Chương 4 · 5 phút đọc · 7 phút nghe
Yosiya Kinuka — Người băng bó vết thương
Ông là ai
Yosiya Kinuka (1905–1981) là một người Muhima, thuộc dân tộc chăn nuôi gia súc ở Ankole, miền tây nam Uganda, và ông làm việc tại bệnh viện truyền giáo ở Gahini, Rwanda, trong vai trò người phụ tá băng bó — người rửa sạch và băng bó vết thương. Trong hệ thống tôn ti của một trạm truyền giáo thời thuộc địa, đó là vị trí gần chót trong danh sách nhân viên được trả lương.
Ông là một trong hai hoặc ba người mà nếu không có họ thì cuộc Phấn hưng Đông Phi đã không xảy ra, và ông cũng là người dễ bị bỏ sót nhất khi người ta kể lại câu chuyện.
Khi điều Joe Church đã nhận lãnh tại Namirembe đến được Gahini, nó không ở yên giữa vòng những người châu Âu. Nó lan qua đội ngũ nhân viên bệnh viện, và Kinuka ở ngay trung tâm. Ông cùng Blasio Kigozi lập thành một trong những đội truyền giảng đầu tiên của phong trào. Năm 1947, ông và William Nagenda sang Thụy Sĩ và nước Anh — chuyến đi đầu tiên trong nhiều chuyến sẽ đưa những người châu Phi của cuộc phấn hưng sang giảng đạo ở châu Âu, vào thời mà ai cũng mặc định rằng dòng chảy phải đi theo chiều ngược lại.
Người đến từ cuối danh sách nhân viên
Có hai điều về Kinuka đáng để nhấn mạnh.
Điều thứ nhất là sự hòa giải. Câu chuyện thuở ban đầu ở Gahini không phải là một câu chuyện hòa thuận. Đã có những va chạm thật sự giữa nhân viên bệnh viện người châu Phi và các giáo sĩ người châu Âu — về quyền hành, về tiền bạc, về sự tôn trọng — và Kinuka ở ngay giữa những va chạm ấy. Điều cuộc phấn hưng làm ở đó không phải là thuộc linh hóa xung đột ấy cho nó tan đi, mà là buộc nó phải phơi ra ánh sáng và đòi cả hai bên phải xưng tội. Sự hiệp một nảy sinh từ Gahini phải trả giá đắt, và nó được lập nên giữa những con người đã thật sự bất hòa với nhau.
Điều thứ hai là địa vị của ông. Ông không phải là mục sư. Ông là nhân viên bệnh viện, xuất thân từ một dân tộc du mục chăn nuôi, sống ở một đất nước không phải của mình, làm việc dưới quyền các giáo sĩ trong một hệ thống thuộc địa vốn có quan điểm rất rõ về việc ai dạy ai. Cuộc phấn hưng trao cho ông một diễn đàn mà cơ cấu ấy sẽ chẳng bao giờ trao — và rồi châu Âu mời ông đến giảng đạo.
Sự đảo ngược ấy không phải là chuyện ngẫu nhiên bên lề phong trào. Nó chính là phong trào. Một điều gì khởi đầu bằng sự xưng tội thì tự nhiên không có cách nào giữ được thứ bậc, vì lời xưng tội của ai cũng nghe giống nhau.
Điều ông dạy chúng ta
Cuộc phấn hưng đi đến nơi tôn ti mỏng manh nhất. Nó không đến qua các giám mục. Nó đến qua một viên chức y tế, một bác sĩ đã cạn sức, và một người băng bó vết thương. Nếu bạn đang chờ sự canh tân được một người có địa vị cao hơn trao xuống cho mình, có lẽ bạn đang nhìn nhầm cửa.
Sự hiệp một chẳng tốn kém gì thì không phải là sự hiệp một. Sự hòa giải ở Gahini diễn ra giữa những người có điều bất bình thật sự, và nó đòi hỏi phải gọi tên điều bất bình ấy. Phần lớn điều chúng ta gọi là hiệp một chỉ là một sự thỏa thuận ngầm không nhắc đến chuyện gì. Đó là giữ cho yên chuyện, và điều đó không giống với sự hiệp một.
Công việc của bạn không thấp kém hơn sự kêu gọi của bạn. Kinuka vẫn tiếp tục băng bó vết thương. Bệnh viện không phải là chỗ chờ đợi cho đến khi chức vụ bắt đầu; đó chính là nơi mọi sự xảy ra, giữa những người mà ông vốn đã làm việc bên cạnh.
Hãy sẵn sàng được sai đến một nơi nghe thật vô lý. Một người phụ tá băng bó từ Ankole giảng đạo ở Thụy Sĩ năm 1947, theo mọi giả định của thời điểm ấy, là đi sai chiều. Ông vẫn đi.
Phân đoạn Kinh Thánh nằm bên dưới
Bằng chứng mà cuộc phấn hưng ưa chuộng nhất cho việc thứ bậc đã bị xóa bỏ không phải là một lập luận; đó chính là thập tự giá, và nơi họ tìm đến để thấy điều ấy là Ga-la-ti 3:28 — “không còn chia ra người Giu-đa hoặc người Gờ-réc; không còn người tôi mọi hoặc người tự chủ; không còn đàn ông hoặc đàn bà; vì trong Đức Chúa Jêsus Christ, anh em thảy đều làm một.”
Vùng Đông Phi thời thuộc địa có đủ mọi bức vách ngăn ấy và còn thêm nhiều bức nữa: người châu Âu và người châu Phi, giáo sĩ và nhân viên, người Muganda và người Muhima, người có học và người không. Cuộc phấn hưng không xóa bỏ chúng bằng lý lẽ. Nó xóa bỏ chúng bằng cách đặt mọi người vào cùng một tư thế. Lời xưng tội của một người phụ tá băng bó và lời xưng tội của một bác sĩ có cùng một hình dạng, và một khi cả căn phòng đã nghe cả hai, chẳng còn cách nào đàng hoàng để dựng lại hệ thống tôn ti.
Chuyến đi Thụy Sĩ của Kinuka chính là bằng chứng. Chiều đi đã đảo ngược vì chỗ ngồi đã đảo ngược từ trước, tại Gahini.
Lời cầu nguyện
Lạy Chúa, con đo lường chính mình bằng địa vị nhiều hơn con chịu thừa nhận, và con cất giữ những điều bất bình của mình ở nơi không ai có thể xem xét. Xin ban cho con lòng can đảm của người đã xưng tội với chính những người mà ông từng oán giận, và xin cho công việc của đôi tay con là nơi Ngài gặp gỡ con, chứ không phải là điều đang trì hoãn con. A-men.