Thời hiện đại

Watchman Nee

Watchman Nee, sinh năm 1903 tại Phúc Châu, Trung Hoa, là một nhân vật nổi bật của Cơ Đốc giáo thế kỷ 20 và của hàng lãnh đạo Hội Thánh Trung Hoa.

Sinh
1903
Mất
1972

Sách viết về Watchman Nee (1)

Cũng xuất hiện trong

Tiểu sử

  1. 1903
  2. 1920
  3. 1925
  4. 1972

Watchman Nee chào đời với tên Ni Tuosheng tại Sán Đầu vào ngày 4 tháng 11 năm 1903, trong một gia đình gốc Phúc Châu vốn đã được đức tin Cơ Đốc chạm đến. Ông nội ông là một trong những mục sư người Hoa đầu tiên được các hội truyền giáo Hội Chúng tại tỉnh Phúc Kiến tấn phong, còn mẹ ông, bà Lin Heping, là một người phụ nữ có ý chí mạnh mẽ và lòng sùng kính sâu xa. Nee là con trai đầu lòng trong chín người con, và mẹ ông đón nhận sự ra đời của ông như lời đáp cho niềm khao khát có một người con trai — và để tạ ơn, bà đã dâng đứa trẻ cho Đức Chúa Trời, một sự biệt riêng được đặt trên ông trước cả khi ông biết nói một lời nào. Cái tên tiếng Hoa mà gia đình về sau dùng để gọi ông, Tuosheng, gợi lên tiếng mõ gỗ của người canh đêm vang qua những giờ tối tăm của một thị trấn Trung Hoa — người canh đêm thức trong khi kẻ khác ngủ, cất tiếng báo canh khi đêm dần trôi qua. Sang tiếng Anh, cái tên ấy trở thành đơn giản là Watchman, “người canh gác”: một cái tên mà ông sẽ dành cả đời để sống cho xứng, như một người canh chừng, cảnh báo và thức canh chờ buổi sáng đến.

Thuở nhỏ, Nee thông minh, nhiều tham vọng, và theo chính lời ông thừa nhận về sau, là người kiêu ngạo. Năm mười ba tuổi, ông vào Trường Trung học Bản ngữ của Hội Truyền giáo Giáo hội (Church Missionary Society) ở Phúc Châu, bắt đầu một nền giáo dục kiểu phương Tây, rồi tiếp tục học xuất sắc tại Trường Trinity College do Anh giáo điều hành ở đó, luôn đứng gần đầu lớp. Một tương lai rực rỡ ở đời dường như đã nằm chắc trong tay, và suốt nhiều năm ông cưỡng lại đức tin của gia đình, chỉ chăm chăm vào đường tiến thân. Ân điển đến với ông trước hết qua mẹ ông. Dưới sự giảng dạy của nhà truyền giảng lưu động Dora Yu — chính bà từng là sinh viên y khoa đã từ bỏ một sự nghiệp nhiều bổng lộc vì cớ Phúc Âm — bà Lin Heping bị cáo trách đến nỗi bà trở về nhà và làm một việc gần như chưa từng nghe thấy trong nền văn hóa ấy: bà xin lỗi chính con trai mình về một điều sai trái bà đã làm với cậu. Sự hạ mình của người mẹ đã đâm thấu niềm kiêu ngạo của cậu bé, và cậu bắt đầu tự mình đến dự các buổi nhóm.

Đêm ông không thể yên lòng

Tối ngày 28 tháng 4 năm 1920, khi mười bảy tuổi, Nee ở một mình trong phòng và không sao tìm được bình an. Khuynh hướng đầu tiên của ông là không tin, không trở thành Cơ Đốc nhân — thế nhưng quyết định ấy lại khiến ông càng bồn chồn hơn. Có một cuộc giằng co thật sự trong lòng ông. Cuối cùng ông quỳ xuống cầu nguyện. Lúc đầu ông chẳng có lời nào cả; rồi tội lỗi của ông lần lượt hiện lên trước mặt, và ông biết mình là một tội nhân. Khi ông dâng lời cầu nguyện thật sự đầu tiên ấy, niềm vui và sự bình an mà ông chưa từng biết đến tràn ngập trong lòng. Ông chỉ đơn sơ thưa với Chúa: “Ôi Chúa, Ngài thật đã ban ân điển cho con.” Từ đêm ấy, ông dâng mình trọn vẹn cho Đấng Christ và cho việc rao giảng Phúc Âm giữa chính dân tộc mình. Sự nghiệp rực rỡ mà nền học vấn đã chuẩn bị cho ông, ông buông bỏ mà không hề ngoảnh lại. Khi chịu báp-têm, ông tuyên bố ý nghĩa của sự dâng mình ấy:

Lạy Chúa, con bỏ lại thế gian của con phía sau. Thập tự giá của Ngài tách con khỏi nó mãi mãi, và con đã bước vào một thế giới khác. Con đứng tại nơi Ngài đã đặt con trong Đấng Christ!

— Watchman Nee, khi chịu báp-têm

Người tân tín hữu khao khát được huấn luyện, và ông gia nhập trường Kinh Thánh của Dora Yu ở Thượng Hải — chỉ để rồi bị cho về nhà, bị đuổi vì những thói quen thiếu kỷ luật như ngủ dậy muộn. Nỗi nhục ấy đã làm trọn công việc của nó. Quyết tâm để tính cách mình được đắp nặn lại, ông tìm đến ảnh hưởng sẽ uốn nắn ông nhiều nhất: Margaret E. Barber, một nữ giáo sĩ người Anh hoạt động độc lập sống gần Phúc Châu, người đã từ bỏ các ràng buộc hệ phái để theo điều bà gọi là một đời sống bởi đức tin. Năm 1921, bà Barber làm báp-têm cho Nee và mẹ ông, đối xử với ông như một người học việc dưới sự rèn luyện nghiêm ngặt, có khi khắt khe, và mở cho ông cả giếng sâu là thư viện sách của phong trào Thánh khiết và nhóm Anh Em mà bà sở hữu — giới thiệu ông với các tác phẩm của D. M. Panton, Robert Govett, G. H. Pember, Jessie Penn-Lewis và T. Austin-Sparks, cùng những giáo sư thuộc nhóm Anh Em như John Nelson Darby, William Kelly và C. H. Mackintosh. Nee ngấu nghiến những sách ấy, và thư viện riêng của ông về sau lên đến hơn ba nghìn quyển sách Cơ Đốc, có những tác giả từ tận các thế kỷ đầu tiên. Khi bà Barber qua đời năm 1930, bà để lại cho ông mọi thứ bà có. Từ bà, ông thấm nhuần một niềm xác tín sẽ xuyên suốt mọi công việc của ông: rằng Đấng Christ đã chịu đóng đinh và đã sống lại không chỉ để được ngưỡng mộ, mà phải thật sự sống chính sự sống của Ngài qua người tin.

Chức vụ và Bầy Nhỏ

Ông không đợi đến khi chín chắn mới bắt đầu. Cùng với một nhóm sinh viên đồng tâm chí, ông tổ chức các buổi nhóm độc lập, những buổi học Kinh Thánh chuyên tâm, và việc giảng đạo ngoài đường phố khắp thị trấn và các trường học, và trong những năm đầu ấy, sáu mươi chín bạn cùng trường của ông đã được dẫn đến sự cứu rỗi. Từ năm 1922, Nee bắt đầu tổ chức các buổi nhóm Hội Thánh tại Phúc Châu, và các buổi nhóm ấy lớn lên thành một phong trào bản địa của người Hoa, không chịu sự kiểm soát của hệ phái ngoại quốc nào, mà người ngoài gọi là Bầy Nhỏ (Little Flock), còn các thành viên thì chỉ gọi là Hội Thánh tại mỗi địa phương. Năm 1923, ông cho ra đời tạp chí Chứng Cớ Hiện Tại (The Present Testimony), tiếp theo năm 1925 là tờ Cơ Đốc Nhân (The Christian) — cũng là năm ông gác lại tên khai sinh Shu-tsu và nhận tên To-sheng, tiếng mõ của người canh đêm. Năm hai mươi mốt tuổi, ông góp phần lập một Hội Thánh địa phương ở tận Sitiawan bên Mã Lai, và không lâu sau đó là Hội Thánh tại Thượng Hải, nơi trở thành trung tâm của công việc cả đời ông. Ông sống điều mình giảng: người ta kể rằng trong những ngày đầu ấy, ông chỉ giữ một phần ba thu nhập cho nhu cầu riêng, một phần ba để giúp đỡ người khác và phần ba còn lại dành mua sách thuộc linh, và có những thời kỳ ở Thượng Hải, mỗi ngày ông chỉ có chút bánh mì để ăn.

Ông chủ trương rằng mỗi thành phố chỉ có một Hội Thánh thật, và ông dốc sức để thấy các tín hữu người Hoa được nhóm lại trên nền tảng ấy, thay vì bị chia rẽ bởi những danh hiệu du nhập. Công việc lan rộng với tốc độ đáng kinh ngạc. Khởi đầu chỉ với một nhúm thành viên, trong chưa đầy hai mươi năm, nó đã phát triển thành hơn bảy trăm hội chúng với khoảng bảy mươi nghìn tín hữu khắp Trung Hoa, cùng các Hội Thánh con vươn tới Phi-líp-pin, Singapore, Malaysia và xa hơn nữa — đến năm 1949, đây là phong trào Tin Lành lớn nhất trong nước.

Tất cả những điều ấy được thực hiện dưới bóng bệnh tật. Từ năm 1922, ông nhiều lần bị bệnh lao quật ngã; về sau lại thêm chứng bệnh dạ dày kinh niên và một căn bệnh tim nghiêm trọng. Năm 1926, khi đã suy yếu, Nee bắt đầu tác phẩm lớn đầu tiên của mình, Con Người Thuộc Linh (The Spiritual Man), viết phần lớn trên giường bệnh; sách ra mắt thành ba tập vào năm 1928, cũng là năm ông triệu tập Hội nghị Người Đắc Thắng đầu tiên tại Thượng Hải. Sự yếu đuối tái đi tái lại đeo đuổi ông suốt phần đời còn lại — ông được chữa lành bệnh tim, và nói rằng chức vụ của ông được duy trì không phải bởi sức lực thể xác mà bởi sự sống phục sinh — thế nhưng dòng giáo huấn chưa bao giờ ngừng chảy. Trên hết, ông là người giải bày về đời sống bề trong: sự đóng đinh con người cũ, sự ngự bên trong của Đấng Christ, sự khác biệt giữa sự tha thứ tội lỗi và sự giải cứu khỏi tội lỗi. Quyển sách bền vững nhất của ông, Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường (The Normal Christian Life), được hình thành từ những bài giảng ông trình bày bằng tiếng Anh trong chuyến đi châu Âu năm 1938 và 1939, và chắt lọc tất cả thành một điều khẳng định duy nhất: rằng quyền thừa hưởng bình thường của mọi Cơ Đốc nhân không phải là cuộc vật lộn bất tận, nhưng là chính Đấng Christ được sống ra từ bên trong.

Đức Chúa Trời bày tỏ rất rõ trong Lời Ngài rằng Ngài chỉ có một lời giải đáp cho mọi nhu cầu của con người: Con Ngài, Chúa Giê-xu Christ. Trong mọi cách Ngài đối đãi với chúng ta, Ngài hành động bằng cách cất chúng ta đi và đặt Đấng Christ vào chỗ của chúng ta. Con Đức Chúa Trời đã chết thay chúng ta để chúng ta được tha thứ: Ngài sống thay chúng ta để chúng ta được giải cứu.

— Watchman Nee, Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường

Nee dạy rằng cầu nguyện không phải là cách để uốn Đức Chúa Trời theo ý muốn của chúng ta, nhưng là để chúng ta đặt mình thuận theo ý muốn của Ngài, và chính sự thuận theo ấy là một công lao tốn kém. Ông tập hợp phần lớn những điều này trong quyển sách mà độc giả Ochorus biết đến với tựa Chúng Ta Hãy Cầu Nguyện (Let Us Pray), nơi ông mô tả sự cầu nguyện như chính đường ray mà Đức Chúa Trời chọn để cho công việc Ngài chạy trên đó trong thế gian.

Sự cầu nguyện là đường ray cho công việc của Đức Chúa Trời. Thật vậy, sự cầu nguyện đối với ý muốn của Đức Chúa Trời cũng như đường ray đối với đoàn tàu. Không chút nghi ngờ gì, Đức Chúa Trời là Đấng toàn năng và Ngài hành động cách quyền năng, nhưng Ngài sẽ không và không thể hành động nếu bạn và tôi không đồng lao với Ngài trong sự cầu nguyện.

— Watchman Nee, Chúng Ta Hãy Cầu Nguyện

Ông không phải là người thấy sự cầu nguyện dễ dàng hay tự động. Ông gọi sự cầu nguyện thật là một công việc thật sự, một công việc từ bỏ chính mình, là sự hiệp nhất tư tưởng của người tin với ý muốn của Đức Chúa Trời.

Sự cầu nguyện thật là một công việc thật sự. Cầu nguyện theo ý muốn của Đức Chúa Trời và chỉ cầu nguyện cho ý muốn của Ngài quả thật là một công việc từ bỏ chính mình.

— Watchman Nee, Chúng Ta Hãy Cầu Nguyện

Chính sự hiểu biết về cầu nguyện như một sự cộng tác đầy hy sinh, chứ không phải như một đòn bẩy cho sự an nhàn riêng tư, là điều sẽ đưa ông vượt qua những năm tháng mà khi ấy chưa ai có thể thấy trước.

Hôn nhân, bị bắt và đêm dài

Năm 1934, Nee kết hôn với Charity Chang, người mà gia đình bà đã là bạn của gia đình ông qua ba thế hệ; quyết định ấy đã được ông vật lộn rất nhiều trong sự cầu nguyện, vì vào lúc đó nó vấp phải sự chỉ trích công khai. Hai ông bà không được ban con cái, và qua những đợt bệnh thường xuyên của Nee, Charity đã chăm sóc ông với lòng tận tụy không hề mỏi mệt. Cùng nhau, họ hiến mình cho công việc suốt những thập niên 1930 và 1940 đầy biến động.

Những năm ấy chứa đựng một sự hạ mình thuộc loại khác. Năm 1939, dưới áp lực của gia đình, và thấy đó là một cách để chu cấp cho các bạn đồng lao đang chịu khổ vì chiến tranh, Nee tiếp quản công ty dược phẩm đang gặp khó khăn của em trai mình, Phòng thí nghiệm Sinh học và Hóa học Trung Hoa, tái cấu trúc công ty và tuyển nhân sự từ các thành viên của Hội Thánh Thượng Hải. Nhưng các trưởng lão băn khoăn vì một người hầu việc Phúc Âm lại đi điều hành kinh doanh, và năm 1942 Nee buông bỏ chức vụ công khai của mình; trong một thời gian, Hội Thánh tại Thượng Hải hoàn toàn ngưng nhóm họp. Ông lặng lẽ quản lý nhà máy, thậm chí dời đến Trùng Khánh năm 1945, trong khi vẫn tiếp tục giảng những sứ điệp về sau được xuất bản thành Tính Chính Thống của Hội Thánh (The Orthodoxy of the Church) và các bài nghiên cứu về sách Nhã Ca. Năm 1946, các bạn đồng lao Peace Wang và Witness Lee bắt đầu dốc sức khôi phục Hội Thánh tại Thượng Hải và cùng với nó là chức vụ của Nee, và đến tháng 4 năm 1948, cơn phục hưng đã quét qua hội chúng và Nee lại đứng trước họ. Ông đánh dấu sự phục hồi của mình bằng cách dâng chính nhà máy dược phẩm cho Đức Chúa Trời để dùng vào công việc Ngài — một của dâng đã thúc đẩy nhiều người khác cũng đặt tài sản của mình lên bàn thờ. Hội Thánh Thượng Hải tăng lên hơn một nghìn thành viên, và Nee mua mười hai căn nhà gỗ tại Kuliang, ngoại ô Phúc Châu, làm trung tâm huấn luyện cho các bạn đồng lao.

Rồi đến chiến thắng của phe Cộng sản năm 1949, và cùng với nó là một sự thù nghịch ngày càng cứng rắn đối với các phong trào Cơ Đốc độc lập không chịu khuất phục sự kiểm soát của nhà nước. Chính qua việc kinh doanh mà nhà cầm quyền dựng nên hồ sơ buộc tội ông. Ngày 10 tháng 4 năm 1952, ông bị bắt tại Thượng Hải — bị cáo buộc làm gián điệp và hoạt động phản cách mạng, cùng với các tội hối lộ, trộm cắp tài sản nhà nước, trốn thuế và sai phạm đạo đức. Ông bị giam giữ bốn năm trong khi một bản cáo trạng dài 2.296 trang được soạn ra. Phiên tòa công khai năm 1956 loan báo rằng ông đã bị Hội Thánh Thượng Hải khai trừ và tuyên ông phạm tất cả các tội danh; ông bị kết án mười lăm năm tù kèm cải tạo lao động. Cũng trong tháng Giêng năm ấy, một chiến dịch truy quét trên toàn quốc đã bắt đi các bạn đồng lao và trưởng lão của các Hội Thánh địa phương: một số chết trong trại lao động, số khác chịu án tù dài hạn, các hội chúng bị đóng cửa, và hội trường của Hội Thánh Thượng Hải về sau bị biến thành nhà máy. Khi Nee mãn hạn tù vào năm 1967, ông vẫn không được thả, vì bị xem là “chưa cải tạo”. Ông sẽ không bao giờ được tự do nữa.

Sự khổ nạn không chỉ đổ trên một mình ông. Vợ ông, bà Charity, bị bắt, được thả vì sức khỏe suy sụp, rồi lại bị bắt lần nữa trong thời Cách mạng Văn hóa, bị Hồng vệ binh tra hỏi và đánh đập, bị đem diễu phố với chiếc mũ giấy nhục mạ trên đầu và tấm bảng nặng treo quanh cổ — và bà đã từ chối chối bỏ Đấng Christ. Bà là người duy nhất được phép thăm ông. Charity qua đời năm 1971, và Nee chỉ sống lâu hơn bà vỏn vẹn một năm.

“Tôi vẫn giữ được niềm vui”

Qua hai mươi năm tù đày, bị cắt đứt khỏi phong trào mà ông đã gây dựng, sức khỏe suy kiệt vì quả tim bệnh và chứng đau dạ dày kinh niên, lời chứng bề trong của Nee không hề gãy đổ. Trong một lá thư thuộc những lá thư cuối cùng của ông, gửi cho chị dâu chỉ ba mươi tám ngày trước khi qua đời, ông viết xuống mấy chữ giản dị: “Tôi vẫn giữ được niềm vui.” Ở một chỗ khác ông đã viết rằng dù thân thể hao mòn, niềm vui bề trong vượt trên mọi sự.

Ông qua đời ngày 30 tháng 5 năm 1972, hưởng thọ sáu mươi tám tuổi, và được hỏa táng hai ngày sau đó. Ông không bao giờ được thấy công lao mình được minh oan trên đất, vì các Hội Thánh ông thành lập đã bị đàn áp, sách của ông bị cấm, và danh ông bị bôi nhọ. Thế nhưng hạt giống đã không chết. Các tác phẩm của ông — hơn bốn mươi tập sách tĩnh nguyện, bài giảng và thần học, phần lớn được biên soạn từ những ghi chép các sứ điệp ông giảng — đã được mang ra khỏi Trung Hoa và được dịch sang các ngôn ngữ phương Đông lẫn phương Tây, từ tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Indonesia và tiếng Tagalog đến tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Tây Ban Nha, và tiếp tục định hình hàng trăm nghìn tín hữu chưa từng gặp ông. Ngày nay, các hội chúng truy nguồn gốc thuộc linh của mình về chức vụ của ông lên đến hàng nghìn trên khắp thế giới, và Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường vẫn là một trong những tác phẩm tĩnh nguyện được đọc rộng rãi nhất đến từ Hội Thánh Trung Hoa thời hiện đại.

Watchman Nee là một con người thật, không phải một vị thánh bằng thạch cao: kiêu ngạo thời trẻ, sắc bén trong tranh luận, bị bệnh tật đeo đuổi, và hoàn toàn không nằm ngoài sự phê phán của những người cùng thời. Nhưng mẩu giấy dưới gối nói lên điều mà cả cuộc đời ông đã vươn tới. Ông đã tiêu hao chính mình để kêu gọi Hội Thánh thức dậy suốt đêm dài, và khi đêm của chính ông đến, ông đã giữ trọn phiên canh mà tên ông mang — tin cho đến hơi thở cuối cùng nơi Con Đức Chúa Trời.

Bài viết về Watchman Nee (1)

Hỏi và đáp

Watchman Nee đã trở thành Cơ Đốc nhân như thế nào?

Tối ngày 28 tháng 4 năm 1920, khi mười bảy tuổi, sau nhiều tuần bồn chồn dưới sự giảng dạy của nhà truyền giảng lưu động Dora Yu, Nee quỳ một mình trong phòng và lần đầu tiên cầu nguyện mà vượt qua tội lỗi của mình để bước vào sự bình an. Mảnh đất lòng ấy đã được chuẩn bị bởi mẹ ông, bà Lin Heping, người bị cáo trách dưới chức vụ của Dora Yu đến nỗi bà trở về nhà và khiêm nhường xin lỗi đứa con trai kiêu ngạo về một điều sai trái bà đã làm với cậu. Từ đêm ấy, ông dâng mình trọn vẹn cho Đấng Christ và cho việc rao giảng Phúc Âm, buông bỏ sự nghiệp rực rỡ ở đời mà nền học vấn kiểu phương Tây đã chuẩn bị cho ông.

Vì sao ông được gọi là “Watchman”?

Ông sinh ra với tên Ni Shu-tsu, nhưng năm 1925 ông gác lại tên khai sinh ấy và nhận tên To-sheng, một cái tên gợi lên tiếng mõ gỗ mà người canh đêm gõ qua những giờ tối tăm của một thị trấn Trung Hoa. Người canh đêm thức trong khi kẻ khác ngủ, cất tiếng báo canh khi đêm trôi qua và cảnh báo khi có hiểm nguy, và sang tiếng Anh, cái tên ấy trở thành đơn giản là Watchman, “người canh gác”. Ông dành cả đời để sống cho xứng với tên ấy, thức canh và kêu gọi Hội Thánh thức dậy chờ buổi sáng đến.

Phong trào “Bầy Nhỏ” mà ông sáng lập là gì?

Từ đầu thập niên 1920, Nee nhóm các tín hữu người Hoa thành những hội chúng bản địa không chịu sự kiểm soát của hệ phái ngoại quốc nào — một phong trào mà người ngoài gọi là Bầy Nhỏ (Little Flock), còn các thành viên thì chỉ tự gọi mình là Hội Thánh tại mỗi địa phương. Ông chủ trương rằng mỗi thành phố chỉ nên có một Hội Thánh, và dốc sức để thấy các tín hữu hiệp một trên nền tảng ấy thay vì bị chia rẽ bởi những danh hiệu du nhập từ phương Tây. Khởi đầu chỉ với một nhúm người, trong khoảng hai mươi năm công việc đã phát triển thành chừng bảy trăm hội chúng với khoảng bảy mươi nghìn tín hữu, vươn ra ngoài Trung Hoa tới Phi-líp-pin, Singapore và Malaysia, và đến năm 1949, đó là phong trào Tin Lành lớn nhất trong nước.

Những quyển sách nổi tiếng nhất của Watchman Nee là gì?

Tác phẩm bền vững nhất của ông là Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường (The Normal Christian Life), được hình thành từ những sứ điệp ông giảng tại châu Âu năm 1938 và 1939, khẳng định rằng quyền thừa hưởng của mọi người tin không phải là cuộc vật lộn bất tận, nhưng là chính Đấng Christ được sống ra từ bên trong. Ông cũng viết bộ ba tập Con Người Thuộc Linh (The Spiritual Man), khởi viết năm 1926 trên giường bệnh; Ngồi, Bước Đi, Đứng Vững (Sit Walk Stand), một nghiên cứu sách Ê-phê-sô lần theo địa vị, đời sống hằng ngày và cuộc chiến thuộc linh của người tin; và Sự Giải Phóng Linh (The Release of the Spirit), về sự tan vỡ của con người bề ngoài. Phần lớn trong hơn bốn mươi tập sách của ông được biên soạn từ những ghi chép các sứ điệp ông giảng.

Ông đã dạy gì về thập tự giá và đời sống bề trong?

Trên hết, Nee là người giải bày về đời sống bề trong, phân biệt sự tha thứ tội lỗi với sự giải cứu khỏi quyền lực của tội lỗi, và dạy rằng Đấng Christ đã chịu đóng đinh và đã sống lại không chỉ để được ngưỡng mộ, mà phải thật sự sống chính sự sống của Ngài qua người tin. Ông mô tả bản chất con người gồm linh, hồn và thân thể, và cho rằng sự sống hồn bề ngoài phải bị đập vỡ để linh ở bên trong được giải phóng. Từ người thầy của mình là Margaret Barber, ông đã thấm nhuần niềm xác tín rằng lời giải đáp duy nhất của Đức Chúa Trời cho mọi nhu cầu của con người là Con Ngài — được ban cho để thay thế cái tôi mà Đức Chúa Trời cất đi.

Watchman Nee có thường đau ốm không?

Có; từ năm 1922, ông nhiều lần bị bệnh lao quật ngã, và về sau còn mắc chứng bệnh dạ dày kinh niên cùng bệnh tim nghiêm trọng. Ông viết phần lớn quyển Con Người Thuộc Linh trên giường bệnh, và sự yếu đuối tái đi tái lại đeo đuổi ông suốt phần đời còn lại. Ông nói rằng chức vụ của mình được duy trì không phải bởi sức lực thể xác mà bởi sự sống phục sinh.

Witness Lee là ai, và ông có liên hệ gì với Nee?

Witness Lee là một trong những bạn đồng lao thân cận nhất của Nee, người cùng với Peace Wang dốc sức từ năm 1946 để khôi phục Hội Thánh tại Thượng Hải và chức vụ công khai của Nee sau một thời gian bị ngưng lại. Khi cuộc đàn áp của chính quyền Cộng sản ập đến, Lee mang phong trào Hội Thánh Địa Phương ra nước ngoài, về sau phát triển nó qua Đài Loan và phương Tây. Qua ông và những người khác, sự dạy dỗ của Nee đã đến với hàng trăm nghìn tín hữu chưa từng gặp ông.

Điều gì đã xảy ra với Watchman Nee dưới chính quyền Cộng sản?

Ngày 10 tháng 4 năm 1952, ông bị bắt tại Thượng Hải, và sau bốn năm bị giam giữ, một phiên tòa năm 1956 đã kết tội ông và tuyên án mười lăm năm tù kèm cải tạo lao động. Khi bản án ấy mãn hạn năm 1967, ông bị xem là “chưa cải tạo” và không bao giờ được thả, trải qua hai mươi năm cuối đời trong tù, bị cắt đứt khỏi các Hội Thánh ông đã gây dựng. Vợ ông, bà Charity, người duy nhất được phép thăm ông, cũng bị bắt và bị Hồng vệ binh đánh đập nhưng vẫn từ chối chối bỏ Đấng Christ, và bà qua đời năm 1971, chỉ vỏn vẹn một năm trước ông.

Ông đã qua đời như thế nào, và người ta đã tìm thấy gì sau đó?

Nee qua đời trong một trại lao động ở tỉnh An Huy năm 1972, hưởng thọ sáu mươi tám tuổi, sống lâu hơn vợ mình khoảng một năm. Nhà cầm quyền đã loan tin rằng ông chối bỏ đức tin trong tù, nhưng khi người thân đến thu nhặt ít đồ đạc của ông, họ tìm thấy dưới gối ông một mẩu giấy do chính tay ông viết: “Đấng Christ là Con Đức Chúa Trời, đã chết để cứu chuộc tội nhân và đã sống lại sau ba ngày … Tôi chết vì niềm tin của tôi nơi Đấng Christ.” Trong một lá thư thuộc những lá thư cuối cùng của ông, viết ba mươi tám ngày trước khi qua đời, ông đã ghi lại mấy chữ giản dị: “Tôi vẫn giữ được niềm vui.”