የJ. C. Ryle የሕይወት ታሪክ

ጆን ቻርልስ ራይል በሜይ 10 ቀን 1816 በቼሻየር አውራጃ በምትገኘው በማክልስፊልድ ከተማ፣ በሀብትና በትልቅ ተስፋ መካከል ተወለደ። አባቱ የግል ባንክ ባለቤትና የፓርላማ አባል ነበር፤ ከኢንዱስትሪ አብዮቱ የሐር ፋብሪካዎች የተገኘው የቤተሰቡ ሀብትም ራይሎችን ከአውራጃው ቀዳሚ ቤተሰቦች አንዱ አድርጓቸው ነበር። ልጁ ምድራዊ ጥቅም ሁሉ ተሟልቶለት አደገ፤ ርስት፣ የታወቀ ስም፣ እንዲሁም አንድ ቀን ከእንግሊዝ ታላላቅ ሰዎች ተርታ ቦታውን እንደሚይዝ የሚገመት የጸና ተስፋ ነበረው። በኢተን ትምህርት ቤት ከተማረ በኋላ ወደ ኦክስፎርዱ ክራይስት ቸርች ኮሌጅ ገባ፤ በዚያም ምሁር የመሆኑን ያህል ስፖርተኛም ነበር — የክሪኬት ቡድኑን በአምበልነት መራ፤ በሎርድስ ሜዳ በተካሄደው የዩኒቨርሲቲዎች ግጥሚያ አሥር ተጫዋቾችን አስወጣ — ይህን ሁሉ ደግሞ በ1837 በክላሲክስ ትምህርት በአንደኛ ማዕረግ በተገኘ ዲግሪ ዘውድ ደፋበት። የኮሌጅ ፌሎውነት ቀረበለት። የፓርላማ ወንበርም የጊዜ ጉዳይ ብቻ ይመስል ነበር።

ከዚያ በኋላ ግን የሕይወቱን አቅጣጫ ሁሉ የለወጡ ሁለት ነገሮች ተከሰቱ።

ጸጋና ውድቀት

የመጀመሪያው መለወጡ ነበር። ራሱ ሊወስነው እስከቻለው ድረስ ይህ የሆነው በ1837፣ በኦክስፎርድ ቆይታው አጋማሽ ላይና በጽኑ ሕመም በተያዘበት ወቅት ነበር። በኋለኛው ዕድሜው የሚተርከው ታሪክ በአንዲት እሑድ ላይ ያተኩራል። ሳያስበው ወደ አንድ የሰበካ ቤተ ክርስቲያን ገባ፤ በዚያም ሁለተኛው ንባብ ከኤፌሶን መልእክት ምዕራፍ ሁለት እየተነበበ ነበር። አንባቢው — ራይል ስሙን ፈጽሞ ያላወቀው፣ ቤተ ክርስቲያኒቱንም ከጊዜ በኋላ መጥቀስ ያልቻለው እንግዳ ሰው — ስምንተኛው ቁጥር ላይ ሲደርስ ሆን ብሎ በአጽንኦት እያቋረጠ ቀስ ብሎ አነበበው፦ «ጸጋው — በእምነት — አድኖአችኋልና፤ — ይህም የእግዚአብሔር ስጦታ ነው እንጂ ከእናንተ አይደለም።» ቃሉ ልቡ ውስጥ ገባ፤ በዚያም ጸና። ራይል ቤተ ክርስቲያኒቱንም፣ ሰውየውንም፣ ከማንኛውም ስብከት አንዲት ቃልም እንደማያስታውስ ይናገር ነበር — የሚያስታውሰው ያን ቁጥር ብቻ ነው፤ ተቆራርጦ፣ አንዱ ሐረግ ከሌላው ተከትሎ በልቡ ላይ የታተመውን ቃል። ይህ በአንድ አስደናቂ ጠዋት የሆነ ይሁን፣ ወይም ጥንቃቄ የተሞላባቸው የሕይወት ታሪክ ጸሐፊዎቹ እንደሚገምቱት በንባብና በምክር በተሞላው በዚያ ዓመት ሁሉ የተሠራ ሥራ ይሁን፣ ቃሉና እውነቱ ያው ነበሩ፤ መዳን ስጦታ ነው፤ እርሱም ተቀብሎታል። በቀረው ረጅም ዕድሜው ሁሉ ከዚያ ጸጋ ፈቀቅ አላለም።

ሁለተኛው ነገር ውድቀት ነበር። በ1841 የአባቱ ባንክ ምንም ማስጠንቀቂያ ሳይሰጥ ክፉኛ ወደቀ፤ የቤተሰቡም ሀብት በአንድ ቀን ጠራርጎ ጠፋ። ራይል የዚያን ቀን ትዝታ ፈጽሞ አላለዘበውም። «በአንድ የበጋ ጠዋት እንደተለመደው ዓለም ሁሉ በፊታችን ተዘርግቶ ተነሣን፤» ሲል ጻፈ፤ «በዚያው ሌሊት ግን ፈጽሞና ሙሉ በሙሉ ከስረን ተኛን።» ይህን የሕይወቱ እጅግ ጨለማ ምዕራፍ ብሎ ጠራው። ርስቱ፣ ሀብቱ፣ የተጠበቀው የፖለቲካ ሥራ — ሁሉም ጠፋ፤ ለማዘዝ ያደገ ወጣትም ከአንዲት በቀር በሮች ሁሉ ተዘግተውበት አገኘ። በዚያው ዓመት ተሾመ፤ ይህንንም በሚያስገርም ቅንነት ተናገረ፦ «ቄስ የሆንሁት ይህን ከማድረግ በቀር ምርጫ እንደሌለኝ ስለተሰማኝ፣ ሌላም የሕይወት መንገድ ተከፍቶልኝ ስላላየሁ ነው።»

የሁሉ ነገር ፍጻሜ የመሰለው ጥፋት እርሱን የሠራው መሆኑ የታሪኩ ጸጥ ያለ አስገራሚ ገጽታ ነው። ባንኩ ጸንቶ ቢቆም ኖሮ፣ እንግሊዝ አንድ ተጨማሪ ባለጸጋ ፖለቲከኛ ባገኘች፣ ካፈራቻቸው የወንጌል ሰባኪዎች ሁሉ እጅግ ግልጽ ከሆኑት አንዱን ግን ባጣች ነበር።

የአንድ የገጠር ካህን ግልጽ ቃላት

የተሾመው ሰው ወደ ካቴድራል ሳይሆን ወደ ስውርነት ሄደ — መጀመሪያ በሃምፕሻየር በምትገኘው በኤክስበሪ ረዳት ካህን ሆነ፤ ከዚያም የዊንቸስተሩ የቅዱስ ቶማስ ቤተ ክርስቲያን ካህን፣ ቀጥሎም የሄልሚንግሃም፣ በመጨረሻም በገጠራማው ሳፎክ በምትገኘው በስትራድብሩክ ለሃያ ዓመታት ያህል ካህን ሆኖ አገለገለ። እነዚህ ዓመታት የገጠር ድካም ብቻ ሳይሆኑ የግል ሐዘንም ዓመታት ነበሩ። አገባ፤ ሚስቱ ሞተችበት፤ ደግሞ አገባ፤ ዳግመኛም ሚስቱ ሞተችበት፤ ሦስተኛ ሚስቱ ሄንሪዬታም በ1889 እስከ ሞተችበት ጊዜ ድረስ ለዓመታት ያስታመማት የረጅም ጊዜ ሕመምተኛ ነበረች። ስለ መከራ ውስጥ መጽናናት እንዲህ በግልጽ የጻፈው ሰው ይህን ለመናገር መብቱን በዋጋ አግኝቶታል፤ ሀብቱን አጥቷል፣ ሚስቶቹን ቀብሯል፣ ታላቁ ዓለም ያላስተማረውንም በአንዲት የመንደር ካህን ቤት ተምሯል። በእነዚያ የገጠር ሰበካዎችም ከእርሱ በኋላ ጸንቶ የሚኖረውን ስጦታ አገኘ፤ ተራ ሰዎች ሊስቱት በማይችሉት ቃል ሊያነጋግራቸው ይችል ነበር። ግልጽ የወንጌል በራሪ ጽሑፎችን ለመጻፍ ራሱን ሰጠ — አጫጭር፣ ቀጥተኛ፣ ያላጌጡ፣ ለመሬት ከበርቴው የሚሆኑትን ያህል ለእርሻ ሠራተኛውና ለሱቅ ባለቤቱም የታሰቡ — እነርሱም በሚሊዮኖች ተሠራጩ፤ ከአሥራ ሁለት በሚበልጡ ቋንቋዎች ተተረጎሙ፤ በኤፌሶን 2 ያገኘውንም ያንኑ ግልጽ መልእክት ተሸከሙ። በቀላሉ የተነገረ እውነት ጥልቀት የጎደለው እውነት እንዳልሆነ፣ በቤተ ክርስቲያን ኋላ የተቀመጠው የጉልበት ሠራተኛም ከፊተኛው ወንበር ላይ እንደ ተቀመጠው ጨዋ ሰው ሊረዳ እንደሚገባው ተምሮ ነበር። ለቤተሰብ ንባብ የጻፈው በወንጌሎች ላይ የማብራሪያ ሐሳቦች የተሰኘው መጽሐፉ በራሪ ጽሑፎቹ ለሕዝቡ ያደረጉትን ለቤተሰብና ለምድጃ ዙሪያ አደረገ፤ የመጽሐፍ ቅዱስን ግልጽ ትርጉም፣ ቁጥር በቁጥር፣ ማንበብ ለሚችል ሁሉ በግልጽ አቀረበ።

በሃይማኖት ውስጥ ላለ ድብዝዝነት ትዕግሥት አልነበረውም፤ ሰው በተከበረ ኑሮ ብቻ ተንሳፍፎ ወደ መንግሥተ ሰማያት ሊገባ ይችላል ለሚለው ሐሳብም እንዲሁ። እጅግ የታወቀው በራሪ ጽሑፉ አንባቢውን አንዲት ጥልቅ ጥያቄ ጠይቆ አይለቀውም — ትጸልያለህን? — ምክንያቱም ከእግዚአብሔር በቀር ማንም ሰው ሲጠብቀው ሊያየው የማይችለው የግል ጸሎት የሕያው እምነት እጅግ እውነተኛ መፈተኛ እንደ ሆነ እርግጠኛ ነበር።

በጸሎት መትጋት የላቀ ቅድስና ምሥጢር ነው።

— ጄ. ሲ. ራይል

አንባቢዎቹም ሳይዘጋጁ በደብዛዛ የመንግሥተ ሰማያት ተስፋ እንዲያርፉ አልፈቀደላቸውም። ቅድስናን የይቅርታ አስፈላጊ ተጓዳኝ አድርጎ ሰበከ — የመዳን መሠረት ሳይሆን ፍሬውና ማስረጃው አድርጎ — ይህንንም ማንም ሊሳሳተው በማይችል ቃል ገለጸው።

ከሞት በኋላ በክብር ቅዱሳን እንሆን ዘንድ ከሆነ፣ ከመሞታችን በፊት ቅዱሳን መሆን ይገባናል።

— ጄ. ሲ. ራይል፣ ቅድስና

የሊቨርፑል ጳጳስ

በ1880፣ በስድሳ አራት ዓመቱ — አብዛኞቹ ሰዎች ስለ ዕረፍት በሚያስቡበት ዕድሜ — ራይል በጠቅላይ ሚኒስትሩ በቤንጃሚን ዲዝሬይሊ አቅራቢነት አዲስ ለተቋቋመው የሊቨርፑል ሀገረ ስብከት የመጀመሪያው ጳጳስ ሆኖ ተሾመ። አስቸጋሪ የሥራ መስክ ነበር፤ ከአንድ ሚሊዮን የሚበልጡ ነፍሳት የሚኖሩበት፣ ወጣትንም ሰው ተስፋ ሊያስቆርጥ በሚችል መጠን ደሳሳ መንደሮችና ድህነት የሞሉበት ታላቅ የኢንዱስትሪ ከተማ። ራይል ለሃያ ዓመታት ራሱን ሙሉ በሙሉ ሰጠው። ገና ከጅምሩ ጠባዩን የሚገልጥ ውሳኔ አደረገ፤ ለታላቅ ካቴድራል ገንዘብ ከማፍሰስ ይልቅ አስቀድሞ ካህናቱ በአግባቡ እንዲከፈላቸውና የጡረታ አበል እንዲያገኙ፣ የሠራተኛው ሕዝብ ሰፈሮችም እንዲደረስባቸው አደረገ። ለደከሙ ካህናቱ የጡረታ ፈንድ አቋቋመ፤ ሥርዓተ ልብስ የለበሰ ረዳት ካህን ፈጽሞ ሊገባባቸው ወደማይችል ስፍራዎች ሊሄዱ የሚችሉ የመጽሐፍ ቅዱስ አንባቢ ምእመናንን ቁጥር አበዛ፤ የተከበረችው ቤተ ክርስቲያን በረሳቻቸው ሰፈሮችም በብዙ የሚቆጠሩ አዳዲስ አብያተ ክርስቲያናትና የወንጌል አዳራሾች እንዲሠሩ አጥብቆ ገፋ። በሳፎክ መንደር የሰበከው ግልጽ ወንጌል ወደ ወደብ ከተማዋ ጠባብ ግቢዎችና መንገዶች ተወሰደ። በዚህ ሁሉ ውስጥ ፋሽንም ሆነ ነቀፌታ ሳያናውጠው ያንኑ ግልጽ በራሪ ጽሑፍ ማፍለቁን ቀጠለ፤ አሁን ቆብ የደፋ፣ ማዕረግ ያለው ታላቅና አከራካሪ ሰው ቢሆንም፣ ከስሮ የነበረው ወጣት ረዳት ካህን የሆነውን ያንኑ ሆኖ እስከ መጨረሻው ቆየ — የድሮው ትምህርት ቤት ወንጌላዊ፣ ፋሽን የማይከተል፣ የማይናወጥና ግልጽ።

በ1900 መጀመሪያ፣ በሰማንያ አራተኛ ዓመቱ፣ በመጨረሻ ደክሞ ከሥልጣኑ ተነሣ፤ በጥቂት ወራትም ውስጥ ሞተ። በመቃብሩ ድንጋይ ላይ ከስድሳ ዓመታት በፊት ያስቆመውን ቁጥር ቀረጹ፤ ሥነ መለኮቱ ሁሉና ታሪኩ ሁሉ በአንዲት መስመር፦ ጸጋው በእምነት አድኖአችኋልና።

የአንድ ግልጽ ሰው ቅርስ

ራይል እንደ ሰበከ ጻፈ፤ እንዳመነም ሰበከ — ጥልቅ እውነቶች በቀላል ቃላት እጅግ በተሻለ እንደሚገለጡ፣ ገበሬ ሊረዳው የማይችለው ወንጌልም ለገበሬው ብዙም እንደማይጠቅመው። ከሞተ ከመቶ ዓመት በላይ በኋላ በራሪ ጽሑፎቹ አሁንም እየታተሙ፣ አሁንም የቀድሞ ሥራቸውን እየሠሩ፣ የቀድሞ ጥያቄዎቻቸውን ለአዲስ አንባቢዎች እያቀረቡ ናቸው። ፈጽሞ ሰውን አላስደነቀም፤ ሊያስደንቅም አላሰበም። ዓላማው እንዲገባው ብቻ ነበር፤ ወንዶችንና ሴቶችን ስሟን ሊያስታውሳት በማይችላት ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በአንድ ወቅት ሐረግ በሐረግ ወደ ተነበበለት ወደዚያው ጸጋ መላክ። አገልግሎቱ ሁሉ በመቃብሩ ላይ ባለው ቁጥር ላይ የተሰጠ ሰፊ ማብራሪያ ነበር፤ የምንድነው በሀብታችን ወይም በሥራችን ወይም በፈቃዳችን ሳይሆን በነጻ፣ በጸጋ፣ በእምነት እንደ ሆነ — ይህም የእግዚአብሔር ስጦታ ነው።