መግቢያ

«እንግዲያስ የሰንበት ዕረፍት ለእግዚአብሔር ሕዝብ ቀርቶላቸዋል።» (ዕብራውያን 4:9)

ስለ ስብከት የተነገረ፣ በእንግሊዝኛ ቋንቋ ከማንኛውም አባባል ይልቅ በብዙ ስብከቶች ውስጥ የተጠቀሰ አንድ አባባል አለ። ጸሐፊው ዳግመኛ እንደሚሰብክ ፈጽሞ ርግጠኛ መሆን እንደማይችል ሰው፣ እንደሚሞት ሰውም ለሚሞቱ ሰዎች እንደ ሰበከ ተናግሯል። ይህን አባባል የሚደጋግሙት አብዛኞቹ ሰዎች ማን እንደ ተናገረው ሊነግሩህ አይችሉም። ተናጋሪው ሪቻርድ ባክስተር ነበር፤ ይህም የአነጋገር ጌጥ አልነበረም። የጻፈው የገዛ ሁኔታውን በግልጽ ለመግለጥ ነበር። በአብዛኛው የጕልምስና ዘመኑ ታማሚ ነበር፤ ለሃምሳ ዓመታት ያህል በወጣትነቱ እሞታለሁ ብሎ ይጠብቅ ነበር፤ የወደዳትንም ከተማ በፓርላማ ሕግ ምክንያት ተነጠቀ። በስብከቱ ውስጥ የነበረው ጥድፊያ ሰው ሠራሽ አልነበረም። በሚቀጥለው ሳምንት በዚያ እገኛለሁ ብሎ በእውነት አይጠብቅም ነበር።

የተለወጠ ደብር

በሁለት ነገሮች ይታወሳል፤ ሁለቱም አብረው የሚሄዱ ናቸው። የመጀመሪያው በኪደርሚንስተር የሆነው ነገር ነው። ኪደርሚንስተር በዎርስተርሻየር የምትገኝ ሻካራ የሸማኔዎች ከተማ ነበረች፤ ባክስተር በ1641 ወደዚያ ሲመጣ፣ በራሱ አገላለጽ፣ ደብሩ በአብዛኛው ወንጌልን የማያውቅና ለስካር ያደረ ሆኖ አገኘው። ከሃያ ዓመት ያህል በኋላ ሲለቅ ግን ስፍራው ፈጽሞ ተለውጦ ነበር — ከዚህም የተነሣ ጎብኚዎች ሊያዩት ይመጡ ነበር፤ ለውጡም ከመቶ ዓመት በኋላ እንኳ ይወራ ነበር። ሰዎች ከሥራ ወደ ቤታቸው ሲመለሱ ጎዳናዎች ሁሉ በመዝሙረ ዳዊት ይሞሉ ነበር። በቤተ ክርስቲያኑ ውስጥ አምስት ጊዜ ሰገነቶችን መሥራት ግድ ሆነበት። ሁለተኛው ይህን እንዴት እንዳደረገው ነው፤ ዘዴው በሚያስገርም መጠን ተራና ማራኪነት የሌለው ነበርና። በሳምንት ሁለት ጊዜ ይሰብክ ነበር። ደግሞም በየሳምንቱ ሁለት ሙሉ ቀኖችን ለይቶ ከደብሩ ቤተሰቦች ጋር — አንድ ቤተሰብ በአንድ ጊዜ — ይቀመጥና የክርስትናን እምነት በግል ያስተምራቸው ነበር፤ በሳምንት ዐሥራ አራት ያህል ቤተሰቦችን፣ በዓመት ደግሞ ስምንት መቶ ያህል ቤተሰቦችን ያዳርስ ነበር። ይህንም ከረዳቱ ጋር በሥርዓት ለዓመታት አደረገው። ምሥጢሩ ይህ ብቻ ነው፤ ስለ አገልግሎት የጻፈው መጽሐፉ ከኅትመት ጠፍቶ የማያውቀውም ስለዚህ ነው።

የማንነቱ ሌላኛው ግማሽ

ነገር ግን ባክስተር የትጉሃን እረኞች አርአያ ብቻ አይደለም፤ እርሱን እንዲያ አድርጎ የሚያቀርብ መጽሐፍ በእውነት ግድ ይለው የነበረውን ነገር ይስታል። እጅግ የታወቀው ሥራው ስለ ሰማይ ነው። «የቅዱሳን የዘላለም ዕረፍት» የተጻፈው በ1647፣ በሠላሳ አንድ ዓመቱ፣ ከቤቱና ከመጻሕፍቱ ርቆ በጠና ታሞ ተኝቶ፣ እሞታለሁ ብሎ ሙሉ በሙሉ እየጠበቀ ሳለ ነበር። እርሱ እንዳለው የጻፈው ለራሱ ነበር — የሚሞት ሰው ስለሚሄድበት ስፍራ ያሰላሰለው ማሰላሰል። መጽሐፉ በዘመኑ እጅግ ከተወደዱ መጻሕፍት አንዱ ሆነ፤ እርሱንም ከገጠር አገልጋይነት በየቤቱ ወደሚታወቅ ስም አሸጋገረው። ሁለቱ ግማሾች አንዱ ሌላውን ያብራራሉ። ባክስተር እንዲያ የደከመው ሰዎች ይሄዳሉ ብሎ ባመነበት ስፍራ ምክንያት ነበር። ማንበብና መጻፍ ለማይችሉ ሸማኔዎች የእምነት ትምህርት ለማስተማር ራሱን የሰጠው እያንዳንዳቸው ለዘላለም ይኖራሉ ብሎ ስላመነ ነበር። ዕረፍቱን አስወግድ፣ ድካሙ ትርጉም ያጣል፤ ድካሙን አስወግድ፣ ዕረፍቱ ተራ ስሜት ብቻ ይሆናል።

ይህ መጽሐፍ እንዴት እንደ ተደራጀ

ዐሥራ አምስት አጫጭር ምዕራፎች ትምህርቱን ያቀርባሉ። እርሱን ልዩ ባደረገው የመንፈስ ስፋት ይጀምራሉ፤ ስለ ሰማይ ባስተማረው ትምህርትና በሰማያዊ ማሰላሰል ልምምድ ያልፋሉ፤ ከዚያም ወደ መለወጥና ወደ መጽደቅ፣ ከዚያም እጅግ ወደሚታወቅበት የእረኝነት ሥራ፣ ከዚያም ወደ ተራው የክርስቲያን ሥርዓት — የቤተሰብ አምልኮ፣ ራስን መመርመር፣ የጊዜ አጠቃቀም — ይሸጋገራሉ፤ በመጨረሻም ስለ መከራ፣ ስለ አንድነትና በመልካም ስለ መሞት ይናገራሉ። እያንዳንዱ ምዕራፍ በተግባራዊ ነጥቦችና በጸሎት ይደመደማል። ባክስተር ይህን ባጸደቀ ነበር፤ ምናልባትም ተጨማሪ ነጥቦችን ባከለ ነበር። ወደ ተግባር የማይደርስ እውነት ከንቱ ብቻ ሳይሆን ከዚያም የከፋ ነው የሚል፣ ትዕግሥት ያጣ የሚመስል ጽኑ እምነት ነበረው፤ ታላቁ ተግባራዊ ሥራው — «የክርስቲያን መመሪያ» — እንዴት መኖር እንደሚገባ ቀጥተኛ ትምህርት የሚሰጡ ወደ አንድ ሚሊዮን የሚጠጉ ቃላትን የያዘ ነው። በቀን አንድ ምዕራፍ ወይም በሳምንት አንድ ምዕራፍ አንብብ። በተግባራዊ ነጥቦቹ ላይ ቆም በል። ጸሎቱን ጸልየው፤ ይልቁንም የራስህን ጸሎት ጸልይ። ስለ ጽሑፉ አንድ ማስታወሻ። ባክስተር የጻፈው ብዙ አንባቢያን ከባድ ሆኖ በሚያገኙት በዐሥራ ሰባተኛው ምዕተ ዓመት እንግሊዝኛ ነው። በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ሁሉ ትምህርቱ በቀጥታ ከመጠቀስ ይልቅ በዘመናዊ አገላለጽ ተጠቃሏል፤ ይኸውም ሐሳቡ ያለ ጥሻው ይደርስ ዘንድ ነው። ወደ መጀመሪያዎቹ ጽሑፎች የሚሄዱ አንባቢያን ዓረፍተ ነገሮቹ ረጃጅም፣ አካሄዱም ያልተቻኰለ መሆኑን አስቀድመው ሊያውቁ ይገባል፤ ይህ የሰውየው ሳይሆን የዘመኑ ጠባይ ነው።

ገና ከመጀመሪያው አንድ ተጨማሪ ነገር መነገር አለበት፤ በግልጽ ቢነገር ደግሞ ይሻላል። ይህ ጀግናን የሚያመልክ መጽሐፍ አይደለም፤ ባክስተር ደግሞ ለዚህ በተለይ የማይመች ሰው ነው። ተከራካሪ ነበር። ከሕይወቱ እጅግ ብዙውን ክፍል በክርክር አሳልፏል — ከጳጳሳት፣ ከነጻ ጉባኤያት ደጋፊዎች፣ ከኩዌከሮች፣ ከአንቲኖሚያኖች፣ ከገዛ ወገኖቹ ከፕሬስባይቴሪያኖች ጋር — አንድን ክርክርም ተወት ማድረግ አይችልም ነበር። መቶ አርባ ያህል መጻሕፍትን ጻፈ፤ ብዙዎቹ የክርክር መጻሕፍት ነበሩ፤ በሕይወቱ መገባደጃም እጅግ ብዙ፣ እጅግ በፍጥነትና እጅግ በስለት እንደ ጻፈ አምኗል። ስለ መጽደቅ ያስተማረው ትምህርት ከገዛ ወገኑ የተሐድሶ አስተምህሮ የወጣ እንደ ሆነ በብዙዎች ተፈርዶበታል፤ በዚህም ላይ የተነሣው ክርክር ከእርሱ በኋላ ለሁለት ምዕተ ዓመታት ቀጥሏል። ስለ እምነትና ስለ መጽደቅ የሚናገረው ምዕራፍ ምን እንደ ያዘና ተቃውሞዎቹ የት እንዳሉ ያቀርባል። አንባቢው ይህን ትምህርት በሌሎቹ በጎነቶቹ ምክንያት ብቻ ከመቀበል ይልቅ በጥንቃቄ ሊመዝነው ይገባል። የፖለቲካ ፍርዱም፣ በራሱ ግምት፣ ፍጹም አልነበረም። በፓርላማው ሠራዊት ውስጥ ቄስ ሆኖ አገለገለ፤ ከዚያም በኋላ ያ ወገን ባደረገው ብዙ ነገር ተጸጸተ። ንጉሣዊው አገዛዝ እንዲመለስ ረዳ፤ ከዚያም በዚያው በተመለሰው አገዛዝ ከአገልግሎቱ ተባረረ። አንድ የዘመናችን የታሪክ ምሁር እንዳለው፣ በቤተ ክርስቲያንም ሆነ በመንግሥት ካለ ወገን ሁሉ ጋር ማለት ይቻላል መጣላት የቻለ ሰው ነበር — በአብዛኛው በመርሕ ምክንያት፣ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ በጠባዩ ምክንያት። ባክስተር ይህን ስለ ራሱ ያውቅ ነበር። ከጻፋቸው ነገሮች እጅግ ጠቃሚ ከሆኑት አንዱ፣ በሕይወት ታሪኩ ውስጥ ሐሳቡ በዕድሜ እንዴት እንደ ተለወጠ የሚገመግምበት ክፍል ነው፦ በገዛ ፍርዱ ያለው መተማመን ቀንሶአል፤ በገዛ ዕውቀቱ መደነቁ ቀንሶአል፤ ከእርሱ ለሚለዩት ያለው ቸርነት በዝቶአል፤ የክርስትና መሠረታዊ ነገሮችም ተከራካሪዎች ከሚገምቱት ይልቅ ጥቂቶችና ግልጾች እንደ ሆኑ ይበልጥ ተረድቶአል። አሥርተ ዓመታትን በክርክር ካሳለፈ ሰው የወጣ አስደናቂ ራስን የማወቅ ምስክርነት ነው። ስለዚህ የዚህ መጽሐፍ ምክር የመጽሐፍ ቅዱስ ምክር ነው፦ «ሁሉን ፈትኑ፥ መልካሙን ያዙ» (1ኛ ተሰሎንቄ 5:21)። ባክስተር ታማኝ በሆነበት ስፍራ — ደግሞም ስለ አገልግሎት ሥራ፣ ስለ ሰማይ እውነተኛነት፣ ስለ ግል ትምህርት ግዴታና ስለ ክርስቲያናዊ ፍቅር ስፋት በእውነት ታማኝ ነው — በደስታ ተቀበለው። ከተጻፈው አልፎ በሚሄድበት ስፍራ ግን ምልክት አድርግበት፣ ወደ ጎን አስቀምጠው፤ ምንም አታጣም።

ይህ መጽሐፍ ስለሚያስበው አንባቢ የመጨረሻ ቃል። ባክስተር የጻፈው በእርስ በርስ ጦርነት ዘመን በአንዲት የገበያ ከተማ ለሚኖሩ እንግሊዛውያን ሸማኔዎች፣ እንዲሁም በቤተ ክርስቲያን አስተዳደር ጕዳይ እርስ በርሷ በምትበጣጠስ አገር ውስጥ ለተበተኑ አገልጋዮች ነበር። ዛሬ ግን እርሱ ሰምቶአቸው በማያውቃቸው ስፍራዎች፣ ሁኔታቸው ከእርሱ ሁኔታ ጋር አንዳች ተመሳሳይነት በሌላቸው ክርስቲያኖች ይነበባል። ምክንያቱም የጻፈው ስለማይለወጡ ነገሮች ነው፦ ሰዎች እንደሚሞቱ፣ ከመሞታቸው በፊት እውነቱ ሊነገራቸው እንደሚገባ፣ አገልጋዮች በአደራ ስለ ተሰጧቸው ሰዎች ተጠያቂዎች እንደ ሆኑ፣ ሃይማኖትም እውን የሚሆነው ወይም በጸጥታ የሚተወው በተራው ቤተሰብ ውስጥ እንደ ሆነ። ይህ መጽሐፍ በተከፈተበት ስፍራ ሁሉ፣ ወደ የትኛውም ቋንቋ ቢተረጐም፣ እነዚህ ጕዳዮች አስቀድመው በዚያ ይጠብቁታል።