ጸሎትና የእግዚአብሔር ቤት

«ከፍ ብሎ የሚሰማው ‹አሜን›ም ለእኔ ውድ ነው፣ በተባረከው ማደሪያ የሚያስተጋባው — የሚያይል፣ የሚቀንስ፣ እንደ ገናም የሚያይል፣ በግድግዳዎቹ ላይ ይሞታል — ከእግዚአብሔር ጋር ግን ይኖራል!»

ጸሎት ከስፍራዎች፣ ከጊዜያት፣ ከአጋጣሚዎችና ከሁኔታዎች ጋር ዝምድና አለው። ከእግዚአብሔርና ከእግዚአብሔር ጋር ከተያያዘው ነገር ሁሉ ጋር ጉዳይ አለው፤ ከቤቱም ጋር የቅርብና ልዩ ዝምድና አለው። ቤተ ክርስቲያን ለእግዚአብሔር አምልኮ ከማንኛውም ያልተቀደሰና ዓለማዊ አገልግሎት የተለየች ቅድስት ስፍራ ናት። አምልኮ ጸሎት እንደ መሆኑ፣ የእግዚአብሔር ቤት ለአምልኮ የተለየ ስፍራ ነው። ተራ ስፍራ አይደለም፤ እግዚአብሔር የሚያድርበት፣ ከሕዝቡ ጋር የሚገናኝበት ስፍራ ነው፤ እርሱም በቅዱሳኑ አምልኮ ደስ ይለዋል።

ጸሎት በእግዚአብሔር ቤት ሁልጊዜ በስፍራው ነው። ጸሎት እዚያ እንግዳ በሆነ ጊዜ ያ ቤት ጨርሶ የእግዚአብሔር ቤት መሆኑ ይቀራል። ጌታችን በቤተ መቅደስ ውስጥ የሚሸጡትንና የሚገዙትን ባወጣ ጊዜ፣ ከኢሳይያስ የተወሰደውን «ቤቴ የጸሎት ቤት ትባላለች ተብሎ ተጽፎአል» የሚለውን ቃል በመድገም ቤተ ክርስቲያን ምን እንደ ሆነች ልዩ አጽንኦት ሰጥቷል። በእግዚአብሔር ቤት ውስጥ ጸሎትን ቀዳሚ፣ ከሁሉም በላይ ጐልቶ የሚታይ ነገር ያደርገዋል። ጸሎትን ወደ ጐን የሚያደርጉ ወይም የሚያሳንሱ፣ ሁለተኛ ደረጃም የሚሰጡት ሰዎች የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ያጣምማሉ፤ እንድትሆን ከተሾመችበት ያነሰና የተለየ ነገርም ያደርጓታል።

ጸሎት በእግዚአብሔር ቤት ፍጹም እንደ ቤቱ ነው። እንግዳ አይደለም፤ ተራ ጐብኚም አይደለም፤ የዚያ ስፍራ ባለቤት ነው። ለስፍራው ልዩ ቅርበት አለው፤ ከዚህም በላይ በመለኮታዊ ሹመትና ፈቃድ በዚያ ስለ ተቀመጠ በዚያ መለኮታዊ መብት አለው።

የጸሎት እልፍኝ ለግል አምልኮ የተቀደሰ ስፍራ ነው። የእግዚአብሔር ቤት ለኅብረት አምልኮ የተቀደሰ ስፍራ ነው። የጸሎት እልፍኝ ለግል ጸሎት ነው። የእግዚአብሔር ቤት ለጋራ ጸሎት፣ በአንድ ልብ ለሚቀርብ ጸሎት፣ ለኅብረት ጸሎት ነው። ቢሆንም የእግዚአብሔር ሕዝብ በሕዝባዊ አምልኮ ውስጥ እንኳ እርሱን በግል ሊያመልኩትና ወደ እርሱ ሊጸልዩ ስለሚገባቸው፣ በእግዚአብሔር ቤት ውስጥም የግል አምልኮ ገጽታ አለ። ቤተ ክርስቲያን አንድ ቤተሰብ ለሆኑ፣ ሆኖም እያንዳንዳቸው ለየብቻ ለሚያምኑ አማኞች የኅብረት ጸሎት ናት።

የቤተ ክርስቲያን ሕይወት፣ ኃይልና ክብር ጸሎት ነው። የአባላቷ ሕይወት በጸሎት ላይ የተመሠረተ ነው፤ የእግዚአብሔር ሕልውናም የሚገኘውና የሚጸናው በጸሎት ነው። ስፍራው ራሱ በጸሎት አገልግሎት የተቀደሰ ይሆናል። ያለ ጸሎት ቤተ ክርስቲያን ሕይወትም ኃይልም የላትም። ያለ ጸሎት ሕንጻው ራሱ እንኳ ከሌላ ማንኛውም ሕንጻ የሚበልጥ ወይም የሚለይ አንዳች ነገር አይደለም። ጸሎት ጡቡን፣ ስሚንቶውንና እንጨቱን እንኳ ወደ መቅደስ፣ የእግዚአብሔር የክብሩ ሕልውና (ሸኪና) ወደሚያድርበት ቅድስተ ቅዱሳን ይለውጣል። በመንፈስም በዓላማም ከሌሎች ሕንጻዎች ሁሉ ይለየዋል። ጸሎት ለሕንጻው ልዩ ቅድስናን ይሰጠዋል፤ ይቀድሰዋል፤ ለእግዚአብሔር ይለየዋል፤ ከተራና ከምድራዊ ጉዳዮች ሁሉ ይጠብቀዋል።

የእግዚአብሔር ቤት ሌላ ነገር ሁሉ እንደሚጐድለው ቢታሰብ እንኳ፣ ጸሎት ካለበት መለኮታዊ መቅደስ ይሆናል። እንዲሁም ከስፍራ ወደ ስፍራ ይዘዋወር የነበረው የመገናኛው ድንኳን ጸሎት በዚያ ስለ ነበረ ቅድስተ ቅዱሳን ሆነ። ያለ ጸሎት ሕንጻው ውድ፣ በዝግጅቱ ሁሉ ፍጹም፣ በአቀማመጡ ያማረና ለዓይን የሚስብ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን መለኮታዊ ነገር በውስጡ የሌለበት ሰብዓዊ ነገር ብቻ ሆኖ ይቀራል፤ ከሌሎች ሕንጻዎች ሁሉ ጋርም እኩል ይሆናል።

ያለ ጸሎት ቤተ ክርስቲያን መንፈስ እንደሌለው አካል ናት፤ የሞተና ሕይወት የሌለው ነገር ናት። ጸሎት ያለባት ቤተ ክርስቲያን እግዚአብሔር በውስጧ አለ። ጸሎት ወደ ጐን ሲተው እግዚአብሔር ይባረራል። ጸሎት ያልተለመደ ልምምድ ሲሆን እግዚአብሔር ራሱ በዚያ እንግዳ ይሆናል።

የእግዚአብሔር ቤት የጸሎት ቤት እንደ መሆኑ፣ ሰዎች ቤቶቻቸውን ትተው በገዛ ቤቱ እርሱን ሊገናኙት እንዲሄዱ መለኮታዊ ፈቃድ ነው። ሕንጻው በተለይ ለጸሎት የተለየ ነው፤ እግዚአብሔርም በዚያ ከሕዝቡ ጋር ለመገናኘት ልዩ ተስፋ ስለ ሰጠ፣ ወደዚያ መሄድ፣ ለዚያውም ዓላማ መሄድ ግዴታቸው ነው። መንፈሳዊ አሳብ ላላቸው ቤተ ክርስቲያን ተሳላሚዎች ሁሉ ጸሎት ዋናው መሳቢያ ሊሆን ይገባል። የቃሉ ስብከት በእግዚአብሔር ቤት ውስጥ አስፈላጊ ስፍራ እንዳለው ቢታመንም፣ ጸሎት ግን ዋነኛውና መለያው ጠባዩ ነው። ይህ ማለት ሌሎቹ ስፍራዎች ሁሉ በራሳቸው ወይም በአገልግሎታቸው ኃጢአት ወይም ክፉ ናቸው ማለት አይደለም። ነገር ግን ስለ እግዚአብሔር ልዩ አሳብ በውስጣቸው የሌለባቸው ዓለማዊና ሰብዓዊ ናቸው። ቤተ ክርስቲያን ግን በመሠረቱ ሃይማኖታዊና መለኮታዊ ናት። የሌሎቹ ስፍራዎች ሥራ የሚሠራው እግዚአብሔርን በተለይ ሳያስቡ ነው። እርሱ በተለይ አይታወቅም፤ አይጠራምም። በቤተ ክርስቲያን ግን እግዚአብሔር ይታወቃል፤ ያለ እርሱም ምንም አይደረግም። ጸሎት የእግዚአብሔር ቤት ብቸኛው መለያ ምልክት ነው። ጸሎት ክርስቲያኖችን ክርስቲያን ካልሆኑ ሰዎች እንደሚለይ ሁሉ፣ ጸሎት የእግዚአብሔርን ቤት ከሌሎች ቤቶች ሁሉ ይለየዋል። ታማኝ አማኞች ከጌታቸው ጋር የሚገናኙበት ስፍራ ነው።

የእግዚአብሔር ቤት ከሁሉ በላይ የጸሎት ቤት እንደ መሆኑ፣ በዚያ በሚሠራው ነገር ሁሉ ውስጥ ጸሎት ሊገባበትና ከሥሩ ሊኖር ይገባል። ጸሎት ከእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን ጋር ለሚያያዝ ለማንኛውም ዓይነት ሥራ ይገባል። የእግዚአብሔር ቤት የጸሎት ሥራ የሚካሄድበት ቤት እንደ ሆነ ሁሉ፣ ከማይጸልዩ ሰዎች የሚጸልዩ ሰዎችን የማፍራት ሥራ የሚሠራበትም ስፍራ ነው። የእግዚአብሔር ቤት መለኮታዊ የሥራ ቦታ ነው፤ በዚያም የጸሎት ሥራ ይቀጥላል። ወይም የእግዚአብሔር ቤት የጸሎት ትምህርት የሚሰጥበት መለኮታዊ ትምህርት ቤት ነው፤ ወንዶችና ሴቶች መጸለይን የሚማሩበት፣ በጸሎት ትምህርት ቤትም የሚመረቁበት ስፍራ ነው።

ራሷን የእግዚአብሔር ቤት ብላ የምትጠራ፣ ሆኖም ጸሎትን ከፍ የማታደርግ፣ ጸሎትን በእንቅስቃሴዎቿ ፊት ለፊት የማታስቀምጥ፣ ታላቁን የጸሎት ትምህርት የማታስተምር ማንኛዋም ቤተ ክርስቲያን፣ ትምህርቷን ከመለኮታዊው ንድፍ ጋር እንዲስማማ መለወጥ አለባት፤ አለዚያም የሕንጻዋን ስም የጸሎት ቤት ካልሆነ ሌላ ነገር መለወጥ አለባት።

ቀደም ባለው ገጽ ለሙሴ የተሰጠው የእግዚአብሔር የሕጉ መጽሐፍ ስለ መገኘቱ ጠቅሰናል። ያ መጽሐፍ ምን ያህል ጊዜ በዚያ እንደ ቆየ አናውቅም። ነገር ግን የመገኘቱ ወሬ ወደ ኢዮስያስ በደረሰ ጊዜ ልብሱን ቀደደ፤ እጅግም ታወከ። የእግዚአብሔር ቃል ቸል መባሉን አለቀሰ፤ በዚህም የተነሣ በአገሪቱ ሁሉ የበዛውን በደል እንደ ተፈጥሮአዊ ውጤት አየ።

ከዚያም ኢዮስያስ እግዚአብሔርን አሰበ፤ ካህኑ ኬልቅያስም ሄዶ እግዚአብሔርን እንዲጠይቅ አዘዘ። የሕጉን ቃል እንዲህ ቸል ማለት በቀላሉ የሚታይ ጉዳይ አልነበረም፤ እግዚአብሔር ሊጠየቅ፣ እርሱና ሕዝቡም ንስሐን ሊያሳዩ ይገባ ነበር፦

«ሂዱ፥ ስለ ተገኘው መጽሐፍ ቃል ስለ እኔና በእስራኤልና በይሁዳ ስለ ቀሩት እግዚአብሔርን ጠይቁ፤ አባቶቻችን በዚህ መጽሐፍ የተጻፈውን ሁሉ ያደርጉ ዘንድ የእግዚአብሔርን ቃል ስላልጠበቁ በእኛ ላይ የፈሰሰው የእግዚአብሔር ቍጣ ታላቅ ነውና።»

ይህ ብቻ ግን አልነበረም። ኢዮስያስ በመንግሥቱ ውስጥ የሃይማኖት መነቃቃትን ለማስፋፋት ቆርጦ ነበር፤ ስለዚህም ለዚያ ዓላማ የኢየሩሳሌምንና የይሁዳን ሽማግሌዎች ሁሉ ሲሰበስብ እናገኘዋለን። በተሰበሰቡም ጊዜ ንጉሡ ወደ እግዚአብሔር ቤት ገባ፤ በእግዚአብሔርም ቤት የተገኘውን የቃል ኪዳኑን መጽሐፍ ቃል ሁሉ ራሱ አነበበ።

ለዚህ ጻድቅ ንጉሥ የእግዚአብሔር ቃል እጅግ አስፈላጊ ነበር። የሚገባውን ዋጋ ሰጠው፤ እርሱን ማወቅ ስለዚያ እግዚአብሔርን በጸሎት መጠየቅን እስኪጠይቅ ድረስ፣ የመንግሥቱንም ታላላቅ ሰዎች ከእርሱ ጋር ስለ እግዚአብሔር ሕግ ከእግዚአብሔር መጽሐፍ እንዲማሩ መሰብሰብን እስኪያጸድቅ ድረስ ከባድ ጠቀሜታ እንዳለው ቈጠረው።

ዕዝራ ከባቢሎን ተመልሶ ሕዝቡን መልሶ ለመገንባት በሚሻበት ጊዜ፣ ሕዝቡ ራሳቸው ሁኔታውን ይገነዘቡ ነበር፤ በአንድ ወቅትም ካህናቱ፣ ሌዋውያኑና ሕዝቡ በውኃው በር ፊት እንደ አንድ ሰው ሆነው ተሰበሰቡ።

«እግዚአብሔርም ለእስራኤል ያዘዘውን የሙሴን ሕግ መጽሐፍ ያመጣ ዘንድ ጸሓፊውን ዕዝራን ተናገሩት። ካህኑም ዕዝራ ሕጉን በወንዶችና በሴቶች ማኅበር፥ አስተውለውም መስማት በሚችሉ ሁሉ ፊት አመጣ። በውኃውም በር ፊት ባለው አደባባይ ከማለዳ ጀምሮ እስከ ቀትር ድረስ በእርሱ አነበበ፤ የሕዝቡም ሁሉ ጆሮ ወደ ሕጉ መጽሐፍ ያዘነበለ ነበረ።»

ይህ በይሁዳ የመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ ቀን ነበር — የቅዱሳት መጻሕፍት ጥናት እውነተኛ መነቃቃት ነበር። መሪዎቹ እግዚአብሔር ከሕጉ መጽሐፍ ውስጥ የሚነግራቸውን ለመስማት ጆሮዎቻቸው በተሳሉ ሕዝብ ፊት ሕጉን አነበቡ። ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ ቀን ብቻ አልነበረም። የሚከተለው ክፍል እንደሚያመለክተው እውነተኛ ስብከት የተሰበከበት ጊዜ ነበር፦

«በእግዚአብሔርም ሕግ መጽሐፍ በግልጥ አነበቡ፥ ትርጕሙንም ገለጡ፤ ያነበቡትንም እንዲያስተውሉ አደረጉ።»

እንግዲህ የስብከት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትርጓሜ ይህ ነው። ከዚህ የተሻለ ትርጓሜ ሊሰጥ አይችልም። የእግዚአብሔርን ቃል በግልጥ ማንበብ — ሕዝቡ የተነበቡትን ቃላት እንዲሰሙና እንዲያስተውሉ አድርጎ ማንበብ፤ ቃላቱን ማጒተምተም ወይም በዝግታ ድምፅ ወይም ሳይገለጥ ማንበብ ሳይሆን በድፍረትና በግልጽ ማንበብ — በዚያች በተባረከች ቀን በኢየሩሳሌም የተከተሉት ዘዴ ይህ ነበር። ከዚህም በላይ በውኃው በር ፊት በተደረገው ስብሰባ የቃላቱ ትርጉም ግልጽ ተደረገ፤ ሕዝቡም ከፍተኛ ደረጃ ያለው የማብራሪያ ስብከት ቀረበላቸው። ያ እውነተኛ ስብከት ነበር — የእግዚአብሔር ቃል በሕዝቡ ልብ ላይ የሚገባውን ውጤት እንዲያመጣ ዛሬ እጅግ የሚያስፈልግ ዓይነት ስብከት ነው። ይህ በኢየሩሳሌም የተደረገው ስብሰባ የዛሬ ዘመን ሰባኪዎች ሁሉ ሊማሩትና ሊያስተውሉት የሚገባ ትምህርት በእርግጥ ይዟል።

ስለ ነባራዊው ሁኔታ ዕውቀት ያለው ማንም ሰው በዛሬው የመድረክ ጥረት ውስጥ የማብራሪያ ስብከት በአንጻራዊነት መጥፋቱን አይክድም። ቢያንስ ማንም ሰው በዚህ ጉድለት ከማዘን በቀር ሌላ ያደርጋል ብለን አናስብም። በርእስ ላይ የተመሠረተ ስብከት፣ የክርክር ስብከት፣ ታሪካዊ ስብከትና ሌሎች የስብከት ዓይነቶች ተገቢና ወቅታዊ ጥቅማቸው ይኖራቸው ይሆናል። ነገር ግን የማብራሪያ ስብከት — የእግዚአብሔርን ቃል በጸሎት መተርጐም — በእውነት ስብከት የሆነ ስብከት ነው — የመድረክ ጥረቶች ሁሉ ቁንጮነው።

ይህን በተሳካ ሁኔታ ለመፈጸም ግን ሰባኪ የጸሎት ሰው መሆን ግድ ነው። በጥናት ወንበሩ ላይ ለሚያሳልፈው ለእያንዳንዱ ሰዓት በጕልበቱ ሁለት ሰዓት ማሳለፍ ይኖርበታል። ከቅዱሱ መጽሐፍ ግልጽ ካልሆነ ክፍል ጋር ለመታገል ለሚሰጠው ለእያንዳንዱ ሰዓት ከእግዚአብሔር ጋር ሲታገል የሚገኝበት ሁለት ሰዓት ሊኖረው ይገባል። ጸሎትና ስብከት፤ ስብከትና ጸሎት! ሊለያዩ አይችሉም። የጥንቱ ጩኸት «እስራኤል ሆይ፥ ወደ ድንኳኖችህ!» የሚል ነበረ። የዘመኑ ጩኸት ግን «ሰባኪዎች ሆይ፥ ወደ ጕልበቶቻችሁ! ወደ ጕልበቶቻችሁ ተንበርከኩ!» የሚል ሊሆን ይገባል።