Chương 9 · 33 phút đọc · 42 phút nghe
Bước đi: Đấng Christ sống qua chúng ta
Chữ “Vậy” của thư Ê-phê-sô
Sau ba chương công bố những gì Đức Chúa Trời đã làm, Phao-lô quay sang nếp sống của người tin: “Vậy, tôi là kẻ tù trong Chúa, khuyên anh em phải ăn ở một cách xứng đáng với chức phận mà Chúa đã gọi anh em” (Ê-phê-sô 4:1).
Watchman Nee xây dựng phần thứ hai của Ngồi, Bước Đi, Đứng Vững quanh chính chữ này: bước đi. Cơ Đốc nhân đã học được cách an nghỉ trong Đấng Christ không đứng yên một chỗ. Ân điển tạo nên một lối sống.
Chữ “vậy” hết sức quan trọng. Đạo đức Cơ Đốc không phải là những luật lệ lơ lửng, áp đặt lên những người xa lạ. Đó là nét giống gia đình được mong đợi nơi những ai đã được đem vào nhà của Đức Chúa Trời. Phao-lô không nói: Hãy bước đi cho xứng đáng để anh em được gọi. Ông nói: Hãy bước đi cho xứng đáng với sự kêu gọi anh em đã nhận rồi.
Nee xem đây là phương thuốc chữa cả chủ nghĩa duy luật lẫn sự cẩu thả. Chủ nghĩa duy luật cắt sự vâng phục ra khỏi ân điển và biến nếp sống thành chiếc thang leo lên sự chấp nhận. Sự cẩu thả cắt ân điển ra khỏi sự vâng phục và coi sự chấp nhận như giấy phép để cứ giữ nguyên như cũ. Thư Ê-phê-sô khước từ cả hai.
“vì chúng ta là việc Ngài làm ra, đã được dựng nên trong Đức Chúa Jêsus Christ để làm việc lành” (Ê-phê-sô 2:10). Việc làm không tạo ra cuộc tạo dựng mới; chính cuộc tạo dựng mới sinh ra việc làm.
Vì thế, bước đi của Cơ Đốc nhân trở thành sự bày tỏ hữu hình của một vị thế vô hình.
Khiêm Nhường, Mềm Mại, Nhịn Nhục
Điều đầu tiên Phao-lô mô tả về một bước đi xứng đáng không phải là tài năng xuất chúng, lòng can đảm, sự tinh tế về giáo lý hay quyền năng siêu nhiên. Đó là “phải khiêm nhường đến điều, mềm mại đến điều, phải nhịn nhục, lấy lòng thương yêu mà chìu nhau” (Ê-phê-sô 4:2).
Đời sống thuộc linh của Nee đôi khi được nhớ đến qua những khái niệm cao siêu—sự sống phục sinh, uy quyền thuộc linh, người đắc thắng, vị thế trên trời. Nhưng Tân Ước thử nghiệm mọi ngôn từ cao vời bằng sự khiêm nhường bình thường.
Khiêm nhường là khước từ nhu cầu phải hơn người. Mềm mại là sức mạnh đặt dưới sự cai trị của Đức Chúa Trời. Nhịn nhục là cho người khác thời gian. Chịu đựng nhau là chừa chỗ cho công việc ân điển còn dang dở trong người khác.
Những phẩm chất này thiết yếu vì Hội Thánh gồm những tội nhân được cứu chuộc đang được biến đổi. Bất cứ giáo hội học nào đòi hỏi mọi người phải dễ sống chung trước khi có thể hiệp một sẽ không bao giờ sinh ra được một Hội Thánh.
Phao-lô nói tín hữu phải siêng năng “dùng dây hòa bình mà giữ gìn sự hiệp một của Thánh Linh” (Ê-phê-sô 4:3). Họ không tạo ra sự hiệp một; Đức Thánh Linh đã tạo nên một Thân Thể. Nhiệm vụ của họ là gìn giữ nó.
Khải tượng chống hệ phái của Nee rút nhiều từ sự thật này. Thế nhưng thư Ê-phê-sô đặt việc gìn giữ sự hiệp một trong bối cảnh của sự khiêm nhường, kiên nhẫn và yêu thương. Một giáo hội học đúng đắn mà thiếu các đức tính này là tự mâu thuẫn.
Một người có thể say sưa biện luận cho một Thân Thể duy nhất trong khi đối xử khinh miệt với các Cơ Đốc nhân khác. Làm như vậy, người ấy dùng hành vi để chối bỏ chính giáo lý mà mình bênh vực bằng lời nói.
Một Thân Thể, Một Thánh Linh, Một Chúa
“Chỉ có một thân thể, một Thánh Linh ... chỉ có một Chúa, một đức tin, một phép báp-têm; chỉ có một Đức Chúa Trời và một Cha của mọi người” (Ê-phê-sô 4:4-6).
Nee coi sự hiệp một này là khách quan. Cơ Đốc nhân không trở nên một nhờ gia nhập cùng một tổ chức; họ là một vì cùng có chung một Đấng Christ và một Đức Thánh Linh.
Lẽ thật này có những hệ quả triệt để. Một tín hữu thuộc hệ phái khác, nếu thật sự thuộc về Đấng Christ, thì về mặt thuộc linh gần gũi với chúng ta hơn một người không tin dù cùng quốc tịch, cùng quan điểm chính trị, cùng trình độ học vấn hay cùng nền văn hóa. Đấng Christ tạo nên một mối thân tình sâu xa hơn.
Nee muốn sinh hoạt hội thánh thừa nhận sự thật ấy. Ông chống lại những danh xưng chia rẽ tín hữu theo người sáng lập hay theo các giáo lý thứ yếu. Khải tượng của ông vang vọng lời cầu nguyện của Chúa Giê-xu “để cho ai nấy hiệp làm một” (Giăng 17:21).
Nhưng hiệp một không đồng nghĩa với thờ ơ về giáo lý. Tân Ước cũng truyền cho Hội Thánh phải canh giữ Phúc Âm, khước từ sự dạy dỗ sai lạc về Đấng Christ và thi hành kỷ luật. “Một đức tin” có nội dung.
Thách thức là phân biệt những điều cốt yếu định hình sự thông công Cơ Đốc với những xác tín thứ yếu mà tín hữu có thể khác nhau. Nee đôi khi vạch ranh giới ấy khác với các Cơ Đốc nhân khác, nhất là về phép báp-têm, lập trường hội thánh địa phương và Tiệc Thánh. Chính lịch sử phong trào của ông cho thấy nhiệm vụ ấy khó khăn biết bao.
Nguyên tắc bền vững là: sự thông công phải bắt đầu từ điều Đức Chúa Trời đã làm khi khiến các tín hữu nên một, chứ không phải từ khả năng của chúng ta trong việc dựng nên một thể chế đủ lớn để chứa họ.
Ân Tứ Được Ban Cho Thân Thể
Phao-lô chuyển từ sự hiệp một sang sự đa dạng: “Nhưng, đã ban ân điển cho mỗi một người trong chúng ta theo lượng sự ban cho của Đấng Christ” (Ê-phê-sô 4:7).
Một Thân Thể không có nghĩa là đồng phục. Đấng Christ phân phát các ân tứ.
Nee nhấn mạnh mạnh mẽ việc mọi chi thể đều hoạt động. Không phải các người lãnh đạo hợp thành Thân Thể còn các Cơ Đốc nhân bình thường chỉ đến dự. Mỗi chi thể đều có chỗ đứng trong đời sống và sự phục vụ của Hội Thánh.
Thư Ê-phê-sô kể ra các sứ đồ, tiên tri, người giảng Tin Lành, mục sư và giáo sư, được ban cho “để các thánh đồ được trọn vẹn về công việc của chức dịch và sự gây dựng thân thể Đấng Christ” (Ê-phê-sô 4:12).
Cách chấm câu và giải nghĩa câu này vẫn còn được bàn cãi, nhưng hướng đi chung thì rõ ràng: những người lãnh đạo có ân tứ trang bị cho các thánh đồ, và Thân Thể được xây dựng khi các chi thể hoạt động.
Các hội chúng của Nee cố gắng thể hiện điều này qua những buổi nhóm mà mọi người cùng tham gia và qua chức vụ của tín hữu bình thường. Nguyên tắc ấy vẫn còn giá trị ngay cả trong những hội thánh có các buổi thờ phượng được tổ chức chặt chẽ hơn. Câu hỏi là: tín hữu có đang được trang bị để phục vụ bên ngoài bục giảng hay không?
Một hội thánh có thể có những bài giảng xuất sắc mà vẫn non nớt, nếu các chi thể không bao giờ học cầu nguyện với người đau khổ, giải thích Phúc Âm, môn đồ hóa những tín hữu trẻ hơn, hòa giải xung đột, sử dụng ân tứ thuộc linh và phục vụ người lân cận.
Mục tiêu là “nên bậc thành nhân, được tầm thước vóc giạc trọn vẹn của Đấng Christ” (Ê-phê-sô 4:13). Sự trưởng thành thuộc linh được đo bằng sự giống Đấng Christ, chứ không bằng sự tinh vi của thể chế.
Không Còn Là Trẻ Con
Phao-lô muốn tín hữu “không như trẻ con nữa, bị người ta lừa đảo, bị mưu chước dỗ dành làm cho lầm lạc, mà day động và dời đổi theo chiều gió của đạo lạc” (Ê-phê-sô 4:14).
Nee sống trong một thế giới Cơ Đốc đầy dẫy các phong trào, các sơ đồ tiên tri, các sự dạy dỗ về sự thánh khiết, những lời kêu gọi truyền giáo, những tuyên bố của các hệ phái và những nhóm tôn giáo mới. Ông đọc rộng và chính ông cũng là một nhà cách tân thần học mạnh mẽ. Vì thế ông biết cả giá trị lẫn hiểm họa của những điều mới lạ về thuộc linh.
Sự non nớt dễ bị choáng ngợp. Nó lầm sự mãnh liệt là lẽ thật, sự mới lạ là mặc khải, sự tự tin là uy quyền, và từ ngữ khác thường là chiều sâu.
Lời đáp của Phao-lô không phải là sự hoài nghi cay đắng, mà là sự trưởng thành qua lẽ thật và tình yêu: “lấy lòng yêu thương nói ra lẽ chân thật, để trong mọi việc chúng ta đều được thêm lên trong Đấng làm đầu, tức là Đấng Christ” (Ê-phê-sô 4:15).
Lẽ thật thiếu tình yêu có thể trở thành vũ khí. Tình yêu thiếu lẽ thật trở thành sự ủy mị. Sự tăng trưởng đòi hỏi cả hai.
Câu này cũng là một hàng rào an toàn khi đọc Nee. Những sự dạy dỗ của ông cần được thử nghiệm, chứ không chỉ được ngưỡng mộ. Phản ứng đúng đắn trước một người dạy dỗ có ân tứ không phải là lòng trung thành thiếu suy xét, mà là sự phân biệt đầy biết ơn dưới thẩm quyền Kinh Thánh.
Chính Nee đã thúc giục tín hữu phải biết Lời Chúa. Không môn đồ đời sau nào tôn trọng ông bằng cách coi sách của ông như một bộ kinh điển thứ hai.
Sự Cung Ứng Của Mỗi Khớp
Thư Ê-phê-sô vẽ nên hình ảnh Thân Thể, trong đó “cả thân thể ràng buộc vững bền bởi những cái lắt léo, khiến các phần giao thông với nhau, tùy lượng sức mạnh của từng phần” (Ê-phê-sô 4:16).
Nee rất yêu chữ cung ứng. Các mối quan hệ Cơ Đốc không chỉ là những mối liên kết hành chính. Các chi thể nhận lãnh Đấng Christ và cung ứng Đấng Christ cho nhau.
Hình ảnh ấy hàm ý sự lệ thuộc. Một bàn tay tách khỏi thân thể không thể khỏe mạnh bằng cách khăng khăng đòi quyền lợi riêng. Thân thể cũng không thể làm ngơ bàn tay.
Nee đôi khi nói về “ý thức Thân Thể”—nhận thức rằng đời sống và chức vụ của một người thuộc về một cơ thể sống lớn hơn. Điều này thách thức người làm công việc Cơ Đốc độc lập, kẻ xây dựng một vương quốc riêng cho mình.
Chính chức vụ của Phao-lô phản ánh sự tương thuộc. Ông cần Ba-na-ba, Si-la, Ti-mô-thê, Lu-ca, Bê-rít-sin và A-qui-la, cần các hội thánh cầu nguyện và dâng hiến, và cả những tín hữu vô danh đã làm cho lòng ông được tươi tỉnh. Uy quyền sứ đồ không xóa bỏ nhu cầu.
Với người lãnh đạo, điều này khiến họ phải khiêm nhường. Chức vụ càng nổi bật, người ta càng dễ tưởng rằng người khác chỉ là phần nối dài của sự kêu gọi của người lãnh đạo. Thư Ê-phê-sô đảo ngược hình ảnh ấy: người lãnh đạo là một chi thể cung ứng điều Đấng Christ ban cho, đồng thời nhận lãnh sự cung ứng từ người khác.
Thân Thể lớn lên “và tự gây dựng trong sự yêu thương” (Ê-phê-sô 4:16). Tình yêu không phải là đồ trang trí. Đó là bầu khí quyển của sự tăng trưởng hữu cơ.
Cởi Bỏ Và Mặc Lấy
Giờ đây Phao-lô trở nên hết sức thực tế. Tín hữu “chớ nên ăn ở như người ngoại đạo nữa, họ theo sự hư không của ý tưởng mình” (Ê-phê-sô 4:17). Họ đã “học cho biết Đấng Christ” theo một cách khác.
Cụm từ ấy thật đáng chú ý. Cơ Đốc giáo không chỉ là học các quy tắc Cơ Đốc; đó là học biết Đấng Christ.
Phao-lô mô tả việc cởi bỏ người cũ và mặc lấy người mới, “tức là người đã được dựng nên giống như Đức Chúa Trời, trong sự công bình và sự thánh sạch của lẽ thật” (Ê-phê-sô 4:24).
Sự dạy dỗ của Nee về Rô-ma 6 lại xuất hiện. Người cũ đã bị đóng đinh với Đấng Christ; vì vậy, người tin cởi bỏ lối ăn ở thuộc về đời sống cũ và mặc lấy lối ăn ở phù hợp với đời sống mới.
Điều này bao gồm sự chân thật: “mỗi người trong anh em phải chừa sự nói dối, hãy nói thật với kẻ lân cận mình” (Ê-phê-sô 4:25).
Nó bao gồm cơn giận được kiềm chế trước khi trở thành chỗ đứng cho kẻ thù: “Ví bằng anh em đương cơn giận, thì chớ phạm tội; chớ căm giận cho đến khi mặt trời lặn” (Ê-phê-sô 4:26).
Nó bao gồm sự lao động lương thiện và lòng rộng rãi: “Kẻ vốn hay trộm cắp chớ trộm cắp nữa; nhưng thà chịu khó ... đặng có vật chi giúp cho kẻ thiếu thốn” (Ê-phê-sô 4:28).
Sự biến đổi ấy thật lạ lùng. Kẻ trộm không chỉ thôi trộm cắp; đôi tay người ấy trở thành công cụ của lòng rộng rãi. Ân điển chuyển hướng năng lực.
Cái Lưỡi, Công Cụ Của Ân Điển
“Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em; nhưng khi đáng nói hãy nói một vài lời lành giúp ơn cho và có ích lợi cho kẻ nghe đến” (Ê-phê-sô 4:29).
Sự dạy dỗ của Nee về chức vụ thuộc linh khiến câu này đặc biệt dò xét lòng người. Nếu sự phục vụ Cơ Đốc là sự giải phóng sự sống của Đấng Christ, thì lời nói phải mang theo ân điển.
Điều này không có nghĩa là lời nói lúc nào cũng phải dịu dàng về giọng điệu. Chúa Giê-xu có thể quở trách sự giả hình cách gay gắt; Phao-lô có thể đối chất với sai lầm. Nhưng ngay cả sự sửa trị cũng phải nhắm đến việc gây dựng, chứ không phải để phô trương bản thân.
Cái lưỡi bày tỏ nguồn cội. Chuyện ngồi lê đôi mách có thể tưởng như là thông công nhưng lại làm đổ vỡ. Lời mỉa mai có thể khoác cho sự khinh miệt chiếc áo hài hước. Lời nịnh hót thao túng. Sự phóng đại phục vụ hình ảnh bản thân. Một sự thật nói ra cách gay gắt có thể thỏa mãn cơn giận thay vì phục hồi một anh em.
Gia-cơ nói: “Nếu có ai không vấp phạm trong lời nói mình, ấy là người trọn vẹn, hay hãm cầm cả mình” (Gia-cơ 3:2).
Người thuộc linh được thử nghiệm qua lời nói.
Lối viết mạnh mẽ của chính Nee đã ảnh hưởng đến nhiều thế hệ độc giả. Hiểm họa cho các môn đồ là bắt chước sự quả quyết mà không trải qua những năm tháng rèn luyện như ông. Uy quyền thuộc linh không được tạo ra bằng cách nói năng dứt khoát.
Cái lưỡi trưởng thành được cai quản bởi lẽ thật, tình yêu, đúng thời điểm, và nhu cầu của người nghe.
Làm Buồn Đức Thánh Linh
“Anh em chớ làm buồn cho Đức Thánh Linh của Đức Chúa Trời, vì nhờ Ngài anh em được ấn chứng đến ngày cứu chuộc” (Ê-phê-sô 4:30).
Câu này nối kết sự bảo đảm với trách nhiệm. Đức Thánh Linh ấn chứng người tin cho đến ngày cứu chuộc; thế nhưng người tin vẫn có thể làm buồn lòng Ngài.
Sự dạy dỗ tĩnh nguyện của Nee đặt nặng sự nhạy bén đối với Đức Thánh Linh. Ông tin rằng sự bất tuân dai dẳng có thể làm cùn nhụt khả năng nhận biết thuộc linh.
Bối cảnh ở đây là tội lỗi trong các mối quan hệ: cay đắng, giận dữ, nóng nảy, la lối, mắng nhiếc, độc ác. Đôi khi chúng ta tưởng rằng mình làm buồn Đức Thánh Linh chủ yếu qua việc bỏ bê các thực hành huyền nhiệm. Phao-lô đặt lời cảnh báo ấy giữa những mối quan hệ bình thường của con người.
“Hãy ở với nhau cách nhân từ, đầy dẫy lòng thương xót, tha thứ nhau như Đức Chúa Trời đã tha thứ anh em trong Đấng Christ vậy” (Ê-phê-sô 4:32).
Sự sống của Đức Thánh Linh mang dáng dấp của sự tha thứ.
Tiêu chuẩn là chính Phúc Âm: “như Đức Chúa Trời đã tha thứ anh em.” Sự tha thứ Cơ Đốc không phải là giả vờ như điều xúc phạm chưa từng xảy ra, cũng không phải lúc nào cũng xóa bỏ hậu quả hay lập tức khôi phục lòng tin. Nó có nghĩa là buông bỏ sự báo thù và tiến về phía lòng thương xót mà chính chúng ta đã nhận lãnh.
Đối với Nee, đời sống hội thánh là một trong những lớp học chính yếu của Đức Chúa Trời cho sự biến đổi như thế. Thuộc linh trừu tượng thì dễ, cho đến khi có một người khác làm chúng ta tổn thương.
Bước Đi Trong Sự Yêu Thương
“Vậy anh em hãy trở nên kẻ bắt chước Đức Chúa Trời như con cái rất yêu dấu của Ngài; hãy bước đi trong sự yêu thương, cũng như Đấng Christ đã yêu thương anh em, và vì chúng ta phó chính mình Ngài” (Ê-phê-sô 5:1-2).
Cụm từ “con cái rất yêu dấu” một lần nữa đặt mạng lệnh trên nền tảng danh tính. Chúng ta bắt chước vì chúng ta được yêu.
Định nghĩa của tình yêu là sự hiến dâng chính mình của Đấng Christ. Tình yêu không chỉ là cảm mến; nó mang hình dạng của thập tự giá.
Sự dạy dỗ của Nee về sự tan vỡ thuộc về chỗ này. Con người bề ngoài bị đập vỡ không phải để làm cho một người trở nên ủ dột hay thụ động, mà để giải thoát người ấy khỏi sự vị kỷ, hầu cho sự sống của Đấng Christ có thể đến với người khác. Sự tan vỡ chân thật làm cho tình yêu gia tăng.
Phao-lô lập tức đặt tình yêu đối lập với sự gian dâm, ô uế, tham lam, lời tục tĩu, chuyện nhảm nhí và lời giễu cợt thô bỉ (Ê-phê-sô 5:3-4). Tình yêu có những ranh giới đạo đức. Nó không làm phép báp-têm cho dục vọng.
Điều này quan trọng trong một thời đại thường định nghĩa tình yêu là sự tán thành ham muốn. Tình yêu trong Tân Ước tìm kiếm điều tốt lành cho người khác dưới lẽ thật của Đức Chúa Trời.
Đấng Christ “vì chúng ta phó chính mình Ngài.” Thập tự giá vẫn là khuôn mẫu.
Bước Đi Như Con Cái Sáng Láng
“Vả, lúc trước anh em đương còn tối tăm, nhưng bây giờ đã nên người sáng láng trong Chúa. Hãy bước đi như các con sáng láng” (Ê-phê-sô 5:8).
Phao-lô không chỉ nói rằng tín hữu đã từng ở trong sự tối tăm; ông nói họ đã từng là chính sự tối tăm. Ông cũng không chỉ nói họ có ánh sáng; họ là ánh sáng “trong Chúa.” Một lần nữa, danh tính sinh ra nếp sống.
“trái của sự sáng láng ở tại mọi điều nhân từ, công bình và thành thật” (Ê-phê-sô 5:9).
Sự nhấn mạnh của Nee về đời sống thuộc linh bề trong có thể được thử nghiệm tại đây. Dù “sự sống bề trong” có nghĩa là gì, bông trái của nó phải nhìn thấy được qua sự nhân từ, công bình và chân thật. Một người tự cho mình có sự thông công khác thường với Đức Chúa Trời mà lại sống dối trá thì đã trượt một phép thử của Kinh Thánh.
“chớ dự vào công việc vô ích của sự tối tăm, thà quở trách chúng nó thì hơn” (Ê-phê-sô 5:11). Tình yêu Cơ Đốc không đòi hỏi sự im lặng về đạo đức.
Thế nhưng sự phơi bày phải bắt đầu từ chính chúng ta. Các hội thánh dễ dàng lên án bóng tối bên ngoài trong khi che giấu tội lỗi bên trong. Bước đi trong sự sáng bao gồm sự xưng tội và tinh thần chịu trách nhiệm trước nhau.
Giăng nói: “Ví bằng chúng ta nói mình được giao thông với Ngài, mà còn đi trong sự tối tăm, ấy là chúng ta nói dối” (1 Giăng 1:6).
Đời sống thuộc linh và sự chân thật không thể tách rời.
Bước Đi Cách Cẩn Thận
“Vậy, hãy giữ cho khéo về sự ăn ở của anh em, chớ xử mình như người dại dột, nhưng như người khôn ngoan. Hãy lợi dụng thì giờ, vì những ngày là xấu” (Ê-phê-sô 5:15-16).
Nee đã sống qua một thời kỳ bất ổn phi thường: chính trị quân phiệt, cách mạng dân tộc chủ nghĩa, cuộc xâm lăng của Nhật Bản, nội chiến, chiến thắng của những người Cộng sản, các chiến dịch ý thức hệ, cảnh tù đày. “Những ngày là xấu” không phải là điều lý thuyết.
Khôn ngoan có nghĩa là hiểu ý muốn của Chúa giữa hoàn cảnh đổi thay. Điều đó đòi hỏi sự tỉnh thức thay vì sợ hãi.
Phao-lô tiếp: “phải đầy dẫy Đức Thánh Linh” (Ê-phê-sô 5:18). Sự đầy dẫy Đức Thánh Linh sinh ra sự thờ phượng, lòng tạ ơn và sự vâng phục lẫn nhau.
Nee nhấn mạnh sự đầy dẫy thuộc linh, nhưng những dấu hiệu Phao-lô đưa ra lại mang tính cộng đồng và bình thường cách lạ lùng: đối đáp cùng nhau bằng ca vịnh, thơ thánh và bài hát thiêng liêng; tạ ơn; vâng phục nhau trong sự kính sợ Đấng Christ (Ê-phê-sô 5:19-21).
Đời sống đầy dẫy Đức Thánh Linh không chỉ được chứng minh bằng những kinh nghiệm khác thường. Nó được thấy qua sự thờ phượng, lòng biết ơn và những mối quan hệ được sắp đặt dưới Đấng Christ.
Hôn Nhân Và Sự Mầu Nhiệm Của Đấng Christ
Thư Ê-phê-sô áp dụng bước đi Cơ Đốc vào hôn nhân. Phân đoạn này đã gây ra nhiều tranh luận gay gắt, đặc biệt quanh sự vâng phục và vai trò làm đầu. Nee, được định hình bởi bối cảnh văn hóa và thần học của riêng ông, nhìn chung đọc bản văn theo cách truyền thống. Một cách đọc có trách nhiệm ngày nay phải giữ cho toàn bộ phân đoạn xoay quanh sự hiến dâng chính mình của Đấng Christ.
“Hỡi người làm chồng, hãy yêu vợ mình, như Đấng Christ đã yêu Hội thánh, phó chính mình vì Hội thánh” (Ê-phê-sô 5:25).
Dù người ta tin người chồng có uy quyền đến đâu, khuôn mẫu của uy quyền ấy là một Chàng Rể chịu đóng đinh. Đấng Christ không bóc lột Hội Thánh vì sự thoải mái của Ngài. Ngài phó chính mình vì sự thánh khiết và lợi ích của Hội Thánh.
Phân đoạn mở đầu bằng lời “Hãy kính sợ Đấng Christ mà vâng phục nhau” (Ê-phê-sô 5:21). Hôn nhân Cơ Đốc không thể bị thu hẹp thành đặc quyền ở một bên và bổn phận ở bên kia. Cả hai đều thuộc về Đấng Christ.
Sự nhấn mạnh về sau của Nee về uy quyền được ủy thác luôn phải đặt dưới khuôn mẫu này. Uy quyền tự bảo vệ mình bằng cái giá của người khác thì đã thôi không còn giống Chúa Giê-xu.
Rốt cuộc, hôn nhân là một dấu hiệu: “Sự mầu nhiệm ấy là lớn, tôi nói về Đấng Christ và Hội thánh vậy” (Ê-phê-sô 5:32).
Mối quan hệ trên đất chỉ về một điều vượt quá chính nó.
Con Cái, Cha Mẹ, Người Làm Công, Người Làm Chủ
Phao-lô tiếp tục bàn đến các mối quan hệ trong gia đình. Con cái vâng phục cha mẹ “trong Chúa” (Ê-phê-sô 6:1), còn những người làm cha được cảnh báo: “chớ chọc cho con cái mình giận dữ, hãy dùng sự sửa phạt khuyên bảo của Chúa mà nuôi nấng chúng nó” (Ê-phê-sô 6:4).
Một lần nữa, uy quyền được giới hạn bởi trách nhiệm.
Phao-lô cũng nói với tôi tớ và chủ trong trật tự xã hội của thế kỷ thứ nhất. Thật đau lòng, những bản văn này từng bị lạm dụng để biện minh cho chế độ nô lệ. Tân Ước không đưa ra một luận văn bãi nô kiểu hiện đại, nhưng nó gieo những nguyên tắc làm lung lay việc con người sở hữu con người: chủ và tôi tớ cùng có một Chủ chung ở trên trời, và “trước mặt Ngài chẳng có sự tây vị ai hết” (Ê-phê-sô 6:9).
Việc áp dụng vào công việc thời nay không được xóa nhòa khác biệt lịch sử giữa việc làm thuê và chế độ nô lệ. Thế nhưng sự khẳng định của Phao-lô rằng công việc phải được làm “như vâng phục Đấng Christ” ban phẩm giá cho những lao nhọc thầm lặng.
Nee coi trọng sự trung tín trong những việc bình thường. Đời sống thuộc linh không bị giới hạn trong các buổi nhóm. Người nhân viên bên bàn giấy, người cha mẹ trong bếp, người buôn bán thương lượng cách ngay thẳng, người học trò chăm học, và người phục vụ làm những việc không ai để ý—tất cả đều có một đấu trường để bước đi với Đấng Christ.
Phép thử của sự dạy dỗ thuộc linh là sáng thứ Hai.
Đấng Christ Sống Qua Chúng Ta
Rốt cuộc, đối với Nee, “bước đi” có nghĩa là gì? Không phải là bắt chước Chúa Giê-xu từ bên ngoài, như thể Ngài chỉ là một gương mẫu đứng bên ngoài chúng ta. Đó là để cho Đấng Christ ngự bên trong bày tỏ sự sống của Ngài qua những chi thể đã đầu phục.
Phao-lô nói: “không phải là tôi sống nữa, nhưng Đấng Christ sống trong tôi” (Ga-la-ti 2:20).
Ngôn ngữ của Nee có thể nghe như thể nhân cách con người biến mất. Theo Kinh Thánh, Phao-lô vẫn là một “tôi” năng động: “nay tôi còn sống trong xác thịt, ấy là tôi sống trong đức tin.” Sự hiệp nhất với Đấng Christ không hủy diệt nhân vị; nó sắp xếp lại nhân vị quanh Đấng Christ.
Cơ Đốc nhân trưởng thành không trở nên kém người hơn, nhưng trở nên người một cách thật hơn khi được làm cho giống hình ảnh của Con. Sự sống của Đấng Christ không xóa bỏ tính khí, văn hóa, ký ức, óc sáng tạo hay sự kêu gọi. Nó thánh hóa những điều ấy.
Vì thế, “để Đấng Christ sống” không phải là sự thụ động. Đó là sự vâng phục đầy đức tin trong sự nương cậy không ngừng.
Vấp Ngã Trên Đường
Không Cơ Đốc nhân nào bước đi cách trọn vẹn. Hiểm họa của sứ điệp về “đời sống đắc thắng” là sự thất bại có thể trở nên khó thừa nhận. Tín hữu có thể sợ rằng việc xưng tội chứng tỏ họ chưa hiểu được bí quyết.
Tân Ước đem đến một chủ nghĩa hiện thực tốt hơn. “Ví bằng chúng ta nói mình không có tội chi hết, ấy là chính chúng ta lừa dối mình” (1 Giăng 1:8). Thế nhưng ngay sau đó: “Còn nếu chúng ta xưng tội mình, thì Ngài là thành tín công bình để tha tội cho chúng ta, và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác” (1 Giăng 1:9).
Ân điển không chỉ khởi đầu bước đi; ân điển phục hồi chúng ta khi chúng ta vấp ngã.
Thần học tốt đẹp nhất của Nee ủng hộ điều này. Huyết của Đấng Christ vẫn là nền tảng của sự thông công. Thập tự giá vẫn là lời giải đáp của Đức Chúa Trời cho cái tôi. Đức Thánh Linh vẫn là nguồn sống của chúng ta. Chúng ta không bao giờ vượt khỏi Phúc Âm để bước vào một tầng lớp Cơ Đốc cao hơn, nơi sự ăn năn trở nên không cần thiết.
Một bước đi xứng đáng bao gồm việc mau mắn xưng tội.
Tình Yêu, Thước Đo Sau Cùng
Bức tranh của Phao-lô về sự trưởng thành hết lần này đến lần khác đạt đến đỉnh điểm nơi tình yêu. Điều này nhất quán với toàn bộ Tân Ước.
“dầu tôi có cả đức tin đến nỗi dời núi được, nhưng không có tình yêu thương, thì tôi chẳng ra gì” (1 Cô-rinh-tô 13:2).
Một Cơ Đốc nhân có thể hiểu những sự phân biệt của Nee giữa linh và hồn, có những xác tín mạnh mẽ về hội thánh địa phương, biết Rô-ma 6, nói về sự sống phục sinh, thực hành các nguyên tắc sống bởi đức tin, mà vẫn bỏ lỡ bằng chứng đạo đức trọng tâm của sự sống Đấng Christ.
“trái của Thánh Linh, ấy là lòng yêu thương” (Ga-la-ti 5:22). Tình yêu đứng hàng đầu.
Tình yêu thì kiên nhẫn trong các buổi nhóm, ngay thẳng trong việc làm ăn, chung thủy trong hôn nhân, rộng rãi trước nhu cầu, chân thật trong xung đột, hiếu khách vượt qua mọi khác biệt, can đảm trước tội lỗi, và tha thứ sau khi bị tổn thương.
Đó chính là bước đi.
Người tín hữu đã được ngồi trong Đấng Christ nay bước đi giữa thế giới bình thường, mang theo phẩm cách của Đấng mà trong Ngài người ấy được ngồi.
Nhưng thư Ê-phê-sô còn một động từ nữa. Cơ Đốc nhân không chỉ nhận lãnh và bước đi. Người ấy sống trong một thế giới đầy tranh chiến. Điều ác chống lại các mục đích của Đức Chúa Trời. Vì thế Hội Thánh phải học không chỉ tiến lên, mà vào những thời khắc quyết định, còn phải khước từ việc rút lui.
Chữ cuối cùng là đứng vững.
Bước Đi Thuộc Về Các Mối Quan Hệ Trước Khi Là Điều Ngoạn Mục
Cơ Đốc nhân thường bị thu hút bởi đời sống thuộc linh phi thường: phép lạ, khải tượng, sự hiểu biết tiên tri, sứ mạng anh hùng, sự cầu nguyện mãnh liệt. Ê-phê-sô 4-6 dành phần lớn năng lực đạo đức của mình cho các mối quan hệ.
Hãy nói thật. Hãy làm việc lương thiện. Hãy nói những lời gây dựng. Hãy tha thứ. Hãy yêu người phối ngẫu. Hãy nuôi dạy con cái mà không chọc giận chúng. Hãy làm những việc bình thường như làm cho Đấng Christ.
Điều này quan trọng khi đọc Nee. Ngôn ngữ của ông có thể nghe cao vời, nhưng phép thử của “Đấng Christ là sự sống” lại rất đời thường.
“Ví có ai nói rằng: Ta yêu Đức Chúa Trời, mà lại ghét anh em mình, thì là kẻ nói dối” (1 Giăng 4:20).
Đời sống thuộc linh cao nhất phải đứng vững được nơi bàn ăn.
Bước Đi Theo Thánh Linh
Thư Ga-la-ti đưa ra một đoạn song song với thư Ê-phê-sô: “Hãy bước đi theo Thánh Linh, chớ hề làm trọn những điều ưa muốn của xác thịt” (Ga-la-ti 5:16).
Bông trái theo sau mang tính đạo đức và quan hệ: lòng yêu thương, sự vui mừng, bình an, nhịn nhục, nhân từ, hiền lành, trung tín, mềm mại, tiết độ.
Ngôn ngữ của Nee về linh trở nên an toàn nhất khi được neo vào đây. Bằng chứng của việc bước đi theo Thánh Linh không phải là những cảm giác bề trong khác thường, mà là bông trái giống Đấng Christ.
Một người tự cho mình có trực giác thuộc linh mà lại thiếu sự tiết độ thì có lý do để xét lại lời tự nhận ấy.
Bước Đi Xứng Đáng Trong Đời Sống Công Cộng
Nee thường cố giữ Hội Thánh tách khỏi chính trị đảng phái, nhưng lời kêu gọi của thư Ê-phê-sô về một bước đi xứng đáng vẫn áp dụng cho đời sống công cộng. Cơ Đốc nhân đóng thuế, làm ăn, mang quyền công dân, đối diện với bất công, và ảnh hưởng đến cộng đồng.
“Hãy lấy sự khôn ngoan ăn ở với những người ngoại” (Cô-lô-se 4:5).
Lời chứng công khai của Hội Thánh không chỉ tùy thuộc vào điều Hội Thánh nói về Đấng Christ, mà còn vào cách các tín hữu cư xử khi không có sinh hoạt tôn giáo rõ ràng nào đang diễn ra.
Sự ngay thẳng trong kinh doanh, cách đối xử với nhân viên, lời nói về những người chống đối mình, sự trong sạch về tình dục, và sự chăm sóc người nghèo đều thuộc về bước đi.
Bước Đi Xứng Đáng Và Dáng Hình Bình Thường Của Sự Thánh Khiết
Sự nhấn mạnh của Nee về Đấng Christ là sự sống có thể nghe có vẻ huyền bí nếu bị tách khỏi nửa sau của thư Ê-phê-sô. Phao-lô không cho phép sự tách rời ấy. Vị thế trên trời của các chương 1-3 sinh ra một bước đi hết sức thực tế trong các chương 4-6.
“Vậy, tôi là kẻ tù trong Chúa, khuyên anh em phải ăn ở một cách xứng đáng với chức phận mà Chúa đã gọi anh em” (Ê-phê-sô 4:1). Chữ “vậy” nối kết giáo lý với nếp sống. Ân điển không xóa bỏ đạo đức; ân điển tạo nên nền tảng vững chắc duy nhất cho đạo đức.
Những phẩm chất đầu tiên Phao-lô kể ra không phải là những ân tứ ngoạn mục: khiêm nhường, mềm mại, nhịn nhục, và lấy lòng yêu thương mà chịu đựng nhau. Đây là một phép thử dò xét lòng người về đời sống thuộc linh. Một tín hữu có thể nói cách thuyết phục về những thực tại trên trời trong khi vẫn thiếu kiên nhẫn ở nhà, hay tự vệ trong các buổi nhóm, không đáng tin cậy trong những cam kết, hoặc khắc nghiệt với sự yếu đuối. Phao-lô đo bước đi ở chỗ người khác có thể cảm nhận được.
Nee nhiều lần trở lại với nguyên tắc rằng Đấng Christ phải trở nên thực tế. Nếu Đấng Christ là sự sống của chúng ta, thì sự sống của Ngài phải ngày càng hiện ra trong lời nói, tiền bạc, hôn nhân, công việc, sự tha thứ, tính dục, và cách đối xử với những người gây phiền toái.
Ê-phê-sô 4 đặt sự chân thật trong bình diện tập thể: “mỗi người trong anh em phải chừa sự nói dối, hãy nói thật với kẻ lân cận mình, vì chúng ta làm chi thể cho nhau” (Ê-phê-sô 4:25). Nói dối không chỉ là vi phạm một quy tắc riêng tư; nó làm tổn thương chính thân thể của mình. Giáo lý về Thân Thể trở thành một nền đạo đức của sự ngay thật.
Cơn giận cũng được đối xử tương tự. “Ví bằng anh em đương cơn giận, thì chớ phạm tội; chớ căm giận cho đến khi mặt trời lặn” (Ê-phê-sô 4:26). Phao-lô không giả vờ rằng cơn giận chẳng bao giờ nổi lên. Ông truyền rằng nó không được trở thành vùng đất định cư cho tội lỗi. Người thuộc linh không phải là người đã học cách dán nhãn cơn giận là “thuộc hồn” rồi chối bỏ nó. Sự trưởng thành gọi đúng tên cảm xúc, đem nó đầu phục Đức Chúa Trời, và tìm kiếm sự hòa giải.
Công việc cũng được biến đổi. Kẻ trộm không chỉ được bảo thôi trộm cắp, mà còn phải lao động “đặng có vật chi giúp cho kẻ thiếu thốn” (Ê-phê-sô 4:28). Ân điển biến sự thu vén thành lòng rộng rãi. Mục tiêu không chỉ là một nền đạo đức tiêu cực; đó là một mục đích mới.
Lời nói phải truyền đạt ân điển: “Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em; nhưng khi đáng nói hãy nói một vài lời lành” (Ê-phê-sô 4:29). Tiêu chuẩn không đơn giản là một lời nói có đúng về mặt kỹ thuật hay không. Lời ấy có gây dựng theo nhu cầu không? Lẽ thật có thể bị biến thành vũ khí. Lời nói Cơ Đốc kết hợp lẽ thật với tình yêu.
Ê-phê-sô 5 thêm vào sự thánh khiết về tình dục, việc dùng thì giờ cách khôn ngoan, sự thờ phượng, lòng biết ơn và sự vâng phục lẫn nhau. Mạng lệnh phải được đầy dẫy Đức Thánh Linh được nối tiếp bằng ca hát, tạ ơn và cách cư xử trong các mối quan hệ. Đời sống đầy dẫy Đức Thánh Linh không bị giới hạn trong những buổi nhóm phi thường. Nó vươn tới tận bàn ăn tối.
Chính sự dạy dỗ của Nee về các mối quan hệ gia đình phản ánh những giả định của thời đại ông và cần được đọc cách thận trọng. Mọi sự áp dụng các bản văn về gia đình phải được cai quản bởi tình yêu hiến dâng chính mình của Đấng Christ, phẩm giá của mỗi tín hữu, và sự cấm đoán mọi sự thống trị bằng cưỡng ép. Tiêu chuẩn Phao-lô đặt ra cho người chồng không phải là đặc quyền mà là thập tự giá: “Hỡi người làm chồng, hãy yêu vợ mình, như Đấng Christ đã yêu Hội thánh, phó chính mình vì Hội thánh” (Ê-phê-sô 5:25).
Vì thế, bước đi xứng đáng gìn giữ giáo lý của Nee về sự an nghỉ trong Đấng Christ khỏi trở thành chủ nghĩa tịch tĩnh. Ân điển sinh ra nỗ lực, nhưng nỗ lực ấy đã đổi gốc rễ. Người tin không vâng phục để được chấp nhận; người ấy vâng phục vì đã được chấp nhận trong Con yêu dấu. Người ấy không tự chế tạo ra sự sống thuộc linh; người ấy dâng các chi thể mình cho Đức Chúa Trời, Đấng mà sự sống của Ngài đã đang hành động bên trong.
Đây là chỗ mà tiến trình nổi tiếng của Nee chứa đựng sự khôn ngoan mục vụ. Ngồi trước. Rồi bước đi. Đảo ngược trật tự ấy sinh ra chủ nghĩa duy luật. Bỏ qua bước đi sinh ra sự không thật.