የMary Slessor የሕይወት ታሪክ

ከልጅነቷ ጀምሮ በሽመና ማሽን ፊት የቆመች፣ ከዳንዲ ፋብሪካዎች የወጣች፣ ቀይ ጸጉር ያላት የጁት ሠራተኛ ነበረች፤ ቁመቷ አጭር፣ አነጋገሯም ግልጽ ነበር። በቪክቶሪያ ዘመን ሰዎች ዘንድ ስለ ሴት ሚስዮናዊት ከነበረው ምስል እጅግ የራቀች ነበረች። ያም ሆኖ ሜሪ ስሌሰር አርባ ዓመት ገደማ በካላባር ጫካዎች ውስጥ ኖረች፤ ኤፊክን በዚያ እንደ ተወለደች ሴት አቀላጥፋ መናገር ተማረች፤ ከሴት ትእዛዝ ተቀብለው በማያውቁ ወንዶች ላይ ዳኛ ሆና ተቀመጠች፤ ጎረቤቶቿ እንዲጥሏቸው የተማሩትን መንታ ሕፃናትም ሰብስባ አነሣች። ትልቅ መጽሐፍ ትታ አላለፈችም። ትታ ያለፈችው እስከ ሕይወቷ ፍጻሜ ደጋግማ የተናገረችውን ምስክርነት ነው፤ ይኸውም ሕይወቷ በሙሉ በጸሎት ተሸክሞ እንደ ተጓዘ የሚናገር ምስክርነት ነው።

ከባድ የሥልጠና ዘመን

በዲሴምበር 2 ቀን 1848 በአበርዲን ከተማ በድህነት ውስጥ ተወለደች። አባቷ ሮበርት ጫማ ሰፊ ነበር፤ ሆኖም በመጠጥ ምክንያት ሙያውን አጥቶ የሥራ ዘመኑን በፋብሪካ ተራ ሠራተኛነት ጨረሰ፤ ቤተሰቡን አጽንታ የያዘችው እናቷ ነበረች፤ ብዙም ሳይቆይ ደግሞ ልጆቹ። በ1859 ቤተሰቡ በዚያን ጊዜ የድሆችን ጉልበት እየዋጡ ወደ ነበሩት የዳንዲ የጁት ፋብሪካዎች ተዛወረ።

ሜሪ ገና በልጅነቷ ፋብሪካ ገባች። ከአሥራ አንድ ዓመቷ ጀምሮ «የግማሽ ቀን ሠራተኛ» ነበረች — የቀኑን ግማሽ በትምህርት ቤት፣ ግማሹን ደግሞ በሽመና ማሽን ፊት ታሳልፍ ነበር — በአሥራ አራት ዓመቷ ደግሞ ረጅሙን ፈረቃ የምትሠራ የሠለጠነች ሠራተኛ ሆነች፤ ከንጋቱ 12 ሰዓት እስከ ምሽቱ 12 ሰዓት፣ ለአሥር ዓመት ለሚጠጋ ጊዜ፣ ደመወዟን ለመመገብ ለምትረዳው ቤተሰብ እየሰጠች ሠራች። ይህ ልጅነት ከመሆን ይልቅ የጽናት ትምህርት ቤት ነበር። ደክማም ቢሆን መሥራትን፣ ባላት ነገር መብቃቃትን፣ በሸካራ ሰዎች መካከል ጸንታ መቆምን፣ ያገኘችውንም ሁሉ ጊዜ ሰርቃ ማንበብን ተማረች። ከዚህ አንዱም በከንቱ አልባከነም። በኋላ ሰዎች ክርክራቸውን በገጀራ በሚፈቱበት አገር ብቻዋን የምትጓዘው ሴት፣ አስቀድማ በስኮትላንድ ፋብሪካ ውስጥ ጠንካራና ታጋሽ ሆና ተቀርጻ ነበር።

በእነዚያ ዓመታት እምነቷ አደገ፤ ያደገውም በአንድ ሠራተኛ ቤተሰብ የፕሬስባይቴሪያን ሕይወት ተራ ነገሮች መካከል ነበር — ታስተምርበት በነበረው የሰንበት ትምህርት ቤት፣ በከተማዋ ድሆች በሚኖሩባቸው ጠባብ ሰፈሮች ውስጥ በሚካሄደው የሚስዮን አገልግሎት። ከዚያም በ1873 ዴቪድ ሊቪንግስተን በአፍሪካ ሞተ፤ ወሬውም እንደ አየር ለውጥ ስኮትላንድን አዳረሰ። ቀድሞውንም ልቧ ዕረፍት ያልነበረው ስሌሰር፣ የሚስዮን መስኩ ሲስባት የነበረው ስሜት በውስጧ ጸንቶ ጥሪ ሆነላት።

ወደ ካላባር የቀረበው ጥሪ

በ1876 ለተባበረችው የፕሬስባይቴሪያን ቤተ ክርስቲያን የውጭ አገር ሚስዮን ቦርድ ስታመለክት የሃያ ስምንት ዓመት ሴት ነበረች። በኤዲንበራ ለአጭር ጊዜ ሠለጠነች፤ በኦገስት 5 ቀን 1876 ደግሞ ወደ ካላባር በመርከብ ተጓዘች። ካላባር በዛሬዋ ናይጄሪያ ደቡብ ምሥራቅ ጠረፍ ላይ የምትገኝ፣ በአውሮፓውያን ዘንድ በትኩሳቷና በዓመፃዋ የሚያስፈራ ስም የነበራት ግዛት ነበረች።

ገና ከመጀመሪያው ከአብዛኞቹ የሚስዮን ባልደረቦቿ የለያትን ነገር አደረገች፤ ከሕዝቡ ጎን ሳይሆን በመካከላቸው ለመኖር ሄደች። ኤፊክን አቀላጥፋ እስክትናገር ድረስ፣ በቋንቋው መከራከር፣ መቀለድና ማዘን እስክትችል ድረስ ተማረች። የአካባቢውን ምግብ በላች፣ በባዶ እግሯ ተመላለሰች፣ ቤቷንም ከሚስዮኑ ቅጥር ግቢ ደኅንነት ይልቅ በመንደሮቹ ውስጥ አደረገች። ትሕትናን ለታይታ እየተወነች አልነበረም፤ በአጥር ማዶ ሆኖ የሚሰበክ ወንጌል ምን ጥቅም እንዳለው በቀላሉ ሊገባት አልቻለም። አብዛኞቹ ሚስዮናውያን ይጠብቁት የነበረውን ርቀት እርሷ አጠበበችው።

አሁን ሰማይ ከብሪታንያ ይልቅ ወደ እኔ ቀርቧል፤ ወደ ውስጠኛው አገር ብሄድም ስለ እኔ የሚጨነቅ ማንም የለም።

— ሜሪ ስሌሰር፣ እናቷና እኅቷ ከሞቱ በኋላ

እነዚህን ቃላት የተናገረችው በስኮትላንድ ደብዳቤዎቿን በጭንቀት ይጠባበቁ የነበሩትን የመጨረሻ ሰዎች — እናቷንና እኅቷን — በሞት ካጣች በኋላ ነበር። ለብዙ ሰዎች እንዲህ ያለው ሐዘን ወደ አገር ቤት ለመመለስ ምክንያት በሆነ ነበር። ለስሌሰር ግን የመጨረሻውን ገመድ ቈረጠው። የሚጨነቅላት ማንም ስላልቀረ፣ ሌላ ማንም ሊሄድ ወደማይፈልግበት ስፍራ ለመሄድ ነጻ ሆነች።

ኦኮዮንግ

በኦገስት 1888 ቀደም ሲል ሚስዮናውያን ወደ ተገደሉበትና የትኛውም የአውሮፓ ባለ ሥልጣን ወዳልደረሰበት ኦኮዮንግ ወደተባለው ግዛት ወደ ውስጥ ገፍታ ገባች። አብረዋት የሄዱት ጥቂት የማደጎ ልጆቿ ብቻ ነበሩ፤ ሌላ ምንም ማለት ይቻላል አልያዘችም። በዚያ ሰፍራ ለዓመታት ኖረች፤ ሕዝቡም የኦኮዮንግ ነጪቱ ንግሥት ብለው ይጠሯት ጀመር — ይህ መጠሪያ ያለችበት ሁኔታ ምን ያህል እንግዳ እንደ ነበረና እርሷም ያንን ቦታ ምን ያህል ሙሉ በሙሉ የራሷ እንዳደረገችው ብዙ ይናገራል።

በኦኮዮንግ ያገኘችውን ነገር ለመለወጥ ቆረጠች። ከሁሉ አስቸጋሪው መንታ ሕፃናትን የመግደል ልማድ ነበር። መንታዎች የተረገሙ፣ የክፉ መንፈስ ምልክት እንደ ሆኑ ይታመን ነበር፤ ሕፃናቱ በጫካ ይጣሉ ወይም ይገደሉ ነበር፤ እናታቸውም ትባረር ነበር። ስሌሰር ይህን ልትታገሠው አልቻለችም። የተጣሉትን ልጆች ፍለጋ ሄደች፣ ወደ ቤቷ ተሸክማ አመጣቻቸው፣ እንደ ራሷ ልጆችም አሳደገቻቸው — በዓመታት ውስጥ ብዙዎችን፤ ከእነርሱም መካከል ጄኒ ብላ የጠራቻት ሴት ልጅ ነበረች። ሌላ ማንም ሊነካቸው ባልፈለገ ልጆች ቤቷን ሞላች፤ በሕይወት፣ በጤናና በፍቅር በሁሉም ፊት በማኖሯቸው የጥንቱን እምነት አጥብቆ መያዝ አስቸጋሪ አደረገችው።

ልማዱን ብቻዋን አስወገደችው ማለት አፈ ታሪክ ይሆናል፤ መንታ ሕፃናትን መግደል የቀነሰው ቀስ በቀስ፣ በብዙ አሥርት ዓመታት ውስጥ፣ ከእርሷ በኋላ በብዙ እጆችና በብዙ ድካም ነው። እውነቱ ግን — ይህም በቂ ነው — ይህ ነው፦ በቆመችበት ስፍራ ተዋጋችው፣ ልትደርስባቸው የቻለቻቸውን ልጆች አዳነች፣ የራሷንም ቤተሰብ በልማዱ ላይ ዘወትር የሚመሰክር ሕያው ማስረጃ አደረገችው።

የተከሰሰው ሰው መርዛማ ባቄላ እንዲበላ ተደርጎ በሕይወት መትረፉ ንጹሕነቱን፣ መሞቱ ደግሞ በደለኛነቱን ያሳያል ተብሎ የሚታመንበትን የመርዝ ፍርድ ፈተናም ተቃወመች፤ ክርክርን በመግደል ይፈቱ የነበሩትን ሌሎች ጭካኔዎችም እንዲሁ። በሚጣሉ ወገኖች መካከል ራሷን ወርውራ ገባች፤ ራሷንም አስታራቂ ዳኛ አደረገች፤ ከሁሉ በላይ ደጋግመው የሚነገሩት ታሪኮችም የታጠቁ ሰዎችን ፊት ለፊት እንደ ገጠመችና ጦርነትን ለማስቆም በሁለት ሠራዊቶች መካከል እንደ ቆመች ይተርካሉ። እነዚህ ትዕይንቶች በከፊል በዙሪያዋ ያደገው የቪክቶሪያ ዘመን ተረት አካል ናቸው፤ ግልጹ መዝገብም ከአፈ ታሪኩ ይልቅ ጸጥ ያለ ነው፤ ከሥሩ ያለው እውነት ግን አጠራጣሪ አይደለም። ወታደርም ሆነ መሣሪያ የሌላት አንዲት ሴት፣ በብርቱ ድፍረትና ለረጅም ጊዜ ባተረፈችው አመኔታ፣ ለዚያ አገር ሰላም ሆነችለት።

በባዶ እግሯ የምትሄድ ዳኛ

የቅኝ ግዛቱ ባለ ሥልጣናት ይህን እያዩ ከዚያ በፊት ታይቶ የማያውቅ ነገር አደረጉ። በ1892 በኦኮዮንግ ምክትል ቆንስል አድርገው ሾሟት፤ የአገሬውን ፍርድ ቤትም በኃላፊነት ሰጧት — ይህ በዚያ ዘመን የትኛዋም ሴት ትይዘዋለች ተብሎ የማይጠበቅ፣ እውነተኛ ሕጋዊ ሥልጣን ያለው ቦታ ነበር። ክርክሮችን ትመራ፣ ፍርድ ትሰጥ ነበር፤ ቃሏም ይከበር ነበር። በኋላም በ1905 በኢኮት ኦቦንግ ተመሳሳይ የአገሬው ፍርድ ቤት ኃላፊነት ተቀበለች። በ1913 ለሥራዋ ዕውቅና የቅዱስ ዮሐንስ ማኅበር የክብር ተባባሪ አባል ሆነች።

ይህን ምስል ቆም ብሎ ማሰላሰል ተገቢ ነው፤ ቀድሞ የፋብሪካ ሠራተኛ የነበረች፣ በባዶ እግሯ የምትሄድ፣ አነጋገሯ ግልጽ የሆነ ሴት በአንድ ግዛት ሁሉ ጠብ ላይ ስትፈርድ፤ ፍርዷም የሚጸናው ሕዝቡ ለብዙ ዓመታት አይተው እንደሚያምኗት ስለ ወሰኑ ነበር። ከኋላዋ ሠራዊት አልነበረም፤ ሀብትም አልነበራትም። የነበራት የኤፊክ ቋንቋ፣ ድፍረት፣ እንዲሁም የራሷን ደኅንነት ከእነርሱ ደኅንነት አንድ ጊዜ እንኳ አስቀድማ የማታውቅ ሴት እንደ መሆኗ ለረጅም ጊዜ ያተረፈችው አመኔታ ነበር።

የተመለሰ ጸሎት ረጅም መዝገብ

በዚህ ሁሉ ውስጥ ብዙ ጊዜ ክፉኛ ትታመም ነበር። ወባ እየመጣ እየሄደ ደግሞም እየተመለሰ ያሠቃያት ነበር፤ ብዙ ጊዜ ብቻዋን ነበረች፤ ብዙ ጊዜም ሰውነቷ ሊሸከመው ከሚችለው በላይ ትደክም ነበር። በዚህ ሁሉ ውስጥ ግን የሕይወት ታሪኳን የጻፈው ሰው የታሪኳ ማዕከል ያደረገውን ልማድ አጥብቃ ያዘች። ስለ ሁሉም ነገር ትጸልይ ነበር — ስለ ጤናዋ፣ ስለ ውሳኔዎቿ፣ ስለምትገባባቸው አደጋዎች፣ ምንም በሌለበት ጊዜ መገኘት ስለ ነበረበት ምግብ — ጸሎቷም እንደሚመለስ በግልጽና እስከ መጨረሻው ታምን ነበር።

ሕይወቴ በየቀኑና በየሰዓቱ የተመለሰ ጸሎት አንድ ረጅም መዝገብ ነው። ለሥጋዊ ጤንነት፣ አእምሮ ከአቅም በላይ ሲደክም፣ በሚያስደንቅ ሁኔታ ለተሰጠ መመሪያ፣ ለተከለከሉ ስሕተቶችና አደጋዎች፣ ወንጌልን የሚቃወም ጠላትነት ስለ መሸነፉ፣ በሚያስፈልግበት ትክክለኛ ሰዓት ለቀረበ ምግብ፣ ሕይወትንና ደካማ አገልግሎቴን ለሚያካትቱ ነገሮች ሁሉ፣ እግዚአብሔር ጸሎትን እንደሚመልስ እንደማምን በሙሉ ልብና ብዙ ጊዜም በመደነቅ በተሞላ ፍርሃት መመስከር እችላለሁ።

— ሜሪ ስሌሰር

የሕዝቦች ሁሉ እናት

በጃንዋሪ 13 ቀን 1915 በኢቱ አቅራቢያ በምትገኘው ኡሴ፣ ዕድሜ ልኳን ሲያሳድዳት በነበረው ትኩሳት ሞተች። ዕድሜዋ ስድሳ ስድስት ነበር። የቅኝ ግዛቱ መንግሥት መንግሥታዊ የቀብር ሥነ ሥርዓት አደረገላት፤ በካላባርም በስኮትላንድም በአንድነት ለቅሶ ተቀመጠላት። አብራቸው በኖረችና በሠራችላቸው ሕዝብ መካከል ኤካ ክፑክፑሩ ኦዎ — «የሕዝቦች ሁሉ እናት» — ተብላ ትጠራ ነበር፤ ይህን ስም ያገኘችው አንድ በአንድ ባዳነቻቸው ልጆችና አንድ በአንድ ባበረደቻቸው ጠቦች ነበር። በገዛ አገሯም መታሰቢያዋ እርሷን ባፈራው ሕዝብ ተራ ክብሮች ተጠብቆ ቆየ፤ ለብዙ ዓመታት ፊቷ በክላይድስዴል ባንክ የአሥር ፓውንድ የገንዘብ ኖት ላይ ይታይ ነበር።

ዝነኛ መጽሐፍ አልጻፈችም፤ ማኅበርም አልመሠረተችም። ትታልን ያለፈችው ነገር በቀላሉ ለመግለጽ የሚያስቸግር፣ ነገር ግን ይበልጥ የሚጠቅም ነው። እርሷ እግዚአብሔር ታላቁን ሥራውን ፈጽሞ ባልተጠበቁ መሣሪያዎች እንደሚሠራ ማስረጃ ናት — ከዳንዲ ፋብሪካ የወጣች ድሃ ልጅ፣ ከድፍረት፣ ከአንድ ቋንቋና ከጸሎት ልማድ በቀር ምንም ያልተሰጣት፣ የአንድን አገር ገጽታ ልትለውጥ እንደምትችል። ምስክርነቷንም ራሱ ትታልናለች፤ እውነት መሆኑን ለማወቅ በቂ ምክንያት ያላት ሴት ያለ ምንም ጌጥ ያቀረበችው ምስክርነት ነው፦ ከሽመና ማሽን እስከ ጫካ ድረስ የዘለቀ ሕይወት ሁሉ የተመለሰ ጸሎት አንድ ረጅም መዝገብ ሊሆን ይችላል።