Chương 18 · 34 phút đọc · 44 phút nghe
Phụ lục A: Hai mươi lăm giáo huấn cốt lõi của Watchman Nee
Những giáo huấn dưới đây không thay thế cho cuốn tiểu sử. Chúng gom lại những chủ đề vốn đã được đan cài xuyên suốt mười lăm chương, để bạn đọc có thể trở lại với chúng như một tài liệu tham khảo thuộc linh và Kinh Thánh. Mỗi chủ đề được trình bày theo cách phân biệt điều thấu suốt cốt lõi của Nee với những sự lệch lạc có thể xảy ra, và đặt sức nặng sau cùng nơi Kinh Thánh.
1. Đấng Christ Chính Là Đời Sống Cơ Đốc
Cách đơn giản nhất để tóm tắt đời sống thuộc linh của Watchman Nee là: Cơ Đốc giáo chính là Đấng Christ. Người tin không chỉ nhận từ Chúa Giê-xu những giáo lý, đức hạnh, quy tắc hay nguồn lực thuộc linh; người ấy nhận chính Chúa Giê-xu.
Phao-lô viết: “Đấng Christ, là sự sống của anh em” (Cô-lô-se 3:4). Nee xem cụm từ ấy là điều lớn hơn một vần thơ sùng kính. Đấng Christ không chỉ là khuôn mẫu mà Cơ Đốc nhân hướng tới để trưởng thành. Bởi Đức Thánh Linh, Ngài là nguồn sự sống mới của người tin.
Điều này thay đổi cách ta đối diện với nhu cầu thuộc linh. Một Cơ Đốc nhân xin sự nhẫn nại; Nee hỏi liệu có thể tiếp nhận chính Đấng Christ làm sự nhẫn nại của mình chăng. Một Cơ Đốc nhân xin sự đắc thắng; Nee chỉ về Đấng Christ đắc thắng. Một Cơ Đốc nhân xin sự thánh khiết; Phao-lô nói Đấng Christ là Đấng “mà Đức Chúa Trời đã làm nên … sự nên thánh … cho chúng ta” (1 Cô-rinh-tô 1:30).
Điều thấu suốt này chống lại một thứ Cơ Đốc giáo bị chia vụn. Sự đào luyện thuộc linh có thể biến thành một khu chợ kỹ thuật — một phương pháp cho sự cầu nguyện, một phương pháp khác cho nỗi lo âu, một phương pháp khác nữa cho cám dỗ, một phương pháp khác nữa cho việc lãnh đạo. Các phương pháp thực tiễn có thể giúp ích, nhưng không phương pháp nào thay thế được việc ở trong Đấng Christ.
Chúa Giê-xu phán: “ngoài ta, các ngươi chẳng làm chi được” (Giăng 15:5).
Mối nguy là sự thụ động, nếu câu “Đấng Christ sống trong tôi” bị hiểu như thể con người không còn lựa chọn, rèn luyện hay vâng phục nữa. Chính Phao-lô, người nói “Đấng Christ sống trong tôi,” liền nói thêm: “nay tôi còn sống … ấy là tôi sống trong đức tin” (Ga-la-ti 2:20). Sự hiệp nhất với Đấng Christ không xóa bỏ người tin; nó thay đổi nguồn mạch và trung tâm của đời sống người ấy.
Vì vậy, câu hỏi thực tiễn không phải là: “Làm sao tôi có thể tự túc về thuộc linh?” Mà là: “Làm sao mọi phương diện đời sống tôi luôn nương cậy nơi Đấng Christ?”
2. Huyết Của Đấng Christ Ban Cho Lương Tâm Được Tẩy Sạch
Nee nhiều lần trở lại với huyết của Chúa Giê-xu như lời giải đáp của Đức Chúa Trời cho nỗi mặc cảm tội lỗi. Việc Cơ Đốc nhân được đến gần Đức Chúa Trời không dựa trên phẩm chất của những gì mình làm hôm qua, nhưng dựa trên giá trị của sự hy sinh của Đấng Christ.
“huyết của Đức Chúa Jêsus, Con Ngài, làm sạch mọi tội chúng ta” (1 Giăng 1:7).
Sự dạy dỗ này đặc biệt nhắm vào những Cơ Đốc nhân cứ không ngừng soi xét bản thân để tìm một lý do khiến mình cảm thấy được chấp nhận. Khi cảm thấy mạnh mẽ về thuộc linh, họ đến gần Đức Chúa Trời cách tự tin. Khi vấp ngã, họ rút lui cho đến khi đã tự tạo ra đủ sự ăn năn để cảm thấy xứng đáng trở lại.
Nee xem đó là một hình thức tự xưng công bình tinh vi. Nếu huyết là nền tảng để được đến gần, thì ngay cả nỗi buồn rầu của chúng ta cũng không thể trở thành một khoản trả thêm.
Thư Hê-bơ-rơ nói người tin “nhờ huyết Đức Chúa Jêsus được dạn dĩ vào nơi rất thánh” (Hê-bơ-rơ 10:19).
Vậy, sự dạn dĩ trước hết là điều khách quan, rồi sau mới là cảm xúc.
Không nên biến điều này thành ân điển rẻ mạt. Chính thư 1 Giăng nói về sự làm sạch cũng truyền dạy phải bước đi trong sự sáng và xưng tội. Một lương tâm được tẩy sạch không phải là lương tâm chẳng còn quan tâm đến sự thánh khiết. Đó là lương tâm biết nơi nào có sự tẩy sạch.
Sự nhấn mạnh của Nee có thể giải phóng người tin khỏi hai sai lầm trái ngược nhau: che giấu tội vì sợ bị kết án, và dung túng tội vì cậy vào ân điển. Huyết mời chúng ta bước vào sự sáng.
3. Người Cũ Đã Bị Đóng Đinh Với Đấng Christ
Nee phân biệt sự tha tội với việc Đức Chúa Trời xử lý sâu xa hơn bản thể cũ của tội nhân trong A-đam. Câu Kinh Thánh lớn của ông là Rô-ma 6:6: “người cũ của chúng ta đã bị đóng đinh trên thập tự giá với Ngài.”
Thì của động từ rất quan trọng đối với ông. Phao-lô không truyền cho người tin phải đóng đinh người cũ bằng nỗ lực cho đủ. Ông công bố một điều Đức Chúa Trời đã làm trong sự hiệp nhất với Đấng Christ.
Đây là một trong những điều thấu suốt mang lại tự do nhất của Nee. Cơ Đốc nhân thường chiến đấu với tội lỗi từ giả định rằng ông chủ cũ vẫn còn nắm uy quyền không ai chất vấn. Rô-ma 6 công bố một sự đổi chủ.
“ai đã chết thì được thoát khỏi tội lỗi” (Rô-ma 6:7). “tội lỗi không cai trị trên anh em đâu” (Rô-ma 6:14).
Sự tự do không có nghĩa là cám dỗ biến mất. Nó có nghĩa là người tin không còn đối diện cám dỗ như một nô lệ hợp pháp của tội lỗi.
Một cách đọc lệch lạc có thể trôi về chủ nghĩa toàn hảo, như thể một Cơ Đốc nhân hiểu Rô-ma 6 thì sẽ không bao giờ trải qua sự tranh chiến nghiêm trọng. Toàn bộ Tân Ước kêu gọi người tin phải tỉnh thức, xưng tội, và không ngừng bước đi theo Thánh Linh.
Sự áp dụng trưởng thành là căn tính: Tôi không còn thuộc về cõi cũ. Tôi sống cho Đức Chúa Trời trong Đấng Christ. Vì vậy, tôi từ chối dâng chi thể mình cho ông chủ cũ.
4. Biết, Kể, Dâng
Nee thường sắp xếp Rô-ma 6 quanh ba bước.
Thứ nhất, biết: “biết rõ rằng người cũ của chúng ta đã bị đóng đinh trên thập tự giá với Ngài” (Rô-ma 6:6). Sự nên thánh bắt đầu từ một sự thật ở bên ngoài cảm xúc của chúng ta.
Thứ hai, kể: “anh em cũng hãy coi mình như chết về tội lỗi và như sống cho Đức Chúa Trời trong Đức Chúa Jêsus Christ” (Rô-ma 6:11). Đức tin đồng ý với lời tuyên bố của Đức Chúa Trời.
Thứ ba, dâng: “hãy phó chính mình anh em cho Đức Chúa Trời, dường như đã chết mà nay trở nên sống” (Rô-ma 6:13). Ân điển dẫn vào hành động dâng mình.
Trình tự này có sức mạnh lớn về mặt mục vụ. Nếu dâng đi trước, sự dâng mình trở thành một nỗ lực tự tạo ra sự sống thuộc linh. Nếu kể bị tách khỏi biết, đức tin trở thành suy nghĩ tích cực. Nếu biết không bao giờ đi đến dâng, giáo lý vẫn trơ lì.
Ba bước này giữ sự thật, đức tin và sự vâng phục đi cùng nhau.
Điều này cũng giải thích vì sao Nee chống lại cả chủ nghĩa duy luật lẫn sự thụ động. Người tin không tạo ra sự hiệp nhất với Đấng Christ, nhưng sự hiệp nhất ấy sinh ra một đời sống chủ động dâng cho Đức Chúa Trời.
5. Ân Điển Đi Trước Việc Làm
Chữ “Ngồi” của Nee tóm tắt Ê-phê-sô 1-3. Trước khi Phao-lô truyền cho Cơ Đốc nhân phải bước đi, ông công bố rằng Đức Chúa Trời đã “làm cho chúng ta … đồng ngồi trong các nơi trên trời trong Đức Chúa Jêsus Christ” (Ê-phê-sô 2:6).
Ngồi tượng trưng cho sự tiếp nhận. Người đang ngồi được nâng đỡ bởi một điều ở bên ngoài chính mình.
“Vả, ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu … Ấy chẳng phải bởi việc làm đâu, hầu cho không ai khoe mình” (Ê-phê-sô 2:8-9).
Thế nhưng câu kế tiếp nói người tin “được dựng nên trong Đức Chúa Jêsus Christ để làm việc lành” (Ê-phê-sô 2:10). Ân điển không cạnh tranh với việc lành; ân điển đặt việc lành vào đúng thứ tự.
Nguyên tắc này vươn xa hơn nhiều so với sự hoán cải. Cơ Đốc nhân thường quay về với việc làm như nền tảng cho căn tính của mình trong chức vụ. Họ cảm thấy được chấp nhận khi làm được nhiều, và thấy bị đe dọa khi bị giới hạn. Chữ “Ngồi” của Nee nhắc họ rằng vị trí Cơ Đốc sâu xa nhất là điều được nhận lãnh trước khi được thực hiện.
Mối nguy là lấy sự nghỉ ngơi làm cớ cho sự lười biếng. Sự nghỉ ngơi theo Kinh Thánh là sự nương cậy chủ động. Phao-lô có thể làm việc nhiều hơn hết thảy mà vẫn nói ân điển của Đức Chúa Trời là nguồn mạch.
Hãy ngồi trước. Rồi làm việc từ chỗ ngồi ấy.
6. Đức Thánh Linh Là Nguồn Mạch Của Đời Sống Cơ Đốc
Nee không tin cậy những hoạt động Cơ Đốc chỉ được tạo ra bởi ý chí. Con đường thay thế của ông là sống bởi Đức Thánh Linh.
“luật pháp của Thánh Linh sự sống đã nhờ Đức Chúa Jêsus Christ buông tha tôi khỏi luật pháp của sự tội và sự chết” (Rô-ma 8:2).
Ông mô tả điều này như một quyền năng cai quản mới. Xác thịt không thể được cải thiện để trở thành sự sống thuộc linh. Đức Thánh Linh cung ứng điều mà người tin không có cách tự nhiên.
Mệnh lệnh của Phao-lô là liên tục: “Hãy bước đi theo Thánh Linh, chớ hề làm trọn những điều ưa muốn của xác thịt” (Ga-la-ti 5:16).
Bước đi hàm ý sự nương cậy được lặp đi lặp lại. Kinh nghiệm hôm qua không tạo ra một hồ chứa độc lập cho hôm nay.
Thước đo tốt nhất cho đời sống đầy dẫy Đức Thánh Linh không phải là một cảm giác khác thường, mà là bông trái Phao-lô kể ra: lòng yêu thương, sự vui mừng, bình an, nhịn nhục, nhân từ, hiền lành, trung tín, mềm mại, tiết độ (Ga-la-ti 5:22-23).
Những phân biệt chuyên sâu về sau của Nee có thể làm người ta xao lãng khỏi sự đơn sơ này. Công việc của Đức Thánh Linh là tôn vinh Đấng Christ và hình thành phẩm tánh của Đấng Christ trong người tin.
7. Thập Tự Giá Xử Lý Sức Mạnh Thiên Nhiên
Nee thấy thập tự giá là lời giải đáp của Đức Chúa Trời không chỉ cho những tội lỗi hiển nhiên, mà còn cho sự tự túc mang màu sắc tôn giáo. Một Cơ Đốc nhân có thể phục vụ Đức Chúa Trời bằng tài năng thiên nhiên.
Phao-lô hỏi: “Sau khi đã khởi sự nhờ Đức Thánh Linh, nay sao lại cậy xác thịt mà làm cho trọn?” (Ga-la-ti 3:3).
Xác thịt có thể đạo đức, có tổ chức, ăn nói lưu loát và đầy tham vọng. Đặc điểm xác định của nó là sự độc lập khỏi Đức Chúa Trời.
Ngôn ngữ về sự tan vỡ của Nee tìm cách phơi bày nguồn mạch ẩn giấu này. Đức Chúa Trời có thể cho phép những hoàn cảnh trong đó sức mạnh thiên nhiên tỏ ra không đủ, để người đầy tớ học biết sự nương cậy của sự sống lại.
Phao-lô nói: “khi tôi yếu đuối, ấy là lúc tôi mạnh mẽ” (2 Cô-rinh-tô 12:10).
Sự dạy dỗ này không nên khiến Cơ Đốc nhân giả vờ rằng năng lực là điều xấu. Ân tứ vẫn là ân tứ. Câu hỏi là chúng làm chủ hay làm đầy tớ.
Một tâm trí tan vỡ có thể suy nghĩ xuất sắc mà không tin cậy vào sự xuất sắc. Một cá tính tan vỡ có thể lãnh đạo can đảm mà không cần nắm quyền kiểm soát. Một ý chí tan vỡ có thể hành động dứt khoát sau khi đã từ bỏ quyền tự cai trị.
8. Hột Lúa Mì Phải Rơi Xuống Đất
Chúa Giê-xu phán: “nếu hột giống lúa mì kia, chẳng chết sau khi gieo xuống đất, thì cứ ở một mình; nhưng nếu chết đi, thì kết quả được nhiều” (Giăng 12:24).
Nee dùng hột lúa mì làm hình ảnh về thập tự giá giải phóng sự sống. Lớp vỏ bên ngoài bảo vệ hạt giống nhưng cũng giam kín nó. Muốn kết quả thì phải chết.
Trong bối cảnh trực tiếp của lời Chúa Giê-xu, câu này trước hết chỉ về sự chết của chính Ngài. Sự áp dụng cho Cơ Đốc nhân là điều phát sinh từ đó: các môn đồ đi theo Chúa đã chịu đóng đinh.
“Ai yêu sự sống mình thì sẽ mất đi” (Giăng 12:25).
Sự dạy dỗ này đối diện với bản năng tự bảo tồn. Chúng ta tự nhiên bảo vệ danh tiếng, sự thoải mái, quyền kiểm soát và quyền được người khác thấu hiểu. Đức Chúa Trời có thể kêu gọi chúng ta buông những điều ấy ra trong tình yêu thương.
Nhưng hình ảnh hột lúa mì không bao giờ được dùng để biện minh cho sự lạm dụng. Những người lãnh đạo loài người không được lập lên để đập vỡ người khác bằng sự sỉ nhục. Thập tự giá là công việc của Đức Chúa Trời, trong lẽ thật và tình yêu thương.
Bông trái của sự tan vỡ chân thật là càng giống Đấng Christ hơn, chứ không phải nhân cách bị suy giảm.
9. Sự Mặc Khải Nghĩa Là Thấy Điều Kinh Thánh Phán
Nee phân biệt kiến thức trí óc với sự mặc khải thuộc linh. Ông có thể đọc một giáo lý trong nhiều năm, rồi nói về một khoảnh khắc khi ông “thấy” điều ấy.
Phao-lô cầu nguyện để Đức Chúa Trời “soi sáng con mắt của lòng anh em” (Ê-phê-sô 1:18).
Nee dùng những phân đoạn như thế để mô tả sự soi sáng: Đức Thánh Linh khiến lẽ thật đã được bày tỏ trở nên điều được lĩnh hội từ bên trong.
Đây không phải là giấy phép cho những giáo lý mới lấn át Kinh Thánh. Sự mặc khải theo nghĩa tĩnh nguyện này là thấy được ý nghĩa của điều Đức Chúa Trời đã bày tỏ rồi.
Một người tin có thể biết rằng chẳng còn sự đoán phạt nào cho những ai ở trong Đấng Christ, mà vẫn sống như thể sự đoán phạt định nghĩa con người mình. Sự soi sáng khiến lẽ thật ấy trở nên có sức nặng trong chính đời sống.
Hàng rào bảo vệ là Kinh Thánh khách quan. Một điều thấu hiểu bên trong mà mâu thuẫn với Kinh Thánh thì không phải là sự mặc khải sâu xa hơn.
10. Cơ Đốc Nhân Phải Học Trông Đợi Đức Chúa Trời
Tính khí sôi nổi của Nee cần đến sự rèn luyện của việc trông đợi. Margaret Barber đã góp phần dạy ông rằng một ý tưởng tốt không tự động là mệnh lệnh hiện tại của Đức Chúa Trời.
“ai trông đợi Đức Giê-hô-va thì chắc được sức mới” (Ê-sai 40:31).
Trông đợi không phải là trì hoãn. Đó là từ chối lấy hoạt động thay cho sự dẫn dắt.
Những người lãnh đạo thường thấy việc trông đợi là khó, vì hành động tạo ra bằng chứng hữu hình về sự lãnh đạo. Thế nhưng Kinh Thánh có những mùa trong đó Đức Chúa Trời chuẩn bị các đầy tớ Ngài qua sự chậm trễ.
Môi-se trải qua nhiều thập niên ở Ma-đi-an. Đa-vít chờ đợi giữa lúc được xức dầu và lúc lên ngôi. Phao-lô có những thời kỳ ẩn khuất trước khi bước vào chức vụ rộng lớn hơn.
Sự trông đợi hỏi xem chúng ta có tin cậy thời biểu của Đức Chúa Trời bằng như tin cậy mục đích của Ngài không.
Mối nguy là sự tê liệt khoác áo thuộc linh. Sự trông đợi chấm dứt khi sự vâng phục trở nên rõ ràng.
11. Hội Thánh Là Thân Thể Của Đấng Christ
Ngôn ngữ “sự hoán cải lần thứ hai” của Nee về Thân Thể diễn tả một trong những xác tín sâu xa nhất của ông: Cơ Đốc nhân không chỉ thuộc về Đấng Christ như một cá nhân biệt lập. Người ấy thuộc về dân sự của Đấng Christ.
“anh em là thân của Đấng Christ, và là chi thể của thân, ai riêng phần nấy” (1 Cô-rinh-tô 12:27).
Một chi thể vừa quan trọng vừa chưa trọn vẹn. Con mắt có một chức năng thật, nhưng một con mắt bị tách khỏi thân thể không phải là sự độc lập trưởng thành; đó là sự đứt lìa.
Điều thấu suốt này thách thức lối sống thuộc linh đơn độc. Một người tin có thể vui hưởng sự cầu nguyện riêng tư và việc học Kinh Thánh, mà vẫn không có khả năng nhận sự sửa trị, tha thứ sự xúc phạm, hay phối hợp với các Cơ Đốc nhân khác. Nee sẽ nói rằng một đời sống thuộc linh như thế chưa học biết Thân Thể.
Thân Thể cũng sửa lại thứ chức vụ của người nổi tiếng. Những người dạy dỗ trước công chúng không chứa đựng toàn bộ sự cung ứng của Đấng Christ. Những tín hữu thầm lặng có những ân tứ mà người lãnh đạo được nhiều người biết đến cần đến.
Phao-lô nói những chi thể xem ra yếu đuối hơn lại là cần thiết (1 Cô-rinh-tô 12:22).
Mối nguy là chủ nghĩa tập thể, nơi đoàn thể đè nén lương tâm. Đời sống Thân Thể theo Kinh Thánh gìn giữ cả tư cách chi thể lẫn trách nhiệm cá nhân trước Đấng Christ. Bàn tay thuộc về thân thể, nhưng Đầu là Đấng Christ, chứ không phải hệ thống tổ chức.
Câu hỏi thực tiễn là: Tôi nhìn các anh chị em tín hữu chủ yếu như những người tiêu thụ, những đối thủ, những vấn đề rắc rối, hay như những chi thể của Đấng Christ mà tôi thuộc về?
12. Mọi Tín Hữu Đều Là Thầy Tế Lễ Và Người Hầu Việc
Nee chống lại sự phân chia cứng nhắc giữa giới giáo phẩm và giới giáo dân. Ông tin rằng Tân Ước kêu gọi cả Hội Thánh bước vào sự phục vụ của chức tế lễ.
Phi-e-rơ viết: “anh em cũng như đá sống, được xây nên nhà thiêng liêng, làm chức tế lễ thánh” (1 Phi-e-rơ 2:5).
Điều này không có nghĩa là mọi Cơ Đốc nhân đều có cùng một sự kêu gọi, hay những người lãnh đạo được đào tạo là không cần thiết. Tân Ước công nhận các trưởng lão, giáo sư, người truyền Phúc Âm và những ân tứ khác. Nhưng những người lãnh đạo trang bị cho các thánh đồ chứ không thay thế họ.
Thư Ê-phê-sô nói những người lãnh đạo được ban cho “để các thánh đồ được trọn vẹn về công việc của chức dịch” (Ê-phê-sô 4:12).
Các buổi nhóm của Nee cố gắng làm cho điều này trở nên hữu hình qua những buổi nhóm mà mọi người cùng tham dự. Các hội thánh hiện đại với những buổi thờ phượng có cấu trúc vẫn có thể khôi phục nguyên tắc ấy bằng cách trang bị cho các thành viên để môn đồ hóa, cầu nguyện, truyền giảng, dạy dỗ cách thích hợp, chăm sóc người đau khổ, dâng hiến, lãnh đạo các mục vụ, và sử dụng ân tứ bên ngoài bục giảng.
Một hội thánh trưởng thành không phải là hội thánh có những chuyên gia ấn tượng nhất. Đó là hội thánh trong đó Thân Thể vận hành.
13. Các Hội Thánh Địa Phương Nên Bày Tỏ Một Thân Thể Duy Nhất
Xác tín “mỗi thành một hội thánh” của Nee nảy sinh từ ngôn ngữ Tân Ước như “Hội thánh Đức Chúa Trời tại thành Cô-rinh-tô,” “Hội thánh Tê-sa-lô-ni-ca,” và những cụm từ tương tự. Ông kết luận rằng địa phương phải là nền tảng thực tiễn cho căn tính của hội thánh, thay vì hệ phái.
Điều thấu suốt thuộc linh đằng sau đề xuất ấy thật mạnh mẽ: mọi tín hữu chân thật tại một nơi đều thuộc về một Thân Thể, dù tất cả có nhóm lại dưới một mái nhà hay không.
“Chỉ có một thân thể, một Thánh Linh” (Ê-phê-sô 4:4).
Tuy nhiên, quy tắc thực tiễn thì còn nhiều chỗ để bàn cãi. Kinh Thánh không đòi hỏi cách minh nhiên rằng mỗi đô thị chỉ có một hội chúng hành chánh theo kiểu hiện đại. Các thành phố lớn, mạng lưới hội thánh tư gia, các cộng đồng ngôn ngữ và những nhu cầu mục vụ khác nhau khiến mô hình ấy trở nên phức tạp.
Nguyên tắc này có thể trở thành bè phái nếu một nhóm tương giao tự cho mình duy nhất là “hội thánh” trong một thành phố, và đối xử với các tín hữu chính thống khác như thể họ đứng trên một lập trường bất hợp pháp.
Vì vậy, di sản lành mạnh nhất từ Nee không phải là một thể chế hội thánh cứng nhắc theo đơn vị hành chánh, mà là sự từ chối để cho thương hiệu hội thánh trở nên quan trọng hơn tư cách chi thể trong Đấng Christ.
Liệu Cơ Đốc nhân có thể giữ những xác tín nghiêm túc về hệ phái mà vẫn nhìn nhận nhau là anh chị em không? Họ phải như vậy.
14. Chỉ Một Mình Đấng Christ Là Đầu Của Hội Thánh
Khải tượng về Hội Thánh của Nee rốt cuộc đặt nền trên quyền làm Đầu của Đấng Christ.
“Ngài là đầu của thân thể, tức là đầu Hội thánh” (Cô-lô-se 1:18).
Những người lãnh đạo loài người có trách nhiệm được ủy thác, không bao giờ có quyền sở hữu tuyệt đối. Các trưởng lão chăn “bầy của Đức Chúa Trời,” chứ không phải bầy riêng của họ (1 Phi-e-rơ 5:2).
Điều này ban cho uy quyền Cơ Đốc cả phẩm giá lẫn giới hạn. Những người lãnh đạo có thể dạy dỗ, sửa trị, tổ chức và đưa ra những quyết định thật. Nhưng họ không thể đòi hỏi điều Đấng Christ cấm, hay cấm điều Đấng Christ cho phép, như thể lương tâm thuộc về họ.
Hội Thánh phải phân biệt giữa việc tôn trọng người lãnh đạo và việc lấy người lãnh đạo thay thế Đấng Christ.
Chính sự nhấn mạnh về uy quyền của Nee trong những năm về sau khiến hàng rào bảo vệ này càng đặc biệt quan trọng. Một giáo lý về uy quyền được ủy thác chỉ an toàn khi sự ủy thác ấy vẫn chịu trách nhiệm cách hiển nhiên trước Đấng đã ủy thác.
Khuôn mẫu của Chúa Giê-xu là sự phục vụ: “Con người đã đến không phải để người ta hầu việc mình, song để hầu việc người ta” (Mác 10:45).
Hễ khi nào uy quyền không còn mang dáng dấp thập tự giá, nó đã trôi xa khỏi Đầu.
15. Uy Quyền Thuộc Linh Phải Được Tiếp Nhận Dưới Quyền Đức Chúa Trời
Nee dạy cách mạnh mẽ rằng sự phản nghịch đối với uy quyền chính đáng có thể bày tỏ sự phản nghịch đối với trật tự của Đức Chúa Trời. Ông dựa vào những câu chuyện Kinh Thánh trong đó các đầy tớ tôn trọng chức vị ngay cả khi người giữ chức vị có khuyết điểm.
Chủ nghĩa cá nhân hiện đại cần sự sửa lại này. Cơ Đốc nhân không phải là những thẩm quyền tối hậu tự phong trong mọi việc. Họ tiếp nhận sự dạy dỗ, sự sửa trị, trách nhiệm gia đình, luật pháp dân sự, và sự lãnh đạo của hội thánh.
Thư Hê-bơ-rơ nói: “Hãy vâng lời kẻ dắt dẫn anh em và chịu phục các người ấy, bởi các người ấy tỉnh thức về linh hồn anh em” (Hê-bơ-rơ 13:17).
Nhưng sự thuận phục theo Kinh Thánh có giới hạn. Các sứ đồ đã không vâng theo những nhà cầm quyền cấm họ làm chứng về Phúc Âm: “Thà phải vâng lời Đức Chúa Trời còn hơn là vâng lời người ta” (Công Vụ Các Sứ Đồ 5:29).
Đa-vít từ chối giết Sau-lơ nhưng cũng từ chối ở lại trong tầm cây giáo của Sau-lơ. Phao-lô thuận phục chính quyền và kháng cáo theo luật pháp La Mã. Phi-e-rơ bảo các trưởng lão đừng quản trị bầy cách độc đoán.
Vì vậy, sự dạy dỗ về uy quyền của Nee nên được tiếp nhận cùng bốn hàng rào bảo vệ: Kinh Thánh ở trên người lãnh đạo, Đấng Christ ở trên tổ chức, người lãnh đạo phải chịu trách nhiệm, và lương tâm được bảo vệ khỏi những mệnh lệnh buộc phải phạm tội.
Uy quyền là một sự quản gia, không phải là một sự sở hữu.
16. Linh Con Người Là Nơi Tương Giao Với Đức Chúa Trời
Sự dạy dỗ tam phân của Nee xác định linh con người là phương diện hướng về Đức Chúa Trời của một con người. Ông tìm thấy sự hậu thuẫn trong những câu Kinh Thánh như Rô-ma 8:16: “Chính Đức Thánh Linh làm chứng với linh chúng ta rằng chúng ta là con cái Đức Chúa Trời.”
Mục đích thực tiễn của ông là dạy Cơ Đốc nhân rằng sự tương giao với Đức Chúa Trời sâu xa hơn cảm xúc và lớn hơn lý luận. Đức Thánh Linh ngự trong người tin và đem lại sự thông công thật với Đức Chúa Trời.
Sự nhấn mạnh này có thể làm mới lại đời sống cầu nguyện. Cơ Đốc giáo không chỉ đơn giản là suy nghĩ những điều đúng đắn về một Đức Chúa Trời xa cách; đó là sự sống trong Thánh Linh.
Tuy vậy, bạn đọc nên tránh biến linh con người thành một phòng điều khiển huyền bí mà mọi ấn tượng trong đó đều tự động đến từ Đức Chúa Trời. Kinh Thánh kêu gọi người tin thử nghiệm mọi sự.
Đức Thánh Linh hành động qua Kinh Thánh, qua tâm trí được đổi mới, sự khôn ngoan, cộng đồng, lương tâm và sự quan phòng, cũng như qua những ấn tượng bên trong.
Mục tiêu không phải là trở thành chuyên gia trong việc định vị linh. Mục tiêu là sự tương giao với Đức Chúa Trời.
17. Hồn Và Linh Phải Được Phân Biệt, Nhưng Đừng Hệ Thống Hóa Quá Mức
Thư Hê-bơ-rơ nói Lời có khả năng “chia hồn, linh” (Hê-bơ-rơ 4:12). Nee phát triển điều này thành một sự phân biệt chi tiết giữa sự sống tâm lý và sự sống thuộc linh.
Điều thấu suốt mục vụ của ông có giá trị: một ý nghĩ có thể khôn khéo mà không đến từ Đức Chúa Trời, một cảm xúc có thể mãnh liệt mà không thánh khiết, và sự quyết tâm có thể mạnh mẽ mà không phải là đức tin.
Nhưng Kinh Thánh dùng các chữ “hồn,” “linh,” “lòng” và “tâm trí” với nhiều chỗ trùng lặp đáng kể. Trong lịch sử, Cơ Đốc nhân đã giữ cả quan điểm nhị phân lẫn tam phân về cấu tạo con người.
Vì vậy, hệ thống của Nee nên được xem là một mô hình hữu ích, chứ không phải một bản giải phẫu tối hậu mà mọi câu Kinh Thánh đều đòi hỏi.
Phép thử an toàn nhất mang tính đạo đức và quy về Đấng Christ: Thôi thúc này có phù hợp với Kinh Thánh không? Nó có tôn cao Đấng Christ không? Nó có sinh ra bông trái của Thánh Linh không? Nó có đứng vững trước lời khuyên khôn ngoan không?
Lời Chúa phân chia tốt hơn sự tự xét nội tâm.
18. Một Lương Tâm Trong Sạch Là Điều Hệ Trọng
Nee đặt sự nhấn mạnh lớn vào việc giữ một lương tâm không bị vấp phạm trước mặt Đức Chúa Trời và loài người.
Phao-lô nói: “tôi vẫn gắng sức cho có lương tâm không trách móc trước mặt Đức Chúa Trời và trước mặt loài người” (Công Vụ Các Sứ Đồ 24:16).
Điều này có nghĩa là đáp ứng mau chóng khi tội lỗi bị phơi bày. Hãy xưng tội. Hãy đền bù khi có thể. Hãy từ chối sự thỏa hiệp lén lút.
Một lương tâm trong sạch ban sự tự do trong sự cầu nguyện và chức vụ, vì người tin không phải che chở một đời sống hai mặt giấu kín.
Nhưng lương tâm phải được Phúc Âm cai quản. Những Cơ Đốc nhân có lòng nhạy bén có thể rơi vào sự bối rối quá mức, cảm thấy bị kết án về những điều Đức Chúa Trời không hề cấm. Những người khác có thể làm chai lì lương tâm qua sự bất tuân lặp đi lặp lại.
Thư Hê-bơ-rơ nối sự tẩy sạch với sự phục vụ: huyết của Đấng Christ “làm sạch lương tâm anh em khỏi công việc chết, đặng hầu việc Đức Chúa Trời hằng sống” (Hê-bơ-rơ 9:14).
Mục tiêu không phải là sự tự soi xét không dứt. Đó là sự phục vụ tự do trước mặt Đức Chúa Trời.
19. Đức Tin Yên Nghỉ Nơi Bản Tánh Của Đức Chúa Trời, Không Phải Nơi Chính Đức Tin
“Nguyên tắc đức tin” của Nee đã rèn luyện ông nương cậy Đức Chúa Trời về sự cung ứng và sự dẫn dắt. Cốt lõi của sự dạy dỗ này thường bị bỏ lỡ khi đức tin trở thành một kỹ thuật để đạt được kết quả.
Đức tin theo Kinh Thánh nhìn ra khỏi chính nó.
Áp-ra-ham “càng mạnh mẽ trong đức tin, và ngợi khen Đức Chúa Trời, vì tin chắc rằng điều chi Đức Chúa Trời đã hứa, Ngài cũng có quyền làm trọn được” (Rô-ma 4:20-21).
Sức mạnh của đức tin đến từ sự đáng tin cậy của Đấng đã hứa.
Một người tin cứ luôn hỏi: “Tôi tin đã đủ mạnh chưa?” là đã biến đức tin thành một việc làm mới. Câu hỏi tốt hơn là: “Đức Chúa Trời là ai, và Ngài thật sự đã hứa điều gì?”
Đức tin có thể dẫn đến sự cung ứng lạ lùng; nó cũng có thể dẫn đến sự thỏa lòng trong cảnh thiếu thốn. Phao-lô đã học biết cả cảnh dư dật lẫn cảnh túng thiếu.
Điều quyết định là đối tượng của đức tin, chứ không phải cường độ cảm xúc.
20. Sự Cầu Nguyện Là Sự Cộng Tác Với Mục Đích Của Đức Chúa Trời
Nee xem sự cầu nguyện là sự dự phần vào điều Đức Chúa Trời định làm trên đất.
“Nước Cha được đến; Ý Cha được nên, ở đất như trời!” (Ma-thi-ơ 6:10).
Cầu nguyện không phải là báo cho Đức Chúa Trời biết hay thao túng Ngài. Đó là đem ước muốn của con người vào sự tương giao với mục đích thiên thượng, và cầu xin cho sự cai trị của Đức Chúa Trời được tỏ ra.
Điều này ban cho sự cầu thay tính nghiêm trọng của nó. Phao-lô xin các hội thánh cầu nguyện để các cánh cửa được mở ra cho Lời Chúa và để ông được nói cách dạn dĩ. Đức Chúa Trời tể trị sứ mạng cách tối thượng, đồng thời định sự cầu nguyện làm một phương tiện.
Những cách diễn đạt mạnh mẽ hơn của Nee có thể nghe như thể Đức Chúa Trời không thể hành động trừ khi loài người cho phép. Kinh Thánh không khiến quyền tể trị của Đức Chúa Trời phụ thuộc vào chúng ta. Thế nhưng Kinh Thánh rõ ràng xem sự cầu nguyện là điều có hệ quả thật.
“anh em chẳng được chi, vì không cầu xin” (Gia-cơ 4:2).
Sự huyền nhiệm ấy nên thúc đẩy Cơ Đốc nhân cầu nguyện, chứ không phải giải quyết mọi câu hỏi siêu hình trước đã.
21. Cuộc Chiến Thuộc Linh Là Đứng Vững Trong Sự Đắc Thắng Của Đấng Christ
Lời sau cùng của Nee trong Ngồi, Bước Đi, Đứng Vững không phải là chinh phục, mà là đứng vững. Sự khác biệt ấy bảo vệ người tin khỏi cả sự sợ hãi lẫn sự kiêu ngạo.
“Vậy, hãy đứng vững” (Ê-phê-sô 6:14).
Đấng Christ đã được đặt lên trên mọi quyền cai trị và thế lực. Người tin chống cự từ bên trong sự đắc thắng của Đấng Christ, thay vì cố tạo ra sự đắc thắng bằng sức mạnh thuộc linh.
Điều này khiến cuộc chiến thuộc linh trở nên hết sức bình thường. Bộ khí giới là lẽ thật, sự công bình, sự bình an, đức tin, sự cứu rỗi, Kinh Thánh và sự cầu nguyện. Một Cơ Đốc nhân chân thật là người đã mặc khí giới. Một hội thánh biết tha thứ là hội thánh đang chống cự Sa-tan. Một người tin từ chối lời cáo tội bằng cách yên nghỉ trong huyết của Đấng Christ là người đang đứng vững.
Sự dạy dỗ của Nee đúng với Kinh Thánh nhất khi nó giữ sự chú ý nơi Đấng Christ thay vì say mê các quỷ. Các tà linh là có thật trong Tân Ước, nhưng các sứ đồ dành nhiều thời gian để rao giảng Đấng Christ và gây dựng những hội thánh thánh khiết hơn hẳn việc lập danh mục về cõi ma quỷ.
Cơ Đốc nhân không cần phải sợ bóng tối. Nhưng cũng đừng để mình bị ám ảnh bởi nó.
22. Sự Khổ Nạn Có Thể Trở Thành Trường Học Của Sự Sống Lại
Cuộc đời Nee đem lại sức nặng khác thường cho sự dạy dỗ của ông về sự sống lại. Bệnh tật nặng nề, sự bị loại ra khỏi chức vụ, những biến động chính trị, ngục tù và tang chế nhiều lần đưa ông đến những giới hạn mà tài năng không thể vượt qua.
Phao-lô mô tả việc “đã nhận án xử tử, hầu cho chúng tôi không cậy mình, nhưng cậy Đức Chúa Trời là Đấng khiến kẻ chết sống lại” (2 Cô-rinh-tô 1:9).
Mục đích là một sự chuyển dời lòng tin cậy.
Sự dạy dỗ này không được lãng mạn hóa sự khổ nạn. Cơ Đốc nhân có thể tránh khỏi hiểm nguy, tìm sự chữa lành, chống lại sự bất công, và thay đổi những hoàn cảnh gây hại. Điều ác không trở thành điều thiện chỉ vì Đức Chúa Trời có thể cứu chuộc nó.
Nhưng sự khổ nạn có thể phơi bày những nguồn sự sống giả. Khi danh tiếng mất đi, Đấng Christ có đủ chăng? Khi sức khỏe suy sụp, Đấng Christ có đủ chăng? Khi chức vụ bị cất đi, Đấng Christ có đủ chăng?
Đức tin nơi sự sống lại nói rằng quyền năng của Đức Chúa Trời không bị giới hạn ở điểm mà mọi khả năng tự nhiên chấm dứt.
Hai mươi năm tù ngục của Nee khiến điều này lớn hơn một đề tài hội nghị.
23. Con Người Bề Ngoài Phải Bị Đập Vỡ Để Đấng Christ Được Bày Tỏ
Ngôn ngữ “con người bề ngoài” của Nee mô tả con người thiên nhiên tự vệ, tự điều khiển, vốn có thể ngăn trở sự sống của Đấng Christ. Sự “đập vỡ” lớp vỏ bên ngoài ấy có nghĩa là chấm dứt sự tự cai trị ương ngạnh.
Hình ảnh ấy nên được đánh giá qua bông trái của nó. Sự tan vỡ chân thật khiến một người trở nên dễ dạy hơn, chân thật hơn, dịu dàng hơn và biết yêu thương hơn. Nó không khiến người ấy bị hủy hoại về tâm lý hay cam chịu sự lạm dụng.
Gia-cơ nói sự khôn ngoan từ trên cao là “tiết độ, nhu mì, đầy dẫy lòng thương xót” (Gia-cơ 3:17).
Một người không thể chịu sửa trị có thể có ân tứ, nhưng vẫn cứng cỏi. Một người lãnh đạo không thể xin lỗi có thể nói về thập tự giá mà không để thập tự giá chạm đến danh tiếng mình.
Khái niệm của Nee đặc biệt có giá trị đối với sự lãnh đạo Cơ Đốc. Sức thu hút thiên nhiên có thể xây dựng một lượng khán giả nhanh hơn tốc độ phẩm cách được hình thành. Đức Chúa Trời không chỉ quan tâm đến việc một đầy tớ có thể hoàn thành bao nhiêu. Ngài hình thành chính người đầy tớ mà qua đó công việc được hoàn thành.
Tuy nhiên, mục tiêu không bao giờ là sự tan vỡ vì chính sự tan vỡ. Hột lúa mì chết đi để kết quả.
24. Hội Thánh Phải Vừa Bản Địa Vừa Phổ Quát
Nee muốn các hội thánh người Hoa được tự do khỏi sự kiểm soát lâu dài về tài chánh và tổ chức từ nước ngoài. Điều này đặt ông vào trong một phong trào hội thánh bản địa rộng lớn, đồng thời ban cho nguyên tắc ấy một nền tảng giáo hội học riêng biệt.
Phao-lô đã thành lập các hội thánh và lập các trưởng lão địa phương. Công việc truyền giáo được định để trưởng thành thành trách nhiệm của địa phương.
Đồng thời, Thân Thể của Đấng Christ là phổ quát. Sự độc lập khỏi sự kiểm soát của nước ngoài không được trở thành sự cô lập khỏi các tín hữu ở nước ngoài.
Tân Ước cho thấy các hội thánh dâng hiến vượt qua các miền, tiếp đón những người làm công đi đây đó, chia sẻ thư từ với nhau, và cùng dự phần vào sứ mạng chung.
Nguyên tắc trưởng thành là sự tương thuộc mà không lệ thuộc.
Đây vẫn là một bài học lớn cho công cuộc truyền giáo. Tiền bạc từ bên ngoài có thể đẩy nhanh chức vụ, đồng thời âm thầm làm lệch lạc những ưu tiên của địa phương. Chuyên môn từ bên ngoài có thể củng cố những người lãnh đạo, nhưng cũng vô tình ngăn họ làm chủ các quyết định của mình.
Công cuộc truyền giáo lành mạnh không chỉ hỏi: “Chúng ta có thể ban cho điều gì?” mà còn hỏi: “Chúng ta đang giúp phát triển năng lực địa phương nào?”
25. Phép Thử Sau Cùng Là Đấng Christ, Không Phải Watchman Nee
Sự dạy dỗ quan trọng nhất trong một cuốn sách về Watchman Nee là: Watchman Nee không phải là tiêu chuẩn.
Phao-lô bảo các tín hữu: “Hãy bắt chước tôi, cũng như chính mình tôi bắt chước Đấng Christ vậy” (1 Cô-rinh-tô 11:1). Điều kiện kèm theo ấy mang tính quyết định. Người ta chỉ đi theo các lãnh đạo Cơ Đốc trong chừng mực họ chỉ về Đấng Christ.
Những điều thấu suốt của Nee nên được đón nhận với lòng biết ơn. Những sự dạy dỗ còn tranh cãi của ông nên được thử nghiệm. Những thất bại của ông, nếu được xác minh, nên được thừa nhận. Sự khổ nạn của ông nên được tôn trọng. Không điều nào trong những việc này đe dọa đức tin Cơ Đốc, vì đức tin Cơ Đốc chưa bao giờ được định để đặt nền trên ông.
“chẳng ai có thể lập một nền khác ngoài nền đã lập, là Đức Chúa Jêsus Christ” (1 Cô-rinh-tô 3:11).
Điều này bảo vệ cả người ngưỡng mộ lẫn người phê bình. Người ngưỡng mộ không cần phải bênh vực mọi hành động. Người phê bình không cần phải loại bỏ mọi điều thấu suốt chỉ vì người thầy không hoàn hảo.
Chiếc bình bằng đất có thể rạn nứt; báu vật vẫn là Đấng Christ.
Có lẽ đó là cách thích hợp nhất để đọc trọn cuộc đời Nee.