ሰዎች ዘወትር ሊጸልዩ ይገባቸዋል

ለሃይማኖታዊ ልምምዶች—ለግል አምልኮ፣ ለመንፈሳዊ ማሰላሰል፣ ለመጽሐፍ ቅዱስ ንባብና ለመሳሰሉት—በልማድ እጅግ ጥቂት ጊዜ ስመድብ የኖርሁ ይመስለኛል። ስለዚህ ከሳሁ፣ ቀዘቀዝሁ፣ ደነደንሁም። የጸጋን መንገዶች በመጠቀም ይበልጥ ትጉ ብሆን ኖሮ እግዚአብሔር በመንፈሳዊ ነገሮች ይበልጥ ያበለጽገኝ ይሆናል። ለሃይማኖታዊ ልምምዶች በየቀኑ ይበልጥ ጊዜ—ለምሳሌ ሁለት ሰዓት ወይም አንድ ሰዓት ተኩል—ብመድብ ይሻለኛል፤ እንዲህም በማድረግ ይበልጥ በልማድ ለአምልኮ የተዘጋጀ መንፈስን፣ ስለማይታዩ ነገሮች ይበልጥ ሕያው የሆነ ስሜትን፣ ለእግዚአብሔር ይበልጥ የሞቀ ፍቅርን፣ ጽድቅን የመራብና የመጠማትን ከፍ ያለ መጠን፣ በዓለማዊ ጭንቀቶች፣ ዕቅዶች፣ ምኞቶችና ሥጋቶች በቀላሉ የማይቆሽሽ ልብን፣ ለሰማይ፣ ለደስታዎቹና ለንጽሕናው ያለ ግብዝነትን እውነተኛ ናፍቆትን ልጠብቅ እችል እንደ ሆነ ልሞክር።—ዊልያም ዊልበርፎርስ

«ሳይታክቱም ዘወትር ሊጸልዩ እንዲገባቸው»—ቃሉ የጌታችን ቃል ነው፤ እርሱ የጸሎትን አጣዳፊነትና አስፈላጊነት በተከታዮቹ ልብ ውስጥ ለመቅረጽ ዘወትር መጣሩ ብቻ ሳይሆን፣ ምሳሌም ትቶላቸዋል፤ ተከታዮቹ ግን፣ ወዮ፣ ያንን ምሳሌ ለመከተል እጅግ ዘገምተኞች ሆነዋል።

ይህ ዘወትር የሚለው ቃል ራሱን ይገልጣል። ጸሎት በሥራ በተወጠረው ወይም በደከመው የቀኑ ጫፍ ላይ ተጨናንቆ የሚገባ ትርጉም የለሽ ተግባር ወይም ግዴታ አይደለም፤ በማለዳው ጥድፊያ፣ ወይም በቀኑ ሥራ የደከሙት ችሎታዎቻችን ዕረፍት በሚጠይቁበት በምሽቱ መገባደጃ ላይ፣ በጉልበታችን ጥቂት ደቂቃዎችን በማሳለፍ ስንረካ የጌታችንን ትእዛዝ እየታዘዝን አይደለም። እውነት ነው፣ እግዚአብሔር ሁልጊዜ ቢጠሩት በሚሰማበት ቅርበት አለ፤ ጆሮውም ለልጁ ጩኸት ዘወትር ያደምጣል፤ ነገር ግን ጸሎትን ስልክን እንደምንጠቀምበት—ለጥቂት የችኮላ ንግግር ቃላት—የምንጠቀምበት ከሆነ እርሱን ፈጽሞ ልናውቀው አንችልም። መቀራረብ ማደግን ይጠይቃል። ለግል ውለታ ከመለመን ያለፉ ባልሆኑ አጫጭር፣ ቁርጥራጭና ያልታሰበባቸው የምልጃ ድግግሞሾች እግዚአብሔርን ልናውቀው መብታችን በሆነው መጠን ፈጽሞ ልናውቀው አንችልም። ከሰማይ ንጉሥ ጋር ልንገናኝ የምንችልበት መንገድ ይህ አይደለም። «የጸሎት ግብ የእግዚአብሔር ጆሮ ነው»፤ ይህ ግብ ሊደረስበት የሚችለው በትዕግሥት፣ በቀጣይነትና ያለማቋረጥ እርሱን በመጠባበቅ፣ ልባችንን በፊቱ በማፍሰስና እርሱም እንዲናገረን በመፍቀድ ብቻ ነው። እርሱን እናውቀዋለን ብለን ልንጠብቅ የምንችለው እንዲህ በማድረግ ብቻ ነው፤ እርሱን ይበልጥ እያወቅነው በሄድን መጠንም በፊቱ ይበልጥ ጊዜ እናሳልፋለን፤ ሀልዎቱም የማያቋርጥና ዘወትር እየጨመረ የሚሄድ ደስታ ሆኖ እናገኘዋለን።

ዘወትር ማለት የሕይወትን የተለመዱ ተግባራት ቸል እንድንል አይደለም፤ ትርጉሙ ይህ ነው፦ በጸሎት እልፍኝ ጸጥታ ውስጥ ከእግዚአብሔር ጋር የቅርብ ግንኙነት ያደረገች ነፍስ ከአብ ጋር ያላት ንቁ ግንኙነት ፈጽሞ አይቋረጥም፤ ልብ በፍቅር ኅብረት ዘወትር ወደ እርሱ ይዘረጋል፤ አእምሮም ከተያዘበት ሥራ በተፈታ ቅጽበት፣ ወፍ ወደ ጎጆዋ እንደምትመለስ፣ እንዲሁ በተፈጥሮው ወደ እግዚአብሔር ይመለሳል። ጸሎትን በዚህ ብርሃን ብንመለከተው፣ የማያቋርጥ ኅብረት፣ በንጉሡ ፊት የማይቋረጥ መቅረብ አድርገን ብናየው፣ ምንኛ ውብ የጸሎት ግንዛቤ እናገኛለን! ያን ጊዜ ጸሎት ቀድሞ የነበረውን የፍርሃት ርዝራዥ ሁሉ ያጣል፤ ከእንግዲህ ሊፈጸም እንደሚገባው ግዴታ አንቆጥረውም፤ ይልቁንም ልንደሰትበት የሚገባ መብት፣ ዘወትር አዲስ ውበትን የሚገልጥ ብርቅ ደስታ አድርገን እንቆጥረዋለን።

ስለዚህ በማለዳ ዓይኖቻችንን ስንገልጥ ሐሳባችን ወዲያውኑ ወደ ሰማይ ይወጣል። ለብዙ ክርስቲያኖች የማለዳ ሰዓታት የቀኑ እጅግ ውድ ክፍል ናቸው፤ ምክንያቱም ለቀኑ ውሎ ቃናውን የሚሰጠውን የተቀደሰ ኅብረት የሚያገኙበትን ዕድል ይሰጣሉና። ለአዲስ ቀን የማያቋርጥ ክብርና ድንቅ መግቢያውን ብቻን ከእግዚአብሔር ጋር ከማሳለፍ የተሻለ ደግሞስ ምን መግቢያ ሊኖር ይችላል? አቶ ሙዲ ሌላ ምንም ስፍራ ባልተገኘበት ወቅት የማለዳ ጸሎቱን በከሰል ማከማቻ ጎጆ ውስጥ ያደርግ እንደ ነበር ይነገራል፤ በዚያም ልቡን በእግዚአብሔር ፊት ያፈስስ፣ በውዱ መጽሐፍ ቅዱሱም እውነተኛ «የሰባ ነገር ግብዣ» ያገኝ ነበር።

ጆርጅ ሙለርም በማለዳው ጸጥ ያሉ ሰዓታት የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናትን ከጸሎት ጋር ያጣምር ነበር። በአንድ ወቅት ልማዱ በማለዳ ልብሱን ከለበሰ በኋላ ራሱን ለጸሎት መስጠት ነበር። ከዚያም ዕቅዱ ተለወጠ። እርሱ ራሱ እንዲህ ብሎታል፦ «ማድረግ የሚገባኝ እጅግ አስፈላጊው ነገር ራሴን የእግዚአብሔርን ቃል ለማንበብና በእርሱ ላይ ለማሰላሰል መስጠት እንደ ሆነ አየሁ፤ ይህም ልቤ እንዲጽናና፣ እንዲበረታታ፣ እንዲመከር፣ እንዲገሠጽና እንዲማር ነው፤ እንዲሁም በእግዚአብሔር ቃል አማካይነት፣ በእርሱ ላይ እያሰላሰልሁ፣ ልቤ ከጌታ ጋር በተግባር ወደሚታወቅ ኅብረት እንዲመጣ ነው። ስለዚህ በማለዳ በአዲስ ኪዳን ላይ ማሰላሰል ጀመርሁ። በውዱ ቃሉ ላይ የጌታን በረከት በጥቂት ቃላት ከለመንሁ በኋላ መጀመሪያ ያደረግሁት በእግዚአብሔር ቃል ላይ ማሰላሰል መጀመር ነበር፤ ከእያንዳንዱ ቍጥር በረከትን ለማግኘት ያህል እየመረመርሁ ነበር፤ ይህንም ያደረግሁት ለቃሉ የሕዝብ አገልግሎት ብዬ ሳይሆን፣ ባሰላሰልሁበት ነገር ላይ ለመስበክ ብዬም ሳይሆን፣ ለራሴ ነፍስ ምግብ ለማግኘት ብዬ ነው። ውጤቱም ከሞላ ጎደል ሁልጊዜ እንዲህ ሆኖ አግኝቼዋለሁ፦ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ነፍሴ ወደ ኑዛዜ፣ ወይም ወደ ምስጋና፣ ወይም ወደ ምልጃ፣ ወይም ወደ ልመና ትመራ ነበር፤ ስለዚህ ራሴን ለማሰላሰል እንጂ ለጸሎት ባልሰጥም እንኳ፣ ማሰላሰሉ ወዲያውኑ በብዙም ሆነ በጥቂቱ ወደ ጸሎት ይለወጥ ነበር።»

የቃሉ ጥናትና ጸሎት አብረው ይሄዳሉ፤ አንዱ በእውነት በሚተገበርበት ስፍራ ሁሉ ሌላውም በቅርብ ተጣምሮ መታየቱ አይቀርም።

እኛ ግን ዘወትር አንጸልይም። የብዙዎቻችን ችግር ይህ ነው። ከምንጸልየው እጅግ አብልጠን፣ ከምንጸልይበትም ጊዜ እጅግ አስረዝመን መጸለይ ያስፈልገናል።

ባለ ብዙ ጸጋና ቅዱስ የነበረው ሮበርት መሪ ማክሼን—ስለ እርሱ «እንደ ልጅ፣ እንደ ወንድም፣ እንደ ወዳጅ ወይም እንደ መጋቢ ቢታይ፣ በሕያው አካል ተገልጦ ካዩት እውነተኛ ክርስቲያን ሁሉ እጅግ እንከን የለሹና ማራኪው መገለጫ ነበር» ተብሏል—በጉልበቱ ተንበርክኮ ብዙ ጊዜ ማሳለፍ ምን እንደ ሆነ ያውቅ ነበር፤ የቅዱስ ምልጃን ደስታና ዋጋ ለሌሎች ከማሳሰብም ፈጽሞ አልታከተም። «የእግዚአብሔር ልጆች መጸለይ ይገባቸዋል» አለ። «ቀንና ሌሊት ወደ እርሱ ሊጮኹ ይገባቸዋል። እግዚአብሔር በቀኑ የሥራ ሰዓትም ሆነ በሌሊቱ የብቸኝነት ክፍለ ጊዜያት የምታሰሙትን ጩኸታችሁን ሁሉ ይሰማል።» ማክሼን በሁሉም መንገድ—በስብከት፣ በአጠገባቸው ሲሆን በምክር፣ ከእነርሱ ሲርቅም በደብዳቤ—የጸሎትን፣ በጽናትና ያለማቋረጥ የሚደረግ ጸሎትን፣ ወሳኝ ግዴታ አጽንዖት ሰጥቶ አስተምሯል።

በማስታወሻ ደብተሩ ውስጥ ይህን እናገኛለን፦ «በማለዳ በመጀመሪያ ጭንቅላቴን፣ ከዚያም ልቤን በማዘጋጀት ተጠመድሁ። ይህ ብዙ ጊዜ ስሕተቴ ሆኗል፤ ክፋቱም ሁልጊዜ፣ በተለይ በጸሎት፣ ተሰምቶኛል። ጌታ ሆይ፣ እንግዲህ አስተካክለው።» ወደ ቅድስት ምድር ባደረገው ጉዞ ላይ ሳለ እንዲህ ብሎ ጻፈ፦ «ለደኅንነታችን ለብዙው የሕዝቤ ጸሎት ባለ ዕዳ እንደ ሆንሁ ይሰማኛል። የዓለምን አሠራር የሸፈነው መጋረጃ ቢገለጥ ለእግዚአብሔር ልጆች ጸሎት መልስ ሆኖ የተደረገውን ምን ያህል ብዙ ነገር ባገኘን ነበር!» በአንድ የሹመት ስብከትም ለሰባኪው እንዲህ አለው፦ «ራስህን ለጸሎትና ቃሉን ለማገልገል ስጥ። ካልጸለይህ፣ እኔን እንዳደረገኝ፣ እንድትጸልይ ሊያስተምርህ እግዚአብሔር ምናልባት ከአገልግሎትህ ገለል ያደርግህ ይሆናል። ‹በሚገባ መጸለይ በሚገባ ማጥናት ነው› የሚለውን የሉተርን አባባል አስታውስ። ጽሑፎችህን፣ ሐሳቦችህንና ቃላትህን ከእግዚአብሔር ተቀበል። እንደ ሊቀ ካህናቱ የትንሿን መንጋ ስሞች በደረትህ ላይ ተሸከም። ስላልዳኑት ሰዎች በጸሎት ታገል። ሉተር የመጨረሻዎቹን ሦስት ሰዓታት በጸሎት አሳለፈ፤ ጆን ዌልሽ በቀን ሰባት ወይም ስምንት ሰዓት ይጸልይ ነበር። በሌሊት ሲነሣ የሚጠቀለልበትን የሱፍ ብርድ ልብስ በአልጋው ላይ ያስቀምጥ ነበር። አንዳንድ ጊዜ ሚስቱ መሬት ላይ ተዘርሮ ሲያለቅስ ታገኘው ነበር። ስታማርርም ‹አንቺ ሴት ሆይ፣ ስለ ሦስት ሺህ ነፍሳት መልስ የምሰጥ ነኝ፤ የብዙዎቹም ሁኔታ እንዴት እንደ ሆነ አላውቅም› ይላት ነበር።» ሕዝቡንም እንዲህ ብሎ መከራቸው፤ አዘዛቸውም፦ «ለመጋቢያችሁ ጸልዩ። ለሥጋው ጸልዩ፤ ብርቱ ሆኖ እንዲጠበቅና ለብዙ ዓመታት እንዲቆይ። ለነፍሱ ጸልዩ፤ ትሑትና ቅዱስ፣ የሚነድና የሚያበራ መብራት ሆኖ እንዲጠበቅ። ለአገልግሎቱ ጸልዩ፤ በብዛት እንዲባረክ፣ የምሥራችን ለመስበክ እንዲቀባ። ስሙን በአምላካችሁ ፊት ሳትጠሩ የስውር ጸሎት አይኑር፤ መጋቢያችሁን በልባችሁ ይዛችሁ ወደ እግዚአብሔር ሳትቀርቡ የቤተሰብ ጸሎት አይኑር።»

የሕይወት ታሪክ ጸሐፊው «ፈጽሞ ያላቋረጣቸው የሚመስሉ ሁለት ነገሮች ነበሩ» ይላል፤ «እነርሱም የግል ቅድስናን ማሳደግና ነፍሳትን ለመማረክ እጅግ በመጨነቅ መጣር ናቸው።» ሁለቱ የጸሎት አገልግሎት የማይለያዩ አጋሮች ናቸው። ለግል ቅድስና ያለው ፍላጎትና ጥረት ሲደክም ጸሎት ይደክማል። በጸሎት አገልግሎት ያልተካነ ማንም ሰው ነፍሳትን የሚማርክ አይሆንም። ይህ ቅዱስ ሰው «የሃይማኖትንና የምግባርን ተሐድሶ ከራሳቸው፣ ከቤተሰቦቻቸውና ከመሳሰሉት መጀመር፣ ያለፈውን ኃጢአት በመናዘዝ፣ ምሪትን፣ ጸጋንና ሙሉ የልብ ቁርጠኝነትን በመሻት በትጋት በመጸለይ መጀመር የአገልጋዮች ግዴታ ነው» ይላል። «በስውር ጸሎት ረገድ ተሐድሶ» በሚለው ርዕስ ሥር ከራሱ ይጀምራል፤ እንዲህም ብሎ ይወስናል፦

«ከጸሎት ክፍሎች—ከኑዛዜ፣ ከስግደት፣ ከምስጋና፣ ከልመናና ከምልጃ—አንዱንም ልተው አይገባኝም። ከእግዚአብሔርና ከሕጉ ዝቅ ካለ አመለካከት፣ ለልቤና ለቀድሞ ሕይወቴ ኃጢአት ከሚሰጥ ቀላል ግምት የሚመነጭ፣ ኑዛዜን የመተው አስፈሪ ዝንባሌ አለ። ይህ መቃወም አለበት። የምናገረው ለማን እንደ ሆነ ስረሳ፣ ስለ አስፈሪው ስሙና ባሕርዩ ሳላስብ በግድየለሽነት ወደ ይሖዋ ፊት ስጣደፍ ስግደትን የመተው የማያቋርጥ ዝንባሌ አለ። ክብሩን የማይበት ዓይን ጥቂት ሲሆን፣ ለድንቆቹም ያለኝ አድናቆት ጥቂት ሲሆን፣ ልብ በተፈጥሮው እንዳለው፣ ምስጋና ማቅረብን የመተው ዝንባሌ ይታይብኛል፤ ሆኖም ምስጋና በተለይ የታዘዘ ነው። ብዙ ጊዜ ልቤ ለሌሎች መዳን የሞተ ሲሆን ምልጃን እተዋለሁ፤ ሆኖም ምልጃ በተለይ የእስራኤልን ስም በልቡ ላይ የተሸከመው የታላቁ ጠበቃ መንፈስ ነው። ማንንም ሰው ከማየቴ በፊት ልጸልይ ይገባኛል። ብዙ ጊዜ ረጅም ስተኛ፣ ወይም በማለዳ ከሌሎች ጋር ስገናኝ፣ ከዚያም የቤተሰብ ጸሎትና ቁርስ፣ ከቀትር በፊትም የሚመጡ እንግዶች ሲኖሩ፣ የስውር ጸሎትን ከመጀመሬ በፊት ከቀኑ አምስት ወይም ስድስት ሰዓት ይሆናል። ይህ አሳዛኝ አሠራር ነው፤ መጽሐፍ ቅዱሳዊም አይደለም። ክርስቶስ ማለዳ ተነሥቶ ገና ሌሊት ሳለ ወጣ፤ ወደ ምድረ በዳም ሄደ። ዳዊት ‹ወደ አንተ እገሠግሣለሁ፤ በማለዳ ድምፄን ትሰማለህ› ይላል። መግደላዊት ማርያም ገና ጨለማ ሳለ ወደ መቃብር መጣች። የቤተሰብ ጸሎትም ብዙ ኃይሉንና ጣዕሙን ያጣል፤ ከእኔ ዘንድ ሊፈልጉ ለሚመጡትም ምንም በጎ ነገር ማድረግ አልችልም። ሕሊና በደለኛነት ይሰማዋል፤ ነፍስ አልተመገበችም፤ መብራቱም አልተቈረጠም። በእግዚአብሔር መጀመር፣ አስቀድሞ ፊቱን ማየት፣ ነፍሴ ወደ ሌላ ከመቅረቧ በፊት ወደ እርሱ እንድትቀርብ ማድረግ እጅግ የተሻለ እንደ ሆነ ይሰማኛል። ‹ብነቃም ገና ከአንተ ጋር ነኝ።› ረጅም ተኝቼ ከሆነ፣ ወይም በማለዳ ወደ ጉዞ የምሄድ ከሆነ፣ ወይም ጊዜዬ በማናቸውም መንገድ ካጠረ፣ ሁሉን እንደ ጠፋ ቆጥሮ ከመተው ይልቅ በችኮላ ለብሶ ጥቂት ደቂቃዎችን ብቻን ከእግዚአብሔር ጋር ማሳለፍ ይሻላል። በአጠቃላይ ግን ማናቸውንም ነገር ከመጀመሬ በፊት ቢያንስ አንድ ሰዓት ብቻዬን ከእግዚአብሔር ጋር ማሳለፍ ይሻላል። የቀኑን ምርጥ ሰዓታት ከእግዚአብሔር ጋር በኅብረት ላሳልፋቸው ይገባኛል። በሌሊት ስነቃ እንደ ዳዊትና እንደ ጆን ዌልሽ ተነሥቼ ልጸልይ ይገባኛል።»

ማክሼን ዘወትር በጸሎት መኖርን ያምን ነበር፤ ፍሬያማ ሕይወቱም፣ ምንም እንኳ አጭር ቢሆን፣ ከጌታችን ጋር ቀጠሮ ወደምንጠብቅበት ወደ ስውሩ ስፍራ በሚደረግ ረጅምና ተደጋጋሚ ጉብኝት የሚመጣውን ኃይል የሚያሳይ ምሳሌ ነው።

የማክሼን ዓይነት ሰዎች ዛሬ ያስፈልጋሉ—ጊዜያቸውንና ትኩረታቸውን ለሚጠይቀው እጅግ ታላቅ ሥራ ራሳቸውን እንዴት እንደሚሰጡ የሚያውቁ የሚጸልዩ ሰዎች፤ ለቅዱሱ የምልጃ ሥራ ልባቸውን ሙሉ በሙሉ ሊሰጡ የሚችሉ፣ ድል እስኪያገኙ ድረስ ጸልየው የሚዘልቁ ሰዎች። የእግዚአብሔር ጉዳይ ለሰዎች ዐደራ ተሰጥቷል፤ እግዚአብሔር ራሱን ለሰዎች ዐደራ ይሰጣል። የሚጸልዩ ሰዎች የእግዚአብሔር እንደራሴዎች ናቸው፤ ሥራውን ይሠራሉ፤ ዕቅዶቹንም ይፈጽማሉ።

የእግዚአብሔር መንግሥት ዜጎች ከሆንን መጸለይ ግዴታችን ነው። ጸሎት አልባነት ከእግዚአብሔር መንግሥት መሰደድ፣ ወይም ከዚያም የከፋ ነው። ከሕግ ጥበቃ ውጭ መሆን፣ ከባድ ወንጀል፣ የሕገ መንግሥት ጥሰት ነው። ጸሎትን በሕይወቱ የበታች ስፍራ የሚሰጥ ክርስቲያን ቀድሞ የነበረውን ማናቸውንም መንፈሳዊ ቅንዓት ብዙም ሳይቆይ ያጣል፤ ጸሎትን የምታቃልል ቤተ ክርስቲያንም ሕያው እግዚአብሔርን መምሰልን ልትጠብቅ አትችልም፤ ወንጌልንም ለማስፋፋት ኃይል የላትም። ወንጌል ያለ ጸሎት—ያለማቋረጥ፣ በትጋትና በግለት ከሚደረግ ጸሎት ውጭ—ሊኖር፣ ሊዋጋ፣ ሊያሸንፍ አይችልም።

የጸሎት ማነስ ወደ ኋላ የተመለሰ ዘመንና ወደ ኋላ የተመለሰች ቤተ ክርስቲያን መለያ ነው። በመድረኩም ሆነ በምእመናኑ መቀመጫ ጸሎት ጥቂት በሆነበት ጊዜ ሁሉ መንፈሳዊ ኪሳራ የቀረበና የማይቀር ነው።

የእግዚአብሔር ጉዳይ የንግድ ዘመን፣ የሥልጣኔ ዘመን፣ የትምህርት ዘመን፣ የገንዘብ ዘመን የለውም። ነገር ግን አንድ ወርቃማ ዘመን አለው፤ እርሱም የጸሎት ዘመን ነው። መሪዎቹ የጸሎት ሰዎች ሲሆኑ፣ ለአገልግሎቱ የማያቋርጥ መዓዛ እንደሚሰጥ ዕጣን ጸሎት የአምልኮው ዋና ክፍል ሲሆን፣ ያን ጊዜ የእግዚአብሔር ጉዳይ ድል አድራጊ ይሆናል።

የተሻለ ጸሎትና የበዛ ጸሎት—የሚያስፈልገን ይህ ነው። ይበልጥ ቅዱሳን የሆኑ ወንዶች፣ ቍጥራቸውም የበዛ፣ ይበልጥ ቅዱሳን የሆኑ ሴቶች፣ ቍጥራቸውም የበዛ እንዲጸልዩ ያስፈልጉናል—ከታላላቅ ሐዘኖቻቸውና ፈተናዎቻቸው ውስጥ ታላላቅ ጸሎቶቻቸውን እንዳፈለቁት እንደ ሐና ያሉ ሴቶች። ሐና በጸሎት እፎይታን አገኘች። ቤተ ክርስቲያን በየስፍራው ወደ ኋላ ተመልሳና ክዳ ነበር፤ ጠላቶቿም ድል አድራጊዎች ነበሩ። ሐና ራሷን ለጸሎት ሰጠች፤ በሐዘንም ጸሎቷን አበዛች። ከጸሎቷም የተወለደ ታላቅ መነቃቃትን አየች። ሕዝቡ ሁሉ—ነቢዩም ካህኑም—በተጨቈኑበት ጊዜ አዲስ የክህነት መስመር ለማቋቋም ሳሙኤል ተወለደ፤ ጸሎቷም ለእግዚአብሔር የሆነን አዲስ ሕይወት አሟሙቆ ሕያው አደረገ። ሃይማኖት በየስፍራው ታደሰ፤ አበበም። እግዚአብሔር «ለምነኝ» ላለው ተስፋው ታማኝ ሆኖ፣ ጸሎቱ ከአንዲት ሴት የተሰበረ ልብ የወጣ ቢሆንም፣ ሰማ፤ መለሰም፤ ሕዝቡንም የሚያነቃቃ አዲስ የቅዱስ ደስታ ቀን ላከ።

ስለዚህ እንደ ገና አጽንዖት ሰጥተን እንድገመው፦ በዚህም ሆነ በዘመናት ሁሉ የቤተ ክርስቲያን ታላቅ ፍላጎት በብርቱ ጸሎታቸው መንፈሳዊ አብዮቶችን እስኪያደርጉ ድረስ እንዲህ ያለ ገዢ እምነት፣ እንዲህ ያለ ያልረከሰ ቅድስና፣ እንዲህ ያለ ጎልቶ የሚታይ መንፈሳዊ ብርታትና የሚያቃጥል ቅንዓት ያላቸው ሰዎች ናቸው። «በዚህ ጉዳይ የተፈጥሮ ችሎታና የትምህርት ዕድል እንደ ወሳኝ ነገር አይቈጠሩም፤ ይልቁንም የእምነት አቅም፣ የመጸለይ ችሎታ፣ ራስን ፈጽሞ ለእግዚአብሔር የመቀደስ ኃይል፣ ራስን የማሳነስ ችሎታ፣ ራስን በእግዚአብሔር ክብር ውስጥ ፈጽሞ ማጣት፣ የእግዚአብሔርንም ሙላት ሁሉ ዘወትር የሚናፍቅና የሚሻ የማይጠግብ ጥማት ናቸው። ቤተ ክርስቲያንን ለእግዚአብሔር በእሳት ሊያቀጣጥሉ የሚችሉ ሰዎች ያስፈልጋሉ—በጩኸትና በታይታ ሳይሆን፣ ሁሉን ለእግዚአብሔር የሚያቀልጥና የሚያንቀሳቅስ ብርቱና ጸጥ ያለ ሙቀት ባለው መንገድ።»

ወደ ዋናው ነጥብ ለመመለስ፣ የስውር ጸሎት የሰው ከእግዚአብሔር ጋር ያለው ግንኙነት መፈተኛ፣ መለኪያና ጠባቂ ነው። የጸሎት እልፍኝ ለእግዚአብሔር ያለን የአምልኮ ቅንነት መፈተኛ ሲሆን፣ የአምልኮአችንም መለኪያ ይሆናል። ለጸሎት እልፍኞቻችን ብለን የምናደርገው ራስን መካድና የምንከፍለው መሥዋዕት፣ ከጌታ ጋር ወደምንገናኝበት ወደዚያ የተቀደሰ ስፍራ የምናደርገው ጉብኝት ድግግሞሽ፣ በዚያ ለመቆየት መዘግየታችንና ለመውጣት ማቅማማታችን—እነዚህ ከእግዚአብሔር ጋር ብቻችንን ለምናደርገው ኅብረት የምንሰጠው ግምት ናቸው፤ መንፈስ ቅዱስ ለሰማያዊ ፍቅር ለሚቀጥረን ሰዓታት የምንከፍለው ዋጋ ናቸው።

የጸሎት እልፍኝ ከእግዚአብሔር ጋር ያለንን ግንኙነት ይጠብቃል። የተተረተረውን ጠርዝ ሁሉ ይጠርዛል፤ የሚዘረፈፈውንና የሚያደናቅፈውን ልብስ ሁሉ ሰብስቦ ያስራል፤ የዛለውንም ወገብ ሁሉ ያስታጥቃል። ዋናው መልሕቅ መርከብን የጸሎት እልፍኝ ከእግዚአብሔር ጋር አጣብቆ ከሚይዘን ይበልጥ በእርግጠኝነትና በደኅንነት አይይዛትም። ሰይጣን እግዚአብሔርን የያዝንበትን እጃችንን ከማላቀቁ ወይም ወደ ሰማይ የሚወስደንን መንገድ ከመዝጋቱ በፊት፣ የጸሎት እልፍኞችን የያዝንበትን እጅ ማላቀቅና ወደዚያ የሚያደርሰንን መንገድ መዝጋት አለበት።

«ለመጸለይ አትፍራ፤ መጸለይ ቅን ነገር ነው፤

ከቻልህ በተስፋ ጸልይ፤ ግን ዘወትር ጸልይ፤

ተስፋ ቢደክምም፣ በረጅም መዘግየት ቢዝልም፤

ብርሃን ባይኖርም በጨለማ ውስጥ ጸልይ፤

ስለ አንዳች ምኞት ለመጸለይ ባትደፍር፣

ያችን ምኞት እንዲያርቅልህ ወደ አምላክ ጸልይ።»