Chương 9 · 6 phút đọc · 8 phút nghe
Helen Roseveare — Nữ bác sĩ đã gọi sự đau khổ là một đặc ân
Bà là ai
Helen Roseveare sinh ngày 21 tháng 9 năm 1925 tại Haileybury, nước Anh, trong một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu khá giả, và tin Chúa trong thời gian học tại Đại học Cambridge. Bà được đào tạo thành bác sĩ và năm 1953 lên tàu sang Congo thuộc Bỉ (nay là Cộng hòa Dân chủ Congo) dưới sự điều động của WEC International. Bà dành phần lớn hai mươi năm sau đó tại Congo, xây dựng một bệnh viện, đào tạo y tá và thành lập một trường y trong những điều kiện khó khăn phi thường. Năm 1964, trong cuộc nổi dậy Simba diễn ra sau khi Congo giành độc lập, bà bị quân nổi loạn bắt giữ và phải chịu bạo hành tàn khốc suốt nhiều tháng trước khi được giải cứu. Bà đã quyết định — như được kể lại trong hồi ký “Xin ban cho tôi núi này” (Give Me This Mountain) — trở lại Congo sau khi bình phục, và phục vụ tại đó cho đến năm 1973. Bà dành những thập niên còn lại của đời mình để diễn giảng và viết về đặc ân được chịu khổ trong sự phục vụ Đấng Christ, cho đến khi qua đời năm 2016, hưởng thọ chín mươi mốt tuổi.
Khải tượng của bà về chức vụ truyền giáo và hy sinh
Đóng góp quan trọng nhất của Helen Roseveare cho thần học về sự hy sinh trong truyền giáo là một câu hỏi mà bà kể rằng Đức Chúa Trời đã hỏi bà trong đêm tăm tối nhất của thời gian bị giam cầm: “Con có thể cảm tạ Ta vì đã tin cậy giao cho con kinh nghiệm này không, dù Ta không bao giờ cho con biết lý do?” Câu hỏi ấy đã thay đổi cách nhìn về mọi sự. Sự đau khổ không phải là một vấn đề thần học cần giải quyết hay một tai nạn tàn nhẫn cần giải thích; đó là một hành động tin cậy của Đức Chúa Trời — việc giao phó một thử thách cụ thể cho một con người cụ thể, vì kinh nghiệm của chính người ấy trong thử thách đó sẽ hoàn thành một điều không thể hoàn thành bằng bất cứ cách nào khác. Giữa bóng tối, bà đã chọn trả lời “vâng” cho câu hỏi ấy. Và điều đó trở thành nền tảng cho một chức vụ diễn giảng và viết sách đã giúp hàng chục nghìn Cơ Đốc nhân đối diện với sự đau khổ của chính họ.
Thần học của Roseveare về người giáo sĩ như người mang của quý trong một chiếc bình dễ vỡ được rút trực tiếp từ chính lời Phao-lô mô tả chức vụ sứ đồ: “Nhưng chúng tôi đựng của quí nầy trong chậu bằng đất, hầu cho tỏ quyền phép lớn dường ấy là bởi Đức Chúa Trời mà ra, chớ chẳng phải bởi chúng tôi. Chúng tôi bị ép đủ cách, nhưng không đến cùng; bị túng thế, nhưng không ngã lòng; bị bắt bớ, nhưng không đến bỏ; bị đánh đập, nhưng không đến chết mất” (2 Cô-rinh-tô 4:7–9). Của quý ấy là Phúc Âm.
Chiếc chậu bằng đất là chính bà — một nữ bác sĩ người Anh với tất cả sự mong manh, dễ tổn thương và dễ vỡ mà thân thể con người mang lấy. Chính sự mong manh của bà là điều cốt yếu: nó cho thấy rõ ràng không thể nhầm lẫn rằng quyền năng phi thường của những gì đang diễn ra tại Congo không phải là của bà.
Sự thấu hiểu của bà về sự đau khổ như là việc dự phần vào sự thương khó của Đấng Christ đã cho bà một khuôn khổ để có thể đón nhận bạo lực mình đã trải qua mà không bị hủy hoại đức tin. Trong lời tuyên bố phi thường của Phao-lô gửi tín hữu Phi-líp, bà không tìm thấy thói ưa chịu khổ, mà là một thần học truyền giáo sâu sắc: “cho đến nỗi tôi được biết Ngài, và quyền phép sự sống lại của Ngài, và sự thông công thương khó của Ngài, làm cho tôi nên giống như Ngài trong sự chết Ngài” (Phi-líp 3:10). Bà dần tin rằng những gì đã bị gây ra cho thân thể bà năm 1964 là thước đo của sự mật thiết mà Đức Chúa Trời đã cho phép bà dự phần vào chính kinh nghiệm bị bạo hành và bị bỏ rơi của Đấng Christ.
Bà không chỉ đang sống sót qua một điều gì đó. Bà đang dự phần vào một điều gì đó.
Quyết định trở lại Congo sau thời gian bị giam cầm có lẽ là hành động mang tính truyền giáo rõ ràng nhất trong sự nghiệp của bà. Bà có đủ mọi lý do chính đáng theo cách nhìn của con người để ở lại nước Anh. Bà đã bị xâm hại và chấn thương. Đất nước ấy vẫn còn nguy hiểm. Sẽ không ai trách bà nếu bà ở lại.
Nhưng bà đã nghe một tiếng gọi cụ thể đến một nơi cụ thể, và bạo lực bà trải qua tại nơi đó không thu hồi tiếng gọi ấy. Bà tìm thấy trong lời của Phi-e-rơ sự cho phép mà bà cần để trở lại: “Hỡi kẻ rất yêu dấu, khi anh em bị trong lò lửa thử thách, chớ lấy làm lạ như mình gặp một việc khác thường. Nhưng anh em có phần trong sự thương khó của Đấng Christ bao nhiêu, thì hãy vui mừng bấy nhiêu, hầu cho đến ngày vinh hiển của Ngài hiện ra, thì anh em cũng được vui mừng nhảy nhót” (1 Phi-e-rơ 4:12–13). Bà đã có phần trong sự thương khó. Sự vinh hiển vẫn đang đến. Bà trở lại để có mặt khi sự vinh hiển ấy đến.
Di sản của Roseveare đối với sự hiểu biết của Hội Thánh về sự hy sinh trong truyền giáo là làm cho sự đau khổ có thể được nói ra — trao ngôn từ cho một kinh nghiệm mà phần lớn các giáo sĩ chôn vùi trong im lặng hoặc tô vẽ thành một điều gì đó đắc thắng hơn, dễ nghe hơn. Bà nói về sự tan vỡ của chính mình mà không né tránh, và nhờ đó đã cho phép hàng nghìn người khác thừa nhận sự tan vỡ của họ. Bà đã khám phá điều mà Phao-lô mô tả như phép tính nghịch lý nhất của Phúc Âm: “vì khi tôi yếu đuối, ấy là lúc tôi mạnh mẽ” (2 Cô-rinh-tô 12:10). Người nữ giáo sĩ thừa nhận sự yếu đuối của mình không hề bị suy giảm trong lời làm chứng. Chính trong sự thừa nhận ấy, bà đang bày tỏ rõ ràng nhất sức mạnh không phải là của riêng mình.
Lời cầu nguyện
Lạy Chúa, Đấng đã bị tan vỡ vì chúng con, xin dạy chúng con đừng khinh thường sự tan vỡ. Nơi chúng con giấu kín vết thương và phô diễn sức mạnh, xin ban cho chúng con sự thành thật của Roseveare. Nơi sự đau khổ đe dọa hủy hoại đức tin chúng con, xin hãy để nó làm đức tin ấy thêm sâu nhiệm. Xin ban cho chúng con ân điển để cùng với bà hỏi rằng chúng con có thể cảm tạ Ngài vì đã tin cậy giao cho chúng con những điều khó khăn không — và ân điển để thật lòng khi chúng con thưa “vâng”. A-men.