ኑዛዜ

የእውነተኛ ጸሎት ሌላው ክፍል ኑዛዜ ነው። ክርስቲያን ወዳጆች ይህን የምናገረው ላልዳኑት ሰዎች እንደ ሆነ እንዲያስቡ አልፈልግም። እኛ ክርስቲያኖች የምንናዘዘው እጅግ ብዙ ኃጢአት ያለን ይመስለኛል።

ወደ መጽሐፍ ቅዱስ ታሪኮች ብትመለሱ፣ ከእግዚአብሔር ጋር እጅግ ተቀራርበው የኖሩትና በእርሱ ዘንድ ከሁሉ የበለጠ ኃይል የነበራቸው ሰዎች ኃጢአታቸውንና ውድቀታቸውን የተናዘዙ ሰዎች እንደ ነበሩ ታገኛላችሁ። ቀደም ብለን እንዳየነው፣ ዳንኤል የራሱንና የሕዝቡን ኃጢአት ተናዘዘ። ይሁን እንጂ በዳንኤል ላይ የተመዘገበ አንድም በደል የለም። በዚያን ዘመን በምድር ላይ ከነበሩት ሰዎች ሁሉ እጅግ መልካም ከሆኑት አንዱ ነበር፤ ሆኖም የኃጢአት ኑዛዜው ከተመዘገቡት ኑዛዜዎች ሁሉ እጅግ ጥልቅና እጅግ ትሑት ከሆኑት አንዱ ነበር። ብሩክስ ስለ ዳንኤል ኑዛዜ ሲናገር እንዲህ ይላል፦ «በእነዚህ ቃላት ውስጥ ዳንኤል የራሱንና የሕዝቡን ኃጢአት ሲናዘዝ የሚጠቀምባቸው ሰባት ሁኔታዎች አሉ፤ ሁሉም ኃጢአታቸውን ይበልጥ ከፍ ለማድረግና ለማክበድ ነው። አንደኛ፦ ‹በድለናል›፤ ሁለተኛ፦ ‹ኃጢአት ሠርተናል›፤ ሦስተኛ፦ ‹ክፋትን አድርገናል›፤ አራተኛ፦ ‹በአንተ ላይ ዐምፀናል›፤ አምስተኛ፦ ‹ከትእዛዝህ ፈቀቅ ብለናል›፤ ስድስተኛ፦ ‹ባሪያዎችህን አልሰማንም›፤ ሰባተኛ፦ ‹አለቆቻችንም የምድሪቱም ሕዝብ ሁሉ›። ዳንኤል በኑዛዜው የሚቈጥራቸው እነዚህ ሰባት የኃጢአት ማክበጃዎች እጅግ በጥንቃቄ ልናስብባቸው የሚገቡ ናቸው።»

ኢዮብ ያለ ጥርጥር ቅዱስ ሰውና ኃያል አለቃ ነበር፤ ቢሆንም በአፈር ላይ ወድቆ ኃጢአቱን መናዘዝ ነበረበት። በመጽሐፍ ቅዱስ ሁሉ ውስጥ እንዲሁ ታገኙታላችሁ። ኢሳይያስ የእግዚአብሔርን ንጽሕናና ቅድስና ባየ ጊዜ ራሱን በእውነተኛ ብርሃኑ ተመለከተ፤ እንዲህም ብሎ ጮኸ፦ «ወዮልኝ! ጠፍቻለሁ፤ ከንፈሮቼ የረከሱ ሰው ነኝና!»

ማንኛውም ታላቅ የጸጋ ሥራ ከመሆኑ በፊት የእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን የራሷን ኃጢአት መናዘዝ እንዳለባት አጥብቄ አምናለሁ። በእግዚአብሔር አማኝ ሕዝብ መካከል ይበልጥ ጥልቅ የሆነ ሥራ መሠራት አለበት። አንዳንድ ጊዜ እግዚአብሔርን ለማይፈሩ መስበኩን ትተን ክርስቲያኖች ነን ለሚሉት የምንሰብክበት ጊዜ የደረሰ ይመስለኛል። በእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ከፍ ያለ የሕይወት ደረጃ ቢኖረን፣ ወደ መንግሥቱ የሚጎርፉት ሰዎች በሺህ የሚቈጠሩ ተጨማሪ ይሆኑ ነበር። ቀድሞም እንዲሁ ነበር፤ የእግዚአብሔር አማኝ ልጆች ከኃጢአታቸውና ከጣዖቶቻቸው ዘወር ባሉ ጊዜ የእግዚአብሔር ፍርሃት በዙሪያቸው ባሉት ሕዝብ ላይ ወደቀ። የእስራኤልን ታሪክ አንሡ፤ እንግዶቹን አማልክት ባስወገዱ ጊዜ እግዚአብሔር ሕዝቡን እንደ ጐበኘና ታላቅ የጸጋ ሥራ እንደ ሆነ ታገኛላችሁ።

በዚህ ዘመን የምንፈልገው በእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን ውስጥ እውነተኛና ጥልቅ መነቃቃት ነው። እግዚአብሔር ብዙኃኑን ሕዝብ በቀዝቃዛና በሥርዓት ብቻ በምትኖር ቤተ ክርስቲያን አማካይነት ይደርሳል ለሚለው አሳብ እምብዛም ድጋፍ የለኝም። የእግዚአብሔር ፍርድ ከእኛ መጀመር አለበት። ዳንኤል በዘጠነኛው ምዕራፍ የተመዘገበውን ያን ድንቅ የጸሎት መልስ ባገኘ ጊዜ ኃጢአቱን እየተናዘዘ እንደ ነበረ ልብ ትላላችሁ። ያ ምዕራፍ በመጽሐፍ ቅዱስ ሁሉ ውስጥ ስለ ጸሎት ከሚናገሩት ምዕራፎች እጅግ መልካም ከሆኑት አንዱ ነው።

እንዲህ እናነባለን፦ «እኔም ስናገርና ስጸልይ፥ የእኔንና የሕዝቤን የእስራኤልን ኃጢአት ስናዘዝ፥ ስለ አምላኬም ቅዱስ ተራራ ልመናዬን በአምላኬ በእግዚአብሔር ፊት ሳቀርብ፥ አዎን፥ በጸሎት ስናገር፥ አስቀድሜ በራእይ ያየሁት ሰው ገብርኤል እየበረረ ፈጥኖ መጥቶ በማታ መሥዋዕት ጊዜ ዳሰሰኝ። አስተማረኝም፥ ከእኔም ጋር ተነጋገረ፥ እንዲህም አለ፦ ዳንኤል ሆይ፥ ጥበብንና ማስተዋልን እሰጥህ ዘንድ አሁን ወጥቻለሁ።»

እንዲሁም ኢዮብ ኃጢአቱን በተናዘዘ ጊዜ እግዚአብሔር ምርኮውን መለሰለት፤ ጸሎቱንም ሰማ። እኛም በእርሱ ፊት ትክክለኛ ስፍራችንን ስንይዝ፣ መተላለፋችንንም ስንናዘዝና ስንተው፣ እግዚአብሔር ጸሎታችንን ይሰማል፤ ምርኮአችንንም ይመልሳል። በረከቱ የመጣው ኢሳይያስ በጌታ ፊት «ጠፍቻለሁ» ብሎ በጮኸ ጊዜ ነበር፤ ከመሠዊያው የተወሰደ የእሳት ፍም በከንፈሮቹ ላይ ተደረገ፤ እርሱም ወጥቶ ዓለም ካየቻቸው መጻሕፍት እጅግ ድንቅ ከሆኑት አንዱን ጻፈ። ለቤተ ክርስቲያን ምንኛ በረከት ሆኖአል!

እግዚአብሔር ለዳዊት በምሕረት የሠራለት ዳዊት «በድያለሁ!» ባለ ጊዜ ነበር። «ኃጢአቴን ለአንተ አስታወቅሁ፥ በደሌንም አልሰወርሁም፤ ለእግዚአብሔር መተላለፌን እናዘዛለሁ አልሁ፤ አንተም የኃጢአቴን በደል ይቅር አልህ።» ዳዊት በሉቃስ አሥራ አምስተኛ ምዕራፍ ካለው ከአባካኙ ልጅ ኑዛዜ ጋር እጅግ የሚመሳሰል ኑዛዜ እንዳደረገ ልብ በሉ፦ «እኔ መተላለፌን አውቃለሁና፥ ኃጢአቴም ሁልጊዜ በፊቴ ነውና። አንተን ብቻ በደልሁ፥ በፊትህም ክፉ አደረግሁ!» የእግዚአብሔር መንፈስ ወደ ልብ ገብቶ ስለ ኃጢአት ሲወቅስ በንጉሡና በለማኙ መካከል ምንም ልዩነት የለም።

ሪቻርድ ሲብስ ስለ ኑዛዜ በራሱ ልዩ አገላለጽ እንዲህ ይላል፦ «ለእግዚአብሔር ክብርን የምንሰጥበት መንገድ ይህ ነው፤ ነፍሳችንን በእግዚአብሔር ፊት ስንገልጥ፣ ዲያብሎስ በዚያ ረገድ በእኛ ላይ ሊያቀርበው የሚችለውን ያህል በራሳችን ላይ ስናቀርብ ነው፤ ዲያብሎስ በሞት ሰዓትና በፍርድ ቀን ምን ክስ እንደሚያቀርብብን እናስብ። ይህንና ያንን አጥብቆ ይከሰናል—እርሱ እንደሚከሰን፣ ደግሞም ብዙ ሳይቆይ እንደሚከሰን እኛው ራሳችንን እንክሰስ። ራሳችንን ይበልጥ በከሰስንና በፈረድን መጠን፣ በልባችንም ውስጥ የፍርድ ወንበር ባቆምን መጠን፣ በእርግጥ የማይታመን ዕረፍት ይከተላል። ዮናስ ወደ ባሕር ተጣለ፤ በመርከቡም ውስጥ ጸጥታ ሆነ፤ አካን በድንጋይ ተወገረ፤ መቅሠፍቱም ቆመ። ዮናስን አውጡት፣ አካንን አውጡት፤ ወዲያውኑ በነፍስ ውስጥ ዕረፍትና ጸጥታ ይከተላል። ኅሊና ድንቅ ዕረፍት ያገኛል።

«ይህም ሊሆን ግድ ነው፤ እግዚአብሔር ሲከበር ኅሊና ይነጻልና። እግዚአብሔር በኃጢአት ኑዛዜ በሁሉም መንገድ ይከበራል። ሁሉን አዋቂነቱን ያከብራል፤ ሁሉን የሚያይ መሆኑን፣ ኃጢአታችንን እንደሚያይና ልባችንን እንደሚመረምር—ምስጢራችን ከእርሱ እንደማይሰወር ያሳያልና። ኃይሉንም ያከብራል። ኃጢአታችንን እንድንናዘዝ የሚያደርገን ኃይሉን በእኛ ላይ እንዳይፈጽም መፍራታችን አይደለምን? ደግሞስ ኃጢአታችንን እንድንናዘዝ የሚያደርገን ይፈራ ዘንድ በእርሱ ዘንድ ምሕረት እንዳለ፣ ለኃጢአትም ይቅርታ እንዳለ ማወቃችን አይደለምን? አለዚያ ኃጢአታችንን ባልተናዘዝን ነበር። በሰዎች ዘንድ ተናዘዝ፣ ፍርድም ይፈጸምብህ ይባላል፤ በእግዚአብሔር ዘንድ ግን ተናዘዝ፣ ምሕረትንም ተቀበል ይባላል። ይህ የራሱ የእርሱ ቃል ኪዳን ነው። ምሕረትን ለማግኘት ካልሆነ በቀር ኃጢአታችንን ፈጽሞ አንገልጥም ነበር። እንዲህ እግዚአብሔርን ያከብራል፤ እርሱም ሲከበር ነፍስን በውስጣዊ ሰላምና ጸጥታ ያከብራል።»

የጥንቱ ቶማስ ፉለር እንዲህ ይላል፦ «ሰው ድካሙን አምኖ መቀበሉ እግዚአብሔር የእርዳታውን ጸጋ የሚያዳቅልበት ብቸኛው ግንድ ነው።»

ኑዛዜ ትሕትናን ያመለክታል፤ ትሕትና ደግሞ በእግዚአብሔር ፊት እጅግ ታላቅ ዋጋ አለው።

አንድ ገበሬ ስንዴው ለአጨዳ ደርሶ እንደ ሆነ ለማየት ከልጁ ጋር ወደ ስንዴ እርሻ ሄደ። ልጁም፦ «አባዬ፣ እነዚህ አገዳዎች ራሳቸውን እንዴት ቀና አድርገው እንደ ቆሙ ተመልከት! እነዚህ ከሁሉ የተሻሉት መሆን አለባቸው። ራሳቸውን ዝቅ ያደረጉት ግን ብዙም የማይጠቅሙ እንደ ሆኑ እርግጠኛ ነኝ» ብሎ ጮኸ። ገበሬውም ከሁለቱም ዓይነት አንዳንድ አገዳ ቀጥፎ እንዲህ አለ፦ «አንተ ሞኝ ልጅ፣ እዚህ ተመልከት! ይህ ቀጥ ብሎ የቆመው አገዳ ራሱ ቀላል ነው፤ ለምንም የማይጠቅም ነው ማለት ይቻላል፤ ይህ ራሱን በትሕትና ዝቅ ያደረገው ግን እጅግ ያማረ እህል ሞልቶበታል።»

ግልጽነት በእግዚአብሔርም በሰውም ፊት የሚያስፈልግና ኃይል ያለው ነገር ነው። ከራሳችን ጋር ቅኖችና ግልጾች መሆን ያስፈልገናል። አንድ ወታደር በአንድ የመነቃቃት ስብሰባ ላይ እንዲህ አለ፦ «ወታደር ወንድሞቼ፣ ይህን የማደርገው በስሜት ተገፋፍቼ አይደለም፤ አምኜበት ነው—ያ ብቻ ነው። ክርስቲያን መሆን እንዳለብኝ ይሰማኛል፤ ይህንንም መናገር፣ ለእናንተም መንገርና ከእኔ ጋር እንድትመጡ መለመን እንዳለብኝ ይሰማኛል፤ አሁንም ክርስቶስን የሚፈልጉ ኃጢአተኞች ወደ ፊት እንዲወጡ ጥሪ ከቀረበ፣ እኔ በበኩሌ እወጣለሁ—ለመታየት አይደለም፤ የማሳየው ከኃጢአት በቀር ምንም የለኝምና። የምወጣው ስለ ፈለግሁ አይደለም—በወንበሬ ብቀመጥ እመርጥ ነበር፤ ነገር ግን መውጣቴ እውነቱን መናገር ይሆናል። ክርስቲያን መሆን አለብኝ፤ ክርስቲያን መሆንም እፈልጋለሁ፤ ለጸሎት ወደ ፊት መውጣትም ስለ ጕዳዩ እውነቱን መናገር ብቻ ነው።» ከሃያ የሚበልጡ ሰዎች አብረውት ወጡ።

ቻርልስ ስፐርጀን ስለ ፈርዖን ቃል፣ «ጓጕንቸሮቹን ከእኔ ያርቅ ዘንድ እግዚአብሔርን ለምኑልኝ» ስለሚለው ሲናገር እንዲህ ይላል፦ «በዚያ ጸሎት ውስጥ አንድ ገዳይ ጕድለት በግልጽ ይታያል። ምንም የኃጢአት ኑዛዜ የለበትም። ‹በእግዚአብሔር ላይ ዐምፄአለሁ፤ ይቅርታ እንዳገኝ ለምኑልኝ!› አይልም። እንዲህ ያለ ምንም ነገር የለም፤ ኃጢአትን እንደ ቀድሞው ሁሉ ይወዳል። ንስሐ የሌለበት ጸሎት ተቀባይነት የሌለው ጸሎት ነው። እንባ ካልወደቀበት ጠውልጎአል። በአዳኝ በኩል እንደ ኃጢአተኛ ሆነህ ወደ እግዚአብሔር መምጣት አለብህ፤ በሌላ በምንም መንገድ አይደለም። እንደ ፈሪሳዊው ‹እግዚአብሔር ሆይ፥ እንደ ሌላ ሰው ሁሉ … ስላልሆንሁ አመሰግንሃለሁ› እያለ ወደ እግዚአብሔር የሚመጣ ከቶ ወደ እግዚአብሔር አይቀርብም፤ ‹አምላክ ሆይ፥ እኔን ኃጢአተኛውን ማረኝ› ብሎ የሚጮኽ ግን እግዚአብሔር ራሱ በወሰነው መንገድ ወደ እግዚአብሔር መጥቶአል። በእግዚአብሔር ፊት የኃጢአት ኑዛዜ መኖር አለበት፤ አለዚያ ጸሎታችን ጕድለት አለበት።»

ይህ የኃጢአት ኑዛዜ በአማኞች መካከል ጥልቅ ከሆነ፣ እግዚአብሔርን በማይፈሩትም መካከል እንዲሁ ይሆናል። ይህ ሲከሽፍ አይቼ አላውቅም። የኃጢአትን እጅግ ኃጢአተኛነት እንድናይ እግዚአብሔር ሥራውን በልጆቹ ልብ ውስጥ እንዲያነቃቃ አሁን እጅግ እናፍቃለሁ። ልጆቻቸው እንዲለወጡ የሚጨነቁ እጅግ ብዙ አባቶችና እናቶች አሉ። በአንድ ሳምንት ውስጥ ብቻ ልጆቻቸው ለምን እንዳልዳኑ እየተገረሙ ጸሎት እንዳደርግላቸው የሚለምኑ እስከ ሃምሳ የሚደርሱ መልእክቶች ከወላጆች ደርሰውኛል። እንደ አጠቃላይ ደንብ ጥፋቱ በራሳችን ደጅ ላይ እንዳለ ለመናገር እደፍራለሁ። በሕይወታችን ውስጥ መንገዱን የዘጋ አንድ ነገር ሊኖር ይችላል። በረከቱን የሚያስቀር አንድ የተሰወረ ኃጢአት ሊኖር ይችላል። ዳዊት ናታን ከመምጣቱ በፊት በወደቀበት በዚያ አስከፊ ኃጢአት ውስጥ ለብዙ ወራት ኖረ። እግዚአብሔር ወደ ልባችን እንዲመጣና ኃይሉን እንዲያሳይ እንጸልይ። በእግዚአብሔርና በሰው ዘንድ ኃይል እንዲኖረን፣ ቀኝ ዓይን ብትሆን አውጥተን እንጣላት፤ ቀኝ እጅ ብትሆን ቆርጠን እንጣላት።

ብዙዎቹ ልጆቻችን ወደ መጠጥ ቤቶች የሚባዝኑት፣ ወደ ክሕደት የሚንሸራተቱት—ወደ ውርደት መቃብርም የሚወርዱት ለምንድር ነው? በዚህ ዘመን ባለው ክርስትና ውስጥ ያለው ኃይል እጅግ ጥቂት ይመስላል። እግዚአብሔርን የሚፈሩ ብዙ ወላጆች ልጆቻቸው ከመንገድ እየወጡ እንደ ሆነ ያገኛሉ። ይህ በልብ ዙሪያ ከተጣበቀ ከአንድ የተሰወረ ኃጢአት የሚመነጭ ይሆን? ብዙ ጊዜ የሚጠቀስ አንድ የእግዚአብሔር ቃል ክፍል አለ፤ ነገር ግን ከመቶ ዘጠና ዘጠኙ የሚጠቅሱት ሰዎች በተሳሳተ ስፍራ ላይ ያቆማሉ። በኢሳይያስ ሃምሳ ዘጠነኛ ምዕራፍ እንዲህ እናነባለን፦ «እነሆ፥ የእግዚአብሔር እጅ ከማዳን አላጠረችም፥ ጆሮውም ከመስማት አልደነቈረችም።» እዚያ ያቆማሉ። በእርግጥ የእግዚአብሔር እጅ አላጠረችም፤ ጆሮውም አልደነቈረችም፤ ነገር ግን የሚቀጥለውን ቍጥር ልናነብ ይገባናል፦ «ነገር ግን በደላችሁ በእናንተና በአምላካችሁ መካከል ለይቶአል፥ ኃጢአታችሁም እንዳይሰማ ፊቱን ከእናንተ ሰውሮአል። እጃችሁ በደም፥ ጣቶቻችሁም በበደል ረክሰዋልና፤ ከንፈሮቻችሁ ሐሰትን ተናግረዋል፥ ምላሳችሁም ጠማማነትን አጕረምርሞአል።» ማቲው ሄንሪ እንደሚለው፦ «ይህ የሆነው በራሳቸው ምክንያት ነበር—በራሳቸው ብርሃን ላይ ቆሙ፤ የገዛ በራቸውን ዘጉ። እግዚአብሔር በምሕረት መንገድ ወደ እነርሱ እየመጣ ነበር፤ እነርሱ ግን ከለከሉት። ‹በደላችሁ መልካሙን ነገር ከእናንተ ከልክሎአል።›»

በልባችን ውስጥ በደልን የምንመለከት ከሆንን፣ ወይም ባዶ በሆነ የስም ክርስትና ብቻ የምንኖር ከሆንን፣ ጸሎታችን እንዲመለስ የመጠበቅ መብት እንደሌለን አስታውሱ። ለእኛ አንድም የተስፋ ቃል የለም። ሰዎች የተስፋ ቃሎችን ጠቅሰው እግዚአብሔር እነዚያን የተስፋ ቃሎች ለእነርሱ የመፈጸም ግዴታ አለበት ሲሉ፣ በዚያው ጊዜ ግን በራሳቸው ሕይወት ውስጥ ሊተዉት የማይፈቅዱት አንድ ነገር እያለ ስሰማ አንዳንድ ጊዜ እንቀጠቀጣለሁ። ጸሎታችን የማይመለስበት ምክንያት ምን እንደ ሆነ ልባችንን መርምረን ማግኘታችን መልካም ነው።

በኢሳይያስ ውስጥ እጅግ የሚያስፈራ አንድ ክፍል አለ፦

«እናንተ የሰዶም አለቆች፥ የእግዚአብሔርን ቃል ስሙ፤ እናንተ የገሞራ ሕዝብ፥ የአምላካችንን ሕግ አድምጡ። የመሥዋዕታችሁ ብዛት ለእኔ ምን ይጠቅመኛል? ይላል እግዚአብሔር፤ የሚቃጠለውን የአውራ በግ መሥዋዕትና የሰባውን እንስሳ ስብ ጠግቤአለሁ፤ የወይፈንና የጠቦት የአውራ ፍየልም ደም ደስ አያሰኘኝም። በፊቴ ለመታየት በመጣችሁ ጊዜ አደባባዬን ትረግጡ ዘንድ ይህን ከእጃችሁ የፈለገ ማን ነው? ከንቱውን ቍርባን ደግማችሁ አታምጡ፤ ዕጣን በእኔ ዘንድ አስጸያፊ ነው፤ መባቻንና ሰንበትን፥ ጉባኤንም መጥራት አልታገሥም—ኃጢአት ነው፥ የተቀደሰው ጉባኤ እንኳ።»

«የተቀደሰው ጉባኤ እንኳ!»—ይህን አስቡ። እግዚአብሔር የልባችንን አገልግሎት ካላገኘ ምንም አይፈልገውም፤ በእርሱ ዘንድ አስጸያፊ ነው።

«መባቻችሁንና በዓላታችሁን ነፍሴ ጠልታለች፤ ሸክም ሆነውብኛል፥ መሸከምም ደክሜአለሁ። እጃችሁን በዘረጋችሁ ጊዜ ዓይኖቼን ከእናንተ እሰውራለሁ፤ ጸሎትንም ብታበዙ አልሰማችሁም፤ እጃችሁ ደም ተሞልታለች። ታጠቡ፥ ንጹሓንም ሁኑ፤ የሥራችሁን ክፋት ከዓይኖቼ ፊት አስወግዱ፤ ክፉ ማድረግን ተዉ፤ መልካም ማድረግን ተማሩ፤ ፍርድን ፈልጉ፥ የተገፋውን አድኑ፥ ለድሀ አደጉ ፍረዱ፥ ስለ መበለቲቱም ተሟገቱ። ኑ፥ እንዋቀስ፥ ይላል እግዚአብሔር፤ ኃጢአታችሁ እንደ አለላ ብትሆን እንደ በረዶ ትነጣለች፤ እንደ ደምም ብትቀላ እንደ የበግ ጠጕር ትሆናለች።»

ደግሞም በምሳሌ እንዲህ እናነባለን፦ «ሕግን ከመስማት ጆሮውን የሚመልስ ጸሎቱ እንኳ አስጸያፊ ናት።» ይህን አስቡ! ጸሎታችን በእግዚአብሔር ዘንድ አስጸያፊ እንደ ሆነ ማሰብ አንዳንዶቻችንን ያስደነግጥ ይሆናል፤ ሆኖም ማንም በሚያውቀው ኃጢአት ውስጥ የሚኖር ቢኖር፣ የእግዚአብሔር ቃል ስለ እርሱ የሚናገረው ይህንኑ ነው። ከኃጢአት ዘወር ለማለትና የእግዚአብሔርን ሕግ ለመታዘዝ ፈቃደኞች ካልሆንን ጸሎታችንን እንዲመልስ የመጠበቅ መብት የለንም። ያልተናዘዝነው ኃጢአት ይቅር ያልተባለ ኃጢአት ነው፤ ይቅር ያልተባለ ኃጢአት ደግሞ በዚህች በኃጢአት በተረገመች ምድር ላይ ካለው ሁሉ እጅግ የጨለመና እጅግ የረከሰ ነገር ነው። አንድ ሰው ኃጢአቱን በቅንነት ይዞ እግዚአብሔርም በቅንነት ያልያዘውና ያልባረከው አንድም ምሳሌ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ልታገኙ አትችሉም። የትሑትና የተሰበረ ልብ ጸሎት ለእግዚአብሔር ደስታ ነው። ከዚህች በኃጢአት ከተረገመች ምድር ወደ ላይ ከሚወጡት ድምፆች ሁሉ በቅንነት የሚመላለሰውን ሰው ጸሎት ያህል ለጆሮው የሚጣፍጥ ድምፅ የለም።

ዳዊት እንዲህ ብሎ ወደ ጸለየው ጸሎት ትኵረታችሁን ልሳብ፦ «አቤቱ፥ መርምረኝ ልቤንም እወቅ፤ ፈትነኝ አሳቤንም እወቅ፤ በእኔ ዘንድ የበደል መንገድ እንዳለ እይ፥ በዘላለምም መንገድ ምራኝ!» አንባቢዎቼ ሁሉ እነዚህን ቍጥሮች በቃላቸው ቢይዙ ምኞቴ ነው። ሁላችንም በየቀኑ አንድ ጊዜ ይህን ጸሎት በቅንነት ብንጸልይ በሕይወታችን ውስጥ ብዙ ለውጥ ይሆን ነበር። «መርምረኝ»—እኔን ነው እንጂ ባልንጀራዬን አይደለም። ለሌሎች ሰዎች መጸለይ እጅግ ቀላል ነው፤ ወደ ራሳችን መመለስ ግን እጅግ ከባድ ነው። በጌታ ሥራ የተጠመድን እኛ የገዛ ወይናችንን ቦታ የመዘንጋት አደጋ ብዙ ጊዜ ላይ እንዳለን እፈራለሁ። በዚህ መዝሙር ዳዊት ወደ ራሱ ተመለሰ። እግዚአብሔር እኔን በመመርመሩና እኔ ራሴን በመመርመሬ መካከል ልዩነት አለ። ልቤን መርምሬ ሁሉም ደህና ነው ብዬ ልናገር እችላለሁ፤ እግዚአብሔር ግን በበራ መብራት እንደሚፈልግ ሲመረምረኝ ምናልባት ምንም የማላውቃቸው ብዙ ነገሮች ወደ ብርሃን ይወጣሉ።

«ፈትነኝ።» ዳዊት ከአባቱ ከአብርሃም አምላክ ዓይኑን አንሥቶ በወደቀ ጊዜ ተፈተነ። «አሳቤን እወቅ።» እግዚአብሔር አሳብን ይመለከታል። አሳባችን ንጹሕ ነውን? በልባችን ውስጥ በእግዚአብሔር ላይ ወይም በሕዝቡ ላይ—በዓለም ውስጥ ባለ በማንም ላይ—የክፋት አሳብ አለን? ካለን በእግዚአብሔር ፊት ትክክል አይደለንም። ኦ፣ እግዚአብሔር እያንዳንዳችንን ይመርምረን! ከዚህ ከዳዊት ጸሎት የተሻለ ልንጸልየው የምንችል ጸሎት አላውቅም። በመጽሐፍ ቅዱስ ታሪክ ውስጥ ካሉት እጅግ አስፈሪ ነገሮች አንዱ፣ ቅዱሳን ሰዎች—ከእኛ የተሻሉ ሰዎች—በተፈተኑና በተሞከሩ ጊዜ ከእግዚአብሔር ተለይተው እንደ ውኃ ደካሞች ሆነው መገኘታቸው ነው።

ትክክል መሆናችንን እናረጋግጥ። አይዛክ አምብሮዝ «ራስን መፈተን» በተሰኘው ሥራው ውስጥ እነዚህን አጭርና ጥልቅ ቃላት ጽፎአል፦ «አልፎ አልፎ ለልባችን እነዚህን ሁለት ጥያቄዎች እናቅርብ፦ 1. ‹ልቤ ሆይ፣ እንዴት ነህ?›—ጥቂት ቃላት ናቸው፤ ነገር ግን እጅግ ከባድ ጥያቄ ነው። ይህ እርስ በርሳችን የምንጠይቀው የመጀመሪያው ጥያቄና የመጀመሪያው ሰላምታ እንደ ሆነ ታውቃላችሁ—እንዴት ነህ? ምነው አንዳንድ ጊዜ ለልባችን እንዲህ ብንናገር፦ ‹ልቤ ሆይ፣ እንዴት ነህ? በመንፈሳዊ ሁኔታህ እንዴት ነህ?› 2. ‹ልቤ ሆይ፣ ምን ልታደርግ ነው?› ወይም ‹ልቤ ሆይ፣ አንተና እኔ ምን የምንሆን ይመስልሃል?›—ያ የሚሞት ሮማዊ በአንድ ወቅት እንዳለው፦ ‹ምስኪን፣ ጎስቋላ፣ ምስኪን ነፍስ ሆይ፣ አንተና እኔ ወዴት እንሄዳለን? አንተና እኔ በምንለያይበት ጊዜስ ምን ትሆናለህ?›

«ሙሴ በሌላ አገላለጽ ቢሆንም ለእስራኤል ያቀረበው ይህንኑ ነገር ነው፦ ‹ፍጻሜያቸውን ምነው ባሰቡ!›—ኦ፣ ይህን ጥያቄ ዘወትር ለልባችን አቅርበን ብናስብበትና ብንከራከርበት! ዳዊት ‹በልባችሁ ተነጋገሩ› አለ፤ ማለትም በእናንተና በልባችሁ መካከል ያለውን ጕዳይ እስከ መጨረሻው ተከራከሩበት። ከልባችሁ ጋር ስትነጋገሩ ውስጣቸውን እስከ ታች ድረስ እንዲናገሩ አጥብቃችሁ ያዙአቸው። ከገዛ ልባችሁ ጋር ተነጋገሩ—ማለትም ከልባችሁ ጋር ከባድ ንግግር፣ ግልጽ መግባባትና ትውውቅ ይኑራችሁ።»

ቸልተኝነቱንና በተለይም የዚህን ተግባር አስቸጋሪነት የተገነዘበ አንድ የሃይማኖት መምህር እንዲህ ብሎ ተናዘዘ፦ «አርባ ዓመትና ከዚያም በላይ ኖሬአለሁ፤ በዚህ ዘመን ሁሉ ልቤን በብብቴ ይዤ ተሸክሜአለሁ፤ ሆኖም እኔና ልቤ ፈጽሞ እንዳልተቀራረብን ያህል እጅግ እንግዶችና ፈጽሞ የማንተዋወቅ ነን። አይደለም፤ ልቤን አላውቀውም፤ ልቤን ረስቼዋለሁ። ወዮ! ወዮ! ምስኪኑ ልቤና እኔ እንዲህ ባለመተዋወቃችን ከልቤ ባዝን ምነው! ዜና ከመናገርና ከመስማት በቀር በሌላ ነገር ጊዜያችንን በማናጠፋበት በአቴና ሰዎች ዓይነት ዘመን ውስጥ ወድቀናል። እዚህ ነገሮች እንዴት ናቸው? እዚያስ? በአንድ ስፍራ እንዴት ነው? በሌላውስ? ነገር ግን ጠያቂ ማን አለ? ምስኪኑ ልቤ እንዴት ነው? በዚህ ተግባር ያሳለፍነውን ጊዜና በሌላ ነገር ያሳለፍነውን ጊዜ በጥልቅ አስተውሎት ሚዛን መዝኑ፤ በዚህ ተግባር ለልባችን ዕዳ ካለብን በብዙ መቶ ከሚቈጠሩ ሰዓታት ወይም ቀናት ውስጥ ሃምሳውን መጻፍ እንችላለንን? ወይም በዚህ ተግባር የተሞሉ ሃምሳ ዕቃዎች ሊኖሩ በሚገባበት ስፍራ ሃያ ወይም አሥር ልናገኝ እንችላለንን? ኦ፣ ስለ ልባችን ሁኔታ ከልባችን ጋር ለመነጋገር አንዲት ደቂቃ እንኳ ሳንሰጥ ለኃጢአት፣ ለከንቱነትና ለዚህ ዓለም ጕዳዮች ስንት ቀናትን፣ ወራትንና ዓመታትን እንሰጣለን!»

በሕይወታችን ውስጥ ስሕተት የሆነ ነገር ካለ፣ እግዚአብሔር እንዲያሳየን እንለምነው። ራስ ወዳዶች ሆነናልን? ከእግዚአብሔር ክብር ይልቅ ለራሳችን ስም ቀንተናልን? ኤልያስ ለእግዚአብሔር ክብር እጅግ እንደ ቀና አሰበ፤ ነገር ግን በመጨረሻ የራሱ ክብር ሆኖ ተገኘ—በእርግጥ ከሥሩ የነበረው ራስ ነበር። ክርስቶስ በደቀ መዛሙርቱ ዘንድ ካጋጠሙት እጅግ አሳዛኝ ነገሮች አንዱ ይህ ነገር ይመስለኛል፤ እያንዳንዳቸው እጅግ ዝቅተኛውን ስፍራ ይዘው በራሳቸው ግምት ከሁሉ የሚያንሱ ከመሆን ይልቅ ከሁሉ የሚበልጥ ማን እንደ ሆነ በመካከላቸው የማያቋርጥ ክርክር ነበር።

ለዚህም ማስረጃ እንዲህ ተነግሮናል፦ «ወደ ቅፍርናሆምም መጣ። በቤትም ሆኖ። በመንገድ እርስ በርሳችሁ ምን ተነጋገራችሁ? ብሎ ጠየቃቸው። እነርሱ ግን በመንገድ። ከሁሉ የሚበልጥ ማን ይሆን? ተባብለው ነበርና ዝም አሉ። ተቀምጦም አሥራ ሁለቱን ጠርቶ። ሰው ፊተኛ ሊሆን ቢወድ ከሁሉ በኋላ የሁሉም አገልጋይ ይሁን አላቸው። ሕፃንም ይዞ በመካከላቸው አቆመው አቅፎም። እንደዚህ ካሉ ሕፃናት አንዱን በስሜ የሚቀበል ሁሉ እኔን ይቀበላል፤ የሚቀበለኝም ሁሉ የላከኝን እንጂ እኔን አይቀበልም አላቸው።»

ብዙም ሳይቆይ ደግሞ፦ «የዘብዴዎስ ልጆች ያዕቆብና ዮሐንስም ወደ እርሱ ቀርበው። መምህር ሆይ፥ የምንለምንህን ሁሉ እንድታደርግልን እንወዳለን አሉት። እርሱም። ምን ላደርግላችሁ ትወዳላችሁ? አላቸው። እነርሱም። በክብርህ ጊዜ አንዳችን በቀኝ አንዳችንም በግራህ መቀመጥን ስጠን አሉት። ኢየሱስ ግን። የምትለምኑትን አታውቁም። እኔ የምጠጣውን ጽዋ ልትጠጡ፥ እኔ የምጠመቀውንስ ጥምቀት ልትጠመቁ ትችላላችሁን? አላቸው። እነርሱም። እንችላለን አሉት። ኢየሱስም። እኔ የምጠጣውን ጽዋ ትጠጣላችሁ፥ እኔ የምጠመቀውንም ጥምቀት ትጠመቃላችሁ፤ በቀኝና በግራ መቀመጥ ግን ለተዘጋጀላቸው ነው እንጂ የምሰጥ እኔ አይደለሁም አላቸው። አሥሩም ሰምተው በያዕቆብና በዮሐንስ ይቈጡ ጀመር። ኢየሱስም ወደ እርሱ ጠርቶ እንዲህ አላቸው። የአሕዛብ አለቆች ተብሎ የምታስቡት እንዲገዙአቸው ታላላቆቻቸውም በላያቸው እንዲሠለጥኑ ታውቃላችሁ። በእናንተስ እንዲህ አይደለም፤ ነገር ግን ማንም ከእናንተ ታላቅ ሊሆን የሚወድ የእናንተ አገልጋይ ይሁን፥ ከእናንተም ማንም ፊተኛ ሊሆን የሚወድ የሁሉ ባሪያ ይሁን፤ እንዲሁ የሰው ልጅም ሊያገለግልና ነፍሱን ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ እንጂ እንዲያገለግሉት አልመጣም።»

እነዚህ የኋለኞቹ ቃላት የተነገሩት በአገልግሎቱ በሦስተኛው ዓመት ነበር። ደቀ መዛሙርቱ ሦስት ዓመት ከእርሱ ጋር ነበሩ፤ ከአፉ የወጡትን ቃላት ሰምተዋል፤ ቢሆንም ይህን የትሕትና ትምህርት መማር አቃታቸው። በተመረጡት በአሥራ ሁለቱ መካከል የሆነው እጅግ አዋራጅ ነገር የሆነው ጌታችን አልፎ በተሰጠበት ሌሊት፣ ይሁዳ በሸጠው፣ ጴጥሮስም በካደው ጊዜ ነበር። እንዲህ ያሉት አሳቦች ፈጽሞ መኖር ያልነበረባቸው ስፍራ ቢኖር የራት ማዕዱ ነበር። ቢሆንም ክርስቶስ ያን የተባረከ መታሰቢያ በመሠረተ ጊዜ በደቀ መዛሙርቱ መካከል ከሁሉ የሚበልጥ ማን እንደ ሆነ ክርክር ይካሄድ እንደ ነበር እናገኛለን። ይህን አስቡ!—ልክ በመስቀሉ ሥር፣ ጌታ «ነፍሴ እስከ ሞት ድረስ እጅግ አዘነች» ባለበት፣ የቀራንዮን ምሬት አስቀድሞ እየቀመሰ በነበረበትና የዚያ የጨለማ ሰዓት አስፈሪነት በነፍሱ ላይ እየተሰበሰበ በነበረበት ጊዜ።

እግዚአብሔር ቢመረምረን በሕይወታችን ውስጥ የምንናዘዛቸው ብዙ ነገሮች የምናገኝ ይመስለኛል። በእግዚአብሔር ሕግ ብንፈተንና ብንሞከር መለወጥ የሚገባቸው ብዙ፣ እጅግ ብዙ ነገሮች ይኖራሉ። እንደ ገና እጠይቃለሁ፦ ራስ ወዳዶች ወይም ቀናተኞች ነንን? እግዚአብሔር ከእኛ ይልቅ ሌሎችን እንደሚጠቀምባቸው ለመስማት ፈቃደኞች ነንን? የሜቶዲስት ወዳጆቻችን በባፕቲስቶች መካከል ታላቅ የእግዚአብሔር ሥራ መነቃቃት እንደ ሆነ ለመስማት ፈቃደኞች ናቸውን? እንዲህ ያለው ጥረት እንደ ተባረከ መስማት ነፍሳቸውን ደስ ያሰኛታልን? ባፕቲስቶችስ በሜቶዲስት፣ በኮንግሪጌሽናል ወይም በሌሎች አብያተ ክርስቲያናት የእግዚአብሔር ሥራ እንደ ተነቃቃ ለመስማት ፈቃደኞች ናቸውን? ጠባብ በሆነ የወገንተኝነትና የክፍፍል ስሜት የተሞላን ከሆንን ወደ ጎን መተው ያለባቸው ብዙ ነገሮች ይኖራሉ። እግዚአብሔር እንዲመረምረን፣ እንዲፈትነንና በእኛ ውስጥ የክፋት መንገድ እንዳለ እንዲያይ ወደ እርሱ እንጸልይ። እነዚያ ቅዱሳንና መልካም ሰዎች ጕድለት እንዳለባቸው ከተሰማቸው፣ እኛ ልንንቀጠቀጥና እግዚአብሔር እንድናስወግደው የሚፈልገው ነገር በሕይወታችን ውስጥ እንዳለ ለማወቅ ልንጥር አይገባንምን?

ደግሞም በሃምሳ አንደኛው መዝሙር ወዳለው ወደ ዳዊት ጸሎት ትኵረታችሁን ልሳብ። ከጥቂት ዓመታት በፊት አንድ ወዳጄ ይህን ጸሎት በየሳምንቱ እንደ ራሱ ጸሎት እንደሚደግመው ነገረኝ። እነዚህን ልመናዎች በተደጋጋሚ ብናቀርባቸው መልካም ነገር ይመስለኛል፤ ከልባችን በቀጥታ ወደ ላይ ይውጡ። ትዕቢተኞች፣ ቍጡዎች ወይም ትዕግሥት የጐደለን ሆነን ከሆነ፣ ወዲያውኑ አንናዘዘውምን? ከቤታችን ጀምረን ሕይወታችንን የምናቃናበት ጊዜ አልደረሰምን? ከዚያም እግዚአብሔርን የማይፈሩ ሰዎች የሕይወትን መንገድ ለመጠየቅ እንዴት በፍጥነት እንደሚጀምሩ እዩ! ወላጆች የሆንን ሁላችን ቤታችንን እናስተካክል፤ በክርስቶስ መንፈስም እንሞላ፤ ከዚያም ልጆቻችን ያንኑ መንፈስ ለማግኘት ምን ማድረግ እንዳለባቸው መጠየቅ እስኪጀምሩ ብዙ ጊዜ አይቈይም። ዛሬ የክርስቲያን ቤተ ክርስቲያን በለብታዋና በሥርዓት ብቻ በመኖሯ ከሓዲዎች ከጻፏቸው መጻሕፍት ሁሉ ይበልጥ ከሓዲዎችን እያፈራች እንደ ሆነ አምናለሁ። በዚህ ዘመን ክርስቲያን ነኝ በምትለው ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለውን ቀዝቃዛና ሙት የሥርዓት ሃይማኖት የምፈራውን ግማሽ ያህል እንኳ የከሓዲዎችን ንግግሮች አልፈራም። ደቀ መዛሙርቱ በበዓለ ኀምሳ ቀን እንዳደረጉት ያለ አንድ የጸሎት ስብሰባ የከሓዲዎችን ማኅበር ሁሉ ባናወጠው ነበር።

የምንፈልገው በጸሎት እግዚአብሔርን አጥብቆ መያዝ ነው። ብዙኃኑን ሕዝብ በታላላቅ ስብከቶች አትደርሱም። «ዓለምን የሚያንቀሳቅሰውን ክንድ ማንቀሳቀስ» እንፈልጋለን። ይህን ለማድረግ በእግዚአብሔር ፊት ንጹሓንና ትክክለኞች መሆን አለብን። «ልባችን ቢፈርድብን እግዚአብሔር ከልባችን ይበልጣልና፥ ሁሉንም ያውቃልና። ወዳጆች ሆይ፥ ልባችንስ ባይፈርድብን በእግዚአብሔር ዘንድ ድፍረት አለን፥ ትእዛዙንም የምንጠብቅና በፊቱ ደስ የሚያሰኘውን የምናደርግ ስለሆንን የምንለምነውን ሁሉ ከእርሱ እናገኛለን።»

ኑዛዜ

«አይደለም፤ ተስፋ ቈርጬ
ወደ አንተ አልመጣሁም፤
አይደለም፤ ተጠራጥሬ
ጕልበቴን አላንበረከክሁም፤
ኃጢአት በላዬ ተረማመደ፤
ቢሆንም ልመናዬ አሁንም ይህ ነው፦
ኢየሱስ ሞቶአል።

«ወዮ፣ በደሌ
እንደ ደም ቀልቶአል፤
ወሰን የሌለው፣ ወሰን የሌለው፣
ኃጢአት በኃጢአት ላይ፤
አንተን ያለ መውደድ ኃጢአት፣
አንተን ያለ መታመን ኃጢአት፣
ወሰን የሌለው ኃጢአት።

«ጌታ ሆይ፣ ለአንተ እናዘዛለሁ
ኃጢአቴን በኀዘን፤
ያለሁትን ሁሉ እነግርሃለሁ፣
የነበርሁትንም ሁሉ።
ኃጢአቴን አንተ አስወግድልኝ፣
ነፍሴን ዛሬ አንተ እጠብልኝ፤
ጌታ ሆይ፣ አንጻኝ!»

— ዶ/ር ኤች. ቦናር።