Chương 5 · 20 phút đọc · 26 phút nghe
Sự Cầu Nguyện Và Lòng Khao Khát
“Sẽ có những người chế nhạo tôi, bảo tôi cứ lo giữ nghề thợ đóng giày của mình, đừng bận tâm đến triết học và thần học. Nhưng lẽ thật của Đức Chúa Trời đã nung đốt trong xương cốt tôi đến nỗi tôi phải cầm bút lên và bắt đầu ghi lại những gì mình đã thấy.” — JACOB BEHMEN.
LÒNG KHAO KHÁT không chỉ là một ước muốn đơn thuần; đó là một sự thèm khát sâu xa; một niềm mong mỏi mãnh liệt để đạt cho được. Trong lãnh vực thuộc linh, lòng khao khát là một yếu tố quan trọng đi kèm sự cầu nguyện. Quan trọng đến nỗi người ta gần như có thể nói rằng lòng khao khát là điều tuyệt đối thiết yếu của sự cầu nguyện. Lòng khao khát đi trước sự cầu nguyện, đi cùng sự cầu nguyện, và được sự cầu nguyện nối theo. Lòng khao khát đi trước sự cầu nguyện, và nhờ sự cầu nguyện mà được tạo nên và trở nên mãnh liệt hơn. Sự cầu nguyện là sự bày tỏ lòng khao khát bằng lời nói. Nếu cầu nguyện là xin Đức Chúa Trời một điều gì, thì sự cầu nguyện phải được nói ra. Sự cầu nguyện bước ra nơi công khai. Lòng khao khát thì im lặng. Sự cầu nguyện được nghe thấy; lòng khao khát thì không. Lòng khao khát càng sâu, sự cầu nguyện càng mạnh. Không có lòng khao khát, sự cầu nguyện chỉ là một tràng lời lầm bầm vô nghĩa. Lối cầu nguyện chiếu lệ, hình thức như thế, không có tấm lòng, không có cảm xúc, không có lòng khao khát thật sự đi kèm, phải được tránh xa như tránh dịch lệ. Thực hành nó là phí thì giờ quý báu, và chẳng đem lại phước hạnh thật nào.
Thế nhưng, dù có nhận ra rằng mình thật sự không có lòng khao khát, chúng ta vẫn nên cầu nguyện. Chúng ta phải cầu nguyện. Chữ “phải” xuất hiện ở đây để cả lòng khao khát lẫn sự bày tỏ đều được vun trồng. Lời Đức Chúa Trời truyền lệnh như vậy. Lý trí bảo chúng ta rằng mình phải cầu nguyện — cầu nguyện dù có muốn hay không — và đừng để cảm xúc quyết định thói quen cầu nguyện của mình. Trong hoàn cảnh ấy, chúng ta phải cầu xin để có lòng khao khát cầu nguyện; vì lòng khao khát như thế là do Đức Chúa Trời ban cho và sinh ra từ trời. Chúng ta nên cầu xin lòng khao khát; rồi khi lòng khao khát đã được ban cho, chúng ta nên cầu nguyện theo sự thúc giục của nó. Sự thiếu vắng lòng khao khát thuộc linh phải khiến chúng ta buồn rầu, đưa chúng ta đến chỗ than thở vì nó vắng mặt, và tha thiết tìm kiếm để được ban cho, hầu cho từ nay về sau sự cầu nguyện của chúng ta là sự bày tỏ “lòng khao khát chân thành của linh hồn.”
Ý thức về sự thiếu thốn tạo ra, hay phải tạo ra, lòng khao khát tha thiết. Ý thức về sự thiếu thốn của mình trước mặt Đức Chúa Trời càng mạnh, thì lòng khao khát càng phải lớn, sự cầu nguyện càng phải tha thiết. Những người có “lòng khó khăn” là những người đặc biệt đủ tư cách để cầu nguyện.
Cơn đói là một cảm nhận sống động về sự thiếu thốn của thân thể. Nó thúc giục người ta xin bánh. Cũng vậy, ý thức bên trong về sự thiếu thốn thuộc linh tạo ra lòng khao khát, và lòng khao khát bật ra thành lời cầu nguyện. Lòng khao khát là sự mong mỏi bên trong về một điều chúng ta chưa có, một điều chúng ta đang cần — một điều Đức Chúa Trời đã hứa, và có thể nhận được bằng sự nài xin tha thiết trước ngôi ơn phước của Ngài.
Lòng khao khát thuộc linh, khi lên đến mức cao hơn, là bằng chứng của sự tái sinh. Nó được sinh ra trong linh hồn được đổi mới:
“Hãy ham thích sữa thiêng liêng của đạo, như trẻ con mới đẻ vậy, hầu cho anh em nhờ đó lớn lên.”
Sự vắng mặt của lòng khao khát thánh này trong lòng là bằng chứng có thể suy ra, hoặc về sự sa sút của niềm hân hoan thuộc linh, hoặc rằng sự tái sinh chưa hề xảy ra.
“Phước cho những kẻ đói khát sự công bình, vì sẽ được no đủ!”
Những sự thèm khát do trời ban này là bằng chứng của một tấm lòng được đổi mới, chứng cớ của một đời sống thuộc linh đang trỗi dậy. Những sự thèm khát của thân xác là thuộc tính của một thân thể đang sống, chứ không phải của một xác chết; và những lòng khao khát thuộc linh thuộc về một linh hồn đã được làm cho sống đối với Đức Chúa Trời. Và khi linh hồn được đổi mới đói khát sự công bình, thì những lòng khao khát thánh bên trong ấy bật ra thành lời cầu nguyện tha thiết, nài xin.
Trong sự cầu nguyện, chúng ta chỉ còn nương cậy nơi Danh, công đức và quyền năng cầu thay của Chúa Giê-xu Christ, Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm lớn của chúng ta. Đào sâu xuống, bên dưới những điều kiện và những sức mạnh đi kèm trong sự cầu nguyện, chúng ta đến được nền tảng sống còn của nó, là nền tảng đặt trong lòng con người. Đó không chỉ là sự thiếu thốn của chúng ta; mà là sự khao khát của tấm lòng đối với điều chúng ta cần, và là điều chúng ta cảm thấy bị thúc giục phải cầu xin. Lòng khao khát là ý chí đang hành động; một niềm mong mỏi mạnh mẽ, có ý thức, được khơi dậy trong bản chất bên trong, hướng về một điều tốt lành lớn lao nào đó. Lòng khao khát tôn cao đối tượng nó mong mỏi, và gắn chặt tâm trí vào đó. Nó có sự lựa chọn, sự kiên định và ngọn lửa ở trong, và sự cầu nguyện dựa trên nó thì rõ ràng và cụ thể. Nó biết mình cần gì, cảm nhận và thấy được điều sẽ đáp ứng nhu cầu ấy, và vội vã đi lấy cho được.
Lòng khao khát thánh được trợ giúp rất nhiều bởi sự trầm tư thành kính. Sự suy gẫm về nhu cầu thuộc linh của chúng ta, và về sự sẵn lòng cùng khả năng của Đức Chúa Trời để bù đắp nhu cầu ấy, giúp lòng khao khát lớn lên. Sự suy nghĩ nghiêm túc trước khi cầu nguyện làm tăng lòng khao khát, khiến nó thêm khẩn thiết, và có khuynh hướng giữ chúng ta khỏi mối đe dọa của sự cầu nguyện riêng tư — tư tưởng lang thang. Chúng ta thất bại nơi lòng khao khát nhiều hơn là nơi sự bày tỏ ra bên ngoài. Chúng ta giữ lại hình thức, trong khi sự sống bên trong phai nhạt và gần như chết.
Người ta có thể hỏi một cách chính đáng rằng: phải chăng sự yếu ớt trong lòng khao khát của chúng ta đối với Đức Chúa Trời, đối với Đức Thánh Linh, và đối với mọi sự đầy đủ của Đấng Christ, chính là nguyên nhân khiến chúng ta cầu nguyện quá ít, và mòn mỏi trong việc cầu nguyện? Chúng ta có thật sự cảm thấy những hơi thở hổn hển của lòng khao khát bên trong hướng về các báu vật trên trời không? Những tiếng than thở từ sâu thẳm của lòng khao khát có khuấy động linh hồn chúng ta đến chỗ vật lộn mạnh mẽ không? Than ôi cho chúng ta! Ngọn lửa cháy quá yếu. Sức nóng bừng cháy của linh hồn đã bị hạ xuống thành sự hâm hẩm âm ấm. Cần nhớ rằng đây chính là nguyên nhân cốt lõi của tình trạng đáng buồn và tuyệt vọng của các tín hữu Lao-đi-xê, là những người mà lời kết án khủng khiếp đã được chép về họ rằng họ tự nói: “Ta giàu, ta nên giàu có rồi, không cần chi nữa,” mà không biết rằng mình “khổ sở, khốn khó, nghèo ngặt, đui mù.”
Lại nữa: chúng ta có thể tự hỏi — chúng ta có lòng khao khát thúc đẩy mình đến sự tương giao mật thiết với Đức Chúa Trời, một lòng khao khát đầy những sự nung đốt không thể nói ra, và giữ chúng ta ở đó qua cơn quằn quại của sự nài xin mãnh liệt, khuấy động tận linh hồn hay không? Lòng chúng ta cần được nhào nặn lại nhiều, không chỉ để đem điều ác ra khỏi, mà còn để đem điều thiện vào. Và nền tảng cùng nguồn cảm thúc cho điều thiện đi vào ấy là lòng khao khát mạnh mẽ, thúc đẩy. Ngọn lửa thánh và nồng nhiệt này trong linh hồn khơi dậy sự quan tâm của thiên đàng, thu hút sự chú ý của Đức Chúa Trời, và đặt sự giàu có vô tận của ân điển thiên thượng dưới quyền sử dụng của những ai thực hành nó.
Việc làm lụi tàn ngọn lửa của lòng khao khát thánh sẽ hủy hoại những sức mạnh sống còn và tiến công trong đời sống Hội Thánh. Đức Chúa Trời đòi hỏi được đại diện bởi một Hội Thánh bừng cháy, bằng không thì theo bất cứ nghĩa chính đáng nào, Ngài chẳng được đại diện chút nào. Chính Đức Chúa Trời bừng cháy trọn vẹn, và Hội Thánh Ngài, nếu muốn giống Ngài, cũng phải nóng đến độ trắng lửa. Những lợi ích lớn lao và đời đời của nền đạo sinh ra từ trời, do Đức Chúa Trời ban cho, là những điều duy nhất mà Hội Thánh Ngài có thể cho phép mình bừng cháy vì đó. Thế nhưng lòng nhiệt thành thánh không cần phải ồn ào mới có thể thiêu đốt. Chúa chúng ta là hiện thân của sự trái ngược với tính dễ kích động, là sự đối nghịch tuyệt đối với lối hùng biện cố chấp hay ồn ào, vậy mà sự sốt sắng về nhà Đức Chúa Trời đã tiêu nuốt Ngài; và thế gian vẫn còn cảm nhận hơi nóng của ngọn lửa mãnh liệt, thiêu đốt của Ngài và đáp lại nó, với một sự sẵn lòng ngày càng tăng và một sự hưởng ứng ngày càng mở rộng.
Sự thiếu nồng nhiệt trong sự cầu nguyện là dấu hiệu chắc chắn của sự thiếu chiều sâu và cường độ của lòng khao khát; và sự vắng mặt của lòng khao khát mãnh liệt là dấu hiệu chắc chắn rằng Đức Chúa Trời không có mặt trong lòng! Làm giảm lòng sốt sắng là lui xa khỏi Đức Chúa Trời. Ngài có thể và quả thật dung chịu nhiều điều thuộc về sự yếu đuối và lầm lỗi nơi con cái Ngài. Ngài có thể và sẽ tha thứ tội lỗi khi tội nhân ăn năn cầu nguyện, nhưng có hai điều Ngài không thể dung chịu — sự giả dối và sự hâm hẩm. Thiếu tấm lòng và thiếu sức nóng là hai điều Ngài ghê tởm, và Ngài đã phán với người Lao-đi-xê bằng những lời nghiêm khắc và kết án không thể lầm lẫn:
“Ước gì ngươi lạnh hoặc nóng thì hay! Vậy, vì ngươi hâm hẩm, không nóng cũng không lạnh, nên ta sẽ nhả ngươi ra khỏi miệng ta.”
Đây là sự phán xét Đức Chúa Trời đã bày tỏ về sự thiếu lửa nơi một trong bảy Hội Thánh, và đó là bản cáo trạng của Ngài đối với từng Cơ Đốc nhân vì sự thiếu vắng tai hại của lòng nhiệt thành thánh. Trong sự cầu nguyện, lửa là động lực. Những nguyên tắc tôn giáo không bùng lên thành ngọn lửa thì chẳng có sức mạnh cũng chẳng có hiệu quả. Ngọn lửa là đôi cánh để đức tin bay lên; lòng sốt sắng là linh hồn của sự cầu nguyện. Chính khi người công bình “lấy lòng sốt sắng cầu nguyện” thì lời cầu nguyện ấy mới có linh nghiệm nhiều. Tình yêu được nhóm lên trong ngọn lửa, và lòng nồng nhiệt là sự sống của nó. Ngọn lửa là không khí mà kinh nghiệm Cơ Đốc chân thật hít thở. Nó sống nhờ lửa; nó có thể chịu đựng bất cứ điều gì, trừ ra một ngọn lửa yếu ớt; và nó chết, lạnh cóng và đói khát đến tận cốt tủy, khi bầu không khí chung quanh giá lạnh hoặc hâm hẩm.
Sự cầu nguyện thật phải bừng cháy. Đời sống và phẩm cách Cơ Đốc cần phải bừng cháy trọn vẹn. Sự thiếu sức nóng thuộc linh sinh ra sự vô tín nhiều hơn là sự thiếu đức tin. Không quan tâm một cách nồng cháy đến những điều thuộc về thiên đàng, tức là chẳng quan tâm đến chúng chút nào. Những linh hồn bừng cháy là những người chiến thắng trong ngày chiến trận, là những người khiến nước thiên đàng bị hãm ép, và chiếm lấy nước ấy bằng sức mạnh. Thành trì của Đức Chúa Trời chỉ bị chiếm bởi những ai xông vào với sự tha thiết đáng sợ, những ai vây hãm nó với lòng nhiệt thành bừng cháy, không hề suy giảm.
Không gì kém hơn việc nóng rực vì Đức Chúa Trời mới có thể giữ được ánh rực của thiên đàng trong lòng chúng ta, trong những ngày giá lạnh này. Những người Giám Lý thuở ban đầu không có hệ thống sưởi trong nhà thờ của họ. Họ tuyên bố rằng ngọn lửa nơi hàng ghế và lửa nơi tòa giảng phải đủ để giữ cho họ ấm. Và chúng ta, trong giờ này, cần có than lửa đỏ từ bàn thờ của Đức Chúa Trời và ngọn lửa thiêu đốt từ trời rực sáng trong lòng mình. Ngọn lửa này không phải là sự hăng hái của trí óc, cũng chẳng phải năng lực của xác thịt. Đó là lửa thiên thượng trong linh hồn, mãnh liệt, thiêu sạch cặn bã — chính là bản chất của Thánh Linh Đức Chúa Trời.
Không học thức nào, không lời lẽ thanh nhã nào, không tầm nhìn trí tuệ rộng lớn nào, không những đóa hoa hùng biện nào, không vẻ duyên dáng của con người nào, có thể bù đắp cho sự thiếu lửa. Sự cầu nguyện bay lên nhờ lửa. Ngọn lửa ban cho sự cầu nguyện lối vào cũng như đôi cánh, sự chấp nhận cũng như sức lực. Không có hương nào mà không có lửa; không có sự cầu nguyện nào mà không có ngọn lửa.
Lòng khao khát nồng nhiệt là nền tảng của sự cầu nguyện không thôi. Đó không phải là một khuynh hướng nông cạn, hay thay đổi, mà là một sự mong mỏi mạnh mẽ, một lòng nồng nhiệt không thể dập tắt, thấm nhuần, rực sáng, bừng cháy và gắn chặt tấm lòng. Đó là ngọn lửa của một nguyên tắc hiện tại và năng động bốc lên cùng Đức Chúa Trời. Chính lòng nồng nhiệt được lòng khao khát thúc đẩy đã đốt cháy con đường đến ngôi thương xót và đạt được lời nài xin của mình. Chính sự kiên trì của lòng khao khát đem lại chiến thắng cho cuộc chiến đấu, trong một cuộc vật lộn lớn của sự cầu nguyện. Chính gánh nặng của một lòng khao khát trĩu nặng làm cho linh hồn vừa bước ra khỏi những cuộc vật lộn mạnh mẽ trở nên nghiêm trang, bồn chồn, rồi lắng xuống trong yên lặng. Chính tính bao trùm của lòng khao khát trang bị cho sự cầu nguyện ngàn lý lẽ nài xin, và khoác cho nó lòng can đảm không gì khuất phục nổi cùng quyền năng chiến thắng mọi sự.
Người đàn bà Sy-rô-Phê-ni-xi là một bài học thực tế về lòng khao khát, vững vàng trong sự kiên định, nhưng không gì lay chuyển được trong cường độ và sự dạn dĩ bền bỉ của nó. Người đàn bà góa kêu nài tượng trưng cho lòng khao khát đạt được mục đích của mình, vượt qua những trở ngại mà những thôi thúc yếu ớt hơn không thể vượt qua.
Sự cầu nguyện không phải là việc diễn tập một màn trình diễn đơn thuần; cũng chẳng phải là một tiếng kêu la mơ hồ, lan tràn khắp nơi. Lòng khao khát, trong khi nhen lửa cho linh hồn, giữ chặt linh hồn vào đối tượng mình tìm kiếm. Sự cầu nguyện là một phương diện không thể thiếu của thói quen thuộc linh, nhưng nó không còn là sự cầu nguyện nữa khi chỉ được duy trì bởi thói quen mà thôi. Chính chiều sâu và cường độ của lòng khao khát thuộc linh ban cho sự cầu nguyện cường độ và chiều sâu. Linh hồn không thể thờ ơ khi có một lòng khao khát lớn lao nào đó nung đốt và làm nó bừng cháy. Sự khẩn thiết của lòng khao khát giữ chúng ta bám vào điều mình khao khát với một sự bền chặt không chịu bị giảm bớt hay nới lỏng; nó ở lại, nài xin và kiên trì, và không chịu buông ra cho đến khi phước lành được ban xuống.
“Lạy Chúa, con chẳng buông Ngài, Cho đến khi Ngài ban phước lành; Xin Ngài chớ ẩn mặt đi; Việc con khẩn thiết, cấp bách vô cùng.”
Bí quyết của sự nhát sợ, sự thiếu nài xin bền bỉ, sự thiếu can đảm và sức lực trong sự cầu nguyện nằm ở sự yếu ớt của lòng khao khát thuộc linh, trong khi việc bỏ bê sự cầu nguyện là dấu hiệu đáng sợ cho thấy lòng khao khát ấy đã thôi sống. Linh hồn nào mà lòng khao khát Đức Chúa Trời không còn thúc giục nó vào phòng cầu nguyện kín, thì linh hồn ấy đã quay lưng khỏi Ngài. Không thể có sự cầu nguyện thành công nếu không có lòng khao khát nung đốt. Dĩ nhiên có thể có nhiều sự có vẻ cầu nguyện mà chẳng có lòng khao khát nào cả.
Nhiều điều có thể được liệt kê và nhiều phạm vi có thể được bao quát. Nhưng có phải lòng khao khát soạn ra bản danh sách ấy không? Có phải lòng khao khát vạch ra vùng cần bao quát không? Câu trả lời quyết định việc lời cầu xin của chúng ta là lời ba hoa hay là sự cầu nguyện. Lòng khao khát thì mãnh liệt nhưng hẹp; nó không thể trải mình ra trên một vùng rộng. Nó muốn một vài điều, và muốn chúng thiết tha, thiết tha đến nỗi chẳng gì ngoài sự sẵn lòng nhậm lời của Đức Chúa Trời có thể làm cho nó được nhẹ nhõm hay thỏa lòng.
Lòng khao khát nhắm bắn từng phát một vào mục tiêu của nó. Có thể có nhiều điều được khao khát, nhưng chúng được cảm nhận và bày tỏ một cách cụ thể và riêng biệt. Đa-vít không mong mỏi mọi thứ; ông cũng không để lòng khao khát của mình tản mác khắp nơi mà chẳng trúng điều gì. Đây là hướng đi của lòng khao khát ông và cách nó được bày tỏ:
“Tôi đã xin Đức Giê-hô-va một điều, và sẽ tìm kiếm điều ấy! Ấy là tôi muốn trọn đời được ở trong nhà Đức Giê-hô-va, Để nhìn xem sự tốt đẹp của Đức Giê-hô-va, Và cầu hỏi trong đền của Ngài.”
Chính sự đơn nhất của lòng khao khát này, sự rõ ràng của niềm mong mỏi này, mới có giá trị trong sự cầu nguyện, và đẩy sự cầu nguyện thẳng đến cốt lõi và trung tâm của nguồn cung ứng.
Trong các phước lành, Chúa Giê-xu đã nói ra những lời liên quan trực tiếp đến những lòng khao khát bẩm sinh của một linh hồn được đổi mới, cùng lời hứa rằng chúng sẽ được ban cho: “Phước cho những kẻ đói khát sự công bình, vì sẽ được no đủ!”
Vậy, đây là nền tảng của sự cầu nguyện buộc phải được nhậm lời — ấy là lòng khao khát mạnh mẽ bên trong đã đi vào sự thèm khát thuộc linh, và kêu đòi được thỏa mãn. Than ôi cho chúng ta! Điều hoàn toàn quá thật và quá thường xảy ra là những lời cầu nguyện của chúng ta vận hành trong vùng khô cằn của một ước muốn đơn thuần, hoặc trong vùng trơ trụi lá của một bài cầu nguyện học thuộc lòng. Thật vậy, đôi khi những lời cầu nguyện của chúng ta chỉ là những câu khuôn sáo gồm những cụm từ cố định và những khuôn khổ theo lệ thường, mà sự tươi mới và sự sống đã ra đi từ nhiều năm trước.
Không có lòng khao khát thì không có gánh nặng linh hồn, không có ý thức về sự thiếu thốn, không có lòng nồng nhiệt, không có khải tượng, không có sức lực, không có ánh rực của đức tin. Không có sức ép mạnh mẽ, không có sự bám chặt lấy Đức Chúa Trời bằng một nắm tay bất diệt, liều chết — “Tôi chẳng cho người đi đâu, nếu người không ban phước cho tôi.” Không có sự từ bỏ bản thân hoàn toàn, như nơi Môi-se, khi ông, chìm trong cơn quằn quại của một lời nài xin tuyệt vọng, bền bỉ và thiêu đốt mọi sự, đã kêu lên: “Nhưng bây giờ xin Chúa tha tội cho họ! Bằng không, hãy xóa tên tôi khỏi sách Ngài đã chép đi.” Hoặc như nơi John Knox khi ông nài xin: “Xin ban Scotland cho con, bằng không con chết!”
Đức Chúa Trời đến thật gần linh hồn đang cầu nguyện. Thấy Đức Chúa Trời, biết Đức Chúa Trời, và sống cho Đức Chúa Trời — đó là mục tiêu của mọi sự cầu nguyện chân thật. Như vậy, rốt cuộc, sự cầu nguyện được thúc giục để tìm kiếm Đức Chúa Trời. Lòng khao khát trong sự cầu nguyện bừng cháy mong được thấy Đức Chúa Trời, được nhận sự mặc khải về Đức Chúa Trời rõ ràng hơn, đầy đủ hơn, ngọt ngào hơn và phong phú hơn. Vì thế, đối với những người cầu nguyện như vậy, Kinh Thánh trở thành một quyển Kinh Thánh mới, và Đấng Christ thành một Đấng Cứu Rỗi mới, nhờ ánh sáng và sự mặc khải của phòng cầu nguyện kín.
Chúng ta nhắc đi nhắc lại rằng lòng khao khát nồng cháy — đã được mở rộng và không ngừng mở rộng — đối với những ân tứ và đức tính tốt nhất, mạnh mẽ nhất của Thánh Linh Đức Chúa Trời, là gia tài chính đáng của sự cầu nguyện chân thật và linh nghiệm. Bản thân và sự phục vụ không thể ly dị nhau — không thể nào tách rời nhau được. Hơn thế nữa: lòng khao khát phải trở nên hết sức riêng tư, phải tập trung nơi Đức Chúa Trời với một sự đói khát không gì thỏa mãn được đối với chính Ngài và sự công bình của Ngài. “Linh hồn tôi khát khao Đức Chúa Trời, là Đức Chúa Trời hằng sống.” Điều kiện không thể thiếu cho mọi sự cầu nguyện chân thật là một lòng khao khát bắt rễ sâu, tìm kiếm chính Đức Chúa Trời, và không chịu nguôi cho đến khi những ân tứ quý nhất mà trời ban đã được ban xuống cách dồi dào và phong phú.