የወላጅ አልባ ሕፃናቱ ሥራ ጅማሬና የመጀመሪያዎቹ ቀናት

«ይህም በእሳት ምንም ቢፈተን ከሚጠፋው ወርቅ ይልቅ አብልጦ የሚከብር የተፈተነ እምነታችሁ ኢየሱስ ክርስቶስ ሲገለጥ ለምስጋናና ለክብር ለውዳሴም ይገኝ ዘንድ ነው።» —1ኛ ጴጥሮስ 1:7

በብሪስቶል፣ አሽሊ ዳውን የሚገኙት የአዲሶቹ የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶች መሥራች ጆርጅ ሙለር (እነዚህ ተቋማት ጸሎትን ለሚመልስ አምላክ በዘመናችን ከቆሙት መታሰቢያዎች ሁሉ ታላቁ ሆነው ለብዙ ዓመታት ኖረዋል)፣ እጅግ ጠቃሚና አስተማሪ በሆነው «ጌታ ከጆርጅ ሙለር ጋር ያደረጋቸው አንዳንድ ነገሮች ትረካ» በተሰኘው መጽሐፉ ቅጽ 1 ውስጥ፣ የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት እንዲያቋቁም ካነሣሡት ምክንያቶች መካከል የሚከተሉትን ይጠቅሳል፦

«አንዳንድ ጊዜ የእግዚአብሔር ልጆች መሥራት የማይችሉበት የእርጅና ዘመን እንደሚመጣባቸው ሲያስቡ በሐሳብ ሲፈተኑ፣ ስለዚህም ወደ ድሆች መጠለያ ቤት ለመግባት እንዳይገደዱ በመፍራት ሲጨነቁ አገኛቸው ነበር። በእንዲህ ያለ ሁኔታ ሰማያዊ አባታቸው በእርሱ የሚታመኑትን ሁልጊዜ እንዴት እንደ ረዳ ባሳያቸው፣ ዘመኑ ተለውጧል ብለው ምናልባት ሁልጊዜ ላይናገሩ ይችላሉ፤ ሆኖም እግዚአብሔርን እንደ ሕያው አምላክ እንደማይመለከቱት በበቂ ሁኔታ ግልጽ ነበር። በዚህ ምክንያት መንፈሴ ብዙ ጊዜ ያዝን ነበር፤ እርሱ በዘመናችንም እንኳ በእርሱ የሚደገፉትን እንደማይተዋቸው የእግዚአብሔር ልጆች የሚያዩበትን አንድ ነገር በፊታቸው ለማቅረብ ናፈቅሁ።

«ሌላው ወገን ደግሞ በንግድ ሥራ ላይ ያሉ ወንድሞች ነበሩ፤ እነርሱም ንግዳቸውን ያልተለወጡ ሰዎች በሚያካሂዱበት መንገድ ከሞላ ጎደል በማካሄዳቸው በነፍሳቸው ይጎዱ፣ በሕሊናቸውም ላይ በደል ያመጡ ነበር። የንግድ ፉክክር፣ የዘመኑ መክፋትና የአገሩ በሕዝብ መጨናነቅ፣ ንግዱ በእግዚአብሔር ቃል መሠረት ብቻ ቢካሄድ ይሳካል ተብሎ ሊጠበቅ የማይችልበት ምክንያት ተደርገው ይቀርቡ ነበር። እንደዚህ ያለ ወንድም ምናልባት ሁኔታው የተለየ እንዲሆንለት ምኞቱን ይገልጽ ይሆናል፤ ነገር ግን ለእግዚአብሔር የቆመ አቋም፣ በጎ ሕሊና ተጠብቆ እንዲኖር ሲባል በሕያው እግዚአብሔር ለመታመንና በእርሱ ለመደገፍ የተደረገ ቅዱስ ቁርጥ ውሳኔ ያየሁት እጅግ አልፎ አልፎ ብቻ ነበር። ለዚህም ወገን ደግሞ እግዚአብሔር የማይለወጥ ያው መሆኑን በሚታይ ማስረጃ ላሳይ ተመኘሁ።

«ደግሞም ሌላ ወገን ነበረ፤ እነርሱም በበጎ ሕሊና ሊቀጥሉበት በማይችሉት ሙያ ውስጥ ያሉ ግለሰቦች፣ ወይም በመንፈሳዊ ነገሮች ረገድ ከመጽሐፍ ቅዱስ ጋር በማይስማማ ስፍራ ላይ ያሉ ሰዎች ነበሩ፤ ሁለቱም ወገኖች ግን ሥራ አጥ እንዳይሆኑ በመፍራት፣ ከሚያስከትለው ውጤት የተነሣ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ሆነው ሊቀጥሉበት የማይችሉትን ሙያ ለመተው ወይም ያሉበትን ስፍራ ለመልቀቅ ይፈሩ ነበር። መንፈሴ እምነታቸውን ለማጽናት መሣሪያ ለመሆን ናፈቀ፤ ይህንንም በእርሱ የሚደገፉትን ሁሉ ለመርዳት ስላለው ፈቃደኝነቱና ችሎታው ከእግዚአብሔር ቃል ምሳሌዎችን በመስጠት ብቻ ሳይሆን፣ እርሱ በዘመናችንም ያው መሆኑን በማስረጃ በማሳየት ጭምር ነበር። የእግዚአብሔር ቃል በቂ መሆን እንደሚገባው በሚገባ አውቅ ነበር፤ በጸጋውም ለእኔ በቂ ነበር፤ ሆኖም ምናልባት የጌታን የማይለወጥ ታማኝነት በሚያሳይ በዚህ በሚታይ ማስረጃ እጃቸውን በእግዚአብሔር ላበረታ እችል እንደ ሆነ፣ ለወንድሞቼ የእርዳታ እጄን መዘርጋት እንደሚገባኝ አሰብሁ፤ ምክንያቱም ጌታ ከባሪያው ከኤ. ኤች. ፍራንኬ ጋር ባደረገው ነገር የገዛ ነፍሴ ምን ያህል ታላቅ በረከት እንደ ተቀበለች አስታወስሁ፤ እርሱ በሕያው እግዚአብሔር ብቻ ተደግፎ እጅግ ግዙፍ የሆነ የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት አቋቁሞ ነበር፤ እኔም ያንን ቤት በገዛ ዓይኖቼ ብዙ ጊዜ አይቼዋለሁ። ስለዚህ ምሕረትን ባገኘሁበት በዚያ ልዩ ነጥብ፣ ማለትም እግዚአብሔርን በቃሉ ይዤ በቃሉ ላይ መደገፍ በመቻሌ፣ የእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን አገልጋይ መሆን ግዴታዬ እንደ ሆነ ተረዳሁ። ያወቅኋቸው እጅግ ብዙ አማኞች በጌታ ባለመታመናቸው በሐሳባቸው ይታወኩና ይጨነቁ፣ ወይም በሕሊናቸው ላይ በደል ያመጡ ስለ ነበር፣ ከዚህ የተነሣ በነፍሴ ውስጥ የተፈጠሩትን እነዚህን ትግሎች ሁሉ፣ እርሱ ቅንጣት ታህል እንዳልተለወጠ የሚያሳይ ማስረጃን በመላዋ ቤተ ክርስቲያንና በዓለም ፊት የማቅረብን ምኞት በልቤ ለመቀስቀስ እግዚአብሔር ተጠቀመባቸው፤ ይህም የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤትን በማቋቋም ቢደረግ የተሻለ መሰለኝ። በሥጋዊ ዓይን እንኳ ሊታይ የሚችል ነገር መሆን ነበረበት። እንግዲህ እኔ ድሀው ሰው በጸሎትና በእምነት ብቻ፣ ማንንም ሰው ሳልጠይቅ፣ የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤትን ለማቋቋምና ለማካሄድ የሚያስፈልገውን ገንዘብ ባገኝ፣ በጌታ በረከት የእግዚአብሔርን ልጆች እምነት ለማጽናት መሣሪያ ሊሆን የሚችል፣ ከዚህም በተጨማሪ ላልተለወጡት ሰዎች ሕሊና የእግዚአብሔር ነገሮች እውን መሆናቸውን የሚመሰክር አንድ ነገር ይኖራል። እንግዲህ የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቱን ለማቋቋም ዋናውና የመጀመሪያው ምክንያት ይህ ነበር። በእርግጥ ሁለቱንም ወላጆቻቸውን ያጡትን የድሆች ልጆች ሥጋ ለመጥቀም እግዚአብሔር እንዲጠቀምብኝ፣ በሌላም ረገድ በእግዚአብሔር እርዳታ ለዚህ ሕይወት መልካም ላደርግላቸው ከልቤ ተመኝቼ ነበር፤— ደግሞም ውድ ወላጅ አልባ ሕፃናቱ እግዚአብሔርን በመፍራት እንዲያድጉ በማድረግ ረገድ እግዚአብሔር እንዲጠቀምብኝ በተለይ ናፍቄ ነበር፤— ሆኖም የሥራው የመጀመሪያውና ዋነኛው ዓላማ (አሁንም ቢሆን እርሱ ነው) በእኔ እጅ ያሉት ወላጅ አልባ ሕፃናት የሚያስፈልጋቸውን ሁሉ የሚያገኙት በእኔም ሆነ አብረውኝ በሚሠሩት ማንም ሰው ሳይጠየቅ፣ በጸሎትና በእምነት ብቻ መሆኑ እግዚአብሔርን እንዲያከብረው ነበር፤ በዚህም እግዚአብሔር አሁንም ታማኝ እንደ ሆነ፣ አሁንም ጸሎትን እንደሚሰማ ይታይ ዘንድ ነው። እንዳልተሳሳትሁ ከኖቬምበር 1835 ጀምሮ በብዙ መንገድ ተረጋግጧል፤ ይህም ከዚህ ሥራ ጋር በተያያዘ የታተሙትን ዘገባዎች ያነበቡ ብዙ ኃጢአተኞች በመለወጣቸው፣ ደግሞም በቅዱሳን ልብ ውስጥ በተከተለው የተትረፈረፈ ፍሬ ነው፤ ስለዚህም ከውስጠኛው ነፍሴ እግዚአብሔርን ለማመስገን እመኛለሁ፤ ክብሩና ምስጋናውም ለእርሱ ብቻ የሚገባው ብቻ ሳይሆን፣ እኔም በእርሱ እርዳታ ለእርሱ ልሰጠው የቻልሁት ነው።»

«አፍህን አስፋ»

ሙለር በአገር ውስጥና በውጭ አገር ከሚሠራው የመጽሐፍ ቅዱስ እውቀት ተቋም ጋር በተያያዘ በብሪስቶል ሊቋቋም ስለ ታሰበው የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት ጃንዋሪ 16 ቀን 1836 ብሎ በጻፈው ዘገባ ውስጥ እንዲህ እናነባለን፦

«የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤትን በጌታ ተደግፎ የማቋቋም ሐሳብ በቅርቡ በአእምሮዬ እንደ ገና በተነሣ ጊዜ፣ በመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት የጸለይሁት ነገሩ ከጌታ ከሆነ እንዲፈጽመው፣ ካልሆነ ግን ስለ እርሱ ያለውን ሐሳብ ሁሉ በቸርነቱ ከአእምሮዬ እንዲያስወግድልኝ ብቻ ነበር። የጌታን ሐሳብ ስለ ማወቅ የነበረኝ እርግጠኛ አለመሆን የመነጨው፣ ምንም ለሌላቸው አባትና እናት ለሌላቸው ልጆች መኖሪያና በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የተመሠረተ ትምህርት መዘጋጀቱ በፊቱ ደስ የሚያሰኝ ይሆን እንደ ሆነ ከመጠራጠር አልነበረም፤ ይልቁንም እጆቼ አስቀድመው ከሞሉት በላይ ተሞልተው ስለ ነበር፣ እንዲህ ያለውን ዓላማ በሥራ ላይ ለማዋል እኔ መሣሪያ እንድሆን ፈቃዱ ይሆን እንደ ሆነ ነበር። ይሁን እንጂ መጽናናቴ ይህ ነበር፦ ፈቃዱ ከሆነ ገንዘቡን ብቻ ሳይሆን ልጆቹን የሚንከባከቡ ተስማሚ ሰዎችንም ያዘጋጃል፤ በዚህም የሥራው የእኔ ድርሻ፣ የጉዳዩን አስፈላጊነት ስመለከት ብዙ ሌሎች ኃላፊነቶች ቢኖሩብኝም ልሰጠው የምችለውን ያህል ጊዜዬን ብቻ ይወስዳል። በእነዚያ ሁለት ሳምንታት ሙሉ ገንዘብንም ሆነ በሥራው የሚሰማሩ ሰዎችን ጌታን ፈጽሞ አልለመንሁም።

«ዲሴምበር 5 ቀን ግን የጸሎቴ ርዕስ በድንገት ተለወጠ። መዝሙር 81ን እያነበብሁ ነበር፤ ቁጥር 10ም ከምንጊዜውም በላይ በተለየ ሁኔታ ልቤን ነካው፦ ‹አፍህን አስፋ፥ እሞላዋለሁም።› በእነዚህ ቃላት ላይ ለጥቂት ጊዜ አሰላሰልሁ፤ ከዚያም ቃሉን በወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቱ ጉዳይ ላይ እንዳውለው ተመራሁ። ቤቱ ይቋቋም ወይስ አይቋቋም የሚለውን ፈቃዱን ከማወቅ በቀር ስለ እርሱ ምንም ነገር ጌታን ጠይቄው እንደማላውቅ ታየኝ፤ ከዚያም በጉልበቴ ተንበርክኬ አፌን አሰፋሁ፤ ብዙም ለመንሁት። የለመንሁትም ለፈቃዱ በመገዛት ነበር፤ ልመናዬን የሚመልስበትንም ጊዜ አልወሰንሁም። ቤት እንዲሰጠኝ ጸለይሁ፤ ይኸውም፣ በውሰት ቢሆን፣ ወይም አንድ ሰው የአንድ ቤት ኪራይ እንዲከፍል ቢመራ፣ ወይም አንድ ቤት ለዚህ ዓላማ ለዘለቄታው ቢሰጥ፤ በተጨማሪም 1000 ፓውንድ እንዲሰጠኝ ለመንሁት፤ እንዲሁም ልጆቹን የሚንከባከቡ ተስማሚ ሰዎችን ለመንሁት። ከዚህም ሌላ ከዚያ ወዲህ ለቤቱ የቤት ዕቃዎችን፣ ለልጆቹም ጥቂት ልብሶችን እንዲልኩልኝ ጌታ በሕዝቡ ልብ እንዲያሳድር እንድለምነው ተመርቻለሁ። ልመናውን ባቀረብሁ ጊዜ የማደርገውን በሚገባ አውቄ ነበር፤ ይኸውም፣ ከማውቃቸው ወንድሞች ለማግኘት በሰው ዓይን ምንም ተስፋ የሌለኝን፣ ነገር ግን ጌታ ለመስጠት የማይበዛበትን ነገር እየለመንሁ ነበር።»

«ዲሴምበር 10 ቀን 1835 — ዛሬ ጠዋት አንድ ወንድምና አንዲት እኅት እንዲህ ብለው የጻፉበት ደብዳቤ ደረሰኝ፦ ‹ብቁ ነን ብለህ ካሰብህ፣ ለታሰበው የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት አገልግሎት ራሳችንን እናቀርባለን፤ ደግሞም ጌታ የሰጠንን የቤት ዕቃ ሁሉና ሌላውንም ለቤቱ አገልግሎት እንሰጣለን፤ ይህንንም ምንም ዓይነት ደመወዝ ሳንቀበል እናደርገዋለን፤ እኛን መጠቀም የጌታ ፈቃድ ከሆነ የሚያስፈልገንን ሁሉ እንደሚሞላልን እናምናለን፤ ወዘተ።›»

«ዲሴምበር 13 ቀን — አንድ ወንድም ጌታ አቅሙን እስከ ሰጠው ድረስ በሳምንት 4 ሽልንግ፣ ማለትም በዓመት 10 ፓውንድ 8 ሽልንግ፣ እንዲሰጥ ዛሬ ልቡ ተነሣሣ፤ የሁለት ሳምንት መዋጮ ሆኖ 8 ሽልንግ ሰጠ። ዛሬ ደግሞ አንድ ወንድምና አንዲት እኅት በወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቱ ጉዳዮች ውስጥ በጥቅም ሊሠሩ የሚችሉ ከሆነ፣ ከቤት ዕቃዎቻቸው ሁሉና በቤታቸው ካለው ስንቅ ሁሉ ጋር ራሳቸውን አቀረቡ።»

ታላቅ ማበረታቻ

«ዲሴምበር 17 ቀን — ትናንት ማታና ዛሬ ጠዋት በዚህ መንገድ በዚህ ሥራ መሰማራት ይገባኝ እንደ ሆነ እየተጠራጠርሁ ስለ ጉዳዩ በመጠኑ ተስፋ ቆርጬ ነበር፤ ስለዚህም ጌታ ተጨማሪ ማበረታቻ እንዲሰጠኝ እንድለምነው ተመራሁ። ብዙም ሳይቆይ አንድ ወንድም ሁለት የአበባ ጨርቅ ጥቅሎችን ላከ፤ አንዱ ሰባት፣ ሌላው 23¾ ያርድ ነበር፤ ደግሞም 6¾ ያርድ የጥጥ ጨርቅ፣ በአጠቃላይ አራት ያርድ ያህል የሚሆኑ አራት ቁራጭ የልብስ ውስጥ ጨርቅ፣ አንድ አንሶላና አንድ የያርድ መለኪያ ላከ። ዛሬ ማታ ደግሞ ሌላ ወንድም የልብስ ማስጫ፣ ሦስት የልጆች ቀሚስ፣ አራት መደረቢያ፣ ስድስት መሐረብ፣ ሦስት የአልጋ ልብስ፣ አንድ ብርድ ልብስ፣ ሁለት የብረት ቅይጥ የጨው ማስቀመጫዎች፣ ስድስት የቆርቆሮ ኩባያዎችና ስድስት የብረት የሻይ ማንኪያዎች አመጣ፤ ከሦስት የተለያዩ ሰዎች የተሰጠውን 3 ሽልንግ 6 ፔንስም አመጣ። በዚያው ጊዜ ነገ 100 ፓውንድ እንዲልክ በአንድ ሰው ልብ እንደ ተደረገ ነገረኝ።»

አንድ ሺህ ፓውንድ

«ጁን 15 ቀን 1837 — ዛሬ ስለ 1000 ፓውንዱ ቀሪ ገንዘብ እንደ ገና በትጋት ራሴን ለጸሎት ሰጠሁ። ዛሬ ማታ 5 ፓውንድ ተሰጠ፤ በዚህም ጠቅላላው ገንዘብ አሁን ተሟላ። እኔ የእርሱ ለሆንሁለትና ለማገለግለው ለጌታ ክብር፣ የዚህ ገንዘብ እያንዳንዷ ሽልንግ፣ በቀደሙት ገጾች የተጠቀሱት አልባሳትና የቤት ዕቃዎችም ሁሉ እኔ አንድን ሰው እንኳ ምንም ነገር ሳልጠይቅ እንደ ተሰጡኝ እንደ ገና ልናገር እወዳለሁ።»

ለቤቱ የሚሆኑ ወላጅ አልባ ሕፃናት

ለችግረኛ ሴቶች ልጆች የተዘጋጀው የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት መከፈቱን የሚያበስርና ለጨቅሎች የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት ለማቋቋም የቀረበውን ሐሳብ በያዘው፣ በሜይ 18 ቀን 1836 ለኅትመት በተላከው ሦስተኛ መግለጫ ሙለር እንዲህ ብሎ ጻፈ፦

«እስከማስታውሰው ድረስ፣ የራሴን ድካምና አለማወቅ ስለማውቅ፣ ስለ ወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቱ እጅግ ጥቃቅን የሆኑትን ሁኔታዎች እንኳ በልመናዬ ወደ ጌታ አቀርብ ነበር። ይሁን እንጂ ፈጽሞ ያልጸለይሁበት አንድ ነጥብ ነበረ፤ ይኸውም ጌታ ልጆችን እንዲልክ ነው፤ ብዙ ማመልከቻዎች እንደሚመጡ በተፈጥሮዬ እንደ ርግጥ ቆጥሬው ነበርና። ነገር ግን ማመልከቻዎች ለመቀበል የተወሰነው ቀን እየቀረበ በሄደ መጠን፣ ጌታ ተፈጥሯዊ ተስፋዬን ሊያከሽፍብኝና ያለ እርሱ በአንዲት ነገር እንኳ ልሳካ እንደማልችል ሊያሳየኝ እንደሚችል በውስጤ በስውር ይበልጥ ይሰማኝ ነበር። የተወሰነው ጊዜ ደረሰ፤ አንድ ማመልከቻ እንኳ አልቀረበም። ከዚህ ቀደም ምናልባት ከጌታ ሐሳብ ውጭ በሥራው ተሰማርቼ ይሆን እያልሁ ደጋግሜ ተፈትኜ ነበር። ይህ ሁኔታ አሁን ፌብሩዋሪ 3 ቀን ምሽቱን ሁሉ በአምላኬ ፊት በጸሎት ዝቅ ብዬ እንድወድቅና ስለ ሥራው ያሉኝን ዓላማዎች ሁሉ በተመለከተ ልቤን እንደ ገና እንድመረምር መራኝ፤ እንደ ቀድሞውም የእርሱ ክብር ዋነኛ ዓላማዬ እንደ ሆነ፣ ይኸውም፣ በሕያው እግዚአብሔር መታመን ከንቱ ነገር እንዳልሆነ እንዲታይ መሆኑን፣— ሁለተኛው ዓላማዬ ደግሞ የወላጅ አልባ ሕፃናቱ መንፈሳዊ ደኅንነት፣— ሦስተኛውም የሥጋቸው ደኅንነት እንደ ሆነ ለመናገር በመቻሌ፣ አሁንም በጸሎት በመቀጠሌ በመጨረሻ ወደዚህ ሁኔታ ደረስሁ፤ ከልቤ፣ እግዚአብሔር በዚህ ጉዳይ ቢከበር፣ ይህም ነገሩን ሁሉ ከንቱ በማድረግ ቢሆን እንኳ፣ ደስ እንደሚለኝ ለመናገር ቻልሁ። ነገር ግን ከሁሉ በኋላ የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቱን ማቋቋምና ማሳካት ለእግዚአብሔር ክብር ይበልጥ የሚያመራ መስሎ ስለ ታየኝ፣ ከዚያ በኋላ ማመልከቻዎችን እንዲልክ በሙሉ ልቤ ልለምነው ቻልሁ። አሁን ስለ ጉዳዩ በልቤ ሰላም አገኘሁ፤ እግዚአብሔር ሥራውን እንደሚያቋቁመውም ይበልጥ እርግጠኛ ሆንሁ። በማግሥቱ፣ ፌብሩዋሪ 4 ቀን፣ የመጀመሪያው ማመልከቻ ቀረበ፤ ከዚያ ወዲህም 42 ተጨማሪ ማመልከቻዎች ቀርበዋል።»

«ለዛሬ ብቻ»

ከጊዜ በኋላ፣ የሚተዳደሩት ሰዎች 100 ያህል በደረሱበትና ገንዘቡ ወደ 20 ፓውንድ ገደማ በቀነሰበት ጊዜ፣ ሙለር እንዲህ ብሎ ጻፈ፦

«ጁላይ 22 ቀን [1838] — ዛሬ ማታ በዕብራውያን 13:8 ላይ እያሰላሰልሁ በትንሿ የአትክልት ቦታችን ውስጥ እመላለስ ነበር፦ ‹ኢየሱስ ክርስቶስ ትናንትና ዛሬ እስከ ለዘላለምም ያው ነው።› ስለ ማይለወጠው ፍቅሩ፣ ኃይሉ፣ ጥበቡና ስለ ሌላውም እያሰላሰልሁ፣ እየሄድሁም ሁሉንም ስለ ራሴ ወደ ጸሎት እየለወጥሁ፣ ደግሞም የማይለወጠውን ፍቅሩን፣ ኃይሉንና ጥበቡን በአሁኑ መንፈሳዊና ሥጋዊ ሁኔታዬ ላይ እያዋልሁ ሳለሁ፦— በድንገት የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቱ የወቅቱ ፍላጎት ወደ አእምሮዬ መጣ። ወዲያውኑ ለራሴ እንዲህ ለማለት ተመራሁ፦ ኢየሱስ በፍቅሩና በኃይሉ እስከ ዛሬ ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ የሚያስፈልገኝን ሰጥቶኛል፤ በዚያው በማይለወጥ ፍቅርና ኃይልም ለወደ ፊት የሚያስፈልገኝን ይሰጠኛል። የሚሰገድለት ጌታችን እንዲህ የማይለወጥ መሆኑን ስገነዘብ የደስታ ጎርፍ ወደ ነፍሴ ገባ። ከአንድ ደቂቃ ያህል በኋላ የ20 ፓውንድ ሐዋላ የያዘ ደብዳቤ ተሰጠኝ። በውስጡም እንዲህ ተጽፎ ነበር፦ ‹ከዚህ ጋር የተላከውን የሐዋላ ገንዘብ ለመጽሐፍ ቅዱስ እውቀት ማኅበርህ ዓላማዎች ማስፋፊያ፣ ወይም ለወላጅ አልባ ሕፃናት ተቋምህ፣ ወይም አንተ ወደ እርሱ ስትቀርብ ራሱ ጌታችን በሚያሳይህ በማናቸውም መንገድ ለእርሱ ሥራና ዓላማ ታውለው ዘንድ እለምንሃለሁ። ብዙ ገንዘብ አይደለም፤ ነገር ግን ለዛሬው ችግር በቂ ስንቅ ነው፤ ጌታም በተለምዶ የሚያቀርበው ለዛሬው ችግር ነው። ነገ ደግሞ ፍላጎቱን ይዞ ሲመጣ አቅርቦቱንም ያገኛል፤ ወዘተ።›»

«[ከዚህ 20 ፓውንድ ውስጥ 10 ፓውንዱን ለወላጅ አልባ ሕፃናት ፈንድ፣ 10 ፓውንዱን ደግሞ ለሌሎቹ ዓላማዎች ወሰድሁ፤ በዚህም ከዚያ በኋላ ባሉት አራት ቀናት ውስጥ ከወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ ጋር በተያያዘ የደረሱብኝን፣ እንደሚመጡም አስቀድሜ አውቅ የነበሩትን 34 ፓውንድ ገደማ ወጪዎች ለመሸፈን ቻልሁ።]»

እርዳታን መጠበቅ

«ኖቬምበር 21 ቀን 1838 — እንደ ዛሬ ገንዘባችን ተሟጥጦ አያውቅም። በሦስቱ ቤቶች ኃላፊ እናቶች ዘንድ በአጠቃላይ አንዲት ግማሽ ፔንስ እንኳ አልነበረችም። ቢሆንም ጥሩ ምሳ ነበር፤ እርስ በርስ በእንጀራና በሌላውም እየተረዳዳን ይህን ቀን ደግሞ ለማለፍ ተስፋ ነበር፤ ነገር ግን ከቤቶቹ ለአንዱም እንጀራ ለመግዛት የምንችልበት ተስፋ አልነበረንም። ከቀኑ ሰባት ሰዓት ከጸሎት በኋላ ወንድሞችንና እኅቶችን ስለቅ፣ እርዳታን መጠበቅ እንዳለብንና ጌታ በዚህ ጊዜ እንዴት እንደሚያድነን ማየት እንዳለብን ነገርኋቸው። እርዳታ እንደሚመጣ እርግጠኛ ነበርሁ፤ በእርግጥ ግን ተጨንቀን ነበር። ኪንግስዳውን በደረስሁ ጊዜ በጣም በርዶኝ ስለ ነበር ተጨማሪ የእግር እንቅስቃሴ እንደሚያስፈልገኝ ተሰማኝ፤ ስለዚህም በአቋራጩ ወደ ቤት አልሄድሁም፤ በክላረንስ ፕሌስ በኩል ዞሬ ሄድሁ እንጂ። ከቤቴ ሃያ ያርድ ያህል ሲቀረኝ አንድ ወንድም አገኘሁ፤ እርሱም ተመልሶ ከእኔ ጋር ሄደ፤ ጥቂት ከተነጋገርንም በኋላ ለድሆች ቅዱሳን የከሰል፣ የብርድ ልብስና የሙቀት ልብስ ማቅረቢያ እንዲሆን ለወንድሞች ለዲያቆናቱ እንዳስረክብ 10 ፓውንድ ሰጠኝ፤ ደግሞም ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ 5 ፓውንድ፣ ለመጽሐፍ ቅዱስ እውቀት ተቋሙ ሌሎች ዓላማዎች ደግሞ 5 ፓውንድ ሰጠኝ። ይህ ወንድም እኔ ወደ ወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ ሄጄ ሳለሁ ሁለት ጊዜ ወደ ቤቴ መጥቶ ነበር፤ አሁንም ግማሽ ደቂቃ ዘግይቼ ቢሆን ኖሮ ሳላገኘው እቀር ነበር። ጌታ ግን ፍላጎታችንን ያውቅ ነበር፤ ስለዚህም እንዳገኘው ፈቀደ። 5 ፓውንዱን ወዲያውኑ ወደ ኃላፊ እናቶቹ ላክሁ።»

ከማፈር የራቀ

«ሴፕቴምበር 21 ቀን [1840]፣ ሰኞ። ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ በእጃችን በነበረውና ትናንት በገባው ገንዘብ የዛሬው ፍላጎት ከተሟላ በላይ ሆኗል፤ ለነገም የሚበቃ አለና። ዛሬ ከለንደን አካባቢ የመጣ አንድ ወንድም ይበልጥ ለሚያስፈልገው ነገር እንዲውል 10 ፓውንድ ሰጠኝ። ለትምህርት ቤት፣ ለመጽሐፍ ቅዱስና ለሚስዮን ፈንዶች ለብዙ ቀናት ስንጸልይ ስለ ነበርን ሁሉንም ለእነርሱ ወሰድሁት። ይህ ወንድም ከሦስት ቀን በፊት ወደ ብሪስቶል ሲመጣ ስለ ሥራችን ምንም አያውቅም ነበር። እንዲህ ጌታ ለእኛ ያለውን የማያቋርጥ ጥንቃቄ ለማሳየት አዳዲስ ረዳቶችን ያስነሣል። በእግዚአብሔር የሚታመኑ ከቶ አያፍሩም! ለጊዜው የረዱ አንዳንዶች በኢየሱስ አንቀላፍተው ይሆናል፤ ሌሎች በጌታ አገልግሎት ይቀዘቅዙ ይሆናል፤ ሌሎች እንደ ቀድሞው ለመርዳት ቢመኙም አቅሙ አይኖራቸው ይሆናል፤ ሌሎች ደግሞ ለመርዳት ፈቃደኛ ልብም አቅምም ኖሯቸው ገንዘባቸውን በሌላ መንገድ እንዲያውሉ የጌታ ፈቃድ እንደ ሆነ ያዩ ይሆናል፤— በዚህም በአንድ ወይም በሌላ ምክንያት በሰው ላይ ብንደገፍ በእርግጥ እናፍር ነበር፤ በሕያው እግዚአብሔር ብቻ ስንደገፍ ግን ከማፈር ፈጽሞ የራቅን ነን፤ በሞት ምክንያት፣ ወይም በገንዘብ እጥረት፣ ወይም በፍቅር ማጣት፣ ወይም በሌላ ሥራ ጥያቄዎች ምክንያት ከመተውም ፈጽሞ የራቅን ነን። በዓለም ውስጥ ከእግዚአብሔር ጋር ብቻውን መቆምን በማናቸውም መጠን መማር፣ ሆኖም ደስተኛ መሆንና በቅንነት እስከ ሄድን ድረስ በእርግጥ ከመልካም ነገር እንደማያሳጣን ማወቅ እንዴት ውድ ነው!»

የታላቅ ኃጢአተኛ መለወጥ

ሙለር ስለ 1841 ዓመት ባቀረበው ግምገማ እንዲህ ብሎ ጻፈ፦

«በዚህ ዓመት፣ ለጌታ ባገለገልሁበት ዘመን ሁሉ ከሰማኋቸው እጅግ ታላላቅ ኃጢአተኞች መካከል የአንዱን መለወጥ ሰማሁ። ሚስቱ ስለ ጌታ ብሎ በመረረ ጥላቻ ከሚያደርስባት እጅግ አረመኔያዊና ጨካኝ በደል የተነሣ፣ ደግሞም ሊያስቆጣት ስላልቻለና እርሷም መልሳ ልትመታው ስላልፈቀደች፣ በሌላውም እንደዚህ ባለው ነገር ምክንያት በነፍሷ እጅግ ተጨንቃ ወደ እኔ በመጣች ጊዜ፣ ከእርሷ ጋር ደጋግሜ በጉልበቴ ተንበርክኬ ጌታ እንዲለውጠው ለመንሁት። ነገሩ እጅግ በከፋበት ጊዜ በተለይ ስለ እርሱ በማቴዎስ 18:19 ያለውን የተስፋ ቃል ይዤ ተማጸንሁ፦ ‹ደግሞ እላችኋለሁ፥ ከእናንተ ሁለቱ በምድር በማናቸውም በሚለምኑት ነገር ሁሉ ቢስማሙ በሰማያት ካለው ከአባቴ ዘንድ ይደረግላቸዋል።› አሁንም ይህ አስፈሪ አሳዳጅ ተለውጧል።»

በቅዱሳን መካከል መንፈሳዊ በረከት እንዲሆን የቀረበ ጸሎት

«በሜይ 25 ቀን፣ በብሪስቶል አብሬያቸው በምሠራቸው ቅዱሳን መካከል ከዚያ በፊት ከነበረው ሁሉ የሚበልጥ እውነተኛ መንፈሳዊ ብልጽግና እንዲሆን ጌታን መለመን ጀመርሁ፤ አሁንም ይህን ልመና በእርግጥ እንደ መለሰ ለጌታ ምስጋና መመዝገብ አለብኝ፤ ሁሉን ነገር ስመለከት፣ ይህን ለኅትመት በምጽፍበት በአሁኑ ጊዜ (1845) ካለው የሚበልጥ የጸጋና የእውነት መገለጥ፣ መንፈሳዊ ኃይልም በመካከላችን የነበረበት ዘመን የለምና። ይህ ማለት ልንደርስበት የምንችለውን ደርሰናል ማለት አይደለም፤ ከእርሱ እጅግ እጅግ ርቀናል፤ ነገር ግን ጌታ ለእኛ እጅግ እጅግ ቸር ሆኖልናል፤ ለምስጋናም እጅግ የተትረፈረፈ ምክንያት አለን።»

ዘገባውን ማዘግየት

«ዲሴምበር 9 ቀን [1841] — ዛሬ ካልሲዎች በመሸጣቸው ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ 10 ሽልንግ 10 ፔንስ ገባ። — እነሆ ወደዚህ የሥራው ክፍል ስድስተኛ ዓመት መጨረሻ ደርሰናል፤ በእጃችን ያለው ለቤት ኪራይ ተብሎ የተቀመጠው ገንዘብ ብቻ ነው፤ ነገር ግን በዚህ ዓመት ሁሉ የሚያስፈልገን ሁሉ ተሰጥቶናል።

«ባለፉት ሦስት ዓመታት ሂሳቡን በዚህ ቀን እንዘጋ ነበር፤ ከጥቂት ቀናት በኋላም አንዳንድ ሕዝባዊ ስብሰባዎችን እናደርግ ነበር፤ በእነርሱም ለሰሚዎቹ ጥቅም ጌታ በዓመቱ ውስጥ ከእኛ ጋር እንዴት እንደ ሠራ እንናገር ነበር፤ በእነዚያ ስብሰባዎች የተነገረው ፍሬ ነገርም ከዚያ በኋላ ለመላዋ ቤተ ክርስቲያን ጥቅም ይታተም ነበር። በዚህ ጊዜ ግን ሕዝባዊ ስብሰባዎቹንም ዘገባውን ማሳተሙንም ለጥቂት ጊዜ ብናዘገይ የተሻለ መሰለን። ስለዚህ ሥራ አንዲትም ቃል ተጨማሪ ባንናገር ወይም ባንጽፍ እንኳ፣ በእርሱ ብቻ እንድንደገፍ እስካስቻለን ድረስ ገንዘብ እንደሚሰጠን ተረድተን፣ በጸጋ በጌታ ብቻ መደገፍን ተምረን ነበር። ነገር ግን እነዚያን ሕዝባዊ ስብሰባዎች ያደረግነው ችግራችንን ለማጋለጥ ብለን ባይሆንም፣ ጌታ ከእኛ ጋር ያደረገውንም ዘገባ ያሳተምነው የአንባቢዎችን ስሜት ለመንካትና በዚህም ገንዘብ እንዲሰጡ ለማነሣሣት ሳይሆን በተሞክሯችን ሌሎችን ቅዱሳን ለመጥቀም ብቻ ቢሆንም፣ ሁኔታችንን በማሳወቃችን እንደዚህ ባሉ ዓላማዎች የተነዳን መስሎ ለአንዳንዶች ታይቶ ሊሆን ይችላል። እንግዲህ በሕዝባዊ ስብሰባዎች ወይም በታተሙ ዘገባዎች ሳይሆን በሕያው እግዚአብሔር ብቻ እንደምንደገፍ ከዚህ የተሻለ ምን ማስረጃ ልንሰጥ እንችል ነበር፦ በከባድ ድህነታችን መካከል፣ ሁኔታችንን ልናሳውቅ የምንችልበት ጊዜ በመድረሱ ደስ ከመሰኘት ይልቅ፣ አሁንም ምንም ሳንናገር ለተወሰነ ጊዜ በጸጥታ መቀጠላችን? ስለዚህ በዚህ ሥራ ለቅዱሳን ሁሉ ጥቅም ለመሥራት ስለ ፈለግን፣ አሁንም ስለምንፈልግ፣ ሕዝባዊ ስብሰባዎቹንም ዘገባውንም ለጥቂት ወራት ለማዘግየት ወሰንን። በተፈጥሮአችንማ በዚያ ጊዜ ድህነታችንን ለማጋለጥ እንደ ማንም ሰው ደስ ባለን ነበር፤ ነገር ግን በመንፈሳችን እኛ እንዳደረግነው በማድረጋችን መላዋ ቤተ ክርስቲያን ልታገኘው በምትችለው ተጨማሪ ጥቅም ተስፋ በዚያን ጊዜም እንኳ ደስ ለመሰኘት አልቻልንም።

* * * * *

«ዲሴምበር 18 ቀን፣ ቅዳሜ ጠዋት። አሁን እጅግ ታላቅ ችግር አለ፤ በእጃችን ያለው በቤቴ ባለው ሣጥን ውስጥ ያገኘሁት 4 ፔንስ ብቻ ነው፤ ቢሆንም ጌታ ዛሬም የሚያስፈልገውን ሁሉ እንደሚሰጠን ፈጽሞ አምናለሁ። — ውድ አንባቢ ሆይ፣ ለጥቂት ጊዜ ቆም በል! ሁለት ነገሮችን ተመልከት! ሕዝባዊ ስብሰባዎቹንና የዘገባውን ኅትመት በማዘግየታችን ለእግዚአብሔር ብለን ነው ያደረግነው፤ ነገር ግን የእግዚአብሔር መንገድ፣ ከማየትና ከስሜት አንጻር፣ ሁልጊዜ ወደ ፈተና ይመራል። ሥጋዊ ተፈጥሮ ሁልጊዜ በእግዚአብሔር መንገዶች ይፈተናል። ጌታ በዚህ ድህነት እንዲህ ይል ነበር፦ ‹በእውነት በእኔ ላይ ትደገፉ እንደ ሆነ፣ በእውነትም ወደ እኔ ትመለከቱ እንደ ሆነ አሁን አያለሁ።› በዚህ መንገድ መኖር ከጀመርሁ ወዲህ ካሳለፍኋቸው ወቅቶች ሁሉ፣ እስከዚያ ጊዜ ድረስ፣ ከዲሴምበር 12 ቀን 1841 እስከ ኤፕሪል 12 ቀን 1842 ባሉት አራት ወራት እንደ ተፈተነው እምነቴ እንዲህ አጥብቆ የተፈተነበትን ጊዜ አላውቅም። ነገር ግን ደግሞ ተመልከት፦ ሕዝባዊ ስብሰባዎቹንና የዘገባውን ኅትመት በሚመለከት አሁንም እንኳ ሐሳባችንን ልንለውጥ እንችል ነበር፤ በዚያን ጊዜ ስለዚህ ጉዳይ ያደረግነውን ውሳኔ ማንም አያውቅም ነበርና። እንዲያውም በተቃራኒው፣ እጅግ ብዙ የእግዚአብሔር ልጆች ተጨማሪ ዘገባዎችን ለመቀበል በምን ያህል ደስታ ይጠባበቁ እንደ ነበር እናውቅ ነበር። ጌታ ግን በእርሱ መሪነት በደረስንበት ውሳኔ ላይ ጸንተን እንድንቆም አደረገን።»

«እርሱ የታመነ ሆኖ ይኖራል»

ሙለር ጃንዋሪ 25 ቀን 1842 በሚል ቀን እንዲህ ብሎ ጻፈ፦

«ውድ አንባቢ ሆይ፣ እዚህ ድረስ ከማንበብህ በፊት በልብህ እንዲህ ብለህ ይሆናል፦ ‹ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ የሚሆነው ገንዘብ ተሟጥጦ ምንም ባይቀር፣ በሥራው የተሰማሩትም ሰዎች ከራሳቸው የሚሰጡት ምንም ነገር ባይኖራቸው፣ የምግብ ሰዓትም ደርሶ ለልጆቹ ምግብ ባይኖርህ፣ ምን ይሆን ነበር?›

«በእርግጥ እንዲህ ሊሆን ይችላል፤ ልባችን እጅግ ክፉ ነውና። በሕያው እግዚአብሔር ከእንግዲህ ወዲህ እንዳንደገፍ፣ ወይም ‹በልባችን ዓመፃን እንድናይ› ለራሳችን የምንተው ብንሆን፣ እንዲህ ያለ ሁኔታ ይከሰታል ብለን የምናምንበት ምክንያት አለን። ነገር ግን በሕያው እግዚአብሔር መታመን እስከ ቻልን ድረስ፣ ደግሞም ልንሆን ከምንችለውና ልንሆን ከሚገባን በሁሉ መንገድ ብንጎድልም ቢያንስ በኃጢአት ከመኖር እስከ ተጠበቅን ድረስ፣ እንዲህ ያለ ሁኔታ ሊከሰት አይችልም። ስለዚህ ውድ አንባቢ ሆይ፣ አንተ ራስህ ከእግዚአብሔር ጋር የምትሄድ ከሆንህ፣ ከዚህም የተነሣ ክብሩ ለአንተ ውድ ከሆነ፣ እንዲደግፈን እርሱን እንድትለምንልን በፍቅርና በትጋት እማጸንሃለሁ፤ በእርሱ በይፋ የተመካንና ስለ እርሱ መልካም የተናገርን እኛ፣ በፈተና ሰዓት ባለማመን ወይም በሌላ ረገድ በኃጢአት ሕይወት እርሱን እንድናዋርድ ብንተው፣ በቅዱስ ስሙ ላይ የሚመጣው ውርደት እንዴት አስፈሪ ይሆን ነበር!»

የዘገየ ግን የማይቀር

«ማርች 9 ቀን [1842] — ለዕለት ትምህርት ቤቶቹም ለወላጅ አልባ ሕፃናቱም እጅግ በተቸገርንበት ጊዜ፣ ያለ እርዳታ ከዚያ በላይ መቀጠል እስከማንችል ድረስ በተቸገርንበት ጊዜ፣ ዛሬ በደብሊን አቅራቢያ ከሚኖር አንድ ወንድም 10 ፓውንድ ተቀበልሁ። ገንዘቡ ለዕለት ትምህርት ቤቶቹና ለወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ ተከፋፈለ። ስለዚህ ስጦታ የሚከተለው ትንሽ ሁኔታ ሊታወቅ ይገባዋል፦— ችግራችን እጅግ ታላቅ ስለ ነበረና ነፍሴም በጸጋ በእውነት ጌታን ትጠባበቅ ስለ ነበር፣ በዚህ ጠዋት ውስጥ እርዳታ እንዲመጣ በጉጉት ተጠባበቅሁ። ይሁን እንጂ የጠዋቱ ደብዳቤዎች ተሰራጭተው ነበር፤ ምንም እርዳታ ግን አልመጣም። ይህ ቅንጣት ታህል ተስፋ አላስቆረጠኝም። ለራሴ እንዲህ አልሁ፦ ጌታ ያለ ፖስታ ገንዘብ ሊልክ ይችላል፤ ወይም ደግሞ አሁን ደብዳቤዎቹ ቢሰራጩም፣ ገንዘቡ ገና እጄ ባይደርስም፣ በዚሁ የደብዳቤዎች ስርጭት ገንዘብ ልኮ ሊሆን ይችላል። ለራሴ እንዲህ ከተናገርሁ ብዙም ሳይቆይ፣ በእግዚአብሔር ላይ እንደ ነበረኝ ተስፋ ተረዳን፤ 10 ፓውንዱን የላከልን ወንድም በዚህ ጊዜ ደብዳቤውን የላከው ወደ ወንዶች የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት ነበርና፤ ከዚያም ወደ እኔ ተላከ።»

«አባት ለልጆቹ እንደሚራራ»

«ማርች 17 ቀን — ከ12ኛው እስከ 16ኛው ቀን ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ 4 ፓውንድ 5 ሽልንግ 11½ ፔንስ ገብቶ ነበር። ዛሬ ጠዋት ለብዙ ወራት በብዙም ይሁን በጥቂቱ የቆየው ድህነታችን እጅግ ታላቅ ሆነ። ከጠዋቱ ሁለት ሰዓት ገደማ የሚመጣውን ወተት ለመግዛት የሚበቃ ገንዘብ መኖሩን ለማየት፣ ከጠዋቱ አንድ ሰዓት ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ከቤቴ ወጥቼ ወደ ወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ ሄድሁ። በመንገዴ ላይ የተለየ ልመናዬ ጌታ አባት ለልጆቹ እንደሚራራ ለእኛ እንዲራራልን፣ ልንሸከመው እንድንችል ከሚያስችለን በላይ እንዳይጭንብን ነበር፤ በተለይም አሁን እርዳታ በመላክ ልባችንን እንዲያሳርፍልን ለመንሁት። ደግሞም ከገንዘብ እጥረት የተነሣ ሥራውን ለመተው ብንገደድ በአማኞችም በማያምኑትም ዘንድ የሚከተለውን ውጤት አሳሰብሁት፤ ስለዚህም ሥራው ከንቱ ሆኖ እንዲቀር እንዳይፈቅድ ለመንሁት። ከዚህም በላይ ከእንግዲህ ወዲህ በዚህ ሥራ ሊጠቀምብኝ እንደማይገባኝ በጌታ ፊት እንደ ገና ተናዘዝሁ። እንዲህ እየጸለይሁ ሳለሁ፣ ከወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ የሁለት ደቂቃ መንገድ ያህል ሲቀረኝ፣ በዚያ ማለዳ ወደ ሥራው የሚሄድ አንድ ወንድም አገኘሁ። ከእርሱ ጋር ጥቂት ቃላት ከተለዋወጥን በኋላ መንገዴን ቀጠልሁ፤ እርሱ ግን ወዲያው ተከትሎኝ ሮጦ ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ 1 ፓውንድ ሰጠኝ። በዚህም ጌታ ጸሎቴን ፈጥኖ መለሰ። በእውነት ደግ አባታችን ስለሚመለከተን ነገር ሁሉ ያለውን የፍቅር ጥንቃቄ በየዕለቱ እንዲህ ያሉ ውድ ማስረጃዎችን ለማግኘት ሲባል ድሀ መሆንና በእምነት እጅግ መፈተን ይገባል። አባታችንስ እንዴት ሌላ ሊያደርግ ይችላል? ሊሰጠን ከሚችለው ሁሉ የሚበልጠውን የፍቅሩን ማስረጃ፣ የገዛ ልጁን በመስጠት የሰጠን እርሱ፣ ከእርሱ ጋር ደግሞ ሁሉን ነገር በእርግጥ እንዲያው ይሰጠናል።»

በጌታ መታመን ከሰው ተስፋ ቃል ይሻላል

«ሜይ 6 ቀን [1845] — ከስድስት ሳምንት ገደማ በፊት አንድ ወንድም አንድ ትልቅ ገንዘብ እንደሚጠብቅ፣ ካገኘውም ከእርሱ የተወሰነ ክፍል ለጌታ እንደሚሰጥ፣ ከዚህም 100 ፓውንዱ በእጄ ላለው ሥራ፣ ቀሪው ደግሞ ለወንድም ክሬክና ለእኔ የግል ወጪዎች እንደሚውል በደግነት አሳወቀኝ። ሆኖም ቀን ከቀን አለፈ፤ ገንዘቡ ግን አልመጣም። በዚህ ገንዘብ አልታመንሁም ነበር፤ ሆኖም በዚህ ጊዜ ሁሉ ያለ ምንም ልዩነት ማለት ይቻላል በብዙም ይሁን በጥቂቱ ተቸግረን ስለ ነበር፣ ስለዚህ ወንድም የተስፋ ቃል ደጋግሜ አሰብሁ፤ በእግዚአብሔር ጸጋ ግን የታመንሁት ቃል በገባው ወንድም ሳይሆን በጌታ ነበር። እንዲህ ሳምንት ከሳምንት አለፈ፤ ገንዘቡም አልመጣም። ዛሬ ጠዋት ግን እንደዚህ ያሉ የተስፋ ቃሎች በአንድ መልኩ እንደ ምንም ሊቆጠሩ እንደሚገባቸው ወደ አእምሮዬ መጣ፤ ይኸውም፣ አእምሮ ለቅጽበት እንኳ ወደ እነርሱ ሳይሆን፣ ወደ
ሕያው እግዚአብሔር፣ ወደ ሕያው እግዚአብሔርም ብቻ ሊያቀና ይገባዋል። ስለ እርዳታ እነርሱን ከማሰብ አንጻር እንዲህ ያሉ የተስፋ ቃሎች የአንዲት ፋርዚንግ (የሩብ ፔንስ ሳንቲም) ዋጋ እንኳ ሊኖራቸው እንደማይገባ አየሁ። ስለዚህ እንደ ልማዴ በእጄ ስላለው ሥራ ከውድ ሚስቴ ጋር ስጸልይ፣ ስለዚያ የተስፋ ቃል ያለውን ይህን ነገር ሁሉ ከአእምሮዬ ፈጽሞ እንዲያስወግድልኝ፣ ቅንጣት ታህል ዋጋ እንዳልሰጠው፣ አዎን፣ የአንዲት ፋርዚንግ ዋጋ እንደሌለው አድርጌ እንድቆጥረው፣ ዓይኔን ግን ወደ እርሱ ብቻ እንዳቀና እንዲረዳኝ ጌታን ለመንሁት። ይህንንም ለማድረግ ቻልሁ። ገና ጸሎታችንን ሳንጨርስ የሚከተለውን ደብዳቤ ተቀበልሁ፦

——ሜይ 5 ቀን 1845

የተወደድህ ወንድሜ ሆይ፣

የገንዘብ ተቀማጭ ባንክህ አሁንም የብሪስቶሉ ስታኪና ኩባንያ ነውን? የእነርሱስ ባንክ አሁንም የለንደኑ ሮባርትስና ኩባንያ ነውን? እባክህ ይህን አሳውቀኝ፤ ነገሩ እንደዚያ ከሆነ፣ ለአንተ እንዲሆን ለስታኪና ኩባንያ ተብሎ 70 ፓውንድ ለሮባርትስና ኩባንያ መከፈሉን የሚያሳውቅ የክፍያ ማሳወቂያ አድርገህ ይህን ደብዳቤ ቁጠረው። ይህን ገንዘብ ጌታ በሚሰጥህ ጥበብ መሠረት ተጠቀምበት። ከአንተ እስክሰማ ድረስ ወደ ሮባርትስና ኩባንያ አልልክም።

ሁልጊዜ በፍቅር የአንተው፣ * * * *

«ጌታ እንዲህ በአንድ ወንድም የተስፋ ቃል ላይ ቅንጣት ታህል ላለመመልከት፣ ወደ እርሱ ብቻ ለመመልከት የተደረገውን ይህን ውሳኔ ወዲያውኑ ሸለመው። ይህ ብቻ ግን አልነበረም። ዛሬ ከሰዓት በኋላ ከቀኑ ስምንት ሰዓት ገደማ፣ ከአርባ ቀን በላይ በፊት ያንን የተስፋ ቃል ከሰጠው ወንድም 166 ፓውንድ 18 ሽልንግ ተቀበልሁ፤ እርሱ የተስፋ ቃሉን የሰጠበትን ገንዘብ ዛሬ ተቀብሏልና። ከዚህ ገንዘብ 100 ፓውንዱ በእጄ ላለው ሥራ፣ ቀሪው ደግሞ ለወንድም ክሬክና ለእኔ የግል ወጪዎች ይውላል።»

ሙለር በ1842 እንዲህ ብሎ ጻፈ፦

«እነዚህን ዝርዝሮች የሚያነቡ የእግዚአብሔር ልጆች ሁሉ፣ በዚህ ምክንያት በማናቸውም ሁኔታ ለሚያስፈልጋቸው ነገር ሁሉ በእግዚአብሔር ላይ የበለጠና ይበልጥ ቀላል የሆነ መታመን እንዲያገኙ፣ እነዚህም ብዙ የጸሎት መልሶች እንዲጸልዩ እንዲያበረታቷቸው እመኛለሁ፤ በተለይም ስለ ወዳጆቻቸውና ስለ ዘመዶቻቸው መለወጥ፣ በጸጋና በእውቀት ስለ ራሳቸው እድገት፣ በግል ስለሚያውቋቸው ቅዱሳን ሁኔታ፣ በአጠቃላይ ስለ እግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን ሁኔታና ስለ ወንጌል ስብከት መከናወን እንዲጸልዩ ነው። በተለይ እነዚህ ነገሮች ለእኔ ብቻ የተሰጡ እንደ ሆኑና የእግዚአብሔር ልጆች ሁሉ ሊደሰቱባቸው እንደማይችሉ እንዲያስቡ በሰይጣን ተንኰል እንዳይታለሉ በፍቅር አስጠነቅቃቸዋለሁ፤ ቀደም ብሎ እንደ ተነገረው፣ እያንዳንዱ አማኝ የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶችን፣ የበጎ አድራጎት ትምህርት ቤቶችንና የመሳሰሉትን እንዲያቋቁምና ለገንዘቡ በጌታ እንዲታመን ባይጠራም፣ አማኞች ሁሉ ግን በቀላል የእምነት መታመን ሸክማቸውን ሁሉ በእርሱ ላይ እንዲጥሉ፣ በነገር ሁሉ በእርሱ እንዲታመኑ፣ ነገርን ሁሉ የጸሎት ርዕስ እንዲያደርጉ ብቻ ሳይሆን እንደ ፈቃዱና በጌታ ኢየሱስ ስም ለለመኑት ልመናቸው መልስ እንዲጠብቁ ተጠርተዋል። — ውድ አንባቢ ሆይ፣ የእምነት ስጦታ፣ ማለትም በ1ኛ ቆሮንቶስ 12:9 የምናነበውና ከ‹የመፈወስ ስጦታ›፣ ከ‹ተአምራትን ማድረግ›፣ ከ‹ትንቢትን መናገር› ጋር አብሮ የተጠቀሰው ስጦታ ስላለኝ፣ በዚህም ምክንያት በጌታ ለመታመን እንደቻልሁ አይምሰልህ። እውነት ነው፣ ልለማመደው የተሰጠኝ እምነት ፈጽሞ የእግዚአብሔር የራሱ ስጦታ ነው፤ እርሱ ብቻ እንደሚደግፈውና እርሱ ብቻ ሊያሳድገው እንደሚችል እውነት ነው፤ በየቅጽበቱ ለእርሱ በእግዚአብሔር ላይ እንደምደገፍ፣ ለአንዲት ቅጽበት እንኳ ለራሴ ብተው እምነቴ ፈጽሞ እንደሚወድቅ እውነት ነው፤ ነገር ግን እምነቴ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12:9 የተጠቀሰው ያ የእምነት ስጦታ ነው ማለት እውነት አይደለም፤ ምክንያቶቹም የሚከተሉት ናቸው፦—

«1. ከወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹና ከራሴ ሥጋዊ ፍላጎቶች ጋር በተያያዘ ልለማመደው የተሰጠኝ እምነት፣ በ1ኛ ቆሮንቶስ 13:2 (በግልጽ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12:9 የተጠቀሰውን እምነት በማመልከት) ‹…ተራሮችንም እስካፈልስ ድረስ እምነት ሁሉ ቢኖረኝ ፍቅር ግን ከሌለኝ ከንቱ ነኝ።› ተብሎ የተነገረለት ያ ‹እምነት› አይደለም፤ ይልቁንም በእያንዳንዱ አማኝ ውስጥ የሚገኘው ያው እምነት ነው፤ እድገቱም በራሴ ዘንድ እጅግ የሚሰማኝ ነው፤ ላለፉት ስድሳ ዘጠኝ ዓመታት በጥቂት በጥቂቱ እየጨመረ መጥቷልና።

«2. ከወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹና ከራሴ ሥጋዊ ፍላጎቶች ጋር በተያያዘ የሚለማመደው ይህ እምነት፣ ለምሳሌ በሚከተሉት ነጥቦች ረገድ በዚያው መጠን ራሱን ይገልጣል፦ ባለፉት ስድሳ ዘጠኝ ዓመታት ኃጢአቶቼ እንደ ተሰረዩልኝ፣ የእግዚአብሔር ልጅ እንደ ሆንሁ፣ በእግዚአብሔር እንደምወደድና በመጨረሻ እንደምድን እንድጠራጠር ፈጽሞ አልተፈቀደልኝም፤ ምክንያቱም በእግዚአብሔር ጸጋ በእግዚአብሔር ቃል ላይ እምነትን ልለማመድና እነዚህን ጉዳዮች በሚያጸኑት ክፍሎች ውስጥ እግዚአብሔር የሚለውን ላምን ተችሎኛል (1ኛ ዮሐንስ 5:1 — ገላትያ 3:26 — የሐዋርያት ሥራ 10:43 — ሮሜ 10:9-10 — ዮሐንስ 3:16፣ ወዘተ)።... ደግሞም በቅዱሳን መካከል ካለኝ አገልግሎት ጋር በተያያዘ፣ በተፈጥሮ መልክ ስመዝን፣ ሁሉም ነገር ጨለማ፣ እጅግ ጨለማ በሆነ ጊዜ፣ አዎን፣ ነገሮችን በውጫዊ መልካቸው ብመለከት ኖሮ በእውነት በኀዘንና በተስፋ መቁረጥ በተዋጥሁ ነበር በሚባልበት ጊዜ፣ በእንዲህ ያሉ ጊዜያት ኃያሉን ብርታቱን፣ የማይለወጠውን ፍቅሩንና ወሰን የሌለውን ጥበቡን በእምነት በመያዝ በእግዚአብሔር ራሴን ለማበረታታት ፈለግሁ፤ ለራሴም እንዲህ አልሁ፦ ለእኔ መልካም ከሆነ እግዚአብሔር ሊያድነኝ ይችላል፤ ፈቃደኛም ነው፤ ‹ለገዛ ልጁ ያልራራለት ነገር ግን ስለ ሁላችን አሳልፎ የሰጠው ያው ከእርሱ ጋር ደግሞ ሁሉን ነገር እንዲያው እንዴት አይሰጠንም?› ተብሎ ተጽፏልና (ሮሜ 8:32)። በጸጋ ያመንሁት ይህ፣ አዎን ይህ ነፍሴን በሰላም ጠበቃት። — ደግሞም ከወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ፣ ከዕለት ትምህርት ቤቶቹና ከሌሎቹም ጋር በተያያዘ ከገንዘብ እጥረት እጅግ የከበዱ ፈተናዎች በደረሱብኝ ጊዜ፣ ወላጅ አልባ ሕፃናቱ የሚበሉት በቂ ምግብ እንደሌላቸው፣ ወይም በሌላ ረገድ በጭካኔ እንደሚያዙ፣ የመሳሰሉትም የሐሰት ወሬዎች በተሰራጩ ጊዜ፤ ወይም ከዚህ ሥራ ጋር በተያያዘ ከእነዚህ የሚበልጡ ነገር ግን ልጠቅሳቸው የማልችላቸው ሌሎች ፈተናዎች በደረሱብኝ ጊዜ፣ ያውም ከብሪስቶል አንድ ሺህ ማይል የሚጠጋ ርቄ በነበርሁበትና ሳምንት ከሳምንት ርቄ መቆየት በነበረብኝ ጊዜ፦ በእንዲህ ያሉ ጊዜያት ነፍሴ በእግዚአብሔር ላይ ተደግፋ ነበር፤ ለእንዲህ ያሉ ሁኔታዎች የሚሠራውን የተስፋ ቃሉን አመንሁ፤ ነፍሴን በእግዚአብሔር ፊት አፈሰስሁ፤ በነፍሴ ውስጥ የነበረው ጭንቀት በሚያምን ጸሎት በእግዚአብሔር ላይ ስለ ተጣለ በሰላም ከተንበረከክሁበት ተነሣሁ፤ በዚህም ከሥራው ርቄ መቆየት የእግዚአብሔር ፈቃድ እንደ ሆነ ባየሁም በሰላም ተጠበቅሁ። — ደግሞም ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ ወይም ለዕለት ትምህርት ቤቶቹ ቤቶች፣ አብረውኝ የሚሠሩ ሰዎች፣ መምህራንና መምህራት ባስፈለጉኝ ጊዜ፣ ለሁሉም ወደ ጌታ ለመመልከትና እርዳታውን በእርሱ ለመታመን ቻልሁ። — ውድ አንባቢ ሆይ፣ የምመካ እመስል ይሆናል፤ ነገር ግን በእግዚአብሔር ጸጋ እንዲህ ስናገር አልመካም። በእርሱ እንድታመን ስላስቻለኝና እስከ አሁንም በእርሱ ያለኝ መታመን እንዲወድቅ ስላልፈቀደ፣ ይህን ከውስጠኛው ነፍሴ ለእግዚአብሔር ብቻ እሰጠዋለሁ። ነገር ግን በእግዚአብሔር መደገፌ ሌሎች ቅዱሳን ሊጠብቁት መብት የሌላቸው ለእኔ የተሰጠ ልዩ ስጦታ እንደ ሆነ ማንም እንዳያስብ፣ ወይም ይህ በእርሱ መደገፌ በጸሎትና በእምነት ገንዘብን ከማግኘት ጋር ብቻ የተያያዘ እንደ ሆነ እንዳይታሰብ እነዚህን አስተያየቶች መስጠት አስፈላጊ መስሎ ታየኝ። በእግዚአብሔር ጸጋ በእግዚአብሔር ያለኝ እምነት ወደ ነገር ሁሉ እንዲደርስ እመኛለሁ፤ የራሴን ሥጋዊና መንፈሳዊ ጉዳዮች ከሁሉ ታናሹን፣ የቤተሰቤንም ሥጋዊና መንፈሳዊ ጉዳዮች ከሁሉ ታናሹን፣ አብሬያቸው የምሠራቸውን ቅዱሳን፣ መላዋን ቤተ ክርስቲያን፣ ከመጽሐፍ ቅዱስ እውቀት ተቋሙ ሥጋዊና መንፈሳዊ ብልጽግና ጋር የተያያዘውን ሁሉና የመሳሰሉትን እንዲያካትት እመኛለሁ። ውድ አንባቢ ሆይ፣ ልደርስበት የምችለውንና ልደርስበት የሚገባኝን ያህል በእምነት (በሌላውማ ረገድ እንዴት ያንሳል!) የደረስሁ አይምሰልህ፤ ነገር ግን ስለ ሰጠኝ እምነት እግዚአብሔርን አመስግን፤ እንዲደግፈውና እንዲያሳድገውም ለምነው። በመጨረሻም እንደ ገና፣ ያንኑ እምነት ልታገኝ እንደማትችል፣ ይልቁንም እምነቱ እንደ እኔ ባለ ሁኔታ ላሉ ሰዎች ብቻ እንደ ሆነ እንድታስብ በማድረግ ሰይጣን አያታልልህ። እንደ መክፈቻ ያለ ነገር ሲጠፋብኝ ወደ እርሱ እንዲመራኝ ጌታን እለምናለሁ፤ ለጸሎቴም መልስ እጠብቃለሁ፤ ቀጠሮ የያዝሁት ሰው በተወሰነው ሰዓት ሳይመጣ ቀርቶ ይህ ሊያጉላላኝ ሲጀምር፣ ጌታ ወደ እኔ እንዲያፋጥነው እለምነዋለሁ፤ መልስም እጠብቃለሁ፤ የእግዚአብሔርን ቃል አንድ ክፍል ሳልረዳ ስቀር፣ በመንፈስ ቅዱሱ እንዲያስተምረኝ ልቤን ወደ ጌታ አነሣለሁ፤ የሚሆንበትን ጊዜና መንገድ ባልወስንም እንደምማር እጠብቃለሁ፤ በቃሉ ለማገልገል ስሄድ ከጌታ እርዳታን እሻለሁ፤ ተፈጥሮአዊ አቅመ ቢስነቴንና ፍጹም የማይገባኝ መሆኔን እያወቅሁ ይህን አገልግሎቱን ስጀምርም፣ እርዳታውን ስለምጠብቅና ስለ ውድ ልጁ ብሎ እንደሚረዳኝ ስለማምን፣ አልታወክም፣ ይልቁንም እበረታለሁ። በሌሎቹም ሥጋዊና መንፈሳዊ ጉዳዮቼ እንዲሁ ወደ ጌታ እጸልያለሁ፤ ለልመናዎቼም መልስ እጠብቃለሁ፤ ውድ አማኝ አንባቢ ሆይ፣ አንተስ እንዲሁ ልታደርግ አትችልምን? ኦ! እለምንሃለሁ፣ ሌሎቹ ውድ የእግዚአብሔር ልጆች ሊያገኙት የማይችሉትን ልዩ መብት ያገኘሁ ያልተለመድሁ አማኝ አድርገህ አትቍጠረኝ፤ የእኔንም የአሠራር መንገድ ለሌሎች አማኞች የማይሆን ነገር አድርገህ አትመልከተው። ብቻ ሞክረው! በፈተና ሰዓት ብቻ ጸንተህ ቁም፤ በእርሱ ብትታመን የእግዚአብሔርን እርዳታ ታያለህ። ነገር ግን በፈተና ሰዓት የጌታን መንገዶች መተው ብዙ ጊዜ ይታያል፤ በዚህም የእምነት ምግብ፣ ማለትም እምነታችን የሚያድግበት መንገድ፣ ይጠፋል። ይህም ወደሚከተለው አስፈላጊ ነጥብ ይመራኛል። እንዲህ ብለህ ትጠይቃለህ፦ እኔ እውነተኛ አማኝ እምነቴ እንዴት ሊጸና ይችላል? መልሱ ይህ ነው፦—

«አንደኛ፦— ‹በጎ ስጦታ ሁሉ ፍጹምም በረከት ሁሉ ከላይ ናቸው፥ መለወጥም በእርሱ ዘንድ ከሌለ በመዞርም የተደረገ ጥላ በእርሱ ዘንድ ከሌለ ከብርሃናት አባት ይወርዳሉ።› (ያዕቆብ 1:17)። የእምነት መጨመር በጎ ስጦታ እንደ መሆኑ ከእግዚአብሔር መምጣት አለበት፤ ስለዚህም ይህ በረከት ከእርሱ ሊለመን ይገባዋል።

«ሁለተኛ፦— ይሁን እንጂ የሚከተሉት መንገዶች ሊሠራባቸው ይገባል፦— 1ኛ፣ የእግዚአብሔርን ቃል በጥንቃቄ ማንበብና በእርሱ ላይ ማሰላሰል። የእግዚአብሔርን ቃል በማንበብ፣ በተለይም በእግዚአብሔር ቃል ላይ በማሰላሰል፣ አማኙ የእግዚአብሔርን ባሕርይና ጠባይ ይበልጥ እያወቀ ይሄዳል፤ በዚህም ከቅድስናውና ከፍትሑ በተጨማሪ ምን ያህል ደግ፣ አፍቃሪ፣ ቸር፣ መሐሪ፣ ኃያል፣ ጥበበኛና ታማኝ አካል እንደ ሆነ ይበልጥ ያያል፤ ስለዚህም በድህነት፣ በሥጋ ሕመም፣ በቤተሰቡ ውስጥ በሚደርስ ሞት፣ በአገልግሎቱ ችግር፣ የሥራ ቦታ ወይም ሥራ በማጣት ጊዜ፣ እርሱን ለመርዳት ባለው የእግዚአብሔር ችሎታ ላይ ያርፋል፤ እርሱ ሁሉን የሚችል ኃይልና ወሰን የሌለው ጥበብ እንዳለው ከቃሉ የተማረ ብቻ ሳይሆን፣ ሁሉን የሚችል ኃይሉና ወሰን የሌለው ጥበቡ ሕዝቡን በመርዳትና በማዳን በእውነት የተሠራባቸውን ምሳሌዎች በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ አንዱን ከሌላው ቀጥሎ አይቷልና፤ ደግሞም እርሱን ለመርዳት ባለው የእግዚአብሔር ፈቃደኝነት ላይ ያርፋል፤ እግዚአብሔር ምን ያህል ደግ፣ በጎ፣ መሐሪ፣ ቸርና ታማኝ አካል እንደ ሆነ ከቅዱሳት መጻሕፍት የተማረ ብቻ ሳይሆን፣ እንዲህ መሆኑን በብዙ ዓይነት ምሳሌዎች እንዴት እንዳረጋገጠ በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ አይቷልና። ይህንንም ማሰብ፣ እግዚአብሔር በጸሎትና በገዛ ቃሉ ላይ በማሰላሰል ለእኛ ከታወቀ፣ በአጠቃላይ ቢያንስ በተወሰነ መተማመን በእርሱ ላይ እንድንደገፍ ይመራናል፤ በዚህም የእግዚአብሔርን ቃል ማንበብ ከማሰላሰሉ ጋር እምነታችንን ለማጽናት አንድ ልዩ መንገድ ይሆናል። 2ኛ፣ የመንፈስ ጸጋ ሁሉ እንዲያድግ ቅን ልብንና በጎ ሕሊናን ለመጠበቅ መፈለጋችን፣ ስለዚህም ከእግዚአብሔር ሐሳብ ጋር የሚቃረኑትን ነገሮች እያወቅን ልማድ አድርገን አለማድረጋችን እጅግ አስፈላጊ እንደ ሆነ፣ እንዲሁ በእምነት ማደግንም በሚመለከት በተለይ እንዲሁ ነው። እታመንበታለሁ፣ እደገፍበታለሁ የምለውን የእርሱን ክብርና ምስጋና ለማጉደል እየፈለግሁ ልማድ አድርጌ እርሱን የማሳዝን ከሆንሁ፣ በማናቸውም ነገር ረገድ እግዚአብሔርን በእምነት መያዝን እንዴት ልቀጥል እችላለሁ? በደለኛ ሕሊና ካለኝና ይህን በደለኛ ሕሊና ለማስወገድ ሳልፈልግ ከእግዚአብሔር ሐሳብ ጋር የሚቃረኑትን ነገሮች ማድረጌን ከቀጠልሁ፣ በእግዚአብሔር ላይ ያለኝ መተማመን ሁሉ፣ በፈተና ሰዓትም በእርሱ ላይ መደገፌ ሁሉ ይጠፋል። በአንድ ነገር ረገድ ከበደለኛ ሕሊና የተነሣ በእግዚአብሔር መታመን ካልቻልሁ፣ በዚያ አለመታመን እምነቴ ይደክማል፤ እምነት በእያንዳንዱ አዲስ ፈተና በእግዚአብሔር በመታመንና በዚህም እርዳታ በማግኘት ይጨምራል፣ ወይም በእርሱ ባለመታመን ይቀንሳልና፤ ከዚያም በቀላሉና በቀጥታ ወደ እርሱ የመመልከት ኃይል እያነሰ እያነሰ ይሄዳል፤ በራስ የመደገፍ ልማድም ይወለዳል ወይም ይበረታታል። በእያንዳንዱ ጉዳይ ከእነዚህ አንዱ ወይም ሌላው ሁልጊዜ ይሆናል። ወይ በእግዚአብሔር እንታመናለን፣ በዚያን ጊዜም በራሳችንም፣ በባልንጀሮቻችንም፣ በሁኔታዎችም፣ በሌላ በማናቸውም ነገር አንታመንም፤ ወይም ከእነዚህ በአንዱ ወይም በብዙዎቹ በእርግጥ እንታመናለን፣ በዚያን ጊዜም በእግዚአብሔር ፈጽሞ አንታመንም። 3ኛ፣ እምነታችን እንዲጸና በእውነት የምንመኝ ከሆንን፣ እምነታችን ሊፈተንና በፈተናውም ሊጸና የሚችልበትን አጋጣሚ መሸሽ የለብንም። በተፈጥሮ ሁኔታችን ከእግዚአብሔር ጋር ብቻ መገናኘትን አንወድም። ከእግዚአብሔር በተፈጥሮ በመራቃችን ከእርሱና ከዘላለማዊ እውነታዎች እንሸሻለን። ይህም ዳግመኛ ከተወለድን በኋላ እንኳ በብዙም ይሁን በጥቂቱ ይጣበቅብናል። ስለዚህ ነው በብዙም ይሁን በጥቂቱ እንደ አማኞች እንኳ ከእግዚአብሔር ጋር ብቻ ከመቆም፣— በእርሱ ብቻ ከመደገፍ፣— ወደ እርሱ ብቻ ከመመልከት ያው መሸሽ ያለብን፦— ሆኖም እምነታችን እንዲጸና ከፈለግን ልንገኝበት የሚገባን ስፍራ ይኸው ነው። ከሥጋዬ፣ ከቤተሰቤ፣ ለጌታ ከማደርገው አገልግሎት፣ ከሥራዬና ከሌላውም ጋር በተያያዘ በእምነት የምፈተንበት ሁኔታ በበዛ ቍጥር፣ የእግዚአብሔርን እርዳታና ማዳን የማይበት አጋጣሚ ይበዛልኛል፤ የሚረዳኝና የሚያድነኝ እያንዳንዱ አዲስ ሁኔታም እምነቴን ወደ መጨመር ያደርሳል። ስለዚህም አማኙ እምነቱ ሊፈተን የሚችልባቸውን ሁኔታዎች፣ ስፍራዎችና አጋጣሚዎች መሸሽ የለበትም፤ ይልቁንም እርሱን ለመርዳትና ለማዳን ስለ እርሱ የተዘረጋውን የእግዚአብሔርን እጅ የሚያይባቸው፣ በዚህም እምነቱ የሚጸናባቸው አጋጣሚዎች አድርጎ በደስታ ሊቀበላቸው ይገባዋል። 4ኛ፣ እምነታችንን ለማጽናት የመጨረሻው አስፈላጊ ነጥብ፣ የእምነታችን ፈተና ሰዓት ሲመጣ የራሳችንን ማዳን ከማዘጋጀት ይልቅ እግዚአብሔር ስለ እኛ እንዲሠራ መፍቀዳችን ነው። እግዚአብሔር እምነትን በሰጠበት ሁሉ፣ ከሌሎች ምክንያቶች መካከል የተሰጠው እንዲፈተን ነው።

«አዎን፣ እምነታችን ምንም ያህል ደካማ ቢሆን እግዚአብሔር ይፈትነዋል፤ ይህም በዚህ ገደብ ብቻ ነው፦ በሁሉ መንገድ በገርነት፣ ቀስ በቀስና በትዕግሥት እንደሚመራ፣ እንዲሁ እምነታችንን በመፈተን ረገድም ያደርጋል። መጀመሪያ እምነታችን የሚፈተነው ከጊዜ በኋላ ሊፈተን ከሚችለው ጋር ሲነጻጸር እጅግ በጥቂቱ ነው፤ እግዚአብሔር ልንሸከመው እንድንችል ሊያስችለን ከሚወደው በላይ ፈጽሞ አይጭንብንምና። እንግዲህ የእምነት ፈተና በመጣ ጊዜ በተፈጥሮአችን በእግዚአብሔር ከመታመን ይልቅ በራሳችን፣ ወይም በወዳጆቻችን፣ ወይም በሁኔታዎች ለመታመን እናዘነብላለን።

«በቀላሉ ወደ እግዚአብሔር ተመልክተን እርዳታውን ከመጠበቅ ይልቅ በሆነ መንገድ የራሳችንን ማዳን ማዘጋጀትን እንመርጣለን። ነገር ግን የእግዚአብሔርን እርዳታ በትዕግሥት ካልጠበቅን፣ የራሳችንን ማዳን ካዘጋጀን፣ በሚቀጥለው የእምነታችን ፈተና እንደ ገና እንዲሁ ይሆናል፤ ራሳችንን ለማዳን እንደ ገና እናዘነብላለን፤ በዚህም በእያንዳንዱ እንዲህ ያለ አዲስ ሁኔታ እምነታችን ይቀንሳል፤ በተቃራኒው ግን የእግዚአብሔርን ማዳን ለማየት፣ ስለ እኛ የተዘረጋውን እጁን ለማየት በእርሱ ብቻ ታምነን ጸንተን ብንቆም፣ እምነታችን ይጨምር ነበር፤ በእምነታችን ፈተና ሰዓት የእግዚአብሔር እጅ ስለ እኛ በሚዘረጋበት በእያንዳንዱ አዲስ ሁኔታም እምነታችን ይበልጥ ይጨምር ነበር።

«እንግዲህ አማኙ እምነቱ እንዲጸና ቢወድ፣ በተለይ ለእግዚአብሔር ጊዜ መስጠት አለበት፤ እርሱ እምነቱን የሚፈትነው፣ ለልጁ መልካም በሆነበት ቅጽበት እርሱን ለመርዳትና ለማዳን ምን ያህል ፈቃደኛ እንደ ሆነ በመጨረሻ ሊያረጋግጥለት ነውና።»

በተቋሙ የመጀመሪያ ዓመታት ሙለርና አብረውት የሚሠሩት ብዙ ከባድ የእምነት ፈተናዎችን መታገሥ ነበረባቸው፤ ከእነዚህም አንዳንዶቹ ምሳሌዎች ይህን ያሳያሉ።

ሙለር ስለዚህ ዘመን ሲጽፍ እንዲህ ይላል፦

«ምንም እንኳ አሁን (ጁላይ 1845) ለሰባት ዓመታት ያህል ገንዘባችን እጅግ ተሟጥጦ በመቆየቱ፣ አልፎ አልፎ ካልሆነ በቀር ከ100 ለሚበልጡ ሰዎች ፍላጎት ለሦስት ቀን በአንድ ላይ የሚበቃ ገንዘብ በእጃችን ያልነበረ ቢሆንም፣ መንፈሴ የተፈተነው አንድ ጊዜ ብቻ ነው፤ ይህም በሴፕቴምበር 18 ቀን 1838 ነበር፤ በዚያን ጊዜ ጌታ ጸሎታችንን ያልተመለከተ ለመጀመሪያ ጊዜ መሰለ። ነገር ግን በዚያን ጊዜ እርዳታን በላከ ጊዜ፣ እንዲህ ዝቅ ያልነውም ሥራውን ስለ ተወ ሳይሆን ለእምነታችን ፈተና ብቻ እንደ ሆነ ባየሁ ጊዜ፣ ነፍሴ እጅግ ስለ ጸናችና ስለ ተበረታታች ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ጌታን እንድጠራጠር አልተፈቀደልኝም ብቻ ሳይሆን፣ እጅግ በከፋ ድህነት ውስጥ እንኳ ተስፋ ቆርጬ አላውቅም።»

የ12 ፓውንድ ስጦታ

«ኦገስት 20 ቀን [1838] — በ18ኛው ቀን የተቀበልሁት 5 ፓውንድ ለቤት አስተዳደር ተሰጥቶ ስለ ነበር ዛሬ እንደ ገና ባዶ እጄን ቀረሁ። ዓይኖቼ ግን ወደ ጌታ ነበሩ። በዚህ ሳምንት ከ20 ፓውንድ በላይ ባይሆን እንኳ ቢያንስ 13 ፓውንድ እንደ ገና እንደሚያስፈልገኝ አውቄ ዛሬ ጠዋት ራሴን ለጸሎት ሰጠሁ። ዛሬ ለጸሎት መልስ ሆኖ ከዚህ በፊት አይቻት ከማላውቃት በክሊፍተን ከምትኖር አንዲት ወይዘሮ 12 ፓውንድ ተቀበልሁ። የሚሰገድልህ ጌታ ሆይ፣ ይህ ለእኔ አዲስ ማበረታቻ እንዲሆን ስጠኝ!»

አስጨናቂ ወሳኝ ጊዜ

ሙለር ስለ እጅግ ጽኑ የፈተና ጊዜያት ስለ አንዱ እንዲህ ብሎ ጻፈ፦

«ሴፕቴምበር 10 ቀን [1838]፣ ሰኞ ጠዋት። ቅዳሜም ትናንትም ምንም ገንዘብ አልገባም ነበር። አሁን ከችግራችን የተነሣ አንዳንድ እርምጃዎችን መውሰድ አስፈላጊ መሰለኝ፤ ይኸውም፣ ወደ ወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ ሄጄ ወንድሞችንና እኅቶችን መሰብሰብ (ከወንድም ቲ—— በቀር ስለ ገንዘቡ ሁኔታ ተነግሯቸው አያውቅም ነበር)፣ ጉዳዩን ማስረዳት፣ ለጊዜው ምን ያህል ገንዘብ እንደሚያስፈልግ ማየት፣ በዚህ ሁሉ የእምነት ፈተና መካከል እግዚአብሔር እንደሚረዳ አሁንም እንደማምን መንገርና ከእነርሱ ጋር መጸለይ። በተለይም ደግሞ ልንከፍልበት የምንችለው አቅም ካለን በላይ ምንም ዕቃ መገዛት እንደሌለበት፣ ነገር ግን በተመጣጣኝ ምግብና በአስፈላጊ ልብስ ረገድ ለልጆቹ በምንም መንገድ ምንም ነገር እንዳይጎድል ልነግራቸው ልሄድ አሰብሁ፤ እንዲጎድላቸው ከማድረግ ወዲያውኑ ብሰናበታቸው እመርጣለሁና። ደግሞም ለሽያጭ ተብለው ተልከው የቀሩ ዕቃዎች እንዳሉ፣ ወይም ወደ ገንዘብ ልንለውጣቸው የምንችል በእውነት የማያስፈልጉ ዕቃዎች እንዳሉ ለማየት ልሄድ አሰብሁ። ነገሩ አሁን አስጨናቂ ወሳኝ ጊዜ ላይ እንደ ደረሰ ተሰማኝ። ከጠዋቱ ሦስት ሰዓት ተኩል ገደማ በጌዴዎን ቤተ ጸሎት ባለው ሣጥን ውስጥ አንድ ሰው ስሙን ሳይገልጽ ያስገባው ስድስት ፔንስ ገባ። ይህ ገንዘብ እግዚአብሔር እንደሚራራና ተጨማሪ እንደሚልክ መያዣ መሰለኝ። ከጠዋቱ አራት ሰዓት ገደማ፣ ልቤን እንደ ገና ካዋየሁት ከወንድም ክሬክ ዘንድ ከተመለስሁ በኋላ፣ እንደ ገና ስለ እርዳታ እየጸለይሁ ሳለሁ፣ አንዲት እኅት መጥታ ለወላጅ አልባ ሕፃናቱ ሁለት ሶቨሪን (የአንድ ፓውንድ የወርቅ ሳንቲም) ለባለቤቴ ሰጠች፤ ለመምጣት ልቧ እንደ ተነሣሣና መምጣቷንም ከመጠን በላይ እንዳዘገየች ተናገረች። ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ እርሷ ወዳለችበት ክፍል በገባሁ ጊዜ ሁለት ተጨማሪ ሶቨሪን ሰጠችኝ፤ ይህንንም ሁሉ ስለ ችግራችን ቅንጣት ታህል ሳታውቅ ነው። እንዲህ ጌታ በታላቅ ምሕረቱ እምነቴን እጅግ የሚያበረታታ ጥቂት እርዳታ ላከልን። ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ከጨቅሎች የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት ገንዘብ ተጠየቅሁ፤ ወደዚያም 2 ፓውንድ፣ ወደ ወንዶች የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት 1 ፓውንድ 0 ሽልንግ 6 ፔንስ፣ ወደ ሴቶች የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት ደግሞ 1 ፓውንድ ላክሁ።»

ውድ ማዳን

«ሴፕቴምበር 17 ቀን [1838] — ፈተናው አሁንም ቀጥሏል። እያንዳንዱ ቀን ሲመጣ ለእምነት እንኳ ይበልጥ እየከበደ ነው። በእርግጥ ጌታ ለእርዳታ እንዲህ ለረጅም ጊዜ እንድንጠራው በመፍቀዱ ጥበበኛ ዓላማ አለው። ነገር ግን መጠበቅ ብቻ ብንችል እግዚአብሔር እርዳታ እንደሚልክ እርግጠኛ ነኝ። ከሠራተኞቹ አንዱ ጥቂት ገንዘብ ገብቶለት ስለ ነበር ከዚያ 12 ሽልንግ 6 ፔንስ ሰጠ፤ ሌላዋ ሠራተኛ ደግሞ የቀራትን ገንዘብ ሁሉ፣ 11 ሽልንግ 8 ፔንስ ሰጠች፤ ይህም ከፊሉ የገባ፣ ከፊሉም በእጃችን ከነበረው 17 ሽልንግ 6 ፔንስ ጋር መከፈል ያለበትን እንድንከፍልና ስንቅ እንድንገዛ አስቻለን፤ በዚህም እስካሁን በምንም መንገድ ምንም ነገር አልጎደለም። ዛሬ ማታ ትላልቅ ገንዘቦች ለረጅም ጊዜ በመዘግየታቸው በመጠኑ ዝዬ ነበር፤ ነገር ግን ለመጽናናት ወደ ቅዱሳት መጻሕፍት እንድሄድ ተመርቼ፣ በመዝሙር 34 ነፍሴ እጅግ ታደሰች፣ እምነቴም እንደ ገና ጸና፤ ስለዚህም ከውድ የሥራ ባልደረቦቼ ጋር ለጸሎት ለመገናኘት በታላቅ ደስታ ሄድሁ። መዝሙሩን አነበብሁላቸው፤ በውስጡም ባሉት ውድ የተስፋ ቃሎች ልባቸውን ለማበረታታት ፈለግሁ።»

«ሴፕቴምበር 18 ቀን — ወንድም ቲ. በእጁ 25 ሽልንግ ነበረው፤ እኔም 3 ሽልንግ ነበረኝ። ይህ 1 ፓውንድ 8 ሽልንግ የሚያስፈልገውን ሥጋና እንጀራ፣ ለአንዱ ቤት ጥቂት ሻይ፣ ለሁሉም ደግሞ ወተት ለመግዛት አስቻለን፤ ከዚህ በላይ አያስፈልግም። እንዲህ ጌታ ለዛሬው ብቻ አላቀረበም፤ ለሁለት ቀን የሚሆን እንጀራ በእጃችን አለና። አሁን ግን ጫፍ ላይ ደርሰናል። ገንዘቡ አልቋል። ጥቂት ገንዘብ የነበራቸው ሠራተኞችም የቀራቸው እስካለ ድረስ ሰጥተዋል። እንግዲህ ጌታ እንዴት እንደ ረዳን ተመልከት! ከለንደን አካባቢ የመጣች አንዲት ወይዘሮ ከልጅዋ የተላከ ገንዘብ ያለበትን እሽግ ይዛ ከአራት አምስት ቀን በፊት ብሪስቶል ደርሳ ከወንዶች የወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤት አጠገብ ባለው ቤት አርፋ ነበር። ዛሬ ከሰዓት በኋላ እርሷ ራሷ 3 ፓውንድ 2 ሽልንግ 6 ፔንስ የሆነውን ገንዘብ በደግነት አመጣችልኝ። ልንተርፋቸው የምንችላቸውን ዕቃዎች ለመሸጥ እስክንቃረብ ድረስ እጅግ ዝቅ ብለን ነበር፤ ዛሬ ጠዋት ግን የሚቻል ከሆነ እንዲህ የማድረግን አስፈላጊነት እንዲያስቀርልን ጌታን ለምኜው ነበር። ገንዘቡ ለብዙ ቀናት ሳይሰጥ ለወላጅ አልባ ሕፃናት መኖሪያ ቤቶቹ እንዲህ ቅርብ ሆኖ መቆየቱ፣ ሊረዳን ከመጀመሪያው በእግዚአብሔር ልብ ውስጥ እንደ ነበረ ግልጽ ማስረጃ ነው፤ ነገር ግን በልጆቹ ጸሎት ደስ ስለሚለው እንዲህ ለረጅም ጊዜ እንድንጸልይ ፈቀደ፤ ደግሞም እምነታችንን ለመፈተንና መልሱን ይበልጥ ጣፋጭ ለማድረግ ነው። በእርግጥ ውድ ማዳን ነው። ገንዘቡን ከተቀበልሁ በኋላ ብቻዬን በሆንሁበት የመጀመሪያው ቅጽበት በታላቅ ድምፅ ወደ ውዳሴና ምስጋና ፈነዳሁ። ዛሬ ማታ ለጸሎትና ለምስጋና ከሥራ ባልደረቦቼ ጋር እንደ ገና ተገናኘሁ፤ ልባቸውም በእጅጉ ተጽናና። ይህ ገንዘብ ዛሬ ማታ ተከፋፈለ፤ ለነገም የሚያስፈልገውን ሁሉ በምቾት ያሟላል።»

---