው የገዛ የረከሱ ዝንባሌዎቻቸውን እያስደሰቱና በተግባራቸው ትምህርታቸውን እየተቃረኑ፣ ኃጢአተኞችን በምን ፊት እንደሚገሥጹ ወይም ሰዎችን መልካም ሕይወት እንዲመሩ እንደሚመክሩ ሊገባኝ አይችልም። ቅዱሱ ኢየሱስ በእርግጥ ጌታቸው ከሆነና እነርሱም በእውነት መልክተኞቹ ከሆኑ እንደ ደቀ መዛሙርቱ መኖር በእርግጥ ይገባቸዋል፤ ይህን ባያደርጉ ግን የመጋቢነታቸውን ሂሳብ ሲያስረክቡ እንዴት ያለ አሳዛኝ ሂሳብ ይሰጣሉ!»

«አሁን ባለህበት ሁኔታ በተቻለ መጠን ሥራህን በተወሰነ ሥርዓት እንድታደርገው እመክርሃለሁ፤ በዚህም መንገድ እያንዳንዷን ውድ ደቂቃ በሚገባ መጠቀም ትማራለህ፤ የየራስህን ግዴታዎች በመፈጸምም የማይነገር ቅለት ታገኛለህ። ቀኑን አልፋና ዖሜጋ በሆነው በእርሱ ጀምር፤ በእርሱም ፈጽም፤ እግዚአብሔርን መውደድ ምን ማለት እንደ ሆነ በእርግጥ ብታውቅ፣ በቀጥታ እርሱን ለማገልገል የምትችለውን ጊዜ ሁሉ ትዋጃለህ። በአባቴ ቤት ሳለሁና አሁን አንተ ካለህ ነጻነት ጋር የሚተካከል፣ ምናልባትም ያነሰ ነጻነት በነበረኝ ጊዜ እጠብቀው የነበረውን ሕግ እነግርሃለሁ። በግል አምልኮ የማሳልፈውን ያህል ጊዜ ለመዝናኛ እፈቅድ ነበር፤ ሁልጊዜ ያን ያህል አሳልፍ ነበር ማለት አይደለም፤ ነገር ግን እስከዚያ ድረስ እንድሄድ እንጂ ከዚያ እንዳላልፍ ለራሴ ፈቅጄ ነበር። እንዲሁም በሌሎች ነገሮች ሁሉ ለእንቅልፍ፣ ለመብል፣ ለጓደኞች ወዘተ. ይህን ያህል ጊዜ ወስን፤ ነገር ግን ከሁሉ በላይ፣ ውድ ሳሚዬ፣ የጌታን ቀን በመጠበቅ እጅግ ጥብቅ እንድትሆን አዝሃለሁ፣ እለምንሃለሁ፣ እማጸንሃለሁ። በሁሉ ነገር በመርሕ ላይ ተመሥርተህ ለመሥራት ጣር፤ ጅረቱ ወይም ነፋሱ ወደሚነዳቸው አቅጣጫ እንደሚወሰዱ በወንዝ ላይ እንዳሉ ገለባዎች በዓለም ውስጥ እንደሚያልፉት እንደ ቀረው የሰው ዘር አትኑር። ብዙ ጊዜ ራስህን ይህን ጥያቄ ጠይቅ፦ ይህን ወይም ያን የማደርገው ለምንድር ነው? የምጸልየው፣ የማነበው፣ የማጠናው ወይም የአምልኮ ሥርዓትን የምፈጽመው ወዘተ. ለምንድር ነው? በዚህም መንገድ ለአስተዋይ ፍጥረትና ለመልካም ክርስቲያን በሚገባ ሁኔታ በቃልህና በሥራህ ወደ ጽናትና ወጥነት ትደርሳለህ።»

«አፍቃሪ እናትህ፣» «ሱ. ዌስሊ።» እናቲቱ በእርግጥም በልጇ ፊት ከፍ ያለ ዓላማ አስቀመጠች፤ እርሱም የቤተ ሰቡ ታላቅ ተሰጥኦና የሃይማኖት ሊቅ ባይሆንም፣ አብዛኞቹ የሰው ምኞቶች በሚፈጸሙበት መንገድ እርሷ ዋጋዋን አገኘች። ሳሙኤል ሁልጊዜ መልካም ልጅና አርአያ የሚሆን ክርስቲያን ነበረ፤ ነገር ግን ሐዋርያና በዓለም ላይ ኃይል የሆነው ጆን ነበረ። ይህ የበኵር ወንድ ልጇ ገና ከመወለዱ፣ እንዲያውም ከዚያ በፊት ጀምሮ የተመኘችው ያው ነገር አልነበረም፤ ነገር ግን ከእርሱ የሚበልጥ በረከት ነበረ።

ሴቶች ልጆቿ እርግጥ ነው ከእርሷ ጋር በቤት ስለ ነበሩ፣ ወንዶቹ ልጆች ግን በትምህርት ቤትና በኮሌጅ ስለ ነበሩ፣ ወይዘሮ ዌስሊ ለሴቶች ልጆቿ የጻፈቻቸው ደብዳቤዎች ብዙ አይደሉም። ይሁን እንጂ ከእሳቱ በኋላ በተከተለው ዓመት በለንደን ለነበረችው ለሱዛና የሐዋርያት የሃይማኖት መግለጫ ማብራሪያ የተካተተበትን እጅግ ረጅም ደብዳቤ ጻፈችላት፦ «ኤፕወርዝ፣» «ውድ ሱኪ፦ ጃንዋሪ 13 ቀን 1709-10።»

«መከራዎቻችን እርስ በርሳችን ስለ ለያዩንና ቀድሞ የነበረንን አብረን የመነጋገር አጋጣሚ ስላጣን፣ የወላጅነትን ግዴታ ለመፈጸም ወይም የምችለውን መልካም ነገር ሁሉ ላደርግልሽ ካለኝ ፍላጎት ጋር ለመስማማት ከመጻፍ በቀር ሌላ መንገድ የለኝም።»

«ምን ያህል እንደምወድሽ በሚገባ ታውቂያለሽ። ሰውነትሽን እወደዋለሁ፤ ሁሉን የሚችል እግዚአብሔርም በጤንነትና በዚህ ዓለም ለምቾቱና ለኑሮው በሚያስፈልጉት ነገሮች ሁሉ እንዲባርከው አጥብቄ እለምነዋለሁ። ነገር ግን ከሁሉ የሚበልጠው ርኅራኄዬ ለማትሞተው ነፍስሽና ለመንፈሳዊ ደስታዋ ነው፤ ይህንም ርኅራኄ በዚህ ዓለም መልካም ሕይወት እንድትመሪ ፍጹም አስፈላጊ የሆኑትን የእውቀትና የበጎነት መርሖች በአእምሮሽ ውስጥ ለመትከል ከመጣር በተሻለ ልገልጸው አልችልም፤ በሚመጣው ዓለም ደስታሽን ያለ ስሕተት ሊያረጋግጥ የሚችለው ይህ ብቻ ነውና።»

«አሁን መደረግ ያለበት ዋናው ነገር በመርሕ ላይ ተመሥርተሽ እንድትሠሪ፣ ራስሽንም ሁልጊዜ ልታረኪ፣ በአንቺ ስላለው እምነትም ለሌሎች ምክንያት ልትሰጪ እንድትችዪ መልካም መሠረት መጣል ነው፤ ሃይማኖተኛ ነኝ ብሎ የሚመሰክር ማንም ሰው ይህን የሚያደርገው በሚኖርበት አገር ልማድ ስለ ሆነ ብቻ፣ ወይም ወላጆቹ እንዲሁ ስለሚያደርጉ፣ ወይም ዓለማዊ ጥቅሙ በዚህ ስለሚጠበቅ ወይም ስለሚያድግ ከሆነ በፈተና ቀን ሊቆም ከቶ አይችልም፤ ወደ መንግሥተ ሰማያትም ከቶ አይገባም። ምናልባትም የምልሽን ሁሉ አሁን ልትረጂ ባትችዪም ይህን ደብዳቤ በአጠገብሽ አስቀምጪው፤ በዕድሜ ስታድጊ አእምሮሽና ማስተዋልሽ ይሻሻላሉ፤ በሁሉም ነገር የጠራ ግንዛቤ ታገኛለሽ።»

«በሃይማኖት የመጀመሪያ መርሖች አንዳንዶቹን አስቀድመሽ ተምረሻል፤ እነርሱም አንድ፣ አንድ ብቻ አምላክ እንዳለ፤ በመለኮት አንድነት ውስጥ ሦስት የተለያዩ አካላት — አብ፣ ወልድና መንፈስ ቅዱስ — እንዳሉ፤ ይህም አምላክ ሊመለክ እንደሚገባው ነው። አንዳንድ ጸሎቶችን፣ የሃይማኖት መግለጫሽንና የጥያቄና መልስ የሃይማኖት ትምህርትሽን ተምረሻል፤ በእነዚህም ውስጥ ለእግዚአብሔር፣ ለራስሽና ለባልንጀራሽ ያለብሽ ግዴታ በአጭሩ ተጠቃልሏል። ነገር ግን ሱኪ፣ ወደ መንግሥተ ሰማያት የሚያደርስሽ እነዚህን ነገሮች በቃልሽ መሸምደድሽ ወይም ጠዋትና ማታ ጥቂት ጸሎቶችን መጸለይሽ አይደለም፤ የምትናገሪውን ማስተዋል አለብሽ፤ የምታውቂውንም መፈጸም አለብሽ፤ ለመፈጸም ደግሞ እውቀት አስፈላጊ ስለ ሆነ፣ በተቻለኝ መጠን ግልጽ በሆነ መንገድ ሊታወቁ እጅግ አስፈላጊ በሆኑትና ለመረዳትም እጅግ ቀላል በሆኑት በአንዳንድ መሠረታዊ ነጥቦች ላስተምርሽ እጥራለሁ። ታላቁ የመናፍስት አባትም አእምሮሽን ወደ እውነት መንገድ እንዲመራው አጥብቄ እለምነዋለሁ።»

«በተፈጥሮሽ ያለሽበትን የጠፋና የተጐሳቈለ ሁኔታ በቁም ነገር አስበሽበት እንደ ሆነ አላውቅም። ካላሰብሽበት ማሰብ የምትጀምሪበት ጊዜ አሁን ነው፤ እኔም ሁሉን የሚችለው አምላክ አእምሮሽን እንዲያበራ፣ በዚህ ዓለም በልጅነት መብት ልጁ፣ በሚመጣውም ዓለም የተባረከው መንግሥቱ ወራሽ እንድትሆኚ በመንፈስ ቅዱሱ እንዲያድስሽና እንዲቀድስሽ አጥብቄ እለምነዋለሁ።»