Chương 3 · 12 phút đọc · 16 phút nghe
Những người thờ phượng thật
“Nhưng giờ hầu đến, và đã đến rồi, khi những kẻ thờ phượng thật lấy tâm thần và lẽ thật mà thờ phượng Cha: ấy đó là những kẻ thờ phượng mà Cha ưa thích vậy. Đức Chúa Trời là Thần, nên ai thờ lạy Ngài thì phải lấy tâm thần và lẽ thật mà thờ lạy.”—Giăng 4:23, 24.
Những lời này của Chúa Giê-xu với người đàn bà Sa-ma-ri là lời dạy đầu tiên của Ngài về sự cầu nguyện được ghi lại. Những lời ấy cho chúng ta thoáng thấy lần đầu tiên những điều kỳ diệu trong thế giới của sự cầu nguyện. Cha tìm kiếm những người thờ phượng: sự thờ phượng của chúng ta làm thỏa lòng yêu thương của Ngài và là niềm vui cho Ngài. Ngài tìm kiếm những người thờ phượng thật, nhưng lại gặp nhiều người không được như Ngài muốn. Sự thờ phượng thật là sự thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật. Con đã đến để mở đường cho sự thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật ấy, và dạy chúng ta điều đó. Vì vậy, một trong những bài học đầu tiên của chúng ta trong trường cầu nguyện phải là hiểu thế nào là cầu nguyện bằng tâm thần và lẽ thật, và biết làm sao chúng ta có thể đạt đến điều đó.
Với người đàn bà Sa-ma-ri, Chúa chúng ta nói về ba cách thờ phượng. Trước hết là sự thờ phượng thiếu hiểu biết của người Sa-ma-ri: “Các ngươi thờ lạy sự các ngươi không biết”. Thứ hai là sự thờ phượng có hiểu biết của người Do Thái, là những người có sự hiểu biết thật về Đức Chúa Trời: “chúng ta thờ lạy sự chúng ta biết, vì sự cứu rỗi bởi người Giu-đa mà đến”. Và rồi đến sự thờ phượng mới, sự thờ phượng thuộc linh mà chính Ngài đã đến để mở ra: “giờ hầu đến, và đã đến rồi, khi những kẻ thờ phượng thật lấy tâm thần và lẽ thật mà thờ phượng Cha”. Từ mạch văn, rõ ràng những chữ “lấy tâm thần và lẽ thật” không có nghĩa là sốt sắng, từ đáy lòng, thành thật, như người ta vẫn thường nghĩ. Người Sa-ma-ri có năm sách của Môi-se và có phần nào hiểu biết về Đức Chúa Trời; chắc chắn trong vòng họ có hơn một người đã thật lòng và sốt sắng tìm kiếm Đức Chúa Trời trong sự cầu nguyện. Người Do Thái có sự mặc khải thật và trọn vẹn về Đức Chúa Trời trong Lời Ngài, theo mức đã được ban cho đến lúc ấy; trong vòng họ có những người tin kính, hết lòng kêu cầu Đức Chúa Trời. Thế nhưng họ vẫn chưa thờ phượng “lấy tâm thần và lẽ thật” theo trọn nghĩa của những chữ ấy. Chúa Giê-xu phán: “giờ hầu đến, và đã đến rồi”; chỉ trong Ngài và qua Ngài, sự thờ phượng Đức Chúa Trời mới là sự thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật.
Giữa vòng Cơ Đốc nhân, người ta vẫn còn gặp ba hạng người thờ phượng ấy. Có những người vì thiếu hiểu biết mà hầu như không biết mình đang cầu xin điều gì: họ cầu nguyện sốt sắng, nhưng nhận được chẳng bao nhiêu. Có những người khác có sự hiểu biết đúng đắn hơn, cố gắng cầu nguyện bằng cả tâm trí và tấm lòng, và thường cầu nguyện hết sức sốt sắng, thế nhưng vẫn không đạt đến phước hạnh trọn vẹn của sự thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật. Chính vào hạng thứ ba này mà chúng ta phải xin Chúa Giê-xu chúng ta đem chúng ta vào; chúng ta phải được Ngài dạy cho cách thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật. Chỉ điều này mới là sự thờ phượng thuộc linh; chính điều này khiến chúng ta trở nên những người thờ phượng mà Cha tìm kiếm. Trong sự cầu nguyện, mọi sự đều tùy thuộc vào việc chúng ta hiểu rõ và thực hành sự thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật.
“Đức Chúa Trời là Thần, nên ai thờ lạy Ngài thì phải lấy tâm thần và lẽ thật mà thờ lạy.” Ý tưởng đầu tiên mà Thầy gợi ra ở đây là phải có sự hòa hợp giữa Đức Chúa Trời và những người thờ phượng Ngài; Đức Chúa Trời thể nào thì sự thờ phượng Ngài cũng phải thể ấy. Điều này theo một nguyên tắc chi phối khắp vũ trụ: chúng ta mong có sự tương ứng giữa một vật và giác quan mà vật ấy tự tỏ mình ra hay phó mình cho. Con mắt có sự thích ứng bên trong với ánh sáng, lỗ tai với âm thanh. Người nào muốn thật sự thờ phượng Đức Chúa Trời, muốn tìm được, biết được, có được và vui hưởng Đức Chúa Trời, thì phải hòa hợp với Ngài, phải có khả năng tiếp nhận Ngài. Bởi Đức Chúa Trời là Thần, nên chúng ta phải thờ phượng bằng tâm thần. Đức Chúa Trời thể nào, người thờ phượng Ngài cũng thể ấy.
Vậy điều này có nghĩa là gì? Người đàn bà đã hỏi Chúa chúng ta xem Sa-ma-ri hay Giê-ru-sa-lem mới là nơi thờ phượng đúng thật. Ngài đáp rằng từ nay sự thờ phượng sẽ không còn bị giới hạn vào một nơi chốn nào nữa: “Hỡi người đàn bà, hãy tin ta, giờ đến, khi các ngươi thờ lạy Cha, chẳng tại trên hòn núi nầy, cũng chẳng tại thành Giê-ru-sa-lem”. Vì Đức Chúa Trời là Thần, không bị không gian hay thời gian ràng buộc, nhưng trong sự trọn vẹn vô hạn của Ngài thì luôn luôn và ở mọi nơi vẫn là một, nên từ nay sự thờ phượng Ngài cũng không còn bị gò bó bởi nơi chốn hay hình thức, nhưng là thuộc linh, như chính Đức Chúa Trời là Thần. Đây là một bài học hết sức quan trọng. Đạo Cơ Đốc của chúng ta chịu thiệt hại biết bao vì điều này: nó bị gò bó vào những giờ giấc và nơi chốn nhất định. Một người tìm cách cầu nguyện sốt sắng trong nhà thờ hay trong phòng riêng, lại sống phần lớn thì giờ trong tuần hay trong ngày với một tâm thần hoàn toàn trái ngược với tâm thần lúc người ấy cầu nguyện. Sự thờ phượng của người ấy là việc của một nơi chốn hay một giờ khắc cố định, chứ không phải của trọn con người mình. Đức Chúa Trời là Thần: Ngài là Đấng Đời Đời và Bất Biến; Ngài thể nào thì Ngài luôn luôn và thật sự thể ấy. Sự thờ phượng của chúng ta cũng phải như vậy, bằng tâm thần và lẽ thật: sự thờ phượng Ngài phải là tinh thần của đời sống chúng ta; đời sống chúng ta phải là sự thờ phượng bằng tâm thần, như Đức Chúa Trời là Thần.
“Đức Chúa Trời là Thần, nên ai thờ lạy Ngài thì phải lấy tâm thần và lẽ thật mà thờ lạy.” Ý tưởng thứ hai đến với chúng ta là sự thờ phượng bằng tâm thần phải đến từ chính Đức Chúa Trời. Đức Chúa Trời là Thần: chỉ một mình Ngài có Thần để ban cho. Chính vì điều đó mà Ngài đã sai Con Ngài đến, để làm cho chúng ta đủ sức thờ phượng cách thuộc linh như thế, bằng cách ban Đức Thánh Linh cho chúng ta. Chúa Giê-xu nói về chính công việc của Ngài khi hai lần phán “giờ đến”, rồi thêm: “và đã đến rồi”. Ngài đến để làm phép báp-tem bằng Đức Thánh Linh; Đức Thánh Linh không thể tuôn tràn ra cho đến khi Ngài được vinh hiển (Giăng 1:33, 7:37, 38, 16:7). Chính khi Ngài đã làm cho tội lỗi chấm dứt, và đã vào Nơi Chí Thánh với huyết của Ngài, tại đó vì chúng ta mà nhận lấy Đức Thánh Linh (Công Vụ Các Sứ Đồ 2:33), thì Ngài mới có thể sai Thánh Linh xuống cho chúng ta như là Thánh Linh của Cha. Chính khi Đấng Christ đã cứu chuộc chúng ta, và chúng ta ở trong Ngài đã nhận được địa vị làm con, thì Cha mới sai Thánh Linh của Con Ngài vào lòng chúng ta, kêu rằng: “A-ba! Cha!” Sự thờ phượng bằng tâm thần là sự thờ phượng Cha trong Thánh Linh của Đấng Christ, là Thánh Linh của sự làm con.
Đây là lý do tại sao ở đây Chúa Giê-xu dùng danh xưng Cha. Chúng ta không bao giờ thấy một thánh đồ nào trong Cựu Ước nhận cho riêng mình danh xưng con, hay gọi Đức Chúa Trời là Cha mình. Sự thờ phượng Cha chỉ có thể có nơi những người đã được ban cho Thánh Linh của Con. Sự thờ phượng bằng tâm thần chỉ có thể có nơi những người mà Con đã bày tỏ Cha cho, và đã nhận được tâm thần của sự làm con. Chỉ một mình Đấng Christ mở đường và dạy sự thờ phượng bằng tâm thần.
Và bằng lẽ thật. Điều đó không chỉ có nghĩa là cách thành thật. Cũng không chỉ có nghĩa là phù hợp với lẽ thật của Lời Đức Chúa Trời. Lời diễn tả này mang một ý nghĩa sâu xa và thiên thượng. Chúa Giê-xu là Con một đến từ nơi Cha, “đầy ơn và lẽ thật”. “Vì luật pháp đã ban cho bởi Môi-se, còn ơn và lẽ thật bởi Đức Chúa Jêsus Christ mà đến”. Chúa Giê-xu phán: “Ta là đường đi, lẽ thật, và sự sống”. Trong Cựu Ước, mọi sự đều là hình bóng và lời hứa; Chúa Giê-xu đã đem đến và ban cho thực thể, chính bản chất, của những điều mình trông mong. Trong Ngài, các phước hạnh và quyền năng của sự sống đời đời là điều chúng ta thật sự sở hữu và kinh nghiệm. Chúa Giê-xu đầy ơn và lẽ thật; Đức Thánh Linh là Thần lẽ thật; qua Ngài, ân điển ở trong Chúa Giê-xu thuộc về chúng ta bằng việc làm và lẽ thật, là một sự thông truyền thực sự từ sự sống thiên thượng. Vậy, sự thờ phượng bằng tâm thần là sự thờ phượng bằng lẽ thật: sự tương giao sống động, thật sự với Đức Chúa Trời, một sự tương ứng và hòa hợp thật giữa Cha, là Thần, với người con đang cầu nguyện bằng tâm thần.
Những điều Chúa Giê-xu phán với người đàn bà Sa-ma-ri, bà không thể hiểu ngay được. Phải có Lễ Ngũ Tuần mới bày tỏ được trọn ý nghĩa của những lời ấy. Khi mới bước vào trường cầu nguyện, chúng ta khó lòng sẵn sàng để nắm được sự dạy dỗ như thế. Về sau chúng ta sẽ hiểu rõ hơn. Chúng ta chỉ cần bắt đầu và nhận lấy bài học như Ngài ban cho. Chúng ta là người xác thịt, không thể dâng lên Đức Chúa Trời sự thờ phượng mà Ngài tìm kiếm. Nhưng Chúa Giê-xu đã đến để ban Đức Thánh Linh: Ngài đã ban Thánh Linh cho chúng ta. Hãy để tâm thế mà chúng ta mang lấy khi bước vào sự cầu nguyện là tâm thế mà lời Đấng Christ đã dạy chúng ta. Hãy có sự xưng nhận sâu xa rằng chúng ta không có khả năng dâng lên Đức Chúa Trời sự thờ phượng đẹp lòng Ngài; có lòng dễ dạy như con trẻ, trông đợi Ngài dạy dỗ chúng ta; có đức tin đơn sơ, phó mình cho hơi thở của Đức Thánh Linh. Trên hết mọi sự, chúng ta hãy giữ chặt lẽ thật phước hạnh này (rồi chúng ta sẽ thấy Chúa còn nhiều điều để nói với chúng ta về lẽ thật ấy): sự nhận biết Đức Chúa Trời là Cha, sự bày tỏ tấm lòng Cha vô hạn của Ngài trong lòng chúng ta, đức tin nơi tình yêu vô hạn đã ban cho chúng ta Con Ngài và Thánh Linh Ngài để khiến chúng ta thành con cái, thật là bí quyết của sự cầu nguyện bằng tâm thần và lẽ thật. Đây là con đường mới và sống mà Đấng Christ đã mở ra cho chúng ta. Có Đấng Christ là Con, và Thánh Linh của Con, ngự trong chúng ta và bày tỏ Cha, chính điều này khiến chúng ta trở nên những người thờ phượng thật, những người thờ phượng thuộc linh.
“LẠY CHÚA, XIN DẠY CHÚNG TÔI CẦU NGUYỆN.”
Lạy Chúa đáng chúc tụng! Con tôn thờ tình yêu mà Ngài đã dùng để dạy cho một người đàn bà, là người đã từ chối không cho Ngài một chén nước, biết sự thờ phượng Đức Chúa Trời phải như thế nào. Con vui mừng vì được bảo đảm rằng bây giờ Ngài cũng sẽ dạy dỗ môn đồ của Ngài chẳng kém gì, là kẻ đến cùng Ngài với tấm lòng khao khát cầu nguyện bằng tâm thần và lẽ thật. Lạy Thầy thánh khiết của con! Xin dạy con bí quyết phước hạnh này.
Xin dạy con biết rằng sự thờ phượng bằng tâm thần và lẽ thật không đến từ loài người, nhưng chỉ đến từ Ngài; rằng đó không chỉ là việc của những giờ giấc và mùa tiết, nhưng là sự tuôn tràn của một đời sống ở trong Ngài. Xin dạy con đến gần Đức Chúa Trời trong sự cầu nguyện với ý thức sâu xa về sự ngu dốt của mình và về việc tự mình chẳng có gì để dâng lên Ngài, đồng thời cũng ý thức về sự sắp đặt mà Ngài, Cứu Chúa của con, đã dành sẵn để Đức Thánh Linh thổi hơi thở vào những lời bập bẹ như trẻ thơ của con. Con chúc tụng Ngài vì trong Ngài con là con cái, và có quyền tự do của con cái để đến gần; vì trong Ngài con có tâm thần của sự làm con và của sự thờ phượng bằng lẽ thật. Trên hết mọi sự, lạy Con phước hạnh của Cha, xin dạy con biết rằng chính sự bày tỏ về Cha mới ban cho con lòng tin cậy trong sự cầu nguyện; và xin cho tấm lòng Cha vô hạn của Đức Chúa Trời trở nên niềm vui và sức mạnh của con cho một đời sống cầu nguyện và thờ phượng. A-men.