Sura 5 · dakika 12 za kusoma · dakika 15 za kusikiliza
Maombi na Shauku
“Wako watakaonidhihaki, na kuniambia nishikamane na kazi yangu ya ushonaji wa viatu, nisiisumbue akili yangu kwa falsafa na theolojia. Lakini kweli ya Mungu iliwaka hivi mifupani mwangu, hata nikashika kalamu mkononi, nikaanza kuandika yale niliyoyaona.” — JACOB BEHMEN.
SHAUKU si tamaa sahili tu; ni hamu iliyo na mizizi mirefu; ni kuonea shauku kwa nguvu kupata kitu. Katika mambo ya kiroho, ni msaidizi muhimu wa maombi. Ni muhimu kiasi kwamba mtu angeweza kusema, karibu, kwamba shauku ni sharti lisiloepukika kabisa la maombi. Shauku hutangulia maombi, huyaandamana nayo, hufuatwa nayo. Shauku huenda mbele ya maombi, na kwa hayo huumbwa na kuzidishwa. Maombi ni usemi wa kinywa wa shauku. Ikiwa maombi ni kumwomba Mungu kitu, basi maombi lazima yatamkwe. Maombi hutoka nje waziwazi. Shauku ni kimya. Maombi husikika; shauku haisikiki. Kadiri shauku ilivyo ya ndani zaidi, ndivyo maombi yalivyo na nguvu zaidi. Bila shauku, maombi ni manung’uniko ya maneno yasiyo na maana. Maombi ya namna hiyo ya kutimiza desturi tu, bila moyo, bila hisia, bila shauku ya kweli ndani yake, yanapaswa kuepukwa kama tauni. Kuyatumia ni kupoteza wakati wa thamani, wala hakuna baraka ya kweli inayopatikana kwayo.
Na hata hivyo, ikigundulika kwamba kwa kweli shauku haipo, tunapaswa kuomba vilevile. Imetupasa kuomba. “Imetupasa” huingia hapa ili shauku na usemi wake vyote viwili vikuzwe. Neno la Mungu linaamuru hivyo. Akili zetu hutuambia kwamba imetupasa kuomba — kuomba kama tunajisikia au hatujisikii — wala tusiziache hisia zetu ziamue desturi zetu za maombi. Katika hali hiyo, imetupasa kuomba ili tupewe shauku ya kuomba; kwa maana shauku kama hiyo hutolewa na Mungu, nayo imezaliwa mbinguni. Tunapaswa kuomba shauku; kisha, shauku itakapotolewa, tuombe kwa kufuata maagizo yake. Ukosefu wa shauku ya kiroho unapaswa kutuhuzunisha, na kutuongoza kuomboleza kukosekana kwake, na kutafuta kwa bidii tupewe, ili kuomba kwetu tangu hapo kuwe usemi wa “shauku ya kweli ya moyo.”
Kujua uhitaji wetu huumba, au kunapaswa kuumba, shauku ya bidii. Kadiri tunavyohisi zaidi uhitaji wetu mbele za Mungu, ndivyo shauku inavyopaswa kuwa kubwa zaidi, na kuomba kuwe kwa bidii zaidi. “Walio maskini wa roho” ndio wanaostahili hasa kuomba.
Njaa ni hisia hai ya uhitaji wa mwili. Huchochea mtu kuomba mkate. Vivyo hivyo, kufahamu ndani kwamba tuna uhitaji wa kiroho huumba shauku, na shauku hububujika katika maombi. Shauku ni kuonea hamu ndani kwa kitu tusicho nacho, tunachokihitaji — kitu ambacho Mungu amekiahidi, na ambacho chaweza kupatikana kwa kusihi kwa bidii mbele ya kiti chake cha neema.
Shauku ya kiroho, ikifikishwa daraja la juu zaidi, ni ushahidi wa kuzaliwa upya. Huzaliwa katika roho iliyofanywa upya:
“Kama watoto wachanga, yatamanini maziwa ya neno yasiyoghoshiwa, ili kwa hayo mpate kukua.”
Kukosekana kwa shauku hii takatifu moyoni ni dalili yenye kuonyesha ama kwamba furaha ya kiroho imepungua, ama kwamba kuzaliwa upya hakujatokea kamwe.
“Heri wenye njaa na kiu ya haki; maana hao watashibishwa.”
Njaa hizi zilizotolewa na mbingu ni ushahidi wa moyo uliofanywa upya, ni dalili ya uhai wa kiroho unaochangamka. Njaa za mwili ni tabia za mwili ulio hai, si za maiti; na shauku za kiroho ni mali ya roho iliyofanywa hai kwa Mungu. Na kama vile roho iliyofanywa upya inavyoona njaa na kiu ya haki, shauku hizi takatifu za ndani hububujika katika maombi ya bidii, ya kusihi.
Katika maombi tumefungiwa kwa Jina, kwa mastahili, na kwa wema wa maombezi ya Yesu Kristo, Kuhani wetu Mkuu. Tukichimba chini ya hali na nguvu zinazoandamana na maombi, tunafika kwenye msingi wake hai, ulio katika moyo wa mwanadamu. Si uhitaji wetu tu; ni moyo kuonea hamu kile tunachohitaji, ambacho tunajisikia kusukumwa kukiomba. Shauku ni nia inayotenda kazi; ni hamu yenye nguvu, ya kufahamika, iliyochochewa katika utu wa ndani, kwa ajili ya jema fulani kubwa. Shauku hukitukuza kitu inachokionea hamu, na huifunga akili juu yake. Ina uchaguzi, na uthabiti, na mwali ndani yake; na maombi yaliyojengwa juu yake ni ya wazi na ya hakika. Hujua uhitaji wake, huhisi na kuona kile kitakachoukidhi, na huharakisha kukipata.
Shauku takatifu husaidiwa sana na kutafakari kwa uchaji. Kutafakari juu ya uhitaji wetu wa kiroho, na juu ya utayari na uwezo wa Mungu kuukidhi, huisaidia shauku ikue. Kufikiri kwa makini kabla ya kuomba huongeza shauku, huifanya iwe ya kusisitiza zaidi, na huelekea kutuokoa na adui wa maombi ya faragha — mawazo yanayotangatanga. Tunapungukiwa sana katika shauku kuliko katika usemi wake wa nje. Tunashika umbo la nje, wakati uhai wa ndani unafifia na karibu kufa.
Mtu angeweza kuuliza kwa haki, kama udhaifu wa shauku zetu kwa Mungu, kwa Roho Mtakatifu, na kwa utimilifu wote wa Kristo, si ndio sababu ya kuomba kwetu kuwa kidogo hivi, na ya kudhoofika kwetu katika kuomba? Je, kweli tunahisi kuhema huku kwa ndani kwa shauku ya hazina za mbinguni? Je, kuugua kwa shauku kulikozaliwa ndani yetu huzichochea roho zetu kushindana kwa nguvu? Ole wetu! Moto unawaka chini mno. Joto la mwali la roho limepozwa hata kuwa uvuguvugu tu. Ikumbukwe kwamba hii ndiyo iliyokuwa sababu kuu ya hali ya kusikitisha na ya hatari ya Wakristo wa Laodikia, ambao hukumu ya kutisha imeandikwa juu yao, kwamba walikuwa “matajiri, wamejitajirisha, wala hawana haja ya kitu,” wala hawakujua kwamba wao ndio “mnyonge na wa kuhurumiwa, maskini, kipofu.”
Tena, tungeweza kuuliza kwa haki — je, tunayo shauku ile inayotusukuma kwenye ushirika wa karibu na Mungu, iliyojaa miwako isiyoweza kutamkwa, na kutushika pale katika maumivu ya kusihi kwa nguvu, kwa roho iliyochochewa? Mioyo yetu inahitaji sana kushughulikiwa, si ili uovu utolewe ndani yake tu, bali pia ili mema yatiwe ndani yake. Na msingi na uvuvio wa mema yanayoingia ni shauku yenye nguvu, inayosukuma. Mwali huu mtakatifu, wenye bidii rohoni huamsha shauku ya mbinguni, huvuta usikivu wa Mungu, na huweka mikononi mwa wale wanaoutumia utajiri usiokwisha wa neema ya Kimungu.
Kuzimisha mwali wa shauku takatifu huharibu nguvu hai na za kusonga mbele katika maisha ya kanisa. Mungu ataka kuwakilishwa na Kanisa lenye moto, la sivyo hawakilishwi kwa maana yo yote ifaayo. Mungu mwenyewe ni moto mtupu, na Kanisa lake, likitaka kufanana naye, lazima nalo liwe na joto jeupe. Mambo makuu na ya milele ya dini iliyozaliwa mbinguni, iliyotolewa na Mungu, ndiyo mambo pekee ambayo Kanisa lake laweza kumudu kuwaka moto juu yake. Hata hivyo bidii takatifu haihitaji kuwa ya fujo ili iwe yenye kuteketeza. Bwana wetu alikuwa kinyume kabisa cha wasiwasi wa neva katika mwili, kinyume kamili cha kelele za ukali au za ghasia; hata hivyo wivu wa nyumba ya Mungu ulimla; na ulimwengu bado unahisi joto la mwali wake mkali, unaoteketeza, na kuuitikia kwa utayari unaoongezeka daima na mwitikio unaopanuka daima.
Ukosefu wa bidii katika maombi ni dalili ya hakika ya ukosefu wa kina na wa nguvu ya shauku; na kukosekana kwa shauku kali ni dalili ya hakika kwamba Mungu hayupo moyoni! Kupunguza bidii ni kujitenga na Mungu. Yeye aweza kuvumilia, na huvumilia, mambo mengi ya udhaifu na makosa kwa watoto wake. Aweza, naye atasamehe dhambi mwenye kutubu anapoomba; lakini mambo mawili hayavumiliki kwake — unafiki na uvuguvugu. Ukosefu wa moyo na ukosefu wa joto ni mambo mawili anayoyachukia, na kwa Walaodikia alisema, kwa maneno ya ukali usio na shaka na ya hukumu:
“Laiti ungekuwa baridi au moto. Basi kwa sababu una uvuguvugu, wala hu moto wala hu baridi, nitakutapika utoke katika kinywa changu.”
Hii ilikuwa hukumu ya Mungu iliyotamkwa juu ya ukosefu wa moto katika mojawapo ya yale Makanisa Saba, nayo ni shitaka lake juu ya Wakristo mmoja mmoja kwa upungufu wa hatari wa bidii takatifu. Katika maombi, moto ndio nguvu isukumayo. Kanuni za dini zisizotokea katika mwali hazina nguvu wala matokeo. Mwali ndio bawa ambalo imani hupaa nalo; bidii ndiyo roho ya maombi. Ni “kuomba kwake mwenye haki, akiomba kwa bidii,” ndiko kulikofaa sana. Upendo huwashwa katika mwali, na moto ndio uhai wake. Mwali ndio hewa ambayo uzoefu wa kweli wa Kikristo huvuta. Hula moto; huweza kustahimili cho chote isipokuwa mwali dhaifu; nao hufa, ukiwa umepoa na kukondeshwa hadi kiini chake, pale mazingira yanayouzunguka yanapokuwa ya baridi au ya uvuguvugu.
Maombi ya kweli lazima yawake moto. Maisha na tabia ya Kikristo yanahitaji kuwa moto mtupu. Ukosefu wa joto la kiroho huzaa ukafiri zaidi kuliko ukosefu wa imani. Kutojali kwa moto mambo ya mbinguni ni kutoyajali kabisa. Roho zenye moto ndizo zinazoshinda siku ya vita; ndizo ambazo kwazo ufalme wa mbinguni hupatikana kwa nguvu, nao wenye nguvu wauteka. Ngome ya Mungu hutekwa tu na wale wanaoishambulia kwa bidii ya kutisha, wanaoizingira kwa juhudi ya moto isiyopungua.
Hakuna kitu kidogo kuliko kuwaka moto mwekundu kwa ajili ya Mungu kiwezacho kudumisha mng’ao wa mbinguni mioyoni mwetu katika siku hizi za baridi. Wamethodisti wa kwanza hawakuwa na vifaa vya kupasha joto makanisani mwao. Walisema kwamba mwali ulio kwenye viti na moto ulio mimbarani lazima vitoshe kuwapa joto. Nasi wa saa hii tunahitaji kuwa na kaa la moto kutoka madhabahuni pa Mungu, na mwali uteketezao kutoka mbinguni ukiwaka mioyoni mwetu. Mwali huu si ukali wa akili wala nguvu za mwili. Ni moto wa Kimungu rohoni, mkali, unaoteketeza takataka — kiini hasa cha Roho wa Mungu.
Hakuna elimu, hakuna usafi wa lugha, hakuna upana wa mtazamo wa akili, hakuna maua ya ufasaha, hakuna uzuri wa mtu, kinachoweza kufidia ukosefu wa moto. Maombi hupaa kwa moto. Mwali huyapa maombi njia ya kuingia pamoja na mabawa, kukubaliwa pamoja na nguvu. Hakuna uvumba bila moto; hakuna maombi bila mwali.
Shauku yenye moto ndiyo msingi wa maombi yasiyokoma. Si mwelekeo wa juu juu, unaobadilika, bali ni kuonea hamu kwa nguvu, ni bidii isiyozimika, inayoujaza moyo, kuung’aza, kuuchoma na kuuthibitisha. Ni mwali wa kanuni iliyopo na itendayo kazi ukipanda juu kwa Mungu. Ni bidii inayosukumwa na shauku ndiyo inayojichomea njia hadi Kiti cha rehema, na kupata ombi lake. Ni ung’ang’anizi wa shauku ndio unaoleta ushindi katika pambano, katika vita vikuu vya maombi. Ni mzigo wa shauku nzito ndio unaoifanya roho iliyotoka sasa hivi katika mashindano yake makuu kuwa na kiasi, kukosa raha, na kisha kutulia. Ni tabia ya shauku ya kukumbatia yote ndiyo inayoyavika maombi hoja elfu, na kuyavalisha ujasiri usioshindika na nguvu ishindayo yote.
Yule mwanamke Msirofoinike ni somo la mfano wa shauku iliyotulia katika uthabiti wake, lakini isiyoweza kujeruhiwa katika nguvu yake na ujasiri wake wa kung’ang’ania. Yule mjane msumbufu huwakilisha shauku inayofikia lengo lake kupitia vizuizi ambavyo misukumo dhaifu isingeweza kuvishinda.
Maombi si kurudia onyesho tu; wala si kelele isiyo na mwelekeo iliyoenea kila mahali. Shauku, wakati inapoiwasha roho, huishikilia kwenye kile kinachotafutwa. Maombi ni sehemu isiyoweza kuachwa ya mazoea ya kiroho, lakini huacha kuwa maombi yanapoendeshwa kwa mazoea tu. Ni kina na nguvu ya shauku ya kiroho vinavyoyapa maombi nguvu na kina. Roho haiwezi kuwa legevu wakati shauku fulani kubwa inapoiwasha na kuichoma. Uharaka wa shauku yetu hutushikilia kwenye kitu tunachokitamani kwa ung’ang’anizi usiokubali kupunguzwa wala kulegezwa; hukaa, na kusihi, na kudumu, wala haikubali kuachilia mpaka baraka imetolewa.
“Bwana, sitakuacha uende, Hata unibariki kwanza; Usinigeuzie uso wako; Haja yangu ni ya haraka, kubwa.”
Siri ya kufa moyo, ya kukosa kusihi kwa kudumu, ya ukosefu wa ujasiri na nguvu katika maombi, iko katika udhaifu wa shauku ya kiroho; na kutoshika maombi ni dalili ya kutisha kwamba shauku hiyo imekufa. Roho ile imemwacha Mungu ambayo shauku yake kwake haiisukumi tena kwenda chumba cha ndani. Hakuwezi kuwa na kuomba kwenye mafanikio bila shauku inayoteketeza. Bila shaka kunaweza kuwa na kujifanya kuomba kwingi, bila shauku ya aina yo yote.
Mambo mengi yaweza kuorodheshwa na eneo kubwa likafunikwa. Lakini je, shauku ndiyo inayoandika orodha hiyo? Je, shauku ndiyo inayochora ramani ya eneo litakalofunikwa? Juu ya jibu hilo hutegemea kama kusihi kwetu ni porojo au ni maombi. Shauku ni kali, lakini nyembamba; haiwezi kujitandaza juu ya eneo pana. Inataka mambo machache, na inayataka sana, sana hata kwamba hakuna kitu kiwezacho kuipa nafuu wala kuridhika isipokuwa nia ya Mungu ya kujibu.
Shauku hulenga shabaha yake kwa risasi moja. Huenda yakawa mambo mengi yanayotamaniwa, lakini huhisiwa na kutamkwa kila moja kwa hakika na kwa peke yake. Daudi hakuonea hamu kila kitu; wala hakuziacha shauku zake zitawanyike kila mahali bila kupiga cho chote. Hivi ndivyo shauku zake zilivyokwenda na kupata usemi:
“Neno moja nimelitaka kwa Bwana, nalo ndilo nitakalolitafuta, nikae nyumbani mwa Bwana siku zote za maisha yangu, niutazame uzuri wa Bwana, na kutafakari hekaluni mwake.”
Ni upekee huu wa shauku, uhakika huu wa kuonea hamu, unaohesabika katika kuomba, na unaoyasukuma maombi moja kwa moja hadi kiini na kitovu cha riziki.
Katika Heri, Yesu alitamka maneno yanayohusu moja kwa moja shauku za asili za roho iliyofanywa upya, na ahadi kwamba zitatimizwa: “Heri wenye njaa na kiu ya haki; maana hao watashibishwa.”
Basi, huu ndio msingi wa maombi yanayolazimisha jibu — kwamba shauku kali ya ndani imeingia katika njaa ya kiroho, nayo inalia ili ishibishwe. Ole wetu! Ni kweli mno na mara nyingi mno kwamba maombi yetu hufanya kazi katika nchi kame ya tamaa tu, au katika eneo lisilo na majani la sala iliyokaririwa. Wakati mwingine, kwa kweli, maombi yetu ni maneno ya kimazoea tu ya misemo iliyopangwa, ya vipimo vya desturi, ambayo uchangamfu wake na uhai wake uliondoka miaka mingi iliyopita.
Bila shauku hakuna mzigo wa roho, hakuna kuhisi uhitaji, hakuna bidii, hakuna maono, hakuna nguvu, hakuna mng’ao wa imani. Hakuna msukumo mkuu, hakuna kumshikilia Mungu kwa mshiko usiokufa, wa mtu aliyekata tamaa — “Sikuachi, usiponibariki.” Hakuna kujiacha kabisa, kama ilivyokuwa kwa Musa, alipolia, akiwa amezama katika utungu wa ombi la kukata tamaa, la kung’ang’ania, linaloteketeza yote: “Walakini sasa, ikiwa utawasamehe dhambi yao; na kama sivyo, unifute, nakusihi, katika kitabu chako.” Au kama ilivyokuwa kwa John Knox aliposihi: “Nipe Scotland, la sivyo nife!”
Mungu huikaribia sana roho inayoomba. Kumwona Mungu, kumjua Mungu, na kuishi kwa ajili ya Mungu — haya ndiyo lengo la maombi yote ya kweli. Hivyo kuomba, hatimaye, huvuviwa kumtafuta Mungu. Shauku ya maombi huwashwa ili kumwona Mungu, ili kupata ufunuo wa Mungu ulio wazi zaidi, kamili zaidi, mtamu zaidi na tajiri zaidi. Kwa hiyo kwa wale wanaoomba hivyo, Biblia huwa Biblia mpya, na Kristo Mwokozi mpya, kwa nuru na ufunuo wa chumba cha ndani.
Tunarudia na kurudia tena kwamba shauku inayowaka — iliyopanuliwa na inayozidi kupanuka daima — ya kupata karama na neema zilizo bora na zenye nguvu kuliko zote za Roho wa Mungu, ndiyo urithi halali wa kuomba kwa kweli na kwa kufaa. Nafsi na huduma haviwezi kutenganishwa — haviwezekani kabisa kutengwa. Zaidi ya hayo: shauku lazima ifanywe kuwa ya mtu binafsi kwa nguvu, lazima ielekezwe kwa Mungu kwa njaa na kiu isiyoshibika ya kumwona yeye na haki yake. “Nafsi yangu inamwonea Mungu kiu, Mungu aliye hai.” Sharti lisiloepukika la kuomba kwa kweli kote ni shauku iliyo na mizizi mirefu inayomtafuta Mungu mwenyewe, na isiyotulia mpaka karama teule kabisa za utoaji wa mbinguni zimetolewa kwa wingi na kwa ukarimu.