Chương 2 · 7 phút đọc · 8 phút nghe
Simeon Nsibambi — Người làm bừng cháy lòng người khác
Ông là ai
Simeon Nsibambi (1897–1978) là một viên chức y tế công cộng ở Kampala — một người lo việc vệ sinh tại thủ đô của một vương quốc đã trở thành Cơ Đốc với tốc độ phi thường chỉ một thế hệ trước khi ông chào đời. Ông kết hôn với Eva Bakaluba, hai người về sau có mười hai người con, và khi mới ngoài ba mươi, ông đã có tất cả những gì mà tầng lớp tinh hoa mới của Buganda cho là đáng có.
Tháng 9 năm 1929, ông đặt một câu hỏi cho một bác sĩ người Anh đến thăm, và câu trả lời đã thay đổi cuộc đời ông. Câu chuyện ấy — cơn đói khát của ông, việc ông từ chức, cơn bệnh kéo dài của ông — được kể tường tận ở một nơi khác trong thư viện này.
Chương này nói về nửa kia của con người ông: không phải điều đã xảy ra cho Nsibambi, mà là điều đã xảy ra qua ông. Vì điều đáng chú ý nơi con người này không phải là việc ông được hoán cải. Mà là ông đã nhanh chóng thôi không còn là người duy nhất như thế nào.
Người nhóm lửa trong lòng người khác
Chỉ một thời gian rất ngắn sau dịp cuối tuần ấy, Nsibambi không còn là một người tìm kiếm đơn độc nữa. Quanh ông ở Kampala có một nhóm được gọi là Abaka — những con người của lửa. Họ đã bước vào cùng một kinh nghiệm và không chịu im lặng về điều đó.
Ông làm việc lan dần ra ngoài, bắt đầu từ những người gần mình nhất. Ông dẫn chính em trai mình là Blasio Kigozi vào một đức tin sống động; Kigozi xuống phía nam đến Gahini, trở thành một trong những nhà truyền giảng đầu tiên của phong trào, và qua đời năm 1936 khi đang mang sứ điệp của phong trào đến Thượng hội đồng của Hội Thánh. Joe Church, người bác sĩ mà Nsibambi đã dồn vào thế phải trả lời, trở về Rwanda như một người đã được đổi mới, và điều ông mang theo đã gặp Yosiya Kinuka tại đó. Chỉ trong vòng một thập niên, phong trào đã có những đội nhóm, các đội nhóm có một phương pháp, và phương pháp ấy chính là điều Nsibambi đã dùng với Church: đặt ra câu hỏi không thể trả lời cho qua chuyện.
Người ta gọi ông là một người cha của cuộc phấn hưng, và chữ ấy chính xác theo một cách mà chữ “lãnh đạo” không thể có. Ông không điều hành phong trào. Không có tổ chức nào do ông sáng lập, không có chức vụ nào ông nắm giữ trong đó, không có một bộ giáo huấn nào do ông viết ra. Ông có những người con trong đức tin, và họ lại có những người con, và đó là toàn bộ phương pháp của ông.
Điều ông dạy chúng ta
Hãy bắt đầu với người đang ở trước mặt bạn. Việc truyền giảng của Nsibambi hoàn toàn không có chiến lược nào. Ông hỏi em trai mình. Ông hỏi một người lạ mệt mỏi trên sườn đồi. Ông hỏi người đứng ở cổng, và — như ai cũng biết — hỏi cả người làm vườn của một người khác. Mỗi người trong số đó chỉ đơn giản là người tình cờ có mặt ở đó. Tầm ảnh hưởng của cuộc phấn hưng đến từ việc những lần như thế cộng dồn lại, chứ không phải từ việc lên kế hoạch.
Đừng chờ đến khi mình đủ tư cách. Ông là một tín hữu thường dân. Ông không được phong chức, không được đào tạo thần học, và hoàn toàn không giữ chức vụ nào trong Hội Thánh. Khi ông từ bỏ chức vụ trong chính quyền, địa vị của ông càng thấp đi chứ không cao hơn. Mọi điều ông làm, ông làm với tư cách một thành viên bình thường của một hội chúng, người đã quyết định rằng điều ấy là thật.
Hãy sẵn lòng để bị người ta thấy ngượng thay. Hàng xóm kết luận rằng ông đã hóa điên. Một giáo sĩ đã phàn nàn về ông bằng những lời lẽ thẳng thừng. Ông là một người được kính trọng trong một xã hội coi trọng sự đứng đắn, và ông đã đánh đổi điều đó. Nếu bỏ đi sự đánh đổi ấy, chẳng điều gì trong câu chuyện của ông còn đứng vững.
Hãy trao ngọn lửa đi và để nó ra đi. Đây là điều khó nhất, và cũng là chỗ Nsibambi khác thường nhất. Ông khởi động một điều gì đó rồi hầu như không còn kiểm soát được việc nó trở thành gì. Những người khác đem nó đến Rwanda, đến Kenya, đến châu Âu. Những người khác nhận lấy diễn đàn và danh vị, và về sau, cả sự tử đạo. Từ năm 1941, ông bệnh nặng đến mức không thể ra khỏi nhà và hầu như chẳng được chứng kiến điều gì trong số đó. Dường như ông chẳng hề bận lòng.
Câu hỏi ấy, một lần nữa
Thật đáng để kết thúc ở chỗ ông đã bắt đầu, vì câu hỏi ông đặt cho Joe Church là điều dễ mang theo nhất mà ông để lại.
Không phải tôi nên làm gì, là câu hỏi đòi một công việc. Không phải vì sao Hội Thánh lại như thế này, là câu hỏi đặt lỗi ở một khoảng cách an toàn. Ông hỏi: điều gì đang thiếu — trong tôi, và trong chúng ta? Ông gọi tên chính mình trước tiên, ông hỏi một người lạ, và ông hỏi thành tiếng, ở nơi không thể rút lại lời.
Mọi người trong phần còn lại của cuốn sách này đều ở hạ nguồn của câu nói ấy.
Phân đoạn Kinh Thánh nằm bên dưới
Những người của cuộc phấn hưng hết lần này đến lần khác trở lại với 1 Giăng đoạn 1, và cuộc đời Nsibambi chính là phân đoạn ấy thu nhỏ lại.
“Nếu chúng ta đi trong sự sáng cũng như chính mình Ngài ở trong sự sáng, thì chúng ta giao thông cùng nhau; và huyết của Đức Chúa Jêsus, Con Ngài, làm sạch mọi tội chúng ta.” Hãy để ý thứ tự, vì những người balokole đã để ý đến nó. Đi trong sự sáng đến trước. Sự giao thông không phải là điều bạn sắp đặt rồi duy trì bằng cách giữ phép lịch sự; đó là điều xảy ra khi cả hai người đều ở nơi công khai. Và sự làm sạch nằm trong cùng một câu với sự giao thông — bạn không có được điều này mà thiếu điều kia.
Đó là lý do Cơ Đốc giáo của Nsibambi luôn diễn ra giữa người với người, không chút khoan nhượng. Ông không lánh đi để được thánh. Ông đến với em trai mình, với một người lạ trên đồi, với người đứng ở cổng. Một đức tin được tổ chức quanh việc đi trong sự sáng thì phải được sống trước mặt người khác, vì chẳng có nơi nào khác để mà đi.
Lời cầu nguyện
Lạy Cha, xin khiến con trở thành kiểu người mà người khác bắt lửa từ nơi con. Không phải một người lãnh đạo — mà là một người mang lửa. Xin ban cho con một câu hỏi thành thật dành cho người đang ở trước mặt con hôm nay, và lòng sẵn sàng bị xem là kỳ quặc vì đã hỏi câu ấy. Và khi điều Ngài khởi sự cứ chảy tiếp vượt qua khỏi con, xin cho con được vui mừng. A-men.