Chương 7 · 9 phút đọc · 12 phút nghe
Quản lý gia đình bằng sự khôn ngoan
“Nàng coi sóc đường lối của nhà mình, Không hề ăn bánh của sự biếng nhác.” Châm Ngôn 31:27 (Kinh Thánh 1925) Sách Châm Ngôn chương ba mươi mốt vẽ nên bức chân dung của một người phụ nữ phi thường. Người ta quen gọi bà là người nữ đức hạnh, hay người nữ tài đức trong Châm Ngôn 31. Chồng bà tin cậy bà. Con cái bà chỗi dậy và chúc phước cho bà. Bà làm việc với đôi tay vui lòng. Bà thức dậy khi trời còn tối để sửa soạn thức ăn cho gia đình. Bà để ý một cánh đồng và mua lấy. Bà trồng một vườn nho. Bà may áo quần và bán cho các nhà buôn. Bà đưa tay ra giúp đỡ người nghèo khó và thiếu thốn. Bà mặc lấy sức lực và oai phong, và bà vui cười về những ngày sắp đến. Đây không phải là một người phụ nữ yếu đuối. Đây là một người phụ nữ mạnh mẽ, khôn ngoan, siêng năng và tin kính. Và trọng tâm đời sống của bà chính là gia đình bà.
Quản lý một gia đình không phải là một sự kêu gọi nhỏ bé. Việc ấy không kém quan trọng hơn việc điều hành một doanh nghiệp hay làm việc trong văn phòng. Xét về nhiều mặt, nó còn quan trọng hơn, vì gia đình là nơi thế hệ kế tiếp được hình thành. Một mái nhà bình an, ngăn nắp là một lời chứng mạnh mẽ cho Tin Lành. Một mái nhà hỗn loạn, cãi vã sẽ đẩy mọi người trong đó — chồng, con cái và khách khứa — ra phía cửa.
Kinh Thánh nói rằng người nữ khôn ngoan xây cất nhà mình, còn người nữ ngu dại lại lấy chính tay mình mà phá đổ nó. Xây cất nhà mình nghĩa là gì? Hãy để tôi cùng bạn đi qua một vài lãnh vực.
Thứ nhất là sự sắp xếp nhà cửa. Ngôi nhà của bạn không cần phải rộng lớn hay đẹp đẽ mới là một mái ấm tốt. Bạn có thể biến ngay cả căn nhà đơn sơ nhất — một căn phòng thuê duy nhất, một ngôi nhà gạch bùn lợp mái tôn — thành một nơi trú ẩn bình an cho gia đình mình. Điều quan trọng là sự sạch sẽ, ngăn nắp và chăm chút. Hãy giữ sàn nhà được quét sạch. Giữ chén bát được rửa sạch. Giữ áo quần được giặt giũ. Giữ sân nhà không có rác. Hãy dạy con cái phụ giúp những việc này từ khi còn nhỏ. Một người phụ nữ khéo léo trong những công việc nội trợ này chẳng có gì đáng xấu hổ. Đó là một điều tốt đẹp. Người đàn bà Su-nem trong Các Vua quyển thứ hai, chương bốn là một tấm gương tuyệt vời. Bà để ý thấy tiên tri Ê-li-sê thường đi ngang qua thành mình, nên bà nói với chồng: “Xin chúng ta hãy xây cất cho người một cái phòng cao, rồi để tại đó một cái giường, một cái bàn; một cái ghế, và một cây đèn.” Bà đã lên kế hoạch. Bà đã sắp đặt. Bà đã dùng những gì mình có để ban phước cho một người của Đức Chúa Trời. Nhà bà ngăn nắp đến mức bà có thể tiếp đãi khách bất cứ lúc nào.
Thứ hai là việc nuôi ăn cả nhà. Người nữ tài đức trong Châm Ngôn 31 đem lương thực mình từ nơi xa đến.
Bà dậy sớm và phát vật thực cho người nhà. Nuôi gia đình ăn uống đầy đủ với ngân sách eo hẹp là một trong những tài khéo lớn của người vợ Cơ Đốc. Hãy học nấu thật ngon những món ăn của dân tộc mình — dù đó là matoke, ugali và sukuma wiki, hay cơm, đậu và bánh mì, hay bất cứ thứ gì nuôi dưỡng các gia đình nơi xứ sở bạn. Hãy học cách bảo quản thực phẩm — phơi khô, xông khói, muối chua — để không có gì bị lãng phí. Hãy dạy con gái nấu ăn. Đừng để chúng lớn lên mà không biết chăm lo cho một gia đình. Bữa ăn không chỉ là chuyện thức ăn. Bữa ăn là chuyện đời sống gia đình.
Bàn ăn tối là nơi cả nhà chia sẻ về một ngày đã qua, nơi sự dạy dỗ diễn ra, nơi lời cầu nguyện được dâng lên, nơi tình gắn bó được thắt chặt. Hãy làm cho giờ ăn trở nên đặc biệt, dù thức ăn có đơn sơ.
Thứ ba là việc quản lý tiền bạc. Đây là một trong những lãnh vực khó khăn nhất đối với nhiều gia đình.
Tiền vào thì thất thường. Nhu cầu thì nhiều. Áp lực đến từ họ hàng bên nội bên ngoại.
Cám dỗ thì đầy dẫy. Nhưng người phụ nữ Cơ Đốc khôn ngoan học cách quản lý tiền bạc cách cẩn thận, theo các nguyên tắc của Kinh Thánh. Hãy dâng cho Chúa trước hết — Kinh Thánh dạy chúng ta lấy huê lợi đầu mùa của mọi hoa lợi mà tôn vinh Chúa. Hãy để dành một ít, dù chỉ chút ít. Người nữ tài đức trong Châm Ngôn 31 đã mua một cánh đồng bằng tiền mình làm ra, nghĩa là bà biết để dành và đầu tư. Hãy tránh nợ nần, nhất là nợ những người cho vay lãi nặng. Hãy sống trong khả năng của mình. Hãy dự trù cho những khoản chi bạn biết chắc sẽ đến — học phí, tiền thuốc men, ma chay. Đừng tiêu tiền vào những thứ vô bổ trong khi những nhu cầu cần thiết chưa được đáp ứng. Hãy cùng chồng bàn bạc những việc này. Đừng giấu chồng những khoản chi tiêu. Hãy cùng nhau cầu nguyện về những quyết định tài chính.
Thứ tư là việc tạo nên bầu không khí gia đình. Điều này khó đo lường hơn, nhưng có lẽ quan trọng hơn bất cứ điều gì khác. Cảm giác trong nhà bạn ra sao? Bình an hay căng thẳng? Vui tươi hay nặng nề? Đó là nơi người ta muốn đến, hay là nơi người ta muốn trốn chạy? Tinh thần của một mái nhà phần lớn được định hình bởi người phụ nữ trong đó. Nếu người vợ, người mẹ lo âu, cả nhà sẽ lo âu. Nếu bà hay tranh cạnh, cả nhà sẽ cãi vã. Nếu bà tin cậy Đức Chúa Trời và bước đi trong niềm vui, cả nhà sẽ cảm nhận được sự bình an. Có thể bạn không kiểm soát được những gì xảy ra bên ngoài cổng nhà, nhưng nhờ ân điển của Đức Chúa Trời, bạn có thể tạo nên bầu không khí bên trong cổng nhà mình. Hãy mở những bài thánh ca hay. Hãy giữ radio hay ti-vi tránh xa những chương trình không tin kính. Hãy niềm nở đón người ta vào nhà. Hãy để có tiếng cười. Hãy để có sự cầu nguyện. Hãy để sự kính sợ Chúa ngự trên mái nhà bạn.
Thứ năm là lòng hiếu khách. Ngọn đèn của người nữ tài đức trong Châm Ngôn 31 ban đêm không tắt. Nhà bà là nơi người khác được tiếp đón. Trong nhiều nền văn hóa — và văn hóa Đông Phi rất giàu nét đẹp này — lòng hiếu khách là một giá trị sâu sắc và tươi đẹp. Đừng để nhịp sống bận rộn của thời hiện đại giết chết nếp sống xưa cũ này. Hãy mở rộng cửa nhà cho các anh chị em tín hữu.
Hãy mở rộng cửa nhà cho hàng xóm. Hãy mở rộng cửa nhà cho những người trẻ đang cần một người cô tin kính. Hãy mở rộng cửa nhà cho nhà truyền giáo hay người giảng đạo lưu động. Hãy mời một tách trà. Hãy mời một bữa cơm nếu bạn có thể. Hãy dành cho họ đôi tai biết lắng nghe và những lời cầu nguyện của bạn.
Thứ sáu là việc xây đắp kỷ niệm và truyền thống. Hãy mừng sinh nhật cách đơn giản nhưng đầy ý nghĩa. Hãy đánh dấu Lễ Giáng Sinh và Lễ Phục Sinh bằng sự thờ phượng và thời gian bên gia đình. Hãy tạo những nhịp sinh hoạt nhỏ — bữa trưa Chúa Nhật sau giờ nhóm, dọn dẹp sân nhà vào sáng thứ Bảy, cầu nguyện buổi tối trước giờ ngủ. Những truyền thống này đan kết gia đình lại với nhau và cho con cái một ý thức vững vàng rằng mình thuộc về nơi đây.
Hãy để tôi nói đôi lời về sự quân bình. Người nữ tài đức trong Châm Ngôn 31 làm nhiều việc, nhưng bà không làm mọi việc cùng một lúc, và cũng không làm một mình. Bà có các tớ gái. Bà huấn luyện người nhà. Bà làm việc bên cạnh chồng. Đừng đòi hỏi bản thân phải hoàn hảo trong mọi lãnh vực ở mọi giai đoạn của cuộc đời. Khi con còn rất nhỏ, bạn sẽ không có thời gian để lập một vườn nho. Khi con lớn hơn, bạn sẽ có nhiều khoảng trống hơn cho công việc bên ngoài. Hãy đón nhận từng mùa cách bình thản. Hãy xin Đức Chúa Trời ban sự khôn ngoan để biết điều gì nên nhận lấy và điều gì nên gác lại.
Một suy nghĩ sau cùng. Trong nhiều nền văn hóa, người ta kỳ vọng rất nhiều rằng người vợ, người mẹ phải phục vụ không nghỉ ngơi và không giới hạn. Bà nấu nướng, bà dọn dẹp, bà làm ruộng, bà đi làm bên ngoài, bà chăm con, bà lo cho cả họ hàng. Nếu không cẩn thận, bà có thể trở nên kiệt sức, cay đắng và oán hờn. Bạn thân mến, hãy học cách nghỉ ngơi. Chính Đức Chúa Trời đã nghỉ ngơi vào ngày thứ bảy. Ngay cả người nữ tài đức trong Châm Ngôn 31 hẳn cũng phải có lúc ngủ. Đừng bỏ bê thân thể và linh hồn của chính bạn. Hãy ngủ đủ giấc. Hãy ăn uống đầy đủ. Hãy ngồi yên lặng với Chúa. Hãy nhờ chồng và các con lớn phụ giúp. Hãy nhờ các chị em Cơ Đốc nâng đỡ. Bạn không thể rót ra từ một chiếc cốc rỗng.
Lời cầu nguyện Lạy Chúa, xin dạy con quản lý gia đình mình bằng sự khôn ngoan. Xin giúp con xây cất nhà mình chứ không phá đổ nó. Xin ban cho con đôi tay khéo léo, nếp sống ngăn nắp, và tâm thần bình an. Xin giúp con trở nên nguồn phước cho chồng con, con cái con, và mọi người bước vào nhà chúng con. Xin ban cho chúng con đủ cho những nhu cầu của mình. Xin dạy chúng con biết dâng hiến cách rộng rãi, để dành cách khôn ngoan, và chi tiêu cách cẩn thận. Xin làm cho nhà con thành nơi Chúa được tôn vinh. Nhân danh Chúa Giê-xu, A-men.