
Cũng xuất hiện trong
Tiểu sử
- 1867
- 1895
- 1901
- 1951
Amy Beatrice Carmichael sinh ngày 16 tháng 12 năm 1867 tại Millisle, một làng nhỏ ven biển thuộc hạt Down, miền bắc Ireland, là con cả trong bảy người con của một gia đình Trưởng Lão sùng đạo. Cha bà, ông David, làm nghề xay bột; gia đình từng biết đến cả cảnh sung túc lẫn — sau khi ông qua đời sớm, lúc Amy vẫn còn ở tuổi thiếu niên — những ngày túng thiếu thật sự. Bà lớn lên với những lời cầu nguyện trẻ thơ, mang sự dạn dĩ của một đứa trẻ. Lời cầu nguyện nổi tiếng nhất trong số đó đến nay người ta vẫn còn nhắc: khi còn là một cô bé, đêm này qua đêm khác, bà xin Đức Chúa Trời đổi đôi mắt nâu của mình thành mắt xanh, và mỗi sáng lại chạy đến trước gương xem Ngài đã làm điều đó chưa. Ngài đã không làm. Mãi nhiều thập niên sau, khi nhuộm làn da Ireland trắng trẻo của mình bằng cà phê đặc để lẻn vào các đền thờ Ấn Độ giáo ở miền Nam Ấn Độ mà không ai để ý, bà mới hiểu vì sao đôi mắt nâu lại là món quà tốt hơn.
Đức tin của bà, ở tuổi thiếu niên và tuổi đôi mươi, đã đâm sâu thành một điều đắt giá hơn nhiều so với ước muốn của một đứa trẻ. Trên những con phố Belfast, nơi gia đình đã chuyển đến, bà bắt đầu quy tụ những cô gái nghèo nhất làm việc trong các xưởng dệt — những “cô gái khăn choàng”, gọi như vậy vì họ nghèo đến mức không có mũ nên phải trùm khăn choàng lên đầu — để dạy các lớp học Chúa Nhật. Công việc lớn dần cho đến khi cần một hội trường riêng, và năm 1887, “Hội Trường Chào Đón” (Welcome Hall) đầu tiên được xây dựng để làm nơi sinh hoạt. Cũng chính những năm ở Belfast ấy bị phủ bóng bởi tang tóc và đau đớn — cái chết của cha bà, và những cơn đầu tiên của chứng đau dây thần kinh mãn tính sẽ đeo bám bà suốt đời — và chính giữa nỗi khổ đau ấy, chứ không phải tách khỏi nó, bà lần đầu cảm nhận trong lòng một sự thôi thúc hướng về công cuộc truyền giáo ở xứ ngoài. Qua Hội Nghị Keswick, bà bước vào dòng chảy của sự dạy dỗ về sự thánh khiết thời Victoria, điều sẽ định hình trọn cuộc đời bà: một lời kêu gọi dâng mình trọn vẹn, đặt mọi sự không chút giữ lại dưới chân Đấng Christ.
Tiếng Gọi Về Phương Đông
Khi lời kêu gọi ra đi truyền giáo đến, nó rõ ràng không thể nhầm lẫn, và đối với những người xung quanh bà thì thật đáng lo ngại. Được thôi thúc bởi những lời của Hudson Taylor, người sáng lập Hội Truyền Giáo Nội Địa Trung Hoa, Amy trước hết đã dâng mình cho chính hội truyền giáo ấy — nhưng bà thường xuyên đau ốm, chứng đau dây thần kinh có thể quật ngã bà hàng tuần liền, và sức khỏe của bà bị đánh giá là không đủ đáp ứng. Thay vào đó, năm 1893 bà đáp tàu sang Nhật Bản, là một trong những giáo sĩ đầu tiên được sai đi dưới ngọn cờ Keswick, học tiếng và mặc y phục Nhật. Từ những tháng ấy ra đời cuốn sách đầu tiên của bà, Từ Xứ Mặt Trời Mọc (From Sunrise Land, 1895), nhưng bệnh tật đã cắt ngang chuyến đi sau chừng mười lăm tháng. Tiếp theo là một thời gian ngắn ở Ceylon — nay là Sri Lanka. Rồi đến tháng 11 năm 1895, bà đặt chân đến miền Nam Ấn Độ dưới sự bảo trợ của Hội Truyền Giáo Zenana thuộc Giáo hội Anh, ngay từ đầu đã quyết tâm sống giữa người dân, học ngôn ngữ và phong tục của họ — và tại đó, kể từ khi đặt chân đến, bà không bao giờ rời đi nữa. Bà phục vụ năm mươi lăm năm mà không một lần về quê nghỉ phép.
Ấn Độ đã đập vỡ rồi nắn lại chức vụ của bà. Đi khắp các làng người Tamil quanh Tinnevelly — nay là Tirunelveli — giảng đạo từ trên một chiếc xe bò, bà bắt đầu biết đến một tội ác bị che giấu: tục devadasi, theo đó những đứa trẻ nhỏ, có em còn đang tuổi ẵm ngửa, bị chính gia đình mình “dâng” cho các đền thờ, và các bé gái bị nuôi dạy để làm nghề mại dâm nghi lễ dưới lớp mặt nạ phục vụ tôn giáo. Bước ngoặt đến vào ngày 7 tháng 3 năm 1901, khi một bé gái bảy tuổi tên Preena, đã trốn thoát khỏi ngôi đền nơi em bị giam giữ, tìm được đường đến với Amy. Amy viết rằng những người đàn bà trong đền đã đốt tay đứa bé vì một lỗi lầm trẻ con nào đó. Preena trèo lên lòng Amy, và con đường của Amy từ đó đã được định. Điều giờ đây bà đã biết, bà không thể coi như mình chưa từng biết.
Gia Đình Ở Dohnavur
Từ cuộc gặp gỡ ấy đã nảy sinh Hội Thông Công Dohnavur (Dohnavur Fellowship), quy tụ quanh làng Dohnavur gần mũi cực nam Ấn Độ. Amy không chịu điều hành nó như một cơ sở; bà nhất quyết rằng đó phải là một gia đình, và rằng những đứa trẻ — được giải cứu từng em một, thường phải qua hiểm nguy và sát lằn ranh pháp luật — gọi bà không phải là “bà chủ” mà là Amma, nghĩa là mẹ. Bà mặc sari, dùng thức ăn và theo phong tục Ấn Độ, đặt cho các em tên Ấn Độ, và không chịu biến công việc thành nơi phô trương. Bà giữ một kỷ luật tài chính nghiêm ngặt học được từ Hudson Taylor và, trước ông, từ các viện mồ côi của George Müller: mọi nhu cầu sẽ được trình dâng lên Đức Chúa Trời trong sự cầu nguyện, chứ không xin xỏ các nhà hảo tâm; không kêu gọi quyên góp, không lạc quyên — chỉ đơn giản là cầu nguyện, vâng lời, và nhìn xem Đức Chúa Trời chu cấp. Số trẻ em tăng lên — mười bảy bé gái vào năm 1904, một trăm ba mươi vào năm 1913 — và năm 1918, Hội Thông Công mở cửa đón nhận cả các bé trai. Nhà trẻ, trường học, xưởng thủ công, những ngôi nhà nhỏ, ruộng đất, và sau cùng là một bệnh viện lần lượt mọc lên trong khuôn viên, cho đến khi Dohnavur trở thành gần như một ngôi làng Cơ Đốc kiểu mẫu — tất cả, theo Amy khẳng định, đều được duy trì nhờ những lời cầu nguyện được nhậm.
Thử Thách, Và Đức Tin Đã Đối Diện Ra Sao
Không có điều gì trong công việc này là dễ dàng hay an toàn. Amy bị cáo buộc bắt cóc trẻ em, bị lôi vào những vụ việc pháp lý, bị chống đối bởi những kẻ mà việc buôn bán trẻ em của họ đang bị bà chấm dứt. Bà đã phải chôn cất những đứa trẻ mà bà từng chiến đấu để cứu. Năm 1912 là một trong những năm buồn thương nhất đời bà, mang đến cái chết của những đồng lao truyền giáo thân thiết và rồi của chính mẹ bà; bà vẫn kiên trì tiến bước, tìm được niềm an ủi trong ân điển của Đấng Christ và trong tiếng cười cùng những lời cầu nguyện của gia đình Dohnavur ngày càng đông. Và bà viết về tất cả những điều ấy mà không tô vẽ. Với bức tranh không chút ủy mị về cánh đồng truyền giáo, cuốn sách năm 1903 của bà, Sự Thật Là Như Thế (Things as They Are), đã làm độc giả Anh bối rối đến nỗi một số người cáo buộc bà phóng đại — bà đã từ chối những câu chuyện hư cấu dễ chịu mà những người ủng hộ trông đợi, và chính sự thẳng thắn của cuốn sách đã góp phần khơi dậy sự ủng hộ thật sự cho công việc. Bà chưa bao giờ giả vờ rằng cái giá phải trả là nhỏ.
Đời sống truyền giáo chỉ đơn giản là một cơ hội để chết.
— được cho là của Amy Carmichael
Thử thách sâu xa nhất của chính bà đến muộn. Năm 1931, bà dâng lên một lời cầu nguyện đầy hiểm nguy — xin Đức Chúa Trời làm bất cứ điều gì trong bà để bà xứng hợp hầu việc Ngài — và không lâu sau, trong lúc đến thăm một ngôi làng để tìm vùng đất mới cho chức vụ, bà bị một cú ngã thảm khốc: gãy chân, trật mắt cá và tổn thương cột sống. Những thương tích ấy, cộng thêm bệnh viêm khớp và chứng đau dây thần kinh cũ, khiến bà hầu như phải nằm liệt giường suốt hai mươi năm cuối đời. Từ căn phòng ấy, trong cơn đau triền miên, bà đã viết phần lớn các sách của mình, tuôn đổ lời khuyên bảo cho Hội Thông Công mà bà không còn có thể bước đi giữa họ, và hình thành nên tác phẩm tĩnh nguyện kinh điển nhỏ bé Nếu (If), một chuỗi những dòng chữ dò xét lòng người, mỗi dòng đặt người đọc trước tình yêu đã được bày tỏ tại đồi Gô-gô-tha.
Nếu tôi không có lòng thương xót đối với người bạn đồng lao của mình, như Chúa tôi đã thương xót tôi, thì tôi chẳng biết gì về tình yêu Gô-gô-tha.
— Amy Carmichael
Những dòng ấy không được viết ra từ một khoảng cách an toàn. Chúng đến từ một người phụ nữ đã dành ba mươi năm tuôn đổ lòng thương xót trên những con người bị ruồng bỏ, và rốt cuộc đã viết chúng từ trên giường bệnh đau đớn, dò xét chính linh hồn mình cũng gắt gao như dò xét bất cứ độc giả nào. Điệp khúc ấy trở lại hết lần này đến lần khác, mỗi biến tấu gọi tên thêm một sự thất bại thầm lặng khác của tình yêu:
Nếu tôi có thể dễ dàng bàn tán về những thiếu sót và tội lỗi của bất kỳ ai; nếu tôi có thể nói một cách hời hợt ngay cả về những lỗi lầm của một đứa trẻ, thì tôi chẳng biết gì về tình yêu Gô-gô-tha.
— Amy Carmichael
Qua Đời Và Di Sản
Amy Carmichael không bao giờ trở về Ireland kể từ khi đáp tàu sang phương Đông năm 1893. Bà qua đời tại Dohnavur ngày 18 tháng 1 năm 1951, hưởng thọ tám mươi ba tuổi, với lời dặn đừng dựng bia đá trên mộ mình. Các con chôn cất bà, đặt một bồn nước cho chim phía trên nơi ấy cùng một chữ duy nhất để tưởng nhớ — Amma. Bà đã sống để thấy khởi đầu của sự cáo chung của tội ác mà bà chiến đấu chống lại: năm 1947, bốn năm trước khi bà qua đời, Tỉnh Madras đã cấm việc dâng các bé gái cho đền thờ — tức hệ thống devadasi mà bà đã dành nửa thế kỷ để chống đối — một cuộc cải cách do những nhà vận động người Ấn Độ như bác sĩ Muthulakshmi Reddy dẫn dắt, dù nhiều người cũng nhận ra trong đó ảnh hưởng lâu dài từ lời chứng của bà. Hội Thông Công mà bà sáng lập vẫn tồn tại sau bà và đến nay vẫn tiếp tục công việc tại Tamil Nadu, nâng đỡ trẻ em và các gia đình qua giáo dục, chăm sóc sức khỏe và môn đồ hóa Cơ Đốc trên mảnh đất mà bà đã cầu nguyện cho nó thành hình.
Bà để lại một kệ sách nói về sự dâng mình nhiều hơn là về Ấn Độ: Sợi Dây Vàng (Gold Cord, 1932), câu chuyện về Hội Thông Công, với nhan đề là hình ảnh bà dùng cho những mối dây tình yêu và mục đích chung không thể đứt rời, gắn kết một cộng đồng với Đức Chúa Trời và với nhau; Nếu; cùng nhiều tập thơ và thư từ mà bao thế hệ độc giả đã thấy vừa cáo trách lương tâm vừa trong trẻo. Bà dạy rằng một Cơ Đốc nhân xin được theo sát Đấng Christ thì chớ ngạc nhiên khi mang dấu vết của việc đi theo ấy. Bản năng của bà trong mọi thử thách là yên lặng và chờ đợi Đức Chúa Trời trước khi hành động.
Vậy hãy chờ đợi trước mặt Chúa. Hãy chờ đợi trong sự yên lặng, và trong chính sự yên lặng ấy, sự bảo đảm sẽ đến với bạn.
— Amy Carmichael
Đó là khuôn mẫu của trọn cuộc đời bà: lời cầu nguyện dạn dĩ của một đứa trẻ mà Đức Chúa Trời biết rõ không nên nhậm theo như đã xin; một thiếu nữ yếu ớt nhưng không chịu ở yên nơi quê nhà; một người mẹ của hàng ngàn đứa trẻ mà thế gian đã vứt bỏ; và, sau cùng, một người bệnh tật mà từ trên giường bệnh vẫn đo mọi xung động của lòng mình bằng tình yêu của Thập Tự Giá. Bà không xin một con đường môn đồ không vết sẹo, và bà cũng không được ban cho con đường như thế. Hẳn bà sẽ nói rằng đó là lòng thương xót chân thật nhất trong đời mình.
Hỏi và đáp
Amy Carmichael xuất thân từ đâu?
Bà sinh ngày 16 tháng 12 năm 1867 tại làng ven biển Millisle, hạt Down, miền bắc Ireland, là con cả trong bảy người con của một gia đình Trưởng Lão sùng đạo; cha bà, ông David, làm nghề xay bột. Lời cầu nguyện thuở nhỏ nổi tiếng nhất của bà là xin đổi đôi mắt nâu thành mắt xanh — một lời cầu nguyện Đức Chúa Trời đã không nhậm. Mãi nhiều thập niên sau, khi nhuộm da cho sẫm màu để lẻn vào các đền thờ Ấn Độ giáo ở miền Nam Ấn Độ mà không ai để ý, bà mới hiểu vì sao đôi mắt nâu lại là món quà tốt hơn.
Đức tin của bà đã đâm sâu như thế nào trước khi ra cánh đồng truyền giáo?
Tại Belfast, bà bắt đầu quy tụ những cô gái nghèo nhất làm việc trong các xưởng dệt — những “cô gái khăn choàng”, nghèo đến mức không có mũ — để dạy các lớp học Chúa Nhật, cho đến khi công việc cần có “Hội Trường Chào Đón” riêng, được xây dựng năm 1887. Những năm ấy bị phủ bóng bởi cái chết của cha bà và những cơn đầu tiên của chứng đau dây thần kinh mãn tính sẽ đeo bám bà suốt đời, và chính giữa nỗi khổ đau ấy, bà lần đầu cảm nhận tiếng gọi ra đi truyền giáo, rồi qua Keswick bước vào lời kêu gọi dâng mình trọn vẹn.
Bà đã đến Ấn Độ bằng cách nào?
Được thôi thúc bởi Hudson Taylor, bà trước hết dâng mình cho Hội Truyền Giáo Nội Địa Trung Hoa, nhưng sức khỏe của bà bị đánh giá là không đủ đáp ứng. Thay vào đó, năm 1893 bà đáp tàu sang Nhật Bản — từ đó ra đời cuốn sách đầu tiên của bà, “Từ Xứ Mặt Trời Mọc” — rồi ở Ceylon một thời gian ngắn, và đến tháng 11 năm 1895 thì đặt chân đến miền Nam Ấn Độ dưới sự bảo trợ của Hội Truyền Giáo Zenana thuộc Giáo hội Anh. Kể từ khi đặt chân đến, bà không bao giờ rời đi nữa, phục vụ năm mươi lăm năm mà không một lần về quê nghỉ phép.
Bà đã đối diện với tội ác bị che giấu nào tại Ấn Độ?
Khi đi khắp các làng người Tamil, bà biết đến tục devadasi, theo đó những đứa trẻ nhỏ bị chính gia đình mình “dâng” cho các đền thờ, và các bé gái bị nuôi dạy để làm nghề mại dâm nghi lễ dưới lớp mặt nạ phục vụ tôn giáo. Bước ngoặt đến vào ngày 7 tháng 3 năm 1901, khi một bé gái bảy tuổi tên Preena, đã trốn thoát khỏi một ngôi đền, tìm được đường đến với Amy — đôi tay đứa bé vẫn còn mang dấu vết nơi em đã bị đóng dấu sắt nung vì lần đầu tìm cách bỏ trốn.
Hội Thông Công Dohnavur là gì?
Hội lớn lên từ việc Amy giải cứu trẻ em, từng em một, thành một gia đình quy tụ gần mũi cực nam Ấn Độ. Bà không chịu điều hành nó như một cơ sở: các em gọi bà không phải là “bà chủ” mà là Amma, nghĩa là mẹ. Bà mặc sari, dùng thức ăn và theo phong tục Ấn Độ, và đặt cho các em tên Ấn Độ. Số trẻ tăng lên: mười bảy bé gái vào năm 1904 và một trăm ba mươi vào năm 1913, cùng với các bé trai được nhận từ năm 1918, cho đến khi nhà trẻ, trường học, xưởng thủ công và một bệnh viện biến Dohnavur thành gần như một ngôi làng Cơ Đốc kiểu mẫu.
Công việc được tài trợ bằng cách nào?
Chỉ bằng sự cầu nguyện, một kỷ luật học được từ Hudson Taylor và từ các viện mồ côi của George Müller: mọi nhu cầu sẽ được trình dâng lên Đức Chúa Trời, chứ không xin xỏ các nhà hảo tâm — không kêu gọi quyên góp, không lạc quyên. Qua những năm khó khăn của Thế Chiến Thứ Nhất, khi đồng bảng Anh mất giá và vật giá leo thang, Hội Thông Công bằng cách nào đó chưa bao giờ bị thiếu thốn; lời làm chứng của Amy thật đơn sơ và không lay chuyển — họ chưa từng thiếu một điều tốt lành nào.
Bà đã phải đối diện với sự chống đối và những nỗi buồn thương nào?
Không có điều gì trong công việc này là an toàn. Bà bị cáo buộc bắt cóc trẻ em, bị lôi vào những vụ việc pháp lý, và bị chống đối bởi những kẻ mà việc buôn bán trẻ em của họ đang bị bà chấm dứt, và bà đã phải chôn cất những đứa trẻ mà bà từng chiến đấu để cứu. Năm 1912 là một trong những năm buồn thương nhất đời bà, mang đến cái chết của những đồng lao thân thiết và của chính mẹ bà. Cuốn sách “Sự Thật Là Như Thế” của bà, với sự thẳng thắn không chút ủy mị, đã làm độc giả Anh bối rối đến nỗi một số người cáo buộc bà phóng đại.
Chức vụ năng động của bà đã khép lại như thế nào?
Năm 1931, bà cầu xin Đức Chúa Trời làm bất cứ điều gì trong bà để bà xứng hợp hầu việc Ngài, và không lâu sau, trong lúc tìm vùng đất mới, bà bị một cú ngã thảm khốc — gãy chân, trật mắt cá và tổn thương cột sống. Cộng thêm bệnh viêm khớp và chứng đau dây thần kinh cũ, những thương tích ấy khiến bà hầu như phải nằm liệt giường suốt hai mươi năm cuối đời. Từ căn phòng ấy, trong cơn đau triền miên, bà đã viết phần lớn các sách của mình.
Cuốn sách nhỏ “Nếu” của bà là gì?
Đó là một chuỗi những dòng chữ dò xét lòng người, mỗi dòng đặt người đọc trước tình yêu đã được bày tỏ tại đồi Gô-gô-tha: “Nếu tôi không có lòng thương xót đối với người bạn đồng lao của mình, như Chúa tôi đã thương xót tôi, thì tôi chẳng biết gì về tình yêu Gô-gô-tha.” Những dòng ấy không được viết ra từ một khoảng cách an toàn mà từ trên giường bệnh đau đớn, bởi một người phụ nữ đã dành ba mươi năm tuôn đổ lòng thương xót trên những con người bị ruồng bỏ, dò xét chính linh hồn mình cũng gắt gao như dò xét bất cứ độc giả nào.
Bà qua đời như thế nào, và di sản của bà là gì?
Bà qua đời tại Dohnavur ngày 18 tháng 1 năm 1951, hưởng thọ tám mươi ba tuổi, với lời dặn đừng dựng bia đá trên mộ mình; các con đặt một bồn nước cho chim phía trên nơi ấy cùng một chữ duy nhất để tưởng nhớ — Amma. Năm 1948, việc dâng các bé gái cho đền thờ bị cấm tại Ấn Độ, một cuộc cải cách mà nhiều người cho là bắt nguồn từ lời chứng lâu dài của bà. Hội Thông Công mà bà sáng lập đến nay vẫn tiếp tục tại Tamil Nadu, và bà để lại một kệ sách về sự dâng mình — “Đời sống truyền giáo,” bà viết, “chỉ đơn giản là một cơ hội để chết.”