Chương 1 · 5 phút đọc · 6 phút nghe
An-ti-ốt Và Người Mang Đức Chúa Trời
Vào thế kỷ thứ nhất, tại thành phố lớn An-ti-ốt xứ Sy-ri, có một người ký tên dưới các bức thư của mình bằng một cái tên lạ lùng và đẹp đẽ. Ông tên là Ignatius. Nhưng khi cầm bút, ông lại tự xưng theo một cách khác: Ignatius, cũng gọi là Theophorus — Người Mang Đức Chúa Trời, người mang Đức Chúa Trời trong mình. Đó là điều đầu tiên ông cho bạn biết về chính mình, và rốt cuộc, có lẽ đó cũng là điều chân thật nhất có thể nói về ông.
An-ti-ốt chẳng phải là nơi nhỏ bé. Đó là một trong những thành phố lớn nhất của thế giới La Mã, một ngã tư nơi đời sống của người Hy Lạp, người Sy-ri, người Do Thái và người La Mã hòa lẫn vào nhau trên những con phố đông đúc. Chính tại đây, như sách Công Vụ Các Sứ Đồ ghi lại, những người theo Chúa Giê-xu lần đầu tiên được gọi là Cơ Đốc nhân. Vậy nên Hội Thánh mà Ignatius phục vụ không phải là một cuộc thử nghiệm non trẻ ở bên lề. Hội Thánh ấy đứng tại một trong những trung tâm lớn của đức tin, trong một thành phố đã biết đến Phúc Âm từ những ngày sớm nhất, và cần một người chăn có thể giữ cho Hội Thánh được hiệp một.
Người chăn ấy chính là Ignatius. Ông là một trong những giám mục đầu tiên của Hội Thánh tại An-ti-ốt — theo cách tính xưa thì ông kế nhiệm một giám mục tên là Evodius — được lập lên trên hội chúng làm người coi sóc và mục sư. Chúng ta không biết ông sinh năm nào. Ông chào đời vào khoảng giữa thế kỷ thứ nhất, tại Sy-ri, còn những tư liệu có thể cho chúng ta biết thêm thì đã không còn lưu lại. Thay vào đó, điều chúng ta có là chính con người ông, qua chính lời ông, vào lúc cuối đời.
Một con người vào lúc khép lại thời các sứ đồ
Để hiểu Ignatius, bạn nên cảm nhận được ông đứng ở đâu trong dòng thời gian. Ông thuộc thế hệ đến ngay sau các sứ đồ. Những người từng đồng hành với Chúa Giê-xu đang lần lượt rời khỏi cõi đời, hoặc đã ra đi. Các nhân chứng tận mắt đang dần trở thành ký ức. Và Hội Thánh mà họ đã gây dựng giờ đây phải học cách sống mà không có họ — làm sao giữ cho đức tin được trọn vẹn khi những tiếng nói đầu tiên rao truyền đức tin ấy đã lặng im.
Theo truyền thống lâu đời, chính Ignatius là môn đồ của sứ đồ Giăng, và người ta kể rằng Phi-e-rơ đã góp phần lập ông lên coi sóc An-ti-ốt. Đó là những câu chuyện xưa cũ và được trân quý, và có lẽ chúng chứa đựng điều gì đó chân thật; nhưng chúng là truyền thống, không phải sự thật đã được xác lập, và thật thà thì phải gọi chúng đúng tên như vậy. Điều chắc chắn thì đơn giản hơn và cũng đủ rồi: ông là một giám mục của thời các sứ đồ, đủ gần với buổi đầu của thời ấy để hít thở bầu không khí của nó, và được giao phó việc mang đức tin của thời ấy tiến vào một thời kỳ khó khăn hơn.
Cũng có một truyền thuyết rằng Ignatius chính là đứa trẻ nhỏ mà có lần Chúa Giê-xu đã ẵm vào lòng và đặt đứng trước mặt các môn đồ. Đó là một hình ảnh dễ thương, và các thế hệ độc giả về sau rất yêu thích nó — nhưng các sử gia bác bỏ điều này, và gần như chắc chắn nó không có thật. Chúng ta sẽ không giả vờ rằng chuyện ấy đã xảy ra. Con người thật của Ignatius không cần đến thứ trang sức như thế.
Ý nghĩa của một cái tên
Vậy hãy trở lại với cái tên mà ông đã chọn mang: Theophorus, Người Mang Đức Chúa Trời. Đó không phải là lời khoe khoang. Trong những bức thư bạn sắp đọc, bạn sẽ gặp một con người đã tin, cách giản dị và không chút phô trương, rằng Đấng Christ ngự trong ông — rằng một Cơ Đốc nhân là nơi Đức Chúa Trời đã đến ở, một chiếc bình mang một điều lớn lao hơn chính mình. Ignatius không chỉ giữ điều này như một giáo lý. Ông sắp chứng minh điều đó bằng chính thân thể mình.
Bởi đây chính là cái bóng phủ lên mọi điều ông viết. Những bức thư trong cuốn sách này không được soạn bên bàn viết trong một An-ti-ốt yên bình. Chúng được viết trên đường đi, dưới sự canh giữ, bởi một người đang bị giải qua khắp đế quốc đến chỗ chết. Vào một thời điểm nào đó trong những năm cuối đời — khoảng dưới triều hoàng đế Trajan — Ignatius bị bắt, bị kết án, và bị giải đến Rô-ma để bị ném cho thú dữ.
Trước khi cùng ông bước trên con đường ấy, chúng ta nên dừng lại đây, tại An-ti-ốt, để nhìn thấy ông cách trọn vẹn: một giám mục của một trong những Hội Thánh lớn đầu tiên, một người thuộc thế hệ sau các sứ đồ, đã tự gọi mình là Người Mang Đức Chúa Trời và thật lòng có ý như vậy. Mọi điều tiếp theo là câu chuyện về cách ông đã sống trọn với cái tên ấy.