Sura 4 · dakika 11 za kusoma · dakika 14 za kusikiliza
Maombi na Tumaini
“Jioni moja niliondoka ofisini kwangu huko New York, upepo mkali wa baridi ukinipiga usoni. Nilidhani nilikuwa na skafu yangu nzito ya joto, lakini nilipotaka kujifunga vizuri dhidi ya dhoruba, niligundua kwamba haikuwepo. Nilirudi nyuma, nikatazama barabarani, nikaitafuta ofisini kwangu, lakini bure. Ndipo nilipotambua kwamba lazima nilikuwa nimeiangusha, nikamwomba Mungu nipate kuiona; kwa maana hali ya hewa ilikuwa hivi kwamba kuendelea bila skafu ile kungekuwa hatari kubwa. Nilitazama tena huku na huko katika barabara zilizozunguka, lakini sikuiona. Ghafula nikamwona mtu upande wa pili wa barabara akiwa ameshika kitu mkononi. Nikavuka, nikamwuliza kama ile ilikuwa skafu yangu. Akanipa, akisema, ‘Imeletwa kwangu na upepo.’ Yeye apandaye juu ya dhoruba alikuwa ameutumia upepo kama njia ya kujibu maombi.” — WILLIAM HORST.
MAOMBI hayasimami peke yake. Si wajibu uliojitenga wala kanuni inayojitegemea. Huishi pamoja na wajibu mwingine wa Kikristo, yameungamana na kanuni nyingine, ni mshirika wa neema nyingine. Lakini maombi yameunganishwa na imani kwa kifungo kisichoweza kufunguliwa. Imani huyapa rangi na sauti yake, huiunda tabia yake, na huyahakikishia matokeo yake.
Tumaini ni imani iliyofikia ukamilifu, iliyothibitishwa, iliyotimilika. Hata hivyo, mwisho wa yote, kuna namna ya kujihatarisha katika imani na katika kuitumia. Lakini tumaini ni kuamini kwa uthabiti; ni imani iliyochanua kikamilifu. Tumaini ni tendo la kufahamu, jambo tunalolihisi. Kwa mtazamo wa Maandiko, ni jicho la roho iliyozaliwa upya, na sikio la roho iliyofanywa upya. Ni hisia ya roho; jicho la kiroho, sikio, ladha, mguso — hivi vyote kwa pamoja vinahusika na tumaini. Jinsi lilivyo na nuru, jinsi lilivyo dhahiri, jinsi linavyohisiwa, jinsi lilivyo na nguvu, na zaidi ya yote, jinsi lilivyo la Kimaandiko tumaini la namna hii! Jinsi lilivyo tofauti na aina nyingi za imani za kisasa, zilizo dhaifu, kavu na baridi! Namna hizi mpya za kuamini haziletei mtu habari ya kuwapo kwake, wala “furaha isiyoneneka, yenye utukufu” haitokani na kuzitumia. Kwa sehemu kubwa ni kujaribu bahati katika mashaka ya roho. Hakuna tumaini salama, la hakika, katika jambo lo lote. Shughuli nzima hufanyika katika ulimwengu wa Labda na Huenda.
Tumaini, kama uhai, ni hisia, ingawa ni zaidi sana ya hisia. Uhai usiohisiwa ni jambo linalojipinga lenyewe; tumaini lisilohisiwa ni jina lisilofaa, ni udanganyifu, ni kujipinga. Tumaini ndilo linalohisiwa kuliko sifa zote. Ni hisia tupu, nalo hufanya kazi kwa upendo tu. Upendo usiohisiwa hauwezekani kama vile tumaini lisilohisiwa. Tumaini tunalolizungumzia sasa ni usadikisho. Usadikisho usiohisiwa? Ni upuuzi ulioje!
Tumaini humwona Mungu akitenda mambo hapa na sasa. Naam, zaidi ya hayo. Hupanda juu mahali pa juu sana, na kwa kutazama yasiyoonekana na ya milele, hutambua kwamba Mungu ameshatenda mambo, na huyahesabu kuwa yameshafanyika. Tumaini huleta umilele ndani ya kumbukumbu na matukio ya wakati, hugeuza kiini cha matarajio kuwa uhalisi wa kufurahia, na hubadilisha ahadi kuwa milki ya sasa. Tunajua tunapotumaini kama tunavyojua tunapoona, kama tunavyofahamu hisia yetu ya kugusa. Tumaini huona, hupokea, hushika. Tumaini ni shahidi wake lenyewe.
Hata hivyo, mara nyingi imani ni dhaifu mno kuweza kupata mema makuu ya Mungu mara moja; kwa hiyo hulazimika kungoja katika utii wa upendo, wenye nguvu, wa maombi, wa kukaza, mpaka ikue katika nguvu, na iweze kuyaleta yale ya milele chini katika ulimwengu wa uzoefu na wakati.
Hapa ndipo tumaini hukusanya majeshi yake yote. Hapa hushikilia. Na katika mapambano hayo mshiko wa tumaini huzidi kuwa na nguvu, nalo hujinyakulia lenyewe yote ambayo Mungu amelitendea katika hekima yake ya milele na wingi wa neema yake.
Katika jambo la kungoja katika maombi, maombi yenye nguvu kuliko yote, imani hupanda hata daraja lake la juu kabisa, na kwa kweli huwa karama ya Mungu. Huwa hali iliyobarikiwa na usemi wa roho, unaopatikana kwa kuzungumza na Mungu daima na kumwelekea bila kuchoka.
Yesu Kristo alifundisha waziwazi kwamba imani ndiyo sharti ambalo kwalo maombi hujibiwa. Bwana wetu alipoulaani mtini, wanafunzi walishangaa sana kwamba kweli ulikuwa umenyauka, na maneno yao yalionyesha kutoamini kwao. Ndipo Yesu alipowaambia, “Mwaminini Mungu.”
“Kwa maana, amin, nawaambia, Ye yote atakayeuambia mlima huu, Ng’oka, ukatupwe baharini, wala asione shaka moyoni mwake, ila aamini kwamba hayo ayasemayo yametukia, yatakuwa yake. Kwa sababu hiyo nawaambia, yo yote myaombayo mkisali, aminini ya kwamba mnayapokea, nayo yatakuwa yenu.”
Tumaini halikui mahali po pote kwa wepesi na kwa wingi kama katika chumba cha maombi. Kufunuka kwake na kukua kwake ni kwa haraka na kwa afya pale ambapo nyakati hizo zinashikwa kwa utaratibu na vizuri. Nyakati hizo zinapokuwa za moyo wote, kamili na huru, tumaini hustawi mno. Jicho la Mungu na kuwapo kwake hulipa tumaini uhai wenye nguvu, kama vile jicho na kuwapo kwa jua hufanya matunda na maua kukua, na vitu vyote kufurahi na kung’aa kwa uhai mwingi zaidi.
“Mwaminini Mungu,” “Mtumainini Bwana” ndiyo sauti kuu na msingi wa maombi. Kwanza kabisa, si tumaini katika Neno la Mungu, bali ni tumaini katika Nafsi ya Mungu. Kwa maana tumaini katika Nafsi ya Mungu lazima litangulie tumaini katika Neno la Mungu. “Mnamwamini Mungu, niaminini na mimi,” ndilo dai ambalo Bwana wetu analiweka juu ya tumaini la wanafunzi wake kwake binafsi. Nafsi ya Yesu Kristo lazima iwe kitovu mbele ya jicho la tumaini. Kweli hii kuu Yesu alitaka kuitia moyoni mwa Martha, wakati ndugu yake alipokuwa amelala maiti nyumbani kule Bethania. Martha alitangaza imani yake katika ukweli wa ufufuo wa ndugu yake:
“Martha akamwambia, Najua ya kuwa atafufuka katika ufufuo siku ya mwisho.”
Yesu analiinua tumaini lake juu kabisa ya ukweli tu wa ufufuo, hata kulifikisha kwa Nafsi yake mwenyewe, akisema:
“Mimi ndimi huo ufufuo, na uzima; yeye aniaminiye mimi, ajapokufa, atakuwa anaishi; naye kila aishiye na kuniamini hatakufa kabisa hata milele. Je! Unayasadiki hayo? Akamwambia, Naam, Bwana, mimi nimesadiki ya kuwa wewe ndiwe Kristo, Mwana wa Mungu, yule ajaye ulimwenguni.”
Tumaini katika tukio la historia au katika kumbukumbu tu laweza kuwa jambo baridi lisilotenda, lakini tumaini katika mtu huipa sifa hiyo uhai, huifanya izae, huijaza upendo. Tumaini lililo ndani ya maombi lina kitovu chake katika Nafsi.
Tumaini huenda mbali zaidi ya hapo. Tumaini linalovuvia maombi yetu lazima liwe si tumaini katika Nafsi ya Mungu na ya Kristo tu, bali pia katika uwezo wao na nia yao ya kutoa kile kinachoombwa. Si “Mtumainini Bwana” tu, bali pia, “kwa maana katika Bwana YEHOVA kuna nguvu za milele.”
Tumaini ambalo Bwana wetu alilifundisha kuwa sharti la maombi yenye kufaa si la kichwa bali la moyo. Ni tumaini la yule ambaye “asione shaka moyoni mwake.” Tumaini la namna hiyo lina uhakikisho wa Kimungu kwamba litaheshimiwa kwa majibu makubwa yanayotosheleza. Ahadi yenye nguvu ya Bwana wetu huileta imani hadi wakati wa sasa, nayo hutegemea jibu la sasa.
Je, tunaamini bila shaka yo yote? Tunapoomba, je, tunaamini, si kwamba tutapokea vitu tuvyoviomba siku fulani ijayo, bali kwamba tunavipokea, papo hapo? Hayo ndiyo mafundisho ya Andiko hili linalotia moyo. Jinsi tunavyohitaji kuomba, “Bwana, utuongezee imani,” mpaka shaka iondoke, na tumaini kamili lizidai baraka zilizoahidiwa kuwa mali yake hasa.
Hili si sharti jepesi. Hufikiwa tu baada ya kushindwa mara nyingi, baada ya kuomba sana, baada ya kungoja mara nyingi, baada ya kujaribiwa sana kwa imani. Imani yetu na iongezeke hivyo mpaka tutambue na kupokea utimilifu wote ulio katika Jina lile linalohakikisha kufanya mengi namna hii.
Bwana wetu analiweka tumaini kuwa msingi hasa wa kuomba. Mandhari ya nyuma ya maombi ni tumaini. Matokeo yote ya huduma na kazi ya Kristo yalitegemea tumaini kamili kwa Baba yake. Kitovu cha tumaini ni Mungu. Milima ya taabu, na vizuizi vingine vyote vya maombi, huondolewa njiani na tumaini pamoja na msaidizi wake hodari, imani. Tumaini linapokuwa kamili na bila shaka, maombi ni mkono ulionyoshwa tu, tayari kupokea. Tumaini lililokamilika ni maombi yaliyokamilika. Tumaini hutazamia kupokea kitu kilichoombwa — nalo hukipata. Tumaini si kuamini kwamba Mungu aweza kubariki, kwamba atabariki, bali kwamba anabariki, hapa na sasa. Tumaini hutenda kazi daima katika wakati uliopo. Matarajio hutazama wakati ujao. Tumaini hutazama sasa. Matarajio hungoja. Tumaini humiliki. Tumaini hupokea kile ambacho maombi hupata. Kwa hiyo, kile ambacho maombi yanahitaji nyakati zote ni tumaini linalodumu na tele.
Ukosefu wao wa kusikitisha wa tumaini, na kushindwa kulikotokana nao kwa wanafunzi kufanya kile walichotumwa kufanya, kunaonekana katika habari ya yule mwana mwenye kifafa, aliyeletwa na baba yake kwa wanafunzi tisa wakati Bwana wao alipokuwa juu ya Mlima wa Kugeuka sura. Kijana mmoja, aliyeteseka vibaya, aliletwa kwa watu hawa ili aponywe ugonjwa wake. Walikuwa wamepewa agizo la kufanya kazi ya namna hii hasa. Hii ilikuwa sehemu ya utume wao. Walijaribu kumtoa pepo yule kijana, lakini walishindwa kabisa. Pepo alikuwa na nguvu kuliko wao. Walitahayarika kwa kushindwa kwao, wakajaa aibu, na adui zao wakashangilia. Katikati ya machafuko yanayofuata kushindwa, Yesu anakaribia. Anaelezwa mambo yalivyokuwa, na kuambiwa hali iliyohusika nayo. Hii ndiyo habari inayofuata:
“Yesu akajibu, akasema, Enyi kizazi kisicho na imani, kilichopotoka, nitakaa pamoja nanyi hata lini? Nitachukuliana nanyi hata lini? Mleteni huku kwangu. Yesu akamkemea pepo, akamtoka; yule kijana akapona tangu saa ile. Na alipoingia nyumbani, wanafunzi wake walimwuliza faraghani, Mbona sisi hatukuweza kumtoa? Akawaambia, Namna hii haiwezi kutoka kwa neno lo lote isipokuwa kwa kuomba na kufunga.”
Shida ya watu hawa ilikuwa wapi? Walikuwa wamelegea katika kuikuza imani yao kwa maombi, na kwa sababu hiyo tumaini lao likashindwa kabisa. Hawakumtumaini Mungu, wala Kristo, wala uhalali wa utume wake, wala wa utume wao wenyewe. Ndivyo ilivyokuwa mara nyingi tangu wakati huo, katika shida nyingi za Kanisa la Mungu. Kushindwa kumetokana na ukosefu wa tumaini, au na udhaifu wa imani, na hayo nayo yametokana na ukosefu wa moyo wa kuomba. Kushindwa kwingi katika juhudi za uamsho kumetokana na sababu iyo hiyo. Imani haikulishwa na kufanywa kuwa na nguvu kwa maombi. Kukipuuza chumba cha ndani ndiko kunakoeleza kushindwa kwingi kwa kiroho. Na hili ni kweli kwa mapambano yetu binafsi na ibilisi kama ilivyokuwa tulipotoka kujaribu kutoa pepo nje. Kukaa sana magotini katika ushirika wa faragha na Mungu ndiyo hakikisho pekee kwamba tutakuwa naye pamoja nasi, katika mapambano yetu binafsi au katika juhudi zetu za kuwaongoa wenye dhambi.
Kila mahali, watu walipomjia, Bwana wetu aliweka mbele kabisa tumaini kwake na katika Uungu wa utume wake. Hakutoa maana ya tumaini, wala hakutoa mjadala wa kitheolojia au uchambuzi wake; kwa maana alijua kwamba watu wangeona imani ni nini kwa yale ambayo imani ilitenda; na kutokana na kutumiwa kwake kwa uhuru, tumaini lilimea lenyewe mbele zake. Lilikuwa tunda la kazi yake, uweza wake na Nafsi yake. Hayo yaliandaa na kuumba mazingira yaliyofaa sana kwa kutumiwa kwake na kukua kwake. Tumaini ni sahili mno kwa namna ya ajabu kuweza kufafanuliwa kwa maneno; ni la moyoni mno na la kujitokeza lenyewe kuweza kufungwa katika istilahi za kitheolojia. Usahili wenyewe wa tumaini ndio unaowakwaza watu wengi. Hutazama mbali wakingoja jambo kubwa litokee, na wakati wote huo “Lile neno li karibu nawe, katika kinywa chako, na katika moyo wako.”
Habari ya kusikitisha ya kufa kwa binti yake ilipoletwa kwa Yairo, Bwana wetu aliingilia kati: “Usiogope,” akasema kwa utulivu, “amini tu.” Kwa yule mwanamke aliyetokwa damu, aliyesimama mbele yake akitetemeka, alisema:
“Binti, imani yako imekuponya; enenda zako kwa amani, uwe mzima, usiwe na ugonjwa wako tena.”
Wale vipofu wawili walipomfuata, wakijisukuma kuingia nyumbani, aliwaambia:
“Iwe kwenu kama imani yenu ilivyo. Macho yao yakafumbuka.”
Yule mwenye kupooza aliposhushwa kupitia dari ya nyumba ambamo Yesu alikuwa akifundisha, na kuwekwa mbele yake na rafiki zake wanne, imeandikwa hivi:
“Yesu alipoiona imani yao, alimwambia yule mwenye kupooza, Mwanangu, jipe moyo; umesamehewa dhambi zako.”
Yesu alipomuaga yule akida ambaye mtumishi wake alikuwa mgonjwa sana, aliyemjia Yesu na ombi kwamba aseme tu neno la kuponya, bila hata kwenda nyumbani kwake, alifanya hivyo kwa namna hii:
“Yesu akamwambia yule akida, Enenda zako; na iwe kwako kama ulivyoamini. Na mtumishi wake akapona saa ile ile.”
Yule mkoma maskini alipoanguka miguuni pa Yesu na kulia akiomba msaada, “Bwana, ukitaka, waweza kunitakasa,” mara Yesu alilitimiza ombi lake, na yule mtu akamtukuza kwa sauti kuu. Ndipo Yesu akamwambia, “Inuka, enenda zako; imani yako imekuponya.”
Yule mwanamke Msirofoinike alimjia Yesu na habari ya binti yake aliyeteswa, akiifanya shida ile kuwa yake mwenyewe, kwa ombi, “Bwana, unisaidie,” akipigana vita vya kutisha na vya kishujaa. Yesu anaiheshimu imani yake na ombi lake, akisema:
“Mama, imani yako ni kubwa; na ufanyiwe kama utakavyo. Akapona binti yake tangu saa ile.”
Baada ya wanafunzi kushindwa kabisa kumtoa pepo yule kijana mwenye kifafa, baba wa kijana yule aliyepigwa alimjia Yesu kwa kilio cha huzuni, karibu cha kukata tamaa, “Ukiweza kufanya lo lote, utuhurumie, utusaidie.” Lakini Yesu akajibu, “Ukiweza kuamini, yote yawezekana kwake aaminiye.”
Bartimayo kipofu, akiwa ameketi kando ya njia, anamsikia Bwana wetu akipita, naye analia kwa huruma na karibu kwa kukata tamaa, “Yesu, Mwana wa Daudi, unirehemu.” Masikio makini ya Bwana wetu mara yanaisikia sauti ya maombi, naye anamwambia yule ombaomba:
“Enenda zako, imani yako imekuponya. Mara akapata kuona, akamfuata njiani.”
Kwa yule mwanamke aliyekuwa akilia na kutubu, akiitawadha miguu yake kwa machozi yake na kuifuta kwa nywele za kichwa chake, Yesu anasema maneno ya kutia moyo na kufariji roho: “Imani yako imekuokoa; enenda zako kwa amani.”
Siku moja Yesu aliwaponya wakoma kumi kwa mara moja, kwa kujibu ombi lao la pamoja, “Yesu, Bwana mkubwa, uturehemu,” naye akawaambia waende wakajionyeshe kwa makuhani. “Ikawa walipokuwa wakienda, walitakasika.”