Neema Iliyozidi kwa Mkuu wa Wenye Dhambi
Neema Iliyozidi kwa Mkuu wa Wenye Dhambi; au, Masimulizi Mafupi ya Rehema Kuu Mno ya Mungu katika Kristo, kwa Mtumishi Wake Maskini John Bunyan

Sura 3 · saa 2 dakika 16 za kusoma · saa 2 dakika 55 za kusikiliza

Neema Iliyozidi kwa Mkuu wa Wenye Dhambi; au, Masimulizi Mafupi ya Rehema Kuu Mno ya Mungu katika Kristo, kwa Mtumishi Wake Maskini John Bunyan

NEEMA ILIYOZIDI KWA MKUU WA WENYE DHAMBI;

AU, MASIMULIZI MAFUPI YA REHEMA KUU MNO YA MUNGU KATIKA KRISTO, KWA MTUMISHI WAKE MASKINI JOHN BUNYAN

1. Katika masimulizi yangu haya ya kazi ya rehema ya Mungu juu ya roho yangu, haitakuwa vibaya, kwanza kabisa, nikiwapa kwa maneno machache dokezo la ukoo wangu, na jinsi nilivyolelewa; ili kwa hayo wema na ukarimu wa Mungu kwangu vipate kuinuliwa na kutukuzwa zaidi mbele ya wanadamu.

2. Basi, kwa habari ya asili yangu, ilikuwa, kama wengi wanavyojua, ya kizazi duni kisichohesabiwa kitu; nyumba ya baba yangu ikiwa ya daraja lililo duni kuliko yote, na kudharauliwa zaidi kuliko jamaa zote katika nchi. Kwa hiyo sina hapa, kama wengine, damu bora ya kujivunia, wala hali ya kuzaliwa kwa heshima, kwa jinsi ya mwili; ingawa, nikiyafikiri mambo yote, naitukuza Enzi ya mbinguni, kwa kuwa kwa mlango huu ndiyo aliniingiza ulimwenguni, nipate kushiriki neema na uzima ulio katika Kristo kwa njia ya Injili.

3. Lakini, ijapokuwa wazazi wangu walikuwa duni na wasiohesabiwa kitu, ilimpendeza Mungu kutia mioyoni mwao wazo la kunipeleka shuleni, nijifunze kusoma na kuandika; nami nilipata hayo, kwa kadiri ya watoto wengine wa maskini; ingawa, kwa aibu yangu nakiri, upesi nilipoteza kile kidogo nilichojifunza, tena karibu kabisa, na hayo yalikuwa muda mrefu kabla Bwana hajaitenda kazi yake ya neema ya kuongoka juu ya roho yangu.

4. Na kwa habari ya maisha yangu ya asili, kwa muda ule nilipokuwa sina Mungu duniani, kwa kweli yalikuwa kwa kufuata kawaida ya ulimwengu huu, na ‘roho yule atendaye kazi sasa katika wana wa kuasi’ (Waefeso 2:2, 3). Ilikuwa furaha yangu ‘kutekwa na Ibilisi, kama apendavyo’ (2 Timotheo 2:26). Nilikuwa nimejawa na udhalimu wa kila namna, nao ulitenda kazi kwa nguvu sana na kujionyesha, moyoni mwangu na maishani mwangu, tangu utoto, hata nilikuwa na wenzangu wachache tu waliolingana nami, hasa ukiifikiri miaka yangu, iliyokuwa michanga na michache, katika kulaani, kuapa, kusema uongo, na kulikufuru jina takatifu la Mungu.

5. Naam, nilikuwa nimetulia na kuota mizizi katika mambo hayo kiasi kwamba yakawa kama tabia ya pili kwangu; jambo ambalo, kama nilivyofikiri kwa kiasi tangu hapo, lilimchukiza Bwana kiasi kwamba hata katika utoto wangu alinitia hofu na kunishtua kwa ndoto za kutisha, na kunitisha kwa maono ya kuogofya; kwa maana mara nyingi, baada ya kumaliza siku hii na ile katika dhambi, nimeteswa sana kitandani mwangu, nikiwa usingizini, kwa kuwaona mashetani na pepo wabaya, ambao, kama nilivyodhani wakati ule, walijitahidi daima kunivuta niende nao, wala sikuweza kamwe kuwaondoa.

6. Tena, katika umri huo, niliteswa na kusumbuliwa sana na mawazo ya siku ya hukumu, usiku na mchana, na kutetemeka kwa mawazo ya mateso ya kutisha ya moto wa jehanamu; nikiogopa daima kwamba ingekuwa fungu langu kuonekana mwishowe miongoni mwa mashetani wale na pepo wa jehanamu, waliofungwa huko kwa minyororo na vifungo vya giza la milele, ‘hata hukumu ya siku ile kuu.’

7. Mambo hayo, nasema, nilipokuwa mtoto wa miaka tisa au kumi tu, yaliihuzunisha roho yangu kiasi kwamba, katikati ya michezo yangu mingi na upuuzi wa kitoto, miongoni mwa wenzangu wapuuzi, mara nyingi nilifadhaika sana na kuteseka moyoni kwa ajili yake; hata hivyo sikuweza kuziacha dhambi zangu. Naam, wakati huo nilishindwa sana na kukata tamaa juu ya uzima na mbingu, hata mara nyingi nilitamani kwamba kusingekuwa na jehanamu, au kwamba ningekuwa shetani—nikidhani kwamba wao ni watesaji tu; ili, ikiwa lazima niende huko, afadhali niwe mtesaji kuliko kuteswa mimi mwenyewe.

8. Baada ya muda, ndoto hizo za kutisha ziliniacha, nami nikazisahau upesi; kwa maana anasa zangu zilikata upesi kumbukumbu yake, kana kwamba hazikuwahi kuwako: kwa hiyo, kwa uchoyo zaidi, kwa kadiri ya nguvu za asili, niliendelea kuziachia tamaa zangu hatamu, na kufurahia kila kosa juu ya sheria ya Mungu: hata, mpaka nilipoingia katika hali ya ndoa, nilikuwa kiongozi hasa wa vijana wote walioandamana nami, katika kila aina ya uovu na kutomcha Mungu.

9. Naam, tamaa na matunda ya mwili yalikuwa yamepata nguvu hivyo katika roho yangu hii maskini, hata kama muujiza wa neema ya thamani usingenizuia, nisingeangamia tu kwa pigo la haki ya milele, bali pia ningejiweka wazi hata kwa pigo la sheria zile zinazowaletea wengine fedheha na aibu ya hadharani mbele ya macho ya ulimwengu.

10. Siku hizo, mawazo ya dini yalikuwa mzigo mzito sana kwangu; sikuweza kuyavumilia mimi mwenyewe, wala kumvumilia mwingine yeyote mwenye kuyashika; hata nilipowaona wengine wakisoma katika vitabu vile vinavyohusu utauwa wa Kikristo, ilikuwa kwangu kana kwamba ni gereza. Ndipo nikamwambia Mungu, ‘Uondoke kwangu; kwa maana sitaki kuzijua njia zako’ (Ayubu 21:14). Sasa nilikuwa sina fikira yoyote njema; mbingu na jehanamu zote mbili zilikuwa mbali na macho yangu na akili yangu; na kwa habari ya kuokolewa na kuhukumiwa, hayo yalikuwa madogo kuliko yote katika mawazo yangu. Ee Bwana, wewe unayajua maisha yangu, na njia zangu hazikufichika kwako.

11. Hata hivyo nakumbuka vema jambo hili, kwamba ingawa mimi mwenyewe niliweza kutenda dhambi kwa furaha kuu na wepesi, na pia kufurahia uovu wa wenzangu; hata hivyo, hata wakati ule, kama wakati wowote niliona mambo maovu yakitendwa na wale waliojidai wema, roho yangu ilitetemeka. Kama mara moja, kuliko zote, nilipokuwa katika kilele cha upuuzi wangu, nilimsikia mtu aliyehesabiwa kuwa mcha Mungu akiapa, na jambo hilo likaipiga roho yangu kwa nguvu sana, hata moyo wangu ukauma.

12. Lakini Mungu hakuniacha kabisa, bali aliendelea kunifuata, si sasa kwa kunihakikishia dhambi, bali kwa hukumu; lakini hukumu zilizochanganyika na rehema. Kwa maana mara moja nilianguka katika hori ya bahari, nikanusurika kuzama kwa shida. Wakati mwingine nilianguka kutoka mashua katika mto wa Bedford, lakini rehema ilinihifadhi hai. Tena, wakati mwingine, nilipokuwa shambani pamoja na mwenzangu mmoja, ikatokea nyoka-kifutu akapita njiani; nami, nikiwa na fimbo mkononi, nikampiga mgongoni; na nilipokwisha kumzimisha, nikakifungua kinywa chake kwa nguvu kwa fimbo yangu, nikamng’oa uchungu wake kwa vidole vyangu; kwa tendo hilo, kama Mungu asingalikuwa na rehema, ningeweza, kwa ukaidi wangu, kujiletea mwisho wangu.

13. Jambo hili pia nimelitambua kwa shukrani: nilipokuwa askari, mimi na wengine tuliteuliwa kwenda mahali fulani kuuzingira; lakini nilipokuwa karibu kuondoka, mmoja wa kikosi aliomba kwenda badala yangu; nami nilipokubali, alichukua nafasi yangu; na alipofika kwenye mazingiro, akisimama mlinzi, alipigwa risasi ya bunduki kichwani, akafa.

14. Hapa, kama nilivyosema, palikuwa na hukumu na rehema, lakini hakuna kimoja kati ya hivyo kilichoiamsha roho yangu ipate haki; kwa hiyo niliendelea kutenda dhambi, nikazidi kumwasi Mungu, na kutojali wokovu wangu mwenyewe.

15. Muda mfupi baada ya hayo, niliingia katika hali ya ndoa, na rehema niliyopewa ilikuwa kumpata mke ambaye baba yake alihesabiwa kuwa mcha Mungu. Mwanamke huyu nami, ingawa tulikutana tukiwa maskini kama walivyo maskini kabisa, bila kuwa na vyombo vya nyumbani hata sahani au kijiko kati yetu sote wawili, hata hivyo yeye alikuwa na sehemu yake hii: The Plain Man’s Pathway to Heaven, na The Practice of Piety, vitabu ambavyo baba yake alimwachia alipokufa. Katika vitabu hivi viwili nilisoma pamoja naye mara kwa mara, nami nikakuta humo mambo kadhaa yaliyonipendeza kidogo; lakini wakati wote huo sikuhakikishiwa dhambi. Tena mara nyingi alikuwa akinieleza jinsi baba yake alivyokuwa mtu mcha Mungu, na jinsi alivyokuwa akikemea na kuurekebisha uovu, nyumbani mwake na miongoni mwa majirani zake; jinsi alivyoishi maisha makali na matakatifu katika siku zake, kwa neno na kwa tendo.

16. Kwa hiyo vitabu hivi pamoja na habari hizo, ingawa havikuufikia moyo wangu, kuuamsha kuhusu hali yangu ya huzuni na ya dhambi, hata hivyo viliamsha ndani yangu shauku fulani ya dini: hata, kwa kuwa sikujua lililo bora zaidi, nikaifuata kwa bidii sana dini ya nyakati zile; yaani, kwenda kanisani mara mbili kwa siku, tena miongoni mwa wa kwanza kabisa; na huko kusema na kuimba kwa ibada kubwa kama wengine walivyofanya, huku nikiendelea na maisha yangu maovu; lakini zaidi ya hayo, nilikuwa nimetawaliwa sana na roho ya ushirikina, hata niliheshimu kwa ibada kuu kila kitu, mahali pa juu, kasisi, karani, mavazi ya ibada, ibada yenyewe, na kila kitu kingine kilichohusu kanisa; nikihesabu kuwa vitakatifu vitu vyote vilivyokuwa humo, na hasa kasisi na karani kuwa wenye furaha kuliko wote, na bila shaka wamebarikiwa sana, kwa kuwa walikuwa watumishi wa Mungu, kama nilivyodhani wakati ule, na wakuu katika hekalu takatifu, kufanya kazi yake humo.

17. Wazo hili lilipata nguvu sana rohoni mwangu kwa muda mfupi, hata kama ningemwona kasisi, hata kama maisha yake ni machafu na ya uasherati namna gani, roho yangu ingeinama mbele yake, kumheshimu, na kushikamana naye: naam, nilidhani kwamba kwa upendo niliokuwa nao kwao, nikidhani kwamba ni wahudumu wa Mungu, ningeweza kulala miguuni pao, na kukanyagwa nao; jina lao, mavazi yao, na kazi yao, vilinilevya na kuniroga hivyo.

18. Baada ya kuwa hivyo kwa muda mrefu kiasi, wazo jingine likanijia akilini; nalo lilikuwa, kama sisi tulikuwa wa Waisraeli, au sivyo? Kwa maana nilipoona katika Maandiko kwamba wao zamani walikuwa watu wa Mungu walio milki yake, nilifikiri, kama mimi ningekuwa mmoja wa taifa hilo, lazima roho yangu ingekuwa na furaha. Basi tena nikaona ndani yangu shauku kubwa ya kupata jibu la swali hili, lakini sikujua jinsi ya kulipata. Mwishowe nikamwuliza baba yangu habari yake; naye akaniambia,—La, sisi hatukuwa. Kwa hiyo roho yangu ikaanguka kwa habari ya tumaini hilo, nami nikabaki hivyo.

19. Lakini wakati wote huo, sikuitambua hatari na ubaya wa dhambi; nilizuiwa nisifikiri kwamba dhambi ingenihukumu, dini yoyote niliyoifuata, nisipoonekana katika Kristo. La, sikuwahi kumfikiri yeye, wala kama yupo, au hayupo. Hivyo mwanadamu, akiwa kipofu, hutangatanga, lakini hujichosha kwa ubatili, kwa maana hajui njia ya kwenda mji wa Mungu (Mhubiri 10:15).

20. Lakini siku moja, miongoni mwa mahubiri yote aliyohubiri kasisi wetu, somo lake lilikuwa kuhusu siku ya Sabato, na ubaya wa kuivunja, ama kwa kazi, kwa michezo au vinginevyo. Basi mimi, ijapokuwa nilikuwa na dini yangu, nilikuwa mmoja aliyefurahia sana kila aina ya uovu, na hasa siku hiyo ndiyo niliyojifurahisha nao; kwa hiyo dhamiri yangu ilianguka chini ya hubiri lake, nikifikiri na kuamini kwamba alilihubiri hubiri lile makusudi ili kunionyesha uovu wangu; na wakati ule nilihisi hatia ni nini, ingawa sikuwahi kuihisi kabla, kwa kadiri ninavyokumbuka; lakini wakati ule nililemewa nayo sana kwa muda, nikarudi nyumbani hubiri lilipokwisha, nikiwa na mzigo mzito rohoni mwangu.

21. Hilo, kwa muda ule, lilizifisha nguvu za anasa zangu bora, na kuzitia uchungu starehe zangu za zamani; lakini tazama, halikudumu, kwa maana kabla sijamaliza kula chakula changu cha mchana, taabu ile ilianza kuondoka akilini mwangu, na moyo wangu ukarudi katika njia yake ya zamani: lakini lo! jinsi nilivyofurahi kwamba taabu ile imeniondokea, na kwamba moto umezimwa, nipate kutenda dhambi tena bila kizuizi! Kwa hiyo, nilipokwisha kuushibisha mwili kwa chakula changu, nililitikisa hubiri lile litoke akilini mwangu, nikarudi kwa furaha kuu katika desturi yangu ya zamani ya michezo na kamari.

22. Lakini siku ile ile, nilipokuwa katikati ya mchezo wa kijiti uitwao cat, na nilipokwisha kukipiga mara moja kutoka shimoni, nilipokuwa karibu kukipiga mara ya pili, sauti ilichomoka ghafula kutoka mbinguni ikaingia rohoni mwangu, ikisema, “Je, utaziacha dhambi zako uende mbinguni, au utazishika dhambi zako uende jehanamu?” Kwa hilo nilipigwa na bumbuazi kuu mno; kwa hiyo, nikakiacha kijiti changu chini, nikatazama juu mbinguni, nikawa kana kwamba, kwa macho ya ufahamu wangu, nimemwona Bwana Yesu akinitazama kutoka juu, kama aliyenikasirikia sana, na kana kwamba ananitisha vikali kwa adhabu fulani nzito kwa ajili ya matendo hayo na mengine yasiyo ya utauwa.

23. Mara tu nilipowaza hivyo akilini mwangu, ghafula hitimisho hili likafungwa rohoni mwangu, kwa maana dokezo lile la kwanza liliziweka tena dhambi zangu mbele ya uso wangu, kwamba nilikuwa mwenye dhambi mkuu na mbaya mno, na kwamba sasa ni kuchelewa mno kwangu kuitafuta mbingu; kwa maana Kristo asingenisamehe, wala kuyaachilia makosa yangu. Ndipo nikaanza kulitafakari hilo pia; na nilipokuwa nikilifikiri, na kuogopa kwamba huenda ndivyo ilivyo, nikahisi moyo wangu ukizama katika kukata tamaa, nikihitimisha kwamba ni kuchelewa mno; kwa hiyo nikaazimu moyoni mwangu kwamba ningeendelea katika dhambi; kwa maana, nilifikiri, ikiwa jambo ni hivyo, hakika hali yangu ni ya kusikitisha; ya kusikitisha nikiziacha dhambi zangu, na ya kusikitisha vile vile nikizifuata; siwezi kuwa zaidi ya kuhukumiwa, na ikiwa lazima iwe hivyo, ni afadhali kuhukumiwa kwa dhambi nyingi kuliko kuhukumiwa kwa dhambi chache.

24. Hivyo nilisimama katikati ya mchezo wangu, mbele ya wote waliokuwapo wakati ule; lakini sikuwaambia neno: ila nasema, nilipokwisha kufanya hitimisho hilo, nilirudi kwa kukata tamaa katika mchezo wangu tena; nami nakumbuka vema kwamba punde aina hiyo ya kukata tamaa iliishika roho yangu hivi, hata nikaaminishwa kwamba nisingeweza kamwe kupata faraja nyingine isipokuwa ile ambayo ningeipata katika dhambi; kwa maana mbingu zilikuwa zimekwisha kupotea, hata nisipaswe kuzifikiri; kwa hiyo nikaona ndani yangu shauku kubwa ya kujishibisha kwa dhambi, nikitafakari daima ni dhambi gani iliyopo ya kutenda, nipate kuonja utamu wake; nami nilifanya haraka kadiri nilivyoweza kulijaza tumbo langu kwa vitamu vyake, nisije nikafa kabla sijapata shauku yangu; kwa maana hilo niliogopa sana. Katika mambo haya, nashuhudia mbele za Mungu, sisemi uongo, wala sijitungii maneno ya namna hii; hizi kwa kweli, kwa nguvu, na kwa moyo wangu wote, ndizo zilizokuwa shauku zangu; Bwana mwema, ambaye rehema yake haitafutikani, anisamehe makosa yangu.

25. Nami nina hakika kabisa kwamba jaribu hili la Shetani ni la kawaida zaidi miongoni mwa viumbe maskini kuliko wengi wanavyotambua, hata kuzitawala roho zao kwa hali ya moyo iliyooza na kuungua, na kufa ganzi kwa dhamiri; hali ambayo yeye huijaza kimya kimya na kwa hila kwa kukata tamaa kwa namna hiyo, hata ingawa hatia nyingi haiifuati roho, hata hivyo daima wana hitimisho la siri ndani yao kwamba hakuna tumaini kwao; kwa maana wamezipenda dhambi, ‘kwa hiyo watazifuata hizo’ (Yeremia 2:25; 18:12).

26. Basi sasa niliendelea katika dhambi kwa uchoyo mkubwa wa moyo, nikinung’unika daima kwamba sikuweza kuridhika nayo kama nilivyotaka. Hali hii iliendelea nami kwa mwezi mmoja hivi, au zaidi; lakini siku moja, nilipokuwa nimesimama kwenye dirisha la duka la jirani, nikilaani na kuapa huko, na kufanya kama mwendawazimu, kwa desturi yangu, mwenye nyumba, mwanamke, alikuwa ameketi ndani, akanisikia; naye, ingawa alikuwa mwanamke mpotovu sana na asiyemcha Mungu, alisema kwa uthabiti kwamba niliapa na kulaani kwa namna ya kutisha mno, hata yeye alitetemeka kunisikia; akaniambia zaidi kwamba mimi nilikuwa mtu mbaya kuliko wote kwa kuapa aliyewahi kumsikia maishani mwake mwote; na kwamba mimi, kwa kufanya hivyo, ningeweza kuwaharibu vijana wote wa mji mzima, kama wangekuja tu katika ushirika wangu.

27. Kwa karipio hili nilinyamazishwa, nikatiwa aibu ya siri, tena, kama nilivyodhani, mbele za Mungu wa mbinguni; kwa hiyo, nilipokuwa nimesimama pale, nikiinamisha kichwa, nilitamani kwa moyo wangu wote kwamba ningekuwa mtoto mdogo tena, ili baba yangu anifundishe kusema bila njia hii mbaya ya kuapa; kwa maana, nilifikiri, nimezoea jambo hili hivi, hata ni bure kwangu kufikiri juu ya kujirekebisha, kwa maana nilidhani lisingewezekana kamwe.

28. Lakini jinsi ilivyotokea, sijui; tangu wakati ule niliacha kuapa kwangu hata ikawa ajabu kubwa kwangu mwenyewe kuliona; na ingawa hapo kwanza sikujua jinsi ya kusema isipokuwa niweke kiapo mbele na kingine nyuma, ili maneno yangu yawe na mamlaka, sasa niliweza, bila hicho, kusema vizuri zaidi, na kwa kupendeza zaidi, kuliko nilivyoweza kabla. Wakati wote huu sikumjua Yesu Kristo, wala sikuacha michezo na starehe zangu.

29. Lakini punde baada ya hayo, nilikutana na mtu mmoja maskini aliyekiri dini; ambaye, kama nilivyodhani wakati ule, alizungumza kwa kupendeza juu ya Maandiko, na mambo ya dini; kwa hiyo, nikiyapenda na kuyafurahia aliyoyasema, nikaishika Biblia yangu, nikaanza kufurahia sana kusoma, lakini hasa sehemu zake za historia; kwa maana, kwa habari ya nyaraka za Paulo, na Maandiko ya namna hiyo, sikuweza kuyavumilia, kwa kuwa nilikuwa bado mjinga, ama wa upotovu wa asili yangu, ama wa uhitaji wangu wa Yesu Kristo na thamani yake ya kuniokoa.

30. Kwa hiyo nikaanza kujirekebisha kwa nje, katika maneno yangu na maisha yangu, nikaziweka amri mbele yangu kama njia yangu ya kwenda mbinguni; amri ambazo pia nilijitahidi kuzishika, na, kama nilivyodhani, nilizishika vizuri kiasi wakati mwingine, na ndipo ningekuwa na faraja; lakini mara kwa mara ningevunja moja, na hivyo kuitesa dhamiri yangu; lakini ndipo ningetubu, na kusema kwamba nimesikitika kwa ajili yake, na kumwahidi Mungu kufanya vizuri zaidi wakati ujao, na hapo kupata msaada tena, kwa maana wakati ule nilidhani kwamba nilimpendeza Mungu kama mtu yeyote katika Uingereza.

31. Hivyo niliendelea kwa mwaka mmoja hivi; na muda wote huo majirani zetu walinihesabu kuwa mtu mcha Mungu sana, mtu mpya na wa dini, wakastaajabu sana kuona badiliko kubwa na mashuhuri namna hiyo katika maisha yangu na tabia yangu; na kwa kweli, ndivyo ilivyokuwa, ingawa bado sikumjua Kristo, wala neema, wala imani, wala tumaini; na kwa kweli, kama nilivyoona vema tangu hapo, kama ningalikufa wakati ule, hali yangu ingalikuwa ya kutisha kuliko zote; basi, hili, nasema, liliendelea kwa mwaka mmoja hivi au zaidi.

32. Lakini, nasema, majirani zangu walistaajabishwa na kuongoka kwangu huku kukuu, kutoka unajisi wa ajabu hadi kitu kama maisha ya adabu; na kwa kweli, walikuwa na sababu nzuri ya kustaajabu; kwa maana kuongoka kwangu huku kulikuwa kukuu, kama Tom wa Bedlam kuwa mtu mwenye akili timamu. Basi sasa wakaanza kunisifu, kunipongeza, na kunisemea mema, usoni pangu na nyuma yangu. Sasa, kama walivyosema, nimekuwa mcha Mungu; sasa nimekuwa mtu mwaminifu kweli kweli. Lakini lo! nilipofahamu kwamba hayo ndiyo yaliyokuwa maneno yao na maoni yao juu yangu, yalinipendeza mno. Kwa maana ingawa, mpaka wakati ule, nilikuwa si kitu ila mnafiki maskini aliyepakwa rangi, hata hivyo nilipenda kusemwa kama mtu aliyemcha Mungu kweli. Nilijivunia utauwa wangu, na yote niliyoyafanya, niliyafanya ama nipate kuonekana na watu, ama nipate kusemwa vema nao. Na hivyo niliendelea kwa mwaka mmoja hivi au zaidi.

33. Basi sharti mjue kwamba kabla ya hayo nilikuwa nimefurahia sana kupiga kengele, lakini dhamiri yangu ilipoanza kuwa nyororo, nilifikiri kwamba desturi hiyo ni ubatili tu, kwa hiyo nikajilazimisha kuiacha; hata hivyo moyo wangu uliitamani; kwa hiyo ningekwenda kwenye mnara wa kanisa, na kuitazama, ingawa sikuthubutu kupiga. Lakini nilifikiri kwamba hili nalo halikuifaa dini, hata hivyo nilijilazimisha, na kuendelea kutazama; lakini punde baadaye, nilianza kufikiri, Itakuwaje, kama kengele mojawapo ikianguka? Ndipo nikachagua kusimama chini ya boriti kuu, iliyokuwa imelala kukatiza mnara, toka upande huu hadi upande ule, nikifikiri kwamba pale ningesimama salama; lakini ndipo ningefikiri tena, kama kengele ingeanguka ikiyumba, ingeweza kwanza kuugonga ukuta, kisha ikiruka kunirudia, ingeweza kuniua hata pamoja na boriti hii. Hili likanifanya nisimame mlangoni pa mnara; na sasa, nilifikiri, niko salama kabisa; kwa maana kengele ikianguka wakati huo, naweza kuponyoka nyuma ya kuta hizi nene, na hivyo kuhifadhiwa hata hivyo.

34. Basi, baada ya hayo, bado ningekwenda kuwatazama wakipiga kengele, lakini sikwenda mbele zaidi ya mlango wa mnara; lakini ndipo likanijia kichwani, Itakuwaje, kama mnara wenyewe ukianguka? Na wazo hili, huenda ukaanguka kwa kadiri nijuavyo, nilipokuwa nimesimama nikitazama, liliutikisa moyo wangu daima hivi, hata sikuthubutu kusimama mlangoni pa mnara tena, bali nililazimika kukimbia, kwa hofu kwamba mnara ungeniangukia kichwani.

35. Jambo jingine lilikuwa kucheza dansi kwangu; ilinichukua mwaka mzima kabla sijaweza kuiacha kabisa; lakini muda wote huu, nilipodhani kwamba nimeishika amri hii au ile, au nimefanya, kwa neno au kwa tendo, jambo lolote nililodhani kuwa jema, nilikuwa na amani kuu dhamirini mwangu; nami ningejiambia, Mungu hawezi kuacha kupendezwa nami sasa; naam, kwa kusema kwa njia yangu mwenyewe, nilidhani kwamba hakuna mtu katika Uingereza aliyeweza kumpendeza Mungu kuliko mimi.

36. Lakini, mnyonge maskini kama nilivyokuwa, muda wote huu nilikuwa simjui Yesu Kristo, nikitaka kuthibitisha haki yangu mwenyewe; na ningaliangamia katika hiyo, kama Mungu, kwa rehema, asingalinionyesha zaidi hali yangu ya asili.

37. Lakini siku moja, maongozi mema ya Mungu yalinipeleka Bedford, kufanya kazi ya ufundi wangu; na katika moja ya njia za mji ule, nilifika mahali walipokuwa wanawake maskini watatu au wanne wameketi mlangoni juani, wakizungumza juu ya mambo ya Mungu; nami, nikiwa sasa tayari kuwasikia wakijadiliana, nilisogea karibu kusikia walichokuwa wakisema, kwa maana mimi mwenyewe pia nilikuwa sasa msemaji hodari katika mambo ya dini; lakini sasa naweza kusema, nilisikia, lakini sikuelewa; kwa maana walikuwa juu mno, mbali na uwezo wangu; kwa kuwa mazungumzo yao yalikuwa juu ya kuzaliwa mara ya pili, kazi ya Mungu mioyoni mwao, pia jinsi walivyohakikishiwa hali yao mbaya ya asili; walizungumza jinsi Mungu alivyozijilia roho zao kwa upendo wake katika Bwana Yesu, na kwa maneno na ahadi gani walikuwa wameburudishwa, kufarijiwa, na kutegemezwa dhidi ya majaribu ya Shetani. Zaidi ya hayo, walijadili hasa mashauri na majaribu ya Shetani; wakaambiana ni yapi yaliyowatesa, na jinsi walivyotegemezwa chini ya mashambulio yake. Walizungumza pia juu ya unyonge wa mioyo yao wenyewe, juu ya kutoamini kwao; wakaidharau, kuipuuza, na kuichukia haki yao wenyewe, kuwa chafu na isiyotosha kuwafaa kitu.

38. Nami nilidhani kwamba walisema kana kwamba furaha ndiyo iliyowafanya kusema; walisema kwa kupendeza hivyo kwa lugha ya Maandiko, na kwa kuonekana kwa neema hivyo katika yote waliyosema, hata walikuwa kwangu kana kwamba wamepata ulimwengu mpya, kana kwamba walikuwa watu wakaao peke yao, wasiohesabiwa miongoni mwa majirani zao (Hesabu 23:9).

39. Kwa hilo nilihisi moyo wangu ukianza kutetemeka, nikishuku kwamba hali yangu si kitu; kwa maana niliona kwamba katika mawazo yangu yote juu ya dini na wokovu, kuzaliwa mara ya pili hakukuwahi kuingia akilini mwangu, wala sikujua faraja ya Neno na ahadi, wala udanganyifu na hila ya moyo wangu mwenyewe mwovu. Kwa habari ya mawazo ya siri, sikuyajali; wala sikuelewa majaribu ya Shetani ni nini, wala jinsi yanavyopaswa kupingwa na kushindwa, n.k.

40. Basi hivyo, nilipokwisha kusikia na kuyafikiri waliyoyasema, niliwaacha, nikarudi kazini kwangu tena, lakini maneno yao na mazungumzo yao yalikwenda pamoja nami; pia moyo wangu ulikaa nao, kwa maana niliguswa sana na maneno yao, kwa sababu kwa hayo nilihakikishiwa kwamba nilikosa alama za kweli za mtu mcha Mungu kweli, na pia kwa sababu kwa hayo nilihakikishiwa hali ya furaha na baraka ya mtu aliye hivyo.

41. Kwa hiyo mara nyingi niliifanya kuwa shughuli yangu kwenda tena na tena katika ushirika wa watu hawa maskini, kwa maana sikuweza kukaa mbali; na kadiri nilivyozidi kwenda kati yao, ndivyo nilivyozidi kuitilia shaka hali yangu; na kama ninavyokumbuka bado, punde niliona mambo mawili ndani yangu, ambayo nyakati nyingine niliyastaajabia, hasa nikifikiri jinsi nilivyokuwa mnyonge kipofu, mjinga, mchafu, na asiyemcha Mungu muda mfupi tu kabla; jambo moja lilikuwa ulaini mkubwa na upole wa moyo, ulioniangusha chini ya kuhakikishiwa kwa yale waliyoyathibitisha kwa Maandiko; na jingine lilikuwa mwelekeo mkubwa wa akili yangu wa kutafakari daima juu yake, na juu ya mambo mengine yote mema niliyowahi kuyasikia au kuyasoma.

42. Kwa mambo hayo akili yangu sasa iligeuzwa hivi, hata ikawa kama mruba mshipani, ikililia daima, Nipe, nipe (Mithali 30:15); naam, ilikazwa hivyo juu ya umilele, na juu ya mambo ya ufalme wa mbinguni, yaani, kwa kadiri nilivyojua, ingawa mpaka wakati ule, Mungu ajua, nilijua kidogo tu; hata wala anasa, wala faida, wala mashawishi, wala vitisho, havikuweza kuifungua, au kuifanya iache kushika kwake; na ingawa nasema hivi kwa aibu, hata hivyo ni kweli hakika, ingekuwa vigumu kwangu wakati ule kuiondoa akili yangu kutoka mbinguni hadi duniani, kama nilivyoona mara nyingi tangu hapo kuirudisha tena kutoka duniani hadi mbinguni.

43. Jambo moja nisiloweza kuliacha: Palikuwa na kijana mmoja katika mji wetu, ambaye moyo wangu ulishikamana naye kuliko mwingine yeyote, lakini kwa kuwa yeye alikuwa kiumbe mwovu kabisa kwa kulaani, na kuapa, na uasherati, sasa nilimwacha, nikaukimbia ushirika wake: lakini kama robo ya mwaka baada ya kumwacha, nilikutana naye katika kichochoro fulani, nikamwuliza hali yake; naye, kwa kuapa kwake kwa zamani na njia yake ya kiwazimu, akajibu kwamba yu mzima. “Lakini, Harry,” nikasema, “mbona unaapa na kulaani hivi? Utakuwaje, ukifa katika hali hii?” Akanijibu kwa hasira kubwa, “Shetani angepata wapi wenzake, kama si kwa watu kama mimi?”

44. Wakati huo nilikutana na vitabu kadhaa vya Ranters, vilivyotolewa na baadhi ya watu wa nchi yetu, vitabu ambavyo pia viliheshimiwa sana na wakiri dini kadhaa wa zamani; baadhi yake nilivisoma, lakini sikuweza kutoa hukumu juu yake; kwa hiyo nilipokuwa nikivisoma, na kuvifikiri, nikijiona siwezi kuhukumu, nilijitia katika maombi ya moyo kwa namna hii: Ee Bwana, mimi ni mpumbavu, wala siwezi kuitambua kweli na kosa: Bwana, usiniache katika upofu wangu mwenyewe, ama kulikubali, ama kulihukumu fundisho hili; ikiwa ni la Mungu, nisilidharau; ikiwa ni la Shetani, nisilikumbatie. Bwana, naiweka roho yangu, katika jambo hili, miguuni pako peke yako; nisidanganywe, nakusihi kwa unyenyekevu. Nilikuwa na mwenzangu mmoja wa dini niliyeshirikiana naye kwa karibu muda wote huu, naye alikuwa yule mtu maskini niliyemtaja hapo awali; lakini wakati huo yeye naye aligeuka akawa Ranter mwovu kabisa kama shetani, akajitoa kwa kila aina ya uchafu, hasa uasherati; tena alikana kwamba kuna Mungu, malaika, au roho; na alicheka kila onyo la kuishi kwa kiasi. Nilipojitahidi kukemea uovu wake, alicheka zaidi, na kujidai kwamba amepitia dini zote, wala hakuweza kuipata iliyo sahihi mpaka sasa. Aliniambia pia kwamba baada ya muda mfupi tungewaona wakiri dini wote wakigeukia njia za Ranters. Kwa hiyo, nikiyachukia mafundisho hayo yaliyolaaniwa, niliuacha ushirika wake mara moja, nikawa mgeni kwake kama nilivyokuwa rafiki yake hapo kabla.

45. Wala mtu huyu hakuwa jaribu pekee kwangu; bali kwa kuwa kazi yangu ilinipeleka vijijini, nilijikuta katika kundi la watu kadhaa ambao, ingawa zamani walikuwa wakali katika dini, nao pia walikuwa wamechukuliwa na hawa Ranters. Hao nao walizungumza nami kuhusu njia zao, wakanihukumu kuwa mtu wa sheria na wa gizani; wakidai kwamba wao peke yao ndio waliofikia ukamilifu, ambao wangeweza kufanya walivyotaka bila kutenda dhambi. Lo! majaribu hayo yaliupendeza mwili wangu, kwa kuwa nilikuwa kijana tu, na maumbile yangu yakiwa katika upeo wa nguvu zake; lakini Mungu, ambaye, natumaini, alikuwa amenikusudia mambo bora zaidi, alinihifadhi katika kicho cha jina lake, wala hakuniacha nikubali kanuni kama hizo. Na ahimidiwe Mungu, aliyetia moyoni mwangu kumlilia anilinde na kuniongoza, nikiendelea kuitilia shaka hekima yangu mwenyewe; kwa maana tangu hapo nimeona matokeo ya maombi hayo, jinsi alivyonilinda si tu na makosa ya Ranters, bali pia na yale yaliyozuka baadaye. Siku hizo Biblia ilikuwa ya thamani kwangu.

46. Na sasa, nilidhani, nilianza kuitazama Biblia kwa macho mapya, nikasoma kama nisivyopata kusoma kamwe; na hasa nyaraka za mtume Paulo zilikuwa tamu na za kupendeza kwangu; na kwa kweli wakati huo sikuwa mbali na Biblia kamwe, ama kwa kusoma ama kwa kutafakari; nikiendelea kumlilia Mungu ili niijue kweli, na njia ya kwenda mbinguni na utukufuni.

47. Nami nilipokuwa nikiendelea kusoma, nikakutana na fungu lile, ‘Maana mtu mmoja kwa Roho apewa neno la hekima; na mwingine neno la maarifa kwa Roho yeye yule; mwingine imani katika Roho yeye yule,’ n.k. (1 Wakorintho 12:8, 9). Na ingawa, kama nilivyoona baadaye, kwa Andiko hili Roho Mtakatifu anakusudia hasa mambo ya ajabu yasiyo ya kawaida, hata hivyo kwangu lilinikamata wakati ule kwa kunisadikisha kwamba nilipungukiwa na mambo ya kawaida, yaani, ufahamu ule na hekima ile waliyokuwa nayo Wakristo wengine. Neno hili nililitafakari, nisijue la kufanya, na hasa neno hili imani lilinibana, kwa maana sikuweza kujizuia, ila mara kwa mara nililazimika kujiuliza kama nilikuwa na imani au la; kwa maana niliogopa kwamba lilinifungia nje ya baraka zote ambazo watu wengine wema walikuwa wamepewa na Mungu; lakini sikutaka kuhitimisha kwamba sikuwa na imani nafsini mwangu; kwa maana, niliwaza, nikifanya hivyo, basi nitajihesabu kuwa mtu aliyetupwa kabisa.

48. Basi, nilijisemea, ingawa nimesadikishwa kwamba mimi ni mjinga mpumbavu, na kwamba nimepungukiwa na vipawa vile vyenye baraka vya maarifa na ufahamu walivyo navyo watu wengine wema; hata hivyo, kwa kubahatisha, nitahitimisha kwamba si mtu asiye na imani kabisa, ingawa sijui imani ni nini. Kwa maana nilionyeshwa, tena, kama nilivyoona baadaye, na Shetani, kwamba wale wanaojihukumu kuwa katika hali ya kutokuwa na imani hawana raha wala utulivu nafsini mwao; nami sikutaka kuanguka kabisa katika kukata tamaa.

49. Kwa hiyo, kwa wazo hilo, kwa muda niliogopeshwa kuuona upungufu wangu wa imani; lakini Mungu hakuniacha niiharibu na kuiangamiza nafsi yangu hivyo, bali daima, kinyume cha hitimisho langu hili la kipofu na la huzuni, aliendelea kuumba ndani yangu dhana kama hizo, hata kwamba, nisije nikajidanganya katika jambo hili, sikuweza kutulia mpaka nifikie ujuzi wa hakika kama nilikuwa na imani au la; jambo hili likizunguka akilini mwangu daima: Lakini je, ikiwa kweli huna imani? Lakini utajuaje kama una imani? Tena, niliona kwa hakika kwamba kama sikuwa nayo, bila shaka ningeangamia milele.

50. Hivyo, ingawa mwanzoni nilijaribu kulipuuza jambo hili la imani, baada ya muda mfupi, nikilifikiria vizuri zaidi, nilikubali kujiweka katika kujaribiwa, kama nilikuwa na imani au la. Lakini ole wangu, maskini mimi, nilikuwa mjinga na kama mnyama kiasi kwamba hata leo nisingejua zaidi jinsi ya kufanya hivyo kuliko ninavyojua jinsi ya kuanza na kumaliza kazi ile adimu na ya ustadi wa ajabu ambayo sijapata kuiona wala kuifikiria.

51. Kwa hiyo, nilipokuwa nikifikiri hivyo, na kubanwa sana na jambo hili, kwa maana mjue kwamba mpaka wakati huo sikuwa nimemfunulia mtu yeyote moyo wangu katika jambo hili, ila nilisikiliza tu na kutafakari, mjaribu akaja na udanganyifu wake: Kwamba hapakuwa na njia yoyote kwangu ya kujua kama nina imani, ila kwa kujaribu kufanya muujiza fulani; akiyasukuma Maandiko yale yanayoonekana kuelekea upande huo, ili kulitilia nguvu na kulisisitiza jaribu lake. Naam, siku moja nilipokuwa njiani kati ya Elstow na Bedford, jaribu hilo lilinishika kwa moto, nijaribu kama nina imani kwa kufanya muujiza fulani; na muujiza huo wakati ule ulikuwa huu: niyaambie madimbwi yaliyokuwa katika njia za farasi, Kaukeni; na mahali pakavu, Kuweni madimbwi. Na kwa kweli, mara moja nilikuwa karibu kusema hivyo kweli; lakini nilipokuwa tu karibu kunena, wazo hili likaja akilini mwangu: Lakini nenda kwanza chini ya ua ule pale ukaombe, ili Mungu akuwezeshe. Lakini nilipoazimu kuomba, jambo hili likanijia kwa moto: Kwamba nikiomba, kisha nikarudi kujaribu kufanya hivyo, nisifanye kitu hata hivyo, basi bila shaka sikuwa na imani, bali nilikuwa mtu aliyetupwa na kupotea. La, niliwaza, ikiwa ni hivyo, sitajaribu bado, bali nitasubiri kidogo zaidi.

52. Hivyo nikaendelea kuchanganyikiwa sana; kwa maana niliwaza, ikiwa wale tu ndio wenye imani, wawezao kufanya mambo ya ajabu namna hiyo, basi nilihitimisha kwamba kwa sasa sikuwa nayo, wala kwa wakati ujao nisingeweza kamwe kuipata. Hivyo nilirushwa huku na huku kati ya Ibilisi na ujinga wangu mwenyewe, nikafadhaika sana, hasa nyakati fulani, hata nisijue la kufanya.

53. Wakati huo hali na furaha ya wale watu maskini wa Bedford ilionyeshwa kwangu hivi, katika ndoto au maono. Niliona kana kwamba wameketi upande wenye jua wa mlima fulani mrefu, wakiburudika huko kwa miale mizuri ya jua, nami nilikuwa nikitetemeka na kujikunyata katika baridi, nikiteswa na jalidi, theluji na mawingu meusi. Nilidhani pia kwamba kati yangu na wao niliona ukuta uliouzunguka mlima huo; basi, nafsi yangu ilitamani sana kupita katika ukuta huo; nikiazimu kwamba kama ningeweza, ningeingia hata katikati yao kabisa, na huko nami nijifariji kwa joto la jua lao.

54. Nilidhani nikizunguka ukuta huo tena na tena, nikichungulia daima nilipokuwa nikienda, ili nione kama ningepata njia au mlango wowote ambao ningeweza kuingilia; lakini kwa muda sikuweza kuupata. Mwishowe niliona, kana kwamba, pengo jembamba, kama mlango mdogo ukutani, nikajaribu kupita ndani yake; lakini kwa kuwa njia hiyo ilikuwa nyembamba mno na yenye kubana, nilijitahidi mara nyingi kuingia, lakini yote bure, hata nikakaribia kuchoka kabisa kwa kujitahidi kuingia; mwishowe, kwa jitihada kubwa, nilidhani kwanza niliingiza kichwa changu, na baada ya hapo, kwa kujitahidi nikijipenyeza kwa ubavu, mabega yangu, na mwili wangu wote; ndipo nilipofurahi mno, nikaenda nikaketi katikati yao, nikafarijiwa hivyo kwa nuru na joto la jua lao.

55. Basi, mlima huu na ukuta huu, n.k., vilifafanuliwa kwangu hivi: mlima ulimaanisha kanisa la Mungu aliye hai; jua lililoung’aria, ni mng’ao wenye faraja wa uso wake wenye rehema juu ya wale waliokuwa ndani yake; ukuta, niliona, ulikuwa ni Neno, linalowatenga Wakristo na ulimwengu; na pengo lililokuwa katika ukuta huo, niliona, lilikuwa Yesu Kristo, aliye njia ya kumfikia Mungu Baba (Yohana 14:6; Mathayo 7:14). Lakini kwa kuwa njia hiyo ilikuwa nyembamba kwa ajabu, nyembamba kiasi kwamba sikuweza kuingia ila kwa shida kubwa, ilinionyesha kwamba hakuna awezaye kuingia uzimani, ila wale walio na bidii ya kweli kabisa, na wasipouacha nyuma ulimwengu huu mwovu; kwa maana hapa palikuwa na nafasi ya mwili na nafsi tu, lakini si ya mwili na nafsi pamoja na dhambi.

56. Mfano huu ulikaa rohoni mwangu siku nyingi; muda wote huo nilijiona katika hali ya ukiwa na huzuni, lakini hata hivyo niliamshwa kuwa na njaa kali na shauku ya kuwa mmoja wa hesabu ile waliokuwa wameketi katika mwanga wa jua. Sasa pia niliomba popote nilipokuwa, iwe nyumbani au nje, ndani ya nyumba au shambani, na mara nyingi, kwa kuuinua moyo, niliimba yale ya Zaburi ya 51, ‘Ee Bwana, uifikirie dhiki yangu’; kwa maana mpaka wakati huo sikujua nilikuwa wapi.

57. Wala bado sikuweza kufikia uhakika wowote wenye faraja kwamba nilikuwa na imani katika Kristo; bali badala ya kuridhika, hapa nilianza kuona nafsi yangu ikishambuliwa na mashaka mapya kuhusu furaha yangu ya wakati ujao; hasa na mashaka kama haya: Je, nilikuwa nimechaguliwa? Lakini je, ikiwa siku ya neema sasa imepita na kwisha?

58. Kwa majaribu haya mawili niliteseka na kufadhaika sana; wakati mwingine kwa moja, na wakati mwingine kwa jingine. Na kwanza, nikizungumza juu ya lile la kutilia shaka kuchaguliwa kwangu, niliona wakati huu kwamba, ingawa nilikuwa nikiwaka moto kuitafuta njia ya kwenda mbinguni na utukufuni, na ingawa hakuna kitu kingeweza kunizuia nisiifuate, hata hivyo swali hili lilinikwaza na kunivunja moyo kiasi kwamba, hasa nyakati fulani, nilikuwa kana kwamba hata nguvu za mwili wangu zimeondolewa kwa uzito na nguvu zake. Andiko hili pia lilionekana kwangu kuzikanyaga shauku zangu zote: ‘Basi, si wa yule atakaye, wala si wa yule apigaye mbio, bali ni wa Mungu mwenye kurehemu’ (Warumi 9:16).

59. Kwa Andiko hili sikujua la kufanya; kwa maana niliona waziwazi kwamba, isipokuwa Mungu mkuu, kwa neema yake isiyo na mipaka na wema wake, angekuwa amenichagua kwa hiari yake kuwa chombo cha rehema, hata kama ningetamani, na kuonea shauku, na kujitaabisha mpaka moyo wangu uvunjike, hakuna jema lingeweza kutokana na hayo. Kwa hiyo jambo hili liliendelea kunikaa: Utajuaje kwamba umechaguliwa? Na je, kama hukuchaguliwa? Itakuwaje basi?

60. Ee Bwana, niliwaza, je, kama kweli sikuchaguliwa? Huenda hukuchaguliwa, akasema mjaribu; huenda ni hivyo kweli, niliwaza. Basi, akasema Shetani, ni afadhali uache, usijitahidi tena; kwa maana ikiwa kweli hukuchaguliwa na kuteuliwa na Mungu, hakuna habari ya wewe kuokolewa; ‘Basi, si wa yule atakaye, wala si wa yule apigaye mbio, bali ni wa Mungu mwenye kurehemu.’

61. Kwa mambo haya nilisukumwa mpaka mwisho wa akili zangu, nisijue la kusema, wala jinsi ya kuyajibu majaribu haya. Kwa kweli, sikudhani hata kidogo kwamba ni Shetani aliyenishambulia hivyo, bali niliona ni busara yangu mwenyewe kuliibua swali hilo; kwa maana kwamba wateule peke yao ndio wanaopata uzima wa milele, hilo nililikubali kwa moyo wote bila kusita; lakini kwamba mimi mwenyewe nilikuwa mmoja wao, hapo ndipo swali lote lilipokuwa.

62. Hivyo basi, kwa siku kadhaa, nilishambuliwa na kufadhaishwa sana, na mara nyingi, nilipokuwa nikitembea, nilikuwa tayari kuzama papo hapo nilipokuwa, kwa kuzimia moyoni; lakini siku moja, baada ya kuonewa na kuangushwa chini kwa jambo hili kwa majuma mengi, nilipokuwa sasa karibu kukata roho kabisa kuhusu matumaini yangu yote ya kupata uzima, maneno haya yaliangukia roho yangu kwa uzito: ‘Angalieni vizazi vya kale mkaone; je, kuna aliyewahi kumtumaini Bwana akaaibika?’

63. Kwa hayo nilitiwa nuru na moyo sana nafsini mwangu; kwa maana papo hapo nilifafanuliwa hivi: Anza mwanzo wa Mwanzo, usome mpaka mwisho wa Ufunuo, uone kama utapata kwamba yupo aliyewahi kumtumaini Bwana, akaaibika. Basi, nilipofika nyumbani, mara moja niliiendea Biblia yangu nione kama ningeyapata maneno hayo, bila shaka kwamba ningeyapata upesi; kwa maana yalikuwa mapya mno, tena kwa nguvu na faraja kubwa rohoni mwangu, hata nikawa kana kwamba yanazungumza nami.

64. Basi, nilitafuta, lakini sikuyaona; ila tu yalikaa juu yangu; ndipo nilipomwuliza kwanza mtu huyu mwema, kisha mwingine, kama walijua yalikuwa wapi, lakini hawakujua mahali kama hapo. Kwa hilo nilistaajabu kwamba maneno kama hayo yangeweza ghafula hivyo, na kwa faraja na nguvu kama hizo, kuushika moyo wangu na kukaa juu yake, na bado hakuna awezaye kuyapata; kwa maana sikuwa na shaka kwamba yalikuwa katika Maandiko Matakatifu.

65. Hivyo niliendelea zaidi ya mwaka mmoja, nisiweze kupata mahali hapo; lakini mwishowe, nilipotupa jicho langu katika vitabu vya Apokrifa, niliyapata katika Yoshua bin Sira 2:10. Jambo hili mwanzoni lilinitisha kidogo; lakini kwa kuwa kufikia wakati huo nilikuwa nimepata uzoefu zaidi wa upendo na wema wa Mungu, halikunisumbua sana; hasa nilipofikiri kwamba, ingawa hayakuwa katika maandiko yale tunayoyaita matakatifu na ya kanuni, hata hivyo kwa kuwa maneno haya yalikuwa ndiyo jumla na kiini cha ahadi nyingi, ilikuwa wajibu wangu kupokea faraja yake; nami namhimidi Mungu kwa neno hilo, kwa maana lilikuwa la Mungu kwangu: neno hilo hata sasa, mara kwa mara, huangaza mbele ya uso wangu.

66. Baada ya hayo, lile shaka lingine lilinijia kwa nguvu: Lakini je, ikiwa siku ya neema imepita na kwisha? Je, ikiwa umepitisha wakati wa rehema? Basi, nakumbuka kwamba siku moja, nilipokuwa nikienda shambani, nilikuwa nikiwaza sana jambo hili: Lakini je, ikiwa siku ya neema imepita? Na ili kuiongeza taabu yangu, mjaribu aliwaleta akilini mwangu wale watu wema wa Bedford, akanidokezea hivi: Kwamba kwa kuwa hao wameshaongoka, wao ndio wote ambao Mungu angewaokoa katika sehemu zile; na kwamba nilikuja kwa kuchelewa, kwa maana hao walikuwa wameshaipata baraka kabla sijafika.

67. Basi nilikuwa katika dhiki kubwa, nikidhani kwa kweli kabisa kwamba huenda ni hivyo; kwa hiyo nilizunguka huku na huko nikiiombolezea hali yangu ya huzuni, nikijihesabu kuwa mbaya zaidi kuliko wapumbavu elfu, kwa kusimama mbali muda mrefu hivyo, na kutumia miaka mingi hivyo katika dhambi kama nilivyofanya; nikiendelea kulia: Laiti ningalimgeukia mapema zaidi! Laiti ningaligeuka miaka saba iliyopita! Ilinikasirisha pia nafsi yangu kufikiri kwamba sikuwa na akili zaidi, ila kupoteza wakati wangu bure mpaka nafsi yangu na mbingu zimepotea.

68. Lakini nilipokuwa nimesumbuliwa muda mrefu na hofu hii, na sikuweza tena kupiga hata hatua moja zaidi, karibu na mahali pale pale nilipopokea kitia-moyo changu kingine, maneno haya yalinijia ghafula akilini: ‘Uwalazimishe kuingia, nyumba yangu ipate kujaa’; ‘na bado ipo nafasi’ (Luka 14:22, 23). Maneno haya, lakini hasa yale, ‘Na bado ipo nafasi’, yalikuwa maneno matamu kwangu; kwa maana, kwa kweli, nilidhani kwamba kwa hayo niliona kuna nafasi ya kutosha mbinguni kwa ajili yangu; tena, kwamba Bwana Yesu alipoyanena maneno hayo, alinifikiria mimi wakati huo; na kwamba yeye, akijua kwamba wakati ungekuja ambapo ningeteswa na hofu kwamba hakuna nafasi iliyobaki kwa ajili yangu kifuani mwake, alilinena neno hili mapema, akaliacha limeandikwa, ili nipate msaada kwalo dhidi ya jaribu hili ovu. Hili niliamini kwa kweli wakati huo.

69. Katika nuru na kitia-moyo cha neno hili nilienda kwa muda mrefu kiasi; na faraja ilikuwa kubwa zaidi nilipofikiri kwamba Bwana Yesu alinifikiria mimi zamani hizo, na kwamba aliyanena maneno hayo makusudi kwa ajili yangu; kwa maana wakati huo niliamini kweli kwamba aliyanena makusudi ili kunitia moyo kwayo.

70. Lakini sikukosa majaribu ya kurudi nyuma tena; majaribu, nasema, kutoka kwa Shetani, kwa moyo wangu mwenyewe, na kwa marafiki wa kimwili; lakini namshukuru Mungu kwamba hayo yalizidiwa uzito na ufahamu ule thabiti wa kifo na wa siku ya hukumu, uliokaa, kana kwamba, mbele ya macho yangu daima; mara nyingi pia nilimfikiria Nebukadneza, ambaye imesemwa juu yake kwamba alikuwa amepewa falme zote za dunia (Danieli 5:19). Hata hivyo, niliwaza, ikiwa mtu huyu mkuu alikuwa na fungu lake lote katika ulimwengu huu, saa moja katika moto wa jehanum ingemsahaulisha yote. Wazo hilo lilinisaidia sana.

71. Wakati huo nilikaribia kufanywa nione jambo fulani kuhusu wanyama ambao Musa aliwahesabu kuwa safi na najisi. Niliwaza kwamba wanyama hao walikuwa mifano ya wanadamu; walio safi, mifano ya wale walio watu wa Mungu; lakini walio najisi, mifano ya wale walio watoto wa yule mwovu. Basi, nilisoma kwamba wanyama safi hucheua; yaani, niliwaza, wanatuonyesha kwamba imetupasa kujilisha kwa Neno la Mungu. Pia walikuwa na kwato zilizopasuka; niliwaza kwamba hilo lilimaanisha kwamba, tukitaka kuokolewa, imetupasa kuachana na njia za watu wasiomcha Mungu. Tena, katika kusoma zaidi habari zao, niliona kwamba ingawa tungecheua kama sungura, hata hivyo tukienda kwa makucha kama mbwa, au tukiwa na kwato zilizopasuka kama nguruwe, lakini tusipocheua kama kondoo, bado, licha ya hayo yote, tungekuwa najisi tu; kwa maana nilimwona sungura kuwa mfano wa wale wanaozungumza juu ya Neno, lakini wanaenenda katika njia za dhambi; na kwamba nguruwe alikuwa kama yule aliyeachana na machafu yake ya nje, lakini bado amepungukiwa na Neno la imani, ambalo bila hilo hakungeweza kuwa na njia ya wokovu, hata mtu awe mcha Mungu kiasi gani (Kumbukumbu la Torati 14). Baada ya hayo niliona, kwa kusoma Neno, kwamba wale watakaotukuzwa pamoja na Kristo katika ulimwengu ujao lazima waitwe naye hapa; waitwe kushiriki fungu katika Neno lake na haki yake, na katika faraja na malimbuko ya Roho wake, na katika haki ya pekee katika mambo yale yote ya mbinguni ambayo kwa kweli huiandaa nafsi mapema kwa ajili ya raha ile na nyumba ile ya utukufu iliyoko mbinguni juu.

72. Hapa tena nilikwama sana, nisijue la kufanya, nikiogopa kwamba sikuitwa; kwa maana, niliwaza, ikiwa sikuitwa, ni nini basi kinachoweza kunifaa? Hakuna ila wale walioitwa kwa uthabiti wanaourithi ufalme wa mbinguni. Lakini lo! jinsi nilivyoyapenda sasa maneno yale yaliyonena juu ya kuitwa kwa Mkristo! kama Bwana alipomwambia mmoja, ‘Nifuate’, na mwingine, ‘Njoo nyuma yangu’. Na lo! niliwaza, laiti angeniambia hivyo mimi pia, jinsi ningekimbia nyuma yake kwa furaha!

73. Siwezi sasa kueleza kwa shauku gani na kwa kuvunjika kiasi gani nafsini mwangu nilimlilia Kristo aniite. Hivyo niliendelea kwa muda, nikiwaka moto wote kutaka kuongoka na kumgeukia Yesu Kristo; tena siku zile niliona utukufu mwingi hivyo katika hali ya kuongoka, hata nisiweze kuridhika bila kuwa na fungu ndani yake. Dhahabu! kama ingeweza kupatikana kwa dhahabu, ningetoa nini kwa ajili yake! kama ningalikuwa na ulimwengu mzima, wote ungalitolewa mara elfu kumi kwa ajili ya hili, ili nafsi yangu iwe katika hali ya kuongoka.

74. Jinsi gani kila mmoja alivyopendeza machoni pangu sasa, niliyemdhani kuwa mwanamume au mwanamke aliyeongoka! waling’aa, walienenda kama watu waliobeba muhuri mkuu wa mbinguni juu yao. Lo! niliona kura imewaangukia mahali pazuri, nao walikuwa na urithi mzuri (Zaburi 16:6). Lakini kilichonitia ugonjwa ni lile neno la Kristo, katika Marko: Alipanda mlimani, akawaita aliowataka mwenyewe, nao wakamwendea (Marko 3:13).

75. Andiko hili lilinizimisha moyo na kunitia hofu, hata hivyo liliwasha moto nafsini mwangu. Kilichonitia hofu ni hiki, kwamba huenda Kristo asinipende, kwa maana aliwaita ‘aliowataka mwenyewe’. Lakini lo! utukufu ule niliouona katika hali ile uliendelea kuuteka moyo wangu kiasi kwamba mara chache ningesoma habari za yeyote ambaye Kristo alimwita bila kutamani papo hapo: Laiti ningalikuwa katika nafasi yao; laiti ningalizaliwa Petro; laiti ningalizaliwa Yohana; au laiti ningalikuwa karibu na kumsikia alipowaita, jinsi ningalilia, Ee Bwana, niite na mimi pia. Lakini lo! niliogopa kwamba hataniita.

76. Na kwa kweli Bwana aliniacha hivyo miezi mingi mfululizo bila kunionyesha chochote; ama kwamba nilikuwa nimeshaitwa, ama kwamba ningeitwa baadaye. Lakini mwishowe, baada ya muda mrefu kupita, na kuugua kwingi mbele za Mungu, ili nifanywe mshiriki wa mwito ule mtakatifu wa mbinguni, Neno lile likanijia: ‘Nami nitaitakasa damu yao ambayo sikuitakasa; kwa maana Bwana anakaa Sayuni’ (Yoeli 3:21). Maneno haya niliona yametumwa kunitia moyo niendelee kumngojea Mungu, nayo yalinionyesha kwamba, ikiwa sikuwa nimeongoka bado, wakati ungeweza kufika ambapo ningeongoka kweli na kumgeukia Kristo.

77. Wakati huo nilianza kuwafunulia moyo wangu wale watu maskini wa Bedford, na kuwaeleza hali yangu; nao walipokwisha kusikia, walimwambia Bw. Gifford habari zangu, naye mwenyewe pia alitafuta nafasi ya kuzungumza nami, akawa tayari kunifikiria vyema, ingawa nadhani kwa misingi midogo tu: lakini alinikaribisha nyumbani kwake, ambako ningemsikia akizungumza na wengine kuhusu jinsi Mungu anavyoshughulika na nafsi; na kutokana na hayo yote niliendelea kupata kusadikishwa zaidi, na tangu wakati huo nilianza kuona kwa kiasi fulani ubatili na unyonge wa ndani wa moyo wangu mwovu, kwa maana mpaka wakati huo sikujua jambo kubwa juu yake; lakini sasa ulianza kufunuliwa kwangu, na pia kufanya kazi ya uovu kwa kasi ambayo haukuwahi kufanya kabla. Sasa niliona waziwazi kwamba tamaa na uovu vingejitokeza kwa nguvu ndani yangu, katika mawazo na tamaa mbaya, ambazo sikuzijali kabla; shauku zangu za mbinguni na uzima zilianza kufifia. Niliona pia kwamba, ingawa nafsi yangu ilikuwa imejaa shauku ya kumtafuta Mungu, sasa moyo wangu ulianza kuitamani kila aina ya ubatili wa kipumbavu; naam, moyo wangu haukutaka kuvutwa kuyajali yaliyo mema; ulianza kutojali, nafsi yangu na mbingu pia; sasa ungesita nyuma daima, kabla ya kila wajibu na wakati wa kuutimiza; na ulikuwa kama gogo lililofungwa mguuni mwa ndege kumzuia asiruke.

78. La, niliwaza, sasa ninazidi kuwa mbaya zaidi na zaidi; sasa niko mbali zaidi na kuongoka kuliko nilivyowahi kuwa kabla. Kwa hiyo nilianza kuzama sana nafsini mwangu, nikaanza kuruhusu moyoni mwangu kukata tamaa kulikonishusha chini kama kuzimu. Hata kama ningechomwa moto nikiwa nimefungwa kwenye nguzo, nisingeweza kuamini kwamba Kristo ananipenda; ole wangu, sikuweza kumsikia, wala kumwona, wala kumhisi, wala kuonja kitu chochote chake; nilisukumwa kama kwa tufani, moyo wangu ungekuwa mchafu, Wakanaani wangekaa katika nchi.

79. Wakati mwingine niliwaeleza watu wa Mungu hali yangu, nao waliposikia, walinihurumia, wakaniambia habari za ahadi; lakini ingekuwa afadhali wangeniambia kwamba nilipaswa kulifikia jua kwa kidole changu kuliko kuniagiza nipokee au kuitegemea ahadi; na mara nilipojaribu kufanya hivyo, akili zangu zote na hisia zangu zilikuwa kinyume changu; nikaona kwamba nilikuwa na moyo ambao ungetenda dhambi, na ulio chini ya sheria ambayo ingeuhukumu.

80. Mambo haya mara nyingi yamenifanya nimfikirie yule mtoto ambaye baba yake alimleta kwa Kristo, ambaye, alipokuwa bado akija kwake, aliangushwa chini na Ibilisi, akararuliwa na kutikiswa naye hata akalala chini akigaagaa, akitokwa na povu (Luka 9:42, Marko 9:20).

81. Tena, siku hizo niliona moyo wangu ukijifunga dhidi ya Bwana, na dhidi ya Neno lake takatifu. Nimeona kutoamini kwangu kukiweka, kana kwamba, bega mlangoni ili kumzuia asiingie, na hilo hata wakati ule nilipolia kwa kuugua kwingi kwa uchungu: Bwana mwema, uuvunje; Bwana, uivunje milango hii ya shaba, uyakate makomeo haya ya chuma (Zaburi 107:16). Hata hivyo neno lile wakati mwingine liliumba moyoni mwangu kituo cha amani: ‘Nalikufunga mshipi, ingawa hukunijua’ (Isaya 45:5).

82. Lakini muda wote huo, kuhusu tendo la kutenda dhambi, sikuwa kamwe mwororo zaidi kuliko sasa; sikuthubutu kuchukua pini au kijiti, hata kama ni kidogo kama unyasi, kwa maana dhamiri yangu sasa ilikuwa na kidonda, nayo iliuma kwa kila mguso; sikujua sasa jinsi ya kuyanena maneno yangu, kwa hofu nisije nikayaweka mahali pasipofaa. Lo, jinsi nilivyoenenda kwa uangalifu mwingi katika yote niliyofanya au kusema! Nilijiona kama niko juu ya kinamasi chenye matope kilichotikisika nilipojisogeza tu; nami nikaachwa hapo na Mungu na Kristo, na Roho, na mambo yote mema.

83. Lakini, naona kwamba, ingawa nilikuwa mwenye dhambi mkubwa hivyo kabla ya kuongoka, hata hivyo Mungu hakunitwika sana hatia ya dhambi za ujinga wangu; ila alinionyesha tu kwamba nimepotea nisipokuwa na Kristo, kwa sababu nilikuwa mwenye dhambi; niliona kwamba nilihitaji haki kamilifu ya kunisimamisha bila hatia mbele za Mungu, na haki hiyo haikupatikana popote, ila katika nafsi ya Yesu Kristo.

84. Lakini unajisi wangu wa asili na wa ndani, huo, huo ndio uliokuwa tauni yangu na mateso yangu; huo, nasema, ukijitokeza ndani yangu daima kwa kiwango cha kutisha; hatia yake nilikuwa nayo hata kufikia kushangaa; kwa sababu yake nilikuwa mchukizo machoni pangu mwenyewe kuliko chura; nami nilidhani nilikuwa hivyo machoni pa Mungu pia; dhambi na uovu, nilisema, vingebubujika kutoka moyoni mwangu kwa asili kama maji yabubujikavyo kutoka chemchemi. Nilidhani sasa kwamba kila mtu alikuwa na moyo bora kuliko wangu; ningeweza kubadilishana moyo na mtu yeyote; nilidhani hakuna ila Ibilisi mwenyewe angeweza kulingana nami kwa uovu wa ndani na unajisi wa akili. Kwa hiyo, nilipouona unyonge wangu mwenyewe, nilianguka sana katika kukata tamaa; kwa maana nilihitimisha kwamba hali hii niliyokuwa nayo isingeweza kwenda pamoja na hali ya neema. Hakika, niliwaza, nimeachwa na Mungu; hakika nimetolewa kwa Ibilisi, na kwa akili iliyokataliwa; nami nikaendelea hivyo muda mrefu, hata kwa miaka kadhaa mfululizo.

85. Nilipokuwa nikiteswa hivyo na hofu za kupotea kwangu mwenyewe, palikuwa na mambo mawili yaliyonistaajabisha; moja lilikuwa, nilipowaona wazee wakiyawinda mambo ya maisha haya, kana kwamba wangeishi hapa milele; jingine lilikuwa, nilipowaona watu wanaokiri imani wakifadhaika sana na kuvunjika moyo, walipopatwa na hasara za nje, kama ya mume, mke, mtoto, n.k. Bwana, niliwaza, ni zogo gani hili juu ya mambo madogo kama haya! Jinsi wengine wanavyotafuta mambo ya kimwili, na jinsi wengine wanavyohuzunika kwa kuyapoteza! Ikiwa wanajitaabisha hivyo kuyafuata, na kumwaga machozi mengi hivyo kwa ajili ya mambo ya maisha haya ya sasa, mimi je, ninastahili kuombolezewa, kuhurumiwa, na kuombewa kiasi gani! Nafsi yangu inakufa, nafsi yangu inaangamia. Laiti nafsi yangu ingekuwa katika hali njema, nami ningekuwa na uhakika nalo, lo! jinsi ningejiona tajiri, hata kama ningebarikiwa kwa mkate na maji tu; ningeyahesabu hayo kuwa mateso madogo tu, na kuyachukua kama mizigo midogo. ‘Roho iliyojeruhiwa ni nani awezaye kuistahimili?’

86. Na ingawa nilisumbuka hivyo, na kutupwa huku na huku, na kuteswa kwa kuuona, kuuhisi na kuuogopa uovu wangu mwenyewe, hata hivyo niliogopa kuacha kuona huku na kuhisi huku kutoweke kabisa moyoni mwangu; kwa maana niliona kwamba hatia ya dhamiri isipoondolewa kwa njia iliyo sahihi, yaani, kwa damu ya Kristo, mtu huzidi kuwa mbaya, wala hawi mwema, kwa kupoteza taabu yake ya moyo. Kwa hiyo, hatia yangu ilipokuwa ikinilemea sana, nililia ili damu ya Kristo iiondoe; na ilipokuwa ikitoweka bila damu hiyo (kwa maana hisia ya dhambi wakati mwingine ilikuwa kana kwamba ingekufa na kutoweka kabisa), basi nilijitahidi pia kuirudisha moyoni mwangu, kwa kuileta juu ya roho yangu adhabu ya dhambi katika moto wa jehanamu; nikalia, Bwana, isiondoke moyoni mwangu ila kwa njia iliyo sahihi, ila kwa damu ya Kristo, na kwa kuitia rohoni mwangu rehema yako kwa njia yake; kwa maana andiko lile lilinilemea sana, ‘pasipo kumwaga damu hakuna ondoleo’ (Waebrania 9:22). Na kilichonifanya niogope jambo hili zaidi ni kwamba nilikuwa nimewaona watu fulani ambao, walipokuwa na majeraha ya dhamiri, walilia na kuomba; lakini kwa kuwa walitafuta zaidi kupumzika mara moja kutoka katika taabu yao kuliko msamaha wa dhambi yao, hawakujali jinsi walivyoipoteza hatia yao, ilimradi waiondoe akilini mwao; na kwa hiyo, kwa kuwa waliiondoa kwa njia isiyo sahihi, haikutakaswa kwao; bali walizidi kuwa wagumu na vipofu, na waovu zaidi baada ya taabu yao. Jambo hili liliniogopesha, likanifanya nimlilie Mungu zaidi, ili isiwe hivyo kwangu.

87. Na sasa nilihuzunika kwamba Mungu aliniumba mwanadamu, kwa maana niliogopa kwamba mimi ni mtu aliyekataliwa; nilimhesabu mwanadamu asiyeongoka kuwa kiumbe cha kusikitisha kuliko viumbe vyote. Hivyo, nikiteswa na kutupwa huku na huku katika hali yangu ya huzuni, nilijiona niko peke yangu, na kwamba sina baraka kuliko watu wengi.

88. Naam, niliona haiwezekani kwamba siku moja ningepata wema wa moyo kiasi cha kumshukuru Mungu kwa kuniumba mwanadamu. Kwa kweli mwanadamu ndiye kiumbe bora kuliko viumbe vyote katika ulimwengu unaoonekana kwa jinsi alivyoumbwa; lakini kwa dhambi amejifanya kuwa duni kuliko wote. Wanyama, ndege, samaki, n.k., niliiona hali yao kuwa ya heri, kwa maana hawakuwa na asili ya dhambi, hawakuwa na hatia machoni pa Mungu; hawangekwenda kwenye moto wa jehanamu baada ya kufa; kwa hiyo ningefurahi kama hali yangu ingekuwa kama ya yeyote kati yao.

89. Nilikaa katika hali hii kwa muda mrefu; lakini wakati wa kufarijiwa ulipofika, nilimsikia mtu mmoja akihubiri mahubiri juu ya maneno yale ya Wimbo Ulio Bora 4:1, ‘Tazama, u mzuri, mpenzi wangu; tazama, u mzuri.’ Lakini wakati ule aliyafanya maneno haya mawili, ‘Mpenzi wangu’, kuwa kiini na somo lake kuu; na kutoka kwayo, baada ya kulifafanua andiko kidogo, alitoa mafundisho haya kadhaa: 1. Kwamba Kanisa, na hivyo kila roho iliyookolewa, ni mpenzi wa Kristo, hata isipopendeka. 2. Ni mpenzi wa Kristo bila sababu. 3. Ni mpenzi wa Kristo hata inapochukiwa na ulimwengu. 4. Ni mpenzi wa Kristo hata inapokuwa katika majaribu, na inapoachwa. 5. Ni mpenzi wa Kristo tangu mwanzo hadi mwisho.

90. Lakini sikupata kitu kwa yale aliyosema wakati huo, isipokuwa alipofika kwenye matumizi ya fundisho la nne, neno hili ndilo alilosema: Ikiwa ndivyo, kwamba roho iliyookolewa ni mpenzi wa Kristo inapokuwa katika majaribu na kuachwa; basi, ewe roho maskini unayejaribiwa, unaposhambuliwa na kuteswa na majaribu, na kufichwa uso wa Mungu, hata hivyo yafikirie maneno haya mawili, ‘Mpenzi wangu’, daima.

91. Basi nilipokuwa njiani kurudi nyumbani, maneno haya yalinirudia mawazoni; na nakumbuka vizuri kwamba nilipoingia, nilisema hivi moyoni mwangu, Nitapata nini kwa kuyafikiria maneno haya mawili? Wazo hili halikuwa limepita moyoni mwangu, mara maneno yakaanza kuwaka rohoni mwangu hivi, ‘Wewe u mpenzi wangu, wewe u mpenzi wangu’, mara ishirini mfululizo; na kadiri yalivyozidi kupita akilini mwangu hivyo, yalizidi kuwa na nguvu na joto, yakaanza kunifanya niinue macho; lakini kwa kuwa nilikuwa bado kati ya tumaini na hofu, niliendelea kujibu moyoni mwangu, Lakini je, ni kweli, lakini je, ni kweli? Ndipo neno lile likaniangukia, ‘asijue ya kuwa ni kweli yaliyofanywa na malaika’ (Matendo 12:9).

92. Ndipo nikaanza kulipisha nafasi neno, ambalo kwa nguvu lilitoa tena na tena sauti hii ya furaha ndani ya roho yangu, Wewe u mpenzi wangu, wewe u mpenzi wangu; na hakuna kitu kitakachokutenga na upendo wangu; na pamoja na hilo, Warumi 8:39 ikanijia akilini. Sasa moyo wangu ukajaa faraja na tumaini, na sasa niliweza kuamini kwamba dhambi zangu zingesamehewa; naam, sasa nilikuwa nimevutwa sana na upendo na rehema ya Mungu, hata nakumbuka kwamba sikujua jinsi ya kujizuia mpaka nifike nyumbani; niliona kwamba ningeweza kusimulia habari za upendo wake, na za rehema yake kwangu, hata kwa kunguru waliokuwa wameketi juu ya mashamba yaliyolimwa mbele yangu, kama wangeweza kunielewa; kwa hiyo nilisema rohoni mwangu kwa furaha nyingi, Laiti ningekuwa na kalamu na wino hapa, ningeandika jambo hili kabla sijaenda mbali zaidi, kwa maana hakika sitalisahau hata baada ya miaka arobaini; lakini ole! kabla ya siku arobaini kupita, nilianza kuyatilia shaka yote tena; jambo lililonifanya niendelee kuyatilia shaka yote.

93. Hata hivyo, mara kwa mara nilisaidiwa kuamini kwamba ilikuwa ni udhihirisho wa kweli wa neema kwa roho yangu, ingawa nilikuwa nimepoteza sehemu kubwa ya uhai na ladha yake. Basi kama wiki moja au mbili baada ya hapo, nilifuatwa sana na andiko hili, ‘Simoni, Simoni, tazama, Shetani amewataka ninyi’ (Luka 22:31). Na wakati mwingine lilivuma kwa sauti kubwa sana ndani yangu, naam, na kana kwamba liliniita nyuma yangu kwa nguvu sana, hata mara moja, kuliko nyakati nyingine zote, niligeuza kichwa kutazama nyuma ya bega langu, nikidhani kweli kwamba mtu fulani nyuma yangu ameniita; ingawa alikuwa mbali sana, nilidhani aliita kwa sauti kubwa namna hiyo; kama nilivyodhani tangu hapo, lilikuja kuniamsha nisali na kukesha; lilikuja kunijulisha kwamba wingu na dhoruba vilikuwa vikishuka juu yangu, lakini sikuelewa.

94. Tena, kama ninavyokumbuka, wakati ule liliponiita kwa sauti kubwa hivyo ndio ulikuwa mara ya mwisho kulia masikioni mwangu; lakini naona kana kwamba bado nasikia jinsi maneno haya, Simoni, Simoni, yalivyolia masikioni mwangu kwa sauti kubwa. Kama nilivyowaambia, nilidhani kweli kwamba mtu fulani aliyekuwa nusu maili nyuma yangu ameniita; na ingawa hilo halikuwa jina langu, hata hivyo lilinifanya nigeuke ghafla kutazama nyuma, nikiamini kwamba yule aliyeita kwa sauti kubwa hivyo alinikusudia mimi.

95. Lakini nilikuwa mpumbavu na mjinga kiasi kwamba sikujua sababu ya sauti hii; ambayo, kama nilivyoona na kuhisi muda mfupi baadaye, ilitumwa kutoka mbinguni kama kengele ya hatari, kuniamsha nijiandae kwa yale yaliyokuwa yakija; ila ilinifanya tu nitafakari na kustaajabu moyoni, nikifikiri ni nini sababu ya andiko hili kuendelea kuvuma na kugonga masikioni mwangu kwa namna hii, mara nyingi hivyo na kwa sauti kubwa hivyo; lakini, kama nilivyosema hapo awali, muda mfupi baadaye nilitambua kusudi la Mungu ndani yake.

96. Kwa maana kama mwezi mmoja baadaye, dhoruba kubwa sana ilinishukia, iliyonitendea vibaya mara ishirini kuliko yote niliyokuwa nimekutana nayo hapo awali; ilinijia kwa kunyemelea, sasa kipande kimoja, kisha kingine; kwanza, faraja yangu yote iliondolewa, kisha giza likanishika, na baada ya hapo mafuriko mazima ya makufuru, dhidi ya Mungu, dhidi ya Kristo, na dhidi ya Maandiko, yalimiminwa juu ya roho yangu, nikachanganyikiwa na kushangaa sana. Mawazo haya ya makufuru yaliamsha ndani yangu maswali hata juu ya kuwako kwa Mungu, na kwa Mwanawe mpendwa wa pekee; kama kweli yuko Mungu, au Kristo, au la? Na kama Maandiko matakatifu si hadithi tu na hekaya ya ujanja, kuliko kuwa Neno takatifu na safi la Mungu?

97. Mjaribu pia alinishambulia sana kwa jambo hili, Unajuaje kwamba Waturuki hawana Maandiko mazuri vilevile ya kuthibitisha kwamba Muhammad wao ndiye Mwokozi, kama tulivyo nayo sisi ya kuthibitisha kwamba Yesu wetu ndiye? Tena, ningewezaje kufikiri kwamba makumi elfu wengi hivyo, katika nchi na falme nyingi hivyo, wangekosa kuijua njia sahihi ya kwenda mbinguni, ikiwa kweli iko mbingu, na kwamba sisi peke yetu, tunaoishi katika pembe moja ya dunia, tungebarikiwa nayo peke yetu? Kila mtu huiona dini yake kuwa ndiyo sahihi kuliko zote, Wayahudi, na Wamori, na Wapagani pia! basi itakuwaje kama imani yetu yote, na Kristo, na Maandiko, ni dhana tu vilevile?

98. Wakati mwingine nimejitahidi kubishana na mashauri haya, na kuyapinga kwa baadhi ya maneno ya Paulo aliyebarikiwa; lakini, ole! niliona upesi kwamba nilipofanya hivyo, hoja kama hizi zilinirudia tena, Ingawa tulimwona Paulo na maneno yake kuwa jambo kubwa hivyo, hata hivyo ningejuaje kwamba kwa kweli, kwa kuwa alikuwa mtu mwerevu na mjanja, hakujitoa kudanganya kwa madanganyo yenye nguvu, na kujitaabisha na kusafiri hivyo ili kuwaangamiza na kuwaharibu wenzake?

99. Mashauri haya, pamoja na mengine mengi ambayo wakati huu siwezi wala sithubutu kuyatamka, wala kwa mdomo wala kwa kalamu, yaliikamata roho yangu namna hiyo, na kuulemea moyo wangu namna hiyo, kwa wingi wake, kwa kudumu kwake, na kwa nguvu yake ya moto, hata nikahisi kana kwamba hakuna kitu kingine ndani yangu ila hayo tangu asubuhi hadi usiku; na kana kwamba kwa kweli hapangekuwa na nafasi ya kitu kingine chochote; tena nilihitimisha kwamba Mungu, kwa ghadhabu kamili juu ya roho yangu, alikuwa amenitoa kwao, nichukuliwe nayo kama kwa kimbunga kikuu.

100. Ila kwa sababu ya kuchukiza kwake roho yangu, nilihisi kwamba kuna kitu ndani yangu kilichokataa kuyakumbatia. Lakini wazo hili nililipata tu pale Mungu aliponipa nafasi ya kumeza mate yangu; vinginevyo kelele, na nguvu, na ukali wa majaribu haya vingeyazamisha na kuyafunika, na kana kwamba kuyazika, mawazo yote ya namna hiyo, au hata kukumbuka kitu cha namna hiyo. Nilipokuwa katika jaribu hili, mara nyingi niliona akili yangu ikisukumwa ghafla kulaani na kuapa, au kusema neno fulani baya sana dhidi ya Mungu, au Kristo Mwanawe, na dhidi ya Maandiko.

101. Sasa nilifikiri, hakika nimepagawa na Ibilisi; nyakati nyingine tena, nilifikiri kwamba ningerukwa na akili; kwa maana badala ya kumsifu na kumtukuza Mungu Bwana pamoja na wengine, kama niliwahi kumsikia tu akitajwa, mara wazo fulani la kufuru la kutisha sana lingechomoka moyoni mwangu dhidi yake; hivyo kwamba, iwe nilifikiri kwamba Mungu yuko, au tena nilifikiri kwamba hakuna kitu kama hicho, sikuweza kuhisi ndani yangu upendo wowote, wala amani, wala moyo wa neema.

102. Mambo haya yalinizamisha katika kukata tamaa kwa kina sana; kwa maana nilihitimisha kwamba mambo kama hayo hayawezi kamwe kuonekana kati ya wale wampendao Mungu. Mara nyingi, majaribu haya yalipokuwa juu yangu kwa nguvu, nilijifananisha na mtoto ambaye mwanamke fulani wa kabila la wazururaji amemnyakua kwa nguvu na kumficha chini ya aproni yake, akimchukua mbali na rafiki na nchi yake; wakati mwingine nilipiga teke, na pia kupiga yowe na kulia; lakini hata hivyo nilikuwa kama nimefungwa katika mabawa ya jaribu, na upepo ungenichukua mbali. Nilimfikiria pia Sauli, na yule roho mbaya aliyempagaa; nikaogopa sana kwamba hali yangu ilikuwa sawa na yake (1 Samweli 16:14).

103. Siku hizo, nilipowasikia wengine wakizungumza juu ya dhambi dhidi ya Roho Mtakatifu ni nini, ndipo mjaribu alinichochea sana nitamani kuitenda dhambi hiyo, hata nikawa kana kwamba siwezi, sipaswi, wala sitatulia mpaka niwe nimeitenda; sasa, hakuna dhambi ambayo ingetosha ila hiyo; kama ingetendwa kwa kutamka neno fulani, basi nimekuwa kana kwamba kinywa changu kingetamka neno hilo, nikitaka au nisipotaka; na jaribu hili lilikuwa juu yangu kwa nguvu kiasi kwamba mara nyingi nimekuwa tayari kuweka mkono wangu chini ya kidevu, kukizuia kinywa changu kisifunguke; na kwa kusudi hilo pia, nyakati nyingine nimekuwa na mawazo ya kujitupa kichwa chini katika shimo fulani la jalala, ili kukizuia kinywa changu kisiseme.

104. Sasa niliiona hali ya mbwa na chura kuwa ya heri, nikahesabu hali ya kila kitu ambacho Mungu aliumba kuwa bora sana kuliko hali hii yangu ya kutisha, na hali ya wenzangu ilikuwa kama hiyo; naam, ningefurahi kuwa katika hali ya mbwa au farasi, kwa maana nilijua hawana roho ya kuangamia chini ya mizigo ya milele ya jehanamu kwa ajili ya dhambi, kama roho yangu ilivyoelekea kuangamia. La, na ingawa niliona hili, nikahisi hili, na kuvunjwa vipande vipande nalo, hata hivyo kilichoongeza huzuni yangu ni kwamba sikuweza kuona kwamba nilitamani kuokolewa kwa roho yangu yote. Andiko lile pia liliipasua na kuirarua roho yangu katikati ya mahangaiko haya, ‘Lakini wabaya ni kama bahari iliyochafuka; maana haiwezi kutulia, na maji yake hutoa takataka na matope. Hapana amani kwa wabaya, asema Mungu wangu.’

105. Na sasa moyo wangu, nyakati fulani, ulikuwa mgumu mno; hata kama ningetoa pauni elfu moja kwa ajili ya chozi moja, nisingeweza kulitoa hata moja; la, wala wakati mwingine sikuweza hata kutamani kulitoa. Nilivunjika moyo sana kufikiri kwamba hili ndilo fungu langu. Niliona baadhi wakiweza kuomboleza na kuililia dhambi yao; na wengine tena wakiweza kufurahi, na kumhimidi Mungu kwa ajili ya Kristo; na wengine tena wakiweza kuzungumza kwa utulivu juu ya Neno la Mungu, na kulikumbuka kwa furaha; huku mimi peke yangu nilikuwa katika dhoruba au tufani. Jambo hili lilinizamisha sana; nilifikiri kwamba niko peke yangu katika hali yangu. Kwa hiyo niliomboleza sana bahati yangu mbaya; lakini kutoka katika mambo haya, au kuyaondoa, sikuweza.

106. Muda wote jaribu hili lilipodumu, nao ulikuwa kama mwaka mmoja, sikuweza kuhudhuria taratibu zozote za ibada ya Mungu ila kwa mateso makali na makubwa. Naam, wakati huo ndipo nilipotaabishwa zaidi na makufuru; kama nilikuwa nikilisikiliza Neno, basi uchafu, makufuru na kukata tamaa vilinishika pale kama mateka; kama nilikuwa nikisoma, basi wakati mwingine nilipata mawazo ya ghafla ya kutilia shaka yote niliyosoma; wakati mwingine tena akili yangu ilinyakuliwa kwa ajabu hivyo, na kujazwa mambo mengine, hata sikujua, wala sikujali, wala sikukumbuka hata sentensi ile niliyokuwa nimeisoma sasa hivi.

107. Katika maombi pia nilitaabika sana wakati huu; wakati mwingine nimedhani kwamba ningemwona Ibilisi; naam, nimedhani kwamba nimemhisi akivuta nguo zangu nyuma yangu; tena alikuwa akinisumbua daima wakati wa maombi niache; katiza, fanya haraka, umeomba vya kutosha, wala usikae zaidi, akiendelea kuivuta akili yangu mbali. Wakati mwingine pia alitia mawazo maovu kama haya: kwamba lazima nimwombe yeye, au nimwombee yeye. Nyakati fulani nimelifikiria lile neno—Anguka, au, ‘ukianguka kunisujudia’ (Mathayo 4:9).

108. Tena, kwa sababu nimekuwa na mawazo yanayotangatanga wakati wa wajibu huu, nilipojitahidi kuituliza akili yangu na kuielekeza kwa Mungu, ndipo mjaribu alijitahidi kwa nguvu nyingi kunisumbua, na kunichanganya, na kuigeuza akili yangu, kwa kuuonyesha moyo na mawazo yangu umbo la kichaka, la fahali, la ufagio, au kitu kama hicho, kana kwamba ningeviomba hivyo; tena hasa nyakati fulani, aliishikilia akili yangu kwa vitu hivi hata nikawa kana kwamba siwezi kufikiri kitu kingine, wala kuomba kitu kingine ila hivi, au vitu kama hivi.

109. Hata hivyo, nyakati fulani nilipata mang’amuzi yenye nguvu yanayougusa moyo juu ya Mungu, na juu ya uhakika wa kweli ya Injili yake; lakini, lo! jinsi moyo wangu ulivyojimimina nyakati hizo kwa kuugua kusikoweza kutamkwa. Roho yangu yote ilikuwa katika kila neno wakati huo; nilimlilia Mungu kwa uchungu ili anihurumie; lakini kisha nilitishwa tena na mawazo kama haya: nilifikiri kwamba Mungu aliyadhihaki maombi yangu haya, akisema, tena mbele ya malaika watakatifu wakisikia, Huyu mnyonge maskini mjinga ananitamani kana kwamba sina la kufanya na rehema yangu ila kuwapa watu kama yeye. Ole, mpumbavu maskini! jinsi ulivyodanganyika; si kwa watu kama wewe kupata kibali mbele zake Aliye Juu.

110. Kisha mjaribu amenijia pia na maneno ya kukatisha tamaa kama haya—Una bidii ya moto sana kwa ajili ya rehema, lakini nitakupoza; hali hii haitadumu siku zote; wengi wamekuwa na moto kama wewe kwa muda, lakini nimeuzima wivu wao. Na pamoja na hili, watu fulani na fulani walioanguka waliwekwa mbele ya macho yangu. Ndipo niliogopa kwamba ningefanya hivyo pia; lakini, nikafikiri, nafurahi kwamba jambo hili limenijia akilini. Basi, nitakesha, na kujihadhari kadiri niwezavyo. Hata ukifanya hivyo, Shetani alisema, nitakushinda; nitakupoza bila wewe kutambua, hatua kwa hatua, kidogo kidogo. Ninajali nini, asema yeye, hata nikitumia miaka saba kuupoza moyo wako, ikiwa mwishowe nitaweza? Kumbembeleza daima kutamlaza usingizi mtoto anayelia. Nitalifuatilia kwa karibu, lakini nitalitimiza kusudi langu. Ingawa sasa unawaka moto, hata hivyo, nikiweza kukuvuta kutoka katika moto huu, nitakuwa nimekupoza kabla ya muda mrefu.

111. Mambo haya yaliniingiza katika dhiki kubwa; kwa maana kama vile wakati huo sikujiona tayari kufa sasa, vivyo hivyo nilifikiri kwamba kuishi muda mrefu kungenifanya nisiwe tayari zaidi; kwa maana muda ungenifanya nisahau yote, na kufuta akilini na mawazoni mwangu hata kumbukumbu ya ubaya wa dhambi, na thamani ya mbingu, na haja niliyokuwa nayo ya damu ya Kristo kunioshea; lakini namshukuru Kristo Yesu kwamba mambo haya wakati huo hayakunifanya nilegeze kilio changu, bali yalinisukuma kulia zaidi, kama yule mwanamke aliyekutana na mzinzi (Kumbukumbu la Torati 22:27); katika siku hizo, baada ya kuteseka na mambo haya kwa muda, neno hili lilikuwa jema kwangu: ‘Nimekwisha kujua hakika ya kwamba, wala yaliyo juu, wala yaliyo chini, wala uzima,’ n.k., ‘hakuna kitakachoweza kututenga na upendo wa Mungu ulio katika Kristo Yesu’ (Warumi 8:38). Na sasa nilitumaini kwamba maisha marefu hayangeniangamiza, wala kunifanya niikose mbingu.

112. Hata hivyo, nilikuwa na tegemeo fulani katika jaribu hili, ingawa wakati huo nilivitilia shaka vyote; lile lililoko mwanzoni mwa sura ya tatu ya Yeremia lilikuwa na maana kwangu, na vivyo hivyo kuutafakari mstari wa tano wa sura ile; kwamba ingawa tumesema na kutenda mabaya kadiri tulivyoweza, hata hivyo tumlilie Mungu, ‘Baba yangu, wewe u kiongozi wa ujana wangu’; na kumrudia.

113. Tena, mara moja nilipata mtazamo mtamu kutoka katika lile neno la 2 Wakorintho 5:21: ‘Yeye asiyejua dhambi alimfanya kuwa dhambi kwa ajili yetu, ili sisi tupate kuwa haki ya Mungu katika yeye.’ Nakumbuka pia kwamba siku moja nilipokuwa nimeketi katika nyumba ya jirani, nikiwa na huzuni sana pale nikitafakari makufuru yangu mengi, na nilipokuwa nikisema moyoni mwangu, Nina msingi gani wa kufikiri kwamba mimi, niliyekuwa mwovu na mchukizo hivyo, nitarithi uzima wa milele siku moja? neno lile likanijia ghafla, ‘Basi tuseme nini juu ya mambo haya? Mungu akiwa upande wetu, ni nani aliye juu yetu?’ (Warumi 8:31). Neno hili pia lilikuwa msaada kwangu, ‘Kwa sababu mimi ni hai, ninyi nao mtakuwa hai’ (Yohana 14:19). Lakini haya yalikuwa ishara tu, maguso, na matembezi mafupi, ingawa matamu sana yalipokuwapo; ila hayakudumu; bali, kama ile nguo kubwa aliyoiona Petro, yalinyakuliwa ghafla kutoka kwangu yakarudi mbinguni (Matendo 10:16).

114. Lakini baadaye Bwana alijidhihirisha kwangu kwa ukamilifu zaidi na kwa neema zaidi; na kwa kweli hakunikomboa tu kabisa kutoka katika hatia ambayo mambo haya yalikuwa yameiweka juu ya dhamiri yangu, bali pia kutoka katika uchafu wake wenyewe; kwa maana jaribu liliondolewa, nami nikarudishwa katika akili zangu timamu tena, kama Wakristo wengine.

115. Nakumbuka kwamba siku moja, nilipokuwa nikisafiri kwenda mashambani nikitafakari uovu na kufuru ya moyo wangu, na kuufikiria uadui uliokuwa ndani yangu dhidi ya Mungu, andiko lile likanijia akilini, kwamba yeye ‘amefanya amani kwa damu ya msalaba wake’ (Wakolosai 1:20). Kwa neno hilo nilifanywa kuona, tena, na tena, na tena, siku ile, kwamba Mungu na roho yangu tulikuwa marafiki kwa damu hii; naam, niliona kwamba haki ya Mungu na roho yangu yenye dhambi vingeweza kukumbatiana na kubusiana kwa damu hii. Hii ilikuwa siku njema kwangu; natumaini sitaisahau.

116. Wakati mwingine, nilipokuwa nimeketi karibu na moto nyumbani mwangu, nikitafakari unyonge wangu, Bwana alilifanya neno hili pia kuwa la thamani kwangu, ‘Basi, kwa kuwa watoto wameshiriki damu na mwili, yeye naye vivyo hivyo alishiriki hayo hayo; ili kwa njia ya mauti amharibu yeye aliyekuwa na nguvu za mauti, yaani, Ibilisi; awaache huru wale ambao kwa hofu ya mauti walikuwa katika hali ya utumwa maisha yao yote’ (Waebrania 2:14, 15). Niliona kwamba utukufu wa maneno haya ulinilemea sana wakati huo hata mara moja na mara mbili nikawa karibu kuzimia nilipokuwa nimeketi; lakini si kwa huzuni na taabu, bali kwa furaha thabiti na amani.

117. Wakati huu pia nilikaa chini ya huduma ya Bw. Gifford mtakatifu, ambaye mafundisho yake, kwa neema ya Mungu, yalinisaidia sana kusimama imara. Mtu huyu aliifanya kuwa kazi yake kubwa kuwaokoa watu wa Mungu kutoka katika makosa yote na mapumziko yasiyo salama ambayo, kwa asili, tunaelekea kuyashika na kujitengenezea rohoni. Alitusisitiza tujihadhari sana tusiipokee kweli yoyote kwa kuamini tu—kana kwamba ni kutoka kwa huyu, au yule, au mtu mwingine yeyote au watu—bali tumlilie Mungu kwa nguvu ili atuthibitishie uhakika wake, na kutuweka imara ndani yake, kwa Roho wake mwenyewe, katika Neno takatifu; kwa maana, alisema, mkifanya vinginevyo, majaribu yatakapokuja, yakija kwa nguvu, ninyi, kwa kuwa hamkuzipokea kweli hizo kwa ushahidi kutoka mbinguni, mtaona kwamba mnakosa msaada na nguvu ya kupinga mliyodhani hapo kwanza kuwa nayo.

118. Jambo hili lilikuwa la wakati wake kwa roho yangu kama mvua ya kwanza na ya mwisho kwa majira yake; kwa maana nilikuwa nimeona, tena kwa uzoefu wa huzuni, ukweli wa maneno yake haya; kwa maana nilikuwa nimehisi kwamba hakuna mtu awezaye kusema, hasa anapojaribiwa na Ibilisi, kwamba Yesu Kristo ni Bwana, ila kwa Roho Mtakatifu. Kwa hiyo niliiona roho yangu, kwa neema, ikiwa tayari sana kulinywa fundisho hili, na kuelekea kumwomba Mungu kwamba, katika jambo lolote lililohusu utukufu wa Mungu na furaha yangu ya milele, asiniache bila uthibitisho wake kutoka mbinguni; kwa maana sasa niliona waziwazi kwamba kuna tofauti kubwa mno kati ya mawazo ya mwili na damu, na mafunuo ya Mungu aliye mbinguni; tena, tofauti kubwa kati ya imani ile ya kujifanya, iliyo kwa hekima ya kibinadamu, na ile inayokuja kwa mtu kuzaliwa nayo na Mungu (Mathayo 16:15-17; 1 Yohana 5:1).

119. Lakini, lo! sasa jinsi roho yangu ilivyoongozwa na Mungu kutoka kweli moja hadi nyingine! hata kutoka kuzaliwa na utoto wa Mwana wa Mungu hadi kupaa kwake na kuja kwake mara ya pili kutoka mbinguni kuuhukumu ulimwengu.

120. Kwa kweli, kwa jambo hili, wakati huo nilimwona Mungu mkuu kuwa mwema sana kwangu; kwa maana, kwa kadiri ninavyokumbuka, hapakuwa na jambo lolote ambalo wakati huo nilimlilia Mungu anijulishe na kunifunulia, ila alipendezwa kunifanyia; simaanishi kwamba hapakuwa na sehemu yoyote ya Injili ya Bwana Yesu ambayo sikuongozwa kuiingia kwa utaratibu. Niliona kana kwamba ninaona kwa ushahidi mkubwa, kutokana na masimulizi ya wainjilisti wanne, kazi ya ajabu ya Mungu katika kumtoa Yesu Kristo ili atuokoe, tangu kuchukuliwa mimba kwake na kuzaliwa kwake hata kuja kwake mara ya pili kwa hukumu. Nilikuwa kana kwamba nimemwona akizaliwa, kana kwamba nimemwona akikua, kana kwamba nimemwona akitembea katika ulimwengu huu, kutoka utotoni hadi msalabani mwake: ambapo pia, alipofika huko, niliona jinsi alivyojitoa kwa upole kutundikwa na kupigiliwa misumari juu yake kwa ajili ya dhambi zangu na matendo yangu maovu. Tena, nilipokuwa nikitafakari hili, mwendo wake huu, neno hili likaidondokea roho yangu, Aliwekwa tayari kwa ajili ya kuchinjwa (1 Petro 1:19, 20).

121. Nilipoutafakari pia ukweli wa kufufuka kwake, na kulikumbuka neno lile, ‘Usinishike, Mariamu,’ n.k., nimeona kana kwamba aliruka kwa furaha mlangoni pa kaburi kwa kuwa amefufuka tena, na amewashinda adui zetu wa kutisha (Yohana 20:17). Pia nimemwona, katika roho, akiwa mwanadamu mkono wa kuume wa Mungu Baba kwa ajili yangu, na nimeona jinsi atakavyokuja kutoka mbinguni kuuhukumu ulimwengu kwa utukufu, na nimethibitishwa katika mambo haya kwa maandiko yafuatayo, Matendo 1:9, 10; 7:56; 10:42; Waebrania 7:24; 8:3; Ufunuo 1:18; 1 Wathesalonike 4:17, 18.

122. Mara moja nilitaabika sana kutaka kujua kama Bwana Yesu alikuwa mwanadamu na pia Mungu, na Mungu na pia mwanadamu; na kwa kweli, siku zile, watu waseme walivyotaka, nisipopata jambo kwa ushahidi kutoka mbinguni, yote yalikuwa si kitu kwangu, sikujiona kuwa nimesimamishwa imara katika kweli yoyote ya Mungu. Basi, nilitaabika sana juu ya jambo hili, wala sikujua jinsi ya kupata jibu; mwishowe, lile lililoko katika sura ya tano ya Ufunuo likanijia akilini, ‘Kisha nikaona, na tazama, katikati ya kile kiti cha enzi na wale wenye uhai wanne, na katikati ya wale wazee, Mwanakondoo amesimama.’ Katikati ya kiti cha enzi, nikafikiri, huo ndio Uungu wake; katikati ya wazee, huo ndio ubinadamu wake; lakini, lo! niliona jambo hili likimetameta! lilikuwa mguso mzuri, likanipa kuridhika kutamu. Andiko lile lingine pia lilinisaidia sana katika jambo hili, ‘Kwa maana kwa ajili yetu mtoto amezaliwa, kwa ajili yetu tumepewa mtoto mwanamume; na enzi itakuwa begani mwake; naye ataitwa jina lake, Mshauri wa ajabu, Mungu mwenye nguvu, Baba wa milele, Mfalme wa amani,’ n.k. (Isaya 9:6).

123. Tena, mbali na mafundisho haya ya Mungu katika Neno lake, Bwana alitumia mambo mawili kunithibitisha katika mambo haya; moja lilikuwa makosa ya Waquaker, na jingine lilikuwa hatia ya dhambi; kwa maana kama vile Waquaker walivyoipinga kweli yake, ndivyo Mungu alivyozidi kunithibitisha ndani yake, kwa kuniongoza kwenye maandiko yaliyoitetea kwa ajabu.

124. Makosa ambayo watu hawa walishikilia wakati huo yalikuwa haya: 1. Kwamba Maandiko matakatifu si Neno la Mungu. 2. Kwamba kila mtu ulimwenguni ana roho ya Kristo, neema, imani, n.k. 3. Kwamba Kristo Yesu, kama aliyesulubiwa, na kufa miaka 1600 iliyopita, hakuitosheleza haki ya Mungu kwa ajili ya dhambi za watu. 4. Kwamba mwili na damu ya Kristo vimo ndani ya watakatifu. 5. Kwamba miili ya wema na waovu waliozikwa katika makaburi ya kanisani haitafufuka tena. 6. Kwamba ufufuo umekwisha kupita tayari kwa watu wema. 7. Kwamba yule mtu Yesu, aliyesulubiwa kati ya wanyang’anyi wawili juu ya Mlima Kalvari, katika nchi ya Kanaani, karibu na Yerusalemu, hakupaa juu kupita mbingu zenye nyota. 8. Kwamba yeye, yule Yesu yule yule aliyekufa kwa mikono ya Wayahudi, hatakuja tena siku ya mwisho, na kama mwanadamu kuyahukumu mataifa yote, n.k.

125. Mambo mengine mengi maovu na ya kuchukiza yalichochewa nao siku zile, ambayo kwayo nilisukumwa kuyachunguza Maandiko kwa makini zaidi; na kwa nuru na ushuhuda wake sikutiwa nuru tu, bali nilithibitishwa sana na kufarijiwa katika kweli. Na, kama nilivyosema, hatia ya dhambi ilinisaidia sana; kwa maana kila mara ilipokuja juu yangu, damu ya Kristo iliiondoa tena, na tena, na tena, tena kwa utamu, sawasawa na Maandiko. Ee rafiki zangu! mlilieni Mungu awafunulie Yesu Kristo; hakuna afundishaye kama Yeye.

126. Ingekuwa jambo refu mno kwangu kukaa hapa na kuwaeleza kwa kina jinsi Mungu alivyonithibitisha katika mambo yote ya Kristo, na jinsi alivyoniongoza katika maneno Yake ili afanye hivyo; naam, na jinsi alivyonifunulia maneno hayo, akayafanya yang’ae mbele yangu, akanifariji tena na tena, kuhusu uwepo Wake Mwenyewe, na uwepo wa Mwanawe, na Roho Wake, na Neno Lake, na Injili.

127. Ila hili tu, kama nilivyosema hapo awali nitawaambia tena: kwa ujumla ilimpendeza kunitendea hivi; kwanza aliniacha nitaabishwe na majaribu kuhusu mambo hayo, kisha akanifunulia. Kwa mfano, wakati mwingine nililala chini ya hatia kubwa ya dhambi, nimesagwa hata chini kwayo, ndipo Bwana alinionyesha kifo cha Kristo; naam, na kuinyunyizia dhamiri yangu damu Yake kiasi kwamba niligundua, tena kabla sijatambua, ya kuwa katika dhamiri ile ile ambamo sheria ilikuwa ikitawala na kuwaka kwa ghadhabu muda mfupi uliopita, papo hapo amani na upendo wa Mungu kwa njia ya Kristo vilikaa na kudumu.

128. Sasa nilikuwa na ushahidi wa wokovu wangu kutoka mbinguni, kama nilivyodhani, wenye mihuri mingi ya dhahabu, yote ikining’inia mbele ya macho yangu. Sasa ningeweza kukumbuka udhihirisho huu, na ugunduzi ule mwingine wa neema, kwa faraja; na mara nyingi nilitamani na kuomba siku ya mwisho ifike, ili niwake milele kwa kumwona, na kwa furaha, na kwa ushirika na Yeye ambaye kichwa Chake kilivikwa taji ya miiba, ambaye uso Wake ulitemewa mate, na mwili Wake ukavunjwa, na nafsi Yake ikafanywa sadaka kwa ajili ya dhambi zangu. Kwa maana ingawa hapo kwanza nililala nikitetemeka daima mlangoni mwa jehanamu, sasa nilidhani nimekwenda mbali nayo kiasi kwamba nilipotazama nyuma sikuweza kuiona kwa shida. Na lo! niliwaza, laiti sasa ningekuwa na umri wa miaka themanini, ili nife upesi, nafsi yangu iende rahani.

129. Lakini kabla sijatoka kiasi hiki katika majaribu yangu haya, nilitamani sana kuona habari za maisha ya kiroho ya mtu fulani mcha Mungu wa kale, aliyeandika miaka mia kadhaa kabla sijazaliwa. Kwa maana wale walioandika katika siku zetu, nilidhani (lakini sasa nawaomba wanisamehe) kwamba waliandika tu yale ambayo wengine waliyaona, au kwa nguvu za akili na vipawa vyao walijifunza kujibu mapingamizi ambayo waliona yanawasumbua wengine, bila wao wenyewe kushuka vilindini. Basi, baada ya kutamani hivyo mara nyingi moyoni mwangu, Mungu ambaye mikononi Mwake zimo siku zetu zote na njia zetu zote, siku moja aliweka mkononi mwangu kitabu cha Martin Luther; kilikuwa ufafanuzi wake juu ya Wagalatia, nacho kilikuwa cha zamani mno hata kilikuwa tayari kuchanika kipande kwa kipande nilipokigeuza tu. Basi nilifurahi sana kwamba kitabu cha zamani namna hiyo kimeangukia mikononi mwangu; na nilipokuwa nimekisoma kidogo tu, niliona hali yangu ikielezwa katika maisha yake kwa upana na kwa kina, kana kwamba kitabu chake kimeandikwa kutoka moyoni mwangu. Jambo hili lilinistaajabisha; kwa maana niliwaza hivi: Mtu huyu hangeweza kujua lolote juu ya hali ya Wakristo wa leo, bali lazima aliandika na kunena habari za maisha ya siku za kale.

130. Zaidi ya hayo, katika kitabu hicho anajadili kwa uzito mkubwa chanzo cha majaribu haya, yaani, kufuru, kukata tamaa, na mengineyo; akionyesha kwamba sheria ya Musa, sawa na Ibilisi, mauti na jehanamu, ina mkono mkubwa sana ndani yake. Jambo hilo mwanzoni lilikuwa geni sana kwangu; lakini nilipotafakari na kuchunguza, niliona ni kweli. Lakini sikusudii kueleza habari za kina hapa; ila hili tu, nadhani, lazima nilitamke mbele ya watu wote: nakipendelea kitabu hiki cha Martin Luther juu ya Wagalatia, isipokuwa Biblia Takatifu, kuliko vitabu vyote ambavyo nimewahi kuviona, kuwa kinafaa zaidi kwa dhamiri iliyojeruhiwa.

131. Na sasa niliona, kama nilivyodhani, kwamba nampenda Kristo sana; lo! niliona nafsi yangu imeambatana Naye, mapenzi yangu yameambatana Naye, nilihisi upendo Kwake wa moto kama moto wenyewe. Na sasa, kama Ayubu alivyosema, nilidhani nitakufa katika kiota changu; lakini upesi niligundua kwamba upendo wangu mkubwa ulikuwa mdogo tu, na kwamba mimi, niliyekuwa na upendo uwakao namna hiyo kwa Yesu Kristo, kama nilivyodhani, ningeweza kumwacha aende tena kwa ajili ya jambo dogo kabisa. Mungu anajua jinsi ya kutushusha, na anaweza kumfichia mwanadamu kiburi. Muda mfupi baada ya hayo upendo wangu ulijaribiwa kwa kweli kabisa.

132. Kwa maana Bwana alipokuwa amekwisha kuniokoa kwa neema namna hii kutoka katika jaribu hili kubwa na zito, na kunithibitisha kwa utamu hivyo katika imani ya Injili Yake takatifu, na kunipa faraja iliyo imara na ushahidi uliobarikiwa kutoka mbinguni kuhusu sehemu yangu katika upendo Wake kwa njia ya Kristo, mjaribu alinijia tena, tena kwa jaribu baya zaidi na la kutisha kuliko lile la kwanza.

133. Nalo lilikuwa hili: Kumwuza na kuachana na Kristo huyu aliyebarikiwa mno, kumbadilisha kwa mambo ya maisha haya, kwa kitu chochote. Jaribu hili lilikaa juu yangu muda wa mwaka mmoja, na lilinifuata bila kukoma hata sikuwa huru nalo siku moja katika mwezi mzima; la, wakati mwingine hata saa moja katika siku nyingi mfululizo, isipokuwa nilipokuwa usingizini.

134. Na ingawa kwa akili yangu nilikuwa nimesadiki kwamba wale ambao mara moja wamekuwa ndani ya Kristo kwa kweli, kama nilivyotumaini, kwa neema Yake, nilivyojiona mimi mwenyewe, kamwe hawawezi kumpoteza milele—kwa maana ‘Ardhi yoyote haitauzwa kwa kudumu, kwa maana nchi ni mali Yangu,’ asema Mungu (Mambo ya Walawi 25:23)—hata hivyo lilikuwa sumbuko lisilokoma kwangu kufikiri kwamba niwe na wazo moja tu la namna hiyo ndani yangu juu ya Kristo, juu ya Yesu, aliyenitendea kama alivyonitendea; na bado wakati ule karibu sikuwa na mawazo mengine ila hayo ya kufuru.

135. Lakini si kuchukia kwangu wazo hilo, wala hamu na juhudi yoyote ya kulipinga, vilivyotikisa au kupunguza hata kidogo kuendelea kwake, wala nguvu na uzito wake. Kwa maana daima, karibu katika kila nililowaza, lilijichanganya nalo kwa namna ambayo sikuweza kula chakula changu, kuinama kuokota pini, kupasua kijiti, wala kutupa jicho kutazama hiki au kile, ila jaribu lilikuja: Muuze Kristo kwa ajili ya hiki, au muuze Kristo kwa ajili ya kile; muuze, muuze.

136. Wakati mwingine lilipita katika mawazo yangu, si chini ya mara mia mfululizo: Muuze, muuze, muuze. Na dhidi yake, naweza kusema, kwa saa nzima mfululizo nimelazimika kusimama nikiegemea daima na kuikaza roho yangu dhidi yake, isije, kabla sijatambua, wazo fulani ovu likainuka moyoni mwangu likakubali jambo hilo. Na wakati mwingine pia mjaribu alinifanya niamini kwamba nimekwisha kukubali, ndipo nilikuwa kama mtu anayeteswa juu ya kiunzi cha mateso kwa siku nzima mfululizo.

137. Jaribu hili lilinitia hofu kubwa namna hiyo, nisije wakati fulani, nasema, nikalikubali na kushindwa nalo, hata kwa nguvu ile ile ya akili yangu katika kujitahidi kuupinga na kuushindana uovu huu, mwili wangu nao ulianza kutenda au kujongea, kwa kusukuma au kupiga kwa mikono au viwiko vyangu, nikijibu daima upesi kama yule mharabu alivyosema, Muuze; Sitaki, sitaki, sitaki, sitaki; la, hata kwa maelfu, maelfu, maelfu ya ulimwengu. Hivyo nilijihadhari, nisije katikati ya mashambulizi haya nikamthamini chini mno, hata nikawa sijui vizuri niko wapi, wala jinsi ya kutulia tena.

138. Nyakati hizo hakuniacha nile chakula changu kwa utulivu; bali, eti, nilipoketi mezani kula, ilinipasa niondoke niende kuomba; ilinipasa niache chakula changu sasa hivi, papo hapo; hivyo ndivyo Ibilisi huyu naye alivyojifanya mtakatifu kwa unafiki. Nilipojaribiwa hivyo, nilijisemea, Sasa niko katika chakula changu, acha nimalize. La, alisema yeye, lazima ufanye sasa, la sivyo utamchukiza Mungu na kumdharau Kristo. Kwa hiyo niliteswa sana na mambo haya; na kwa sababu ya dhambi ya asili yangu, nikidhani kwamba misukumo hiyo ilitoka kwa Mungu, nilikataa kuifanya, ni kana kwamba nimemkataa Mungu; na ndipo nilijiona mwenye hatia, kwa sababu sikutii jaribu la Ibilisi, kana kwamba kweli nimeivunja sheria ya Mungu.

139. Lakini kwa ufupi, asubuhi moja nilipokuwa nimelala kitandani mwangu, nilishambuliwa kwa ukali mwingi, kama nyakati nyingine, na jaribu hili la kumwuza na kuachana na Kristo; lile wazo ovu likipita daima akilini mwangu, Muuze, muuze, muuze, muuze, muuze, upesi kama mtu awezavyo kusema. Na dhidi yake, akilini mwangu, kama nyakati nyingine, nilijibu, La, la, hata kwa maelfu, maelfu, maelfu, angalau mara ishirini mfululizo. Lakini mwishowe, baada ya kushindana sana, hata karibu kukosa pumzi, nilihisi wazo hili likipita moyoni mwangu, Na aende, kama anataka! Na nilidhani pia kwamba nimehisi moyo wangu ukikubali jambo hilo kwa hiari. Lo, bidii ya Shetani! Lo, ukaidi usio na matumaini wa moyo wa mwanadamu!

140. Sasa vita vilikuwa vimeshindwa, nami nikaanguka chini, kama ndege aliyepigwa risasi kutoka juu ya mti, nikaingia katika hatia kubwa na kukata tamaa kwa kutisha. Basi nikatoka kitandani mwangu, nikaenda shambani nimeduwaa; lakini Mungu anajua, kwa moyo mzito kama ule ambao mwanadamu awezaye kufa, nadhani, angeweza kuubeba. Huko, kwa muda wa saa mbili, nilikuwa kama mtu aliyenyang’anywa uhai, kama ambaye sasa amepita tumaini lote la kupona, na amefungwa kwa adhabu ya milele.

141. Na pamoja na hayo, andiko lile likaikamata nafsi yangu, ‘wala asiyemcha Mungu, kama Esau, aliyeuuza urithi wake wa mzaliwa wa kwanza kwa ajili ya chakula kimoja; maana mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka, alikataliwa; kwa maana hakuona nafasi ya kutubu, ingawa aliitafuta kwa bidii na kwa machozi’ (Waebrania 12:16,17).

142. Sasa nilikuwa kama mtu aliyefungwa; nilijiona nimefungiwa hukumu ijayo; kwa muda wa miaka miwili mfululizo hakuna kitu kilichokaa nami, ila hukumu ya kupotea, na kutazamia hukumu ya kupotea. Nasema, hakuna kitu kilichokaa nami ila hiki, isipokuwa nyakati chache za nafuu, kama mtakavyoona katika habari zinazofuata.

143. Maneno haya yalikuwa kwa nafsi yangu kama pingu za shaba miguuni mwangu, na katika mlio wake usiokoma nilitembea kwa miezi kadhaa mfululizo. Lakini siku moja, yapata saa nne au saa tano asubuhi, nilipokuwa nikitembea kando ya ua wa miti, nimejaa huzuni na hatia, Mungu anajua, nikijililia kwa bahati hii mbaya kwamba wazo kama hilo liinuke ndani yangu, ghafla sentensi hii ilinijia kwa nguvu: Damu ya Kristo huondoa hatia yote. Hapo nilisimama rohoni mwangu; na pamoja na hilo, neno hili likanishika, ‘damu yake Yesu, Mwana wake, yatusafisha dhambi yote’ (1 Yohana 1:7).

144. Sasa nilianza kupata amani nafsini mwangu, na nilidhani nimemwona mjaribu akinitazama kwa jicho la upande na kuniponyoka kwa siri, kana kwamba ameona aibu kwa aliyoyafanya. Wakati huo huo pia dhambi yangu na damu ya Kristo vilionyeshwa kwangu hivi: kwamba dhambi yangu, ikilinganishwa na damu ya Kristo, haikuwa kitu zaidi kuliko kidonge hiki kidogo cha udongo au jiwe hili lililo mbele yangu kilivyo kwa shamba hili kubwa na pana ninaloliona hapa. Jambo hili lilinitia moyo sana kwa muda wa saa mbili au tatu; na katika muda huo pia nilidhani nimemwona, kwa imani, Mwana wa Mungu akiteseka kwa ajili ya dhambi zangu. Lakini kwa sababu halikudumu, nilizama tena rohoni mwangu, chini ya hatia kubwa mno.

145. Lakini hasa kwa sababu ya andiko lililotajwa hapo juu, kuhusu Esau kuuza urithi wake wa mzaliwa wa kwanza; kwa maana andiko hilo lilikaa akilini mwangu mchana kutwa, wiki nzima, naam, mwaka mzima, likanikandamiza chini hata nisiweze kwa njia yoyote kujiinua. Kwa maana nilipojitahidi kugeukia andiko hili au lile ili kupata nafuu, sentensi ile bado ingelia ndani yangu, ‘maana mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka—hakuona nafasi ya kutubu, ingawa aliitafuta kwa bidii na kwa machozi.’

146. Wakati mwingine pia niliguswa na lile neno la Luka 22:32, ‘nimekuombea wewe, ili imani yako isitindike’; lakini halikukaa juu yangu; wala kwa kweli, nilipoifikiria hali yangu, sikuweza kupata msingi wa kudhani hata kidogo kwamba mzizi wa neema hiyo ungekuwa ndani yangu, hali nimetenda dhambi kama nilivyotenda. Sasa nilikuwa nimeraruliwa na kupasuliwa katika hali nzito, kwa siku nyingi mfululizo.

147. Ndipo nilianza, kwa moyo wa huzuni na wasiwasi, kutafakari asili na ukubwa wa dhambi yangu, na kutafuta katika Neno la Mungu, kama ningeweza mahali popote kuona neno la ahadi, au sentensi yoyote ya kutia moyo ambayo kwayo ningepata nafuu. Kwa hiyo nilianza kutafakari ile sura ya tatu ya Marko: Wanadamu watasamehewa dhambi zao zote, na kufuru zao watakazokufuru zote. Mahali hapo, nilidhani, kwa mtazamo wa kwanza, palikuwa na ahadi pana na tukufu ya msamaha wa makosa makubwa; lakini nilipopafikiria kwa ukamilifu zaidi, niliona inapaswa kueleweka hasa kuwahusu wale ambao, wakiwa bado katika hali ya asili, walitenda mambo kama yale yaliyotajwa pale; lakini si mimi, ambaye sikupokea nuru na rehema tu, bali, baada ya hayo, tena kinyume na hayo, nimemdharau Kristo kama nilivyofanya.

148. Kwa hiyo niliogopa kwamba dhambi hii yangu ovu huenda ndiyo ile dhambi isiyosameheka, ambayo anaisema pale hivi, ‘bali mtu ye yote atakayemkufuru Roho Mtakatifu hana msamaha milele, bali yuko katika hatari ya hukumu ya milele’ (Marko 3:29). Na niliamini jambo hili zaidi kwa sababu ya ile sentensi katika Waebrania, ‘maana mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka, alikataliwa; kwa maana hakuona nafasi ya kutubu, ingawa aliitafuta kwa bidii na kwa machozi.’ Na neno hili lilinishikilia daima.

149. Na sasa nilikuwa mzigo na kitisho kwangu mwenyewe; wala sikuwahi kujua kama sasa maana ya kuchoka na maisha yangu, na bado kuogopa kufa. Lo, jinsi ambavyo sasa ningefurahi kuwa mtu yeyote ila mimi! Kitu chochote ila mwanadamu! Na katika hali yoyote ila hali yangu mwenyewe! Kwa maana hakuna kitu kilichopita akilini mwangu mara nyingi zaidi kuliko kwamba haiwezekani mimi kusamehewa kosa langu, na kuokolewa na ghadhabu itakayokuja.

150. Na sasa nilianza kujitahidi kuurudisha wakati uliopita; nikitamani mara elfu, na mara elfu tena, kwamba siku ile ingekuwa bado haijaja, nitakapojaribiwa kwa dhambi kama hiyo; nikiamua kwa hasira kubwa, dhidi ya moyo wangu na dhidi ya mashambulizi yote, jinsi ambavyo ningependa kuraruliwa vipande vipande kuliko kuonekana mtu aliyekubali jambo hilo. Lakini ole! mawazo haya, na matamanio haya, na maazimio haya, sasa yalikuwa yamechelewa mno kunisaidia; wazo lile lilikuwa limekwisha kupita moyoni mwangu; Mungu ameniacha niende, nami nimeanguka. Lo! niliwaza, ‘Laiti ningekuwa kama katika miezi ya zamani, kama siku zile Mungu aliponilinda!’ (Ayubu 29:2).

151. Kisha tena, kwa kuwa sikutaka kuangamia, nilianza kulinganisha dhambi yangu na za wengine, nione kama ningeweza kupata kwamba yeyote kati ya wale waliookolewa amefanya kama nilivyofanya. Basi nilifikiria uzinzi na uuaji wa Daudi, nikaona ni makosa mabaya mno; tena yalitendwa baada ya kupokea nuru na neema. Lakini nilipotafakari, nilitambua kwamba makosa yake yalikuwa ya namna ile tu iliyo dhidi ya sheria ya Musa, ambayo Bwana Kristo angeweza, kwa idhini ya Neno Lake, kumwokoa nayo; lakini kosa langu lilikuwa dhidi ya Injili, naam, dhidi ya Mpatanishi wake; nilikuwa nimemwuza Mwokozi wangu.

152. Sasa tena nilikuwa kama mtu anayeteswa juu ya gurudumu la mateso, nilipofikiria kwamba, zaidi ya hatia iliyonimiliki, nilikuwa mtupu wa neema namna hiyo, nimelogwa namna hiyo. Je, niliwaza, ni lazima iwe ni dhambi hii tu na si nyingine? Je, ni lazima liwe lile kosa kubwa (Zaburi 19:13)? Je, ni lazima yule mwovu aiguse nafsi yangu (1 Yohana 5:18)? Lo, ni miiba ya uchungu kiasi gani niliyoipata katika sentensi hizi zote!

153. Je, niliwaza, iko dhambi moja tu isiyosameheka? Dhambi moja tu inayoiweka nafsi nje ya kufikiwa na rehema ya Mungu; na je, ni lazima niwe na hatia ya hiyo? Je, ni lazima iwe ni hiyo? Iko dhambi moja tu kati ya mamilioni mengi namna hii ya dhambi, ambayo kwayo hakuna msamaha; na je, ni lazima niitende hiyo? Lo, dhambi ya msiba! Lo, mtu mwenye msiba! Mambo haya yalivunja na kuichanganya roho yangu kiasi kwamba sikujua la kufanya; wakati mwingine nilidhani yangeniharibu akili. Na bado, kuongeza taabu yangu, neno lile lingepita akilini mwangu, ‘mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka, alikataliwa.’ Lo! hakuna ajuaye vitisho vya siku zile ila mimi mwenyewe.

154. Baada ya hayo nilikuja kufikiria dhambi ya Petro, aliyoitenda alipomkana Bwana wake; na kweli, hii ndiyo iliyokaribia yangu kuliko nyingine yoyote niliyoweza kuipata. Kwa maana alikuwa amemkana Mwokozi wake, kama mimi, tena baada ya kupokea nuru na rehema; naam, tena baada ya kuonywa. Nilifikiria pia kwamba aliifanya mara moja na mara ya pili, tena baada ya kupata muda wa kufikiri katikati. Lakini ingawa niliyaweka mambo haya yote pamoja, ili, kama ingewezekana, nipate msaada, nilifikiria tena kwamba yake ilikuwa ni kumkana Bwana wake tu, lakini yangu ilikuwa ni kumwuza Mwokozi wangu. Kwa hiyo niliwaza moyoni mwangu kwamba nimekaribia zaidi kwa Yuda kuliko kwa Daudi au Petro.

155. Hapa tena mateso yangu yangewaka na kunitesa; naam, yangenisaga, kama ilivyo, hata kuwa unga, nilipoona jinsi Mungu alivyowahifadhi wengine, hali mimi nikianguka mtegoni. Kwa maana nilipofikiria hivyo dhambi za watu wengine, na kuzilinganisha na zangu, niliweza kuona waziwazi jinsi Mungu alivyowahifadhi, licha ya uovu wao, wala hakuwaacha, kama alivyoniacha mimi, kuwa mwana wa upotevu.

156. Lakini lo, jinsi nafsi yangu wakati huu ilivyothamini ulinzi ambao Mungu aliuweka kuwazunguka watu Wake! Aa, jinsi nilivyowaona wakitembea salama, wale ambao Mungu aliwazungushia ua! Walikuwa ndani ya utunzaji Wake, ulinzi Wake, na maongozi Yake ya pekee; ingawa kwa asili walikuwa wabaya kabisa kama mimi; lakini kwa sababu aliwapenda, hakuwaacha waanguke nje ya mipaka ya rehema. Lakini mimi, nilikuwa nimepotea, nilikuwa nimekwisha kulifanya; hangenihifadhi wala kunilinda; bali aliniacha, kwa sababu nilikuwa mtu aliyekataliwa, nianguke kama nilivyoanguka. Sasa mahali pale palipobarikiwa, palipozungumza juu ya Mungu kuwalinda watu Wake, pang’aa kama jua mbele yangu, ingawa si kunifariji, bali kunionyesha hali na urithi uliobarikiwa wa wale ambao Bwana amewabariki.

157. Sasa niliona kwamba, kama Mungu alivyokuwa na mkono Wake katika maongozi yote na mipango yote iliyowapata wateule Wake, vivyo hivyo alikuwa na mkono Wake katika majaribu yote waliyokuwa nayo ya kumtenda dhambi, si kuwachochea kwenye uovu, bali kuwachagulia majaribu na taabu zao; na pia kuwaacha, kwa muda, katika dhambi zile tu ambazo zisingewaangamiza, bali kuwanyenyekeza; ambazo zisingewaweka nje, bali kuwaweka katika njia ya kufanywa upya kwa rehema Yake. Lakini lo, ni upendo gani, utunzaji gani, wema na rehema gani niliyoona sasa, ikijichanganya na njia kali na za kutisha kuliko zote za Mungu kwa watu Wake! Angemwacha Daudi, Hezekia, Sulemani, Petro na wengine waanguke, lakini hangewaacha waanguke katika dhambi isiyosameheka, wala katika jehanamu kwa ajili ya dhambi. Lo! niliwaza, hawa ndio watu ambao Mungu amewapenda; hawa ndio watu ambao Mungu, ingawa huwarudi, huwalinda salama karibu Naye, na ambao huwafanya wakae katika uvuli wake Mwenyezi. Lakini mawazo haya yote yaliniongezea huzuni, majonzi na hofu kuu, kwa maana kila nililowaza sasa lilikuwa likiniua. Nilipowaza jinsi Mungu alivyowalinda walio Wake, hilo liliniua. Nilipowaza jinsi mimi mwenyewe nilivyokuwa nikianguka, hilo liliniua. Kama vile katika mambo yote Mungu hufanya kazi pamoja kwa wema, katika kuwapatia mema wale walioitwa kwa kusudi lake, vivyo hivyo nilidhani kwamba mambo yote yalifanya kazi kwa hasara yangu, na kwa maangamizi yangu ya milele.

158. Kisha tena nilianza kulinganisha dhambi yangu na dhambi ya Yuda, ili, kama ingewezekana, nipate kwamba yangu ilitofautiana na ile ambayo, kwa kweli, haisameheki. Na, lo! niliwaza, kama ingetofautiana nayo, hata kwa upana wa unywele mmoja tu, nafsi yangu ingekuwa katika hali ya heri kiasi gani! Na nilipotafakari, niliona kwamba Yuda alitenda yake kwa makusudi, lakini yangu ilikuwa kinyume na maombi yangu na mashindano yangu; zaidi ya hayo, yake ilitendwa kwa kufikiri sana, lakini yangu kwa haraka ya kutisha, ghafla. Muda huu wote nilitupwa huku na huku kama nzige, na kufukuzwa kutoka taabu hadi huzuni; nikisikia daima masikioni mwangu mlio wa anguko la Esau, na wa matokeo yake ya kutisha.

159. Lakini fikira hii juu ya Yuda, juu ya dhambi yake, kwa muda fulani ilinipa nafuu kidogo; kwa maana niliona kwamba, kwa habari ya hali zilizoizunguka, sikuwa nimekosa kwa uchafu kama yeye. Lakini nafuu hii ikatoweka upesi tena, kwa maana niliwaza moyoni mwangu kwamba huenda kuna njia zaidi ya moja ya kutenda dhambi isiyosameheka; pia niliwaza kwamba huenda kuna viwango katika hiyo, kama ilivyo katika makosa mengine; kwa hiyo, kwa kadiri nilivyoweza kuona bado, uovu huu wangu huenda ni wa namna ambayo isingeweza kamwe kupitwa.

160. Sasa mara nyingi niliona aibu kwamba nifanane na mtu mbaya kama Yuda; niliwaza pia jinsi ambavyo ningekuwa chukizo kwa watakatifu wote siku ya hukumu; hata sasa sikuweza kumwona mtu mwema, niliyeamini ana dhamiri njema, bila kuhisi moyo wangu ukitetemeka mbele yake, nilipokuwa pamoja naye. Lo! sasa niliona utukufu katika kutembea pamoja na Mungu, na jinsi ilivyo rehema kuwa na dhamiri njema mbele Zake.

161. Karibu wakati huu nilijaribiwa sana kujiridhisha kwa kupokea mafundisho fulani ya uongo; kama vile kwamba hakuna kitu kama siku ya hukumu, kwamba hatutafufuka tena, na kwamba dhambi si jambo zito namna hiyo. Mjaribu alinidokezea hivi: Kwa maana hata kama mambo haya ni kweli, bado kuamini vinginevyo kungekupa raha kwa sasa. Ikiwa ni lazima uangamie, usijitese sana namna hii kabla ya wakati; yaondoe mawazo ya kupotea akilini mwako, kwa kuijaza akili yako na mawazo kama yale ambayo wakana Mungu na Ranters huyatumia kujisaidia.

162. Lakini lo! mawazo kama hayo yalipopita moyoni mwangu, jinsi ambavyo, kana kwamba ni hatua moja tu, mauti na hukumu vilikuwa mbele ya macho yangu! Nilidhani Hakimu amesimama mlangoni; nilikuwa kana kwamba tayari imekwisha kufika; hivyo mambo kama hayo hayakuweza kupata nafasi. Lakini, nadhani, naona kwa jambo hili kwamba Shetani atatumia njia yoyote kuizuia nafsi isimwendee Kristo; hapendi roho iliyoamshwa; kujiona salama, upofu, giza na upotovu ndio ufalme wenyewe na makao ya yule mwovu.

163. Sasa niliona ni kazi ngumu kumwomba Mungu, kwa sababu kukata tamaa kulikuwa kukinimeza; nilidhani nilikuwa nimefukuzwa mbali na Mungu kama kwa tufani; kwa maana kila mara nilipomlilia Mungu kwa rehema, neno hili lingeingia: Imechelewa mno, nimepotea, Mungu ameniacha nianguke; si kwa marudi yangu, bali kwa hukumu yangu; dhambi yangu haisameheki; nami najua, kuhusu Esau, jinsi ambavyo, baada ya kuuza urithi wake wa mzaliwa wa kwanza, alitaka kuipokea baraka, lakini alikataliwa. Karibu wakati huu niliiangukia ile habari ya kutisha ya mwanadamu yule mnyonge, Francis Spira; kitabu ambacho kwa roho yangu iliyofadhaika kilikuwa kama chumvi ikisuguliwa katika jeraha bichi. Kila sentensi katika kitabu kile, kila kuugua kwa mtu yule, pamoja na matendo yake mengine yote katika maumivu yake, kama machozi yake, maombi yake, kusaga meno kwake, kukunja mikono kwake, kujipinda na kujisokota kwake, kudhoofika na kufifia kwake chini ya mkono ule mkuu wa Mungu uliokuwa juu yake, vilikuwa kama visu na majambia katika nafsi yangu. Hasa ile sentensi yake iliniogofya: Mtu anajua mwanzo wa dhambi, lakini ni nani awezaye kuweka mipaka ya matokeo yake? Ndipo sentensi ile ya kwanza, kama hitimisho la yote, ingeanguka tena kama radi ya moto

juu ya dhamiri yangu; ‘maana mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka, alikataliwa; kwa maana hakuona nafasi ya kutubu, ingawa aliitafuta kwa bidii na kwa machozi.’

164. Ndipo nilishikwa na kutetemeka kukubwa sana, hata wakati mwingine, kwa siku nzima mfululizo, niliweza kuhisi mwili wangu wenyewe, sawa na akili yangu, ukitikisika na kuyumbayumba chini ya hisia ya hukumu ya kutisha ya Mungu, itakayowaangukia wale waliotenda dhambi ile ya kutisha mno isiyosameheka. Nilihisi pia kubanwa na joto kifuani kwa sababu ya hofu yangu hii, hata nilikuwa, hasa nyakati fulani, kana kwamba mfupa wa kifua changu ungepasuka vipande viwili. Ndipo nilikumbuka habari ya Yuda, ambaye, alipoanguka kwa kichwa, alipasuka katikati, na matumbo yake yote yakatoka (Matendo 1:18).

165. Niliogopa pia kwamba hii ndiyo alama ambayo Bwana alimtia Kaini, yaani, hofu na kutetemeka kusikokoma, chini ya mzigo mzito wa hatia aliyoitwika juu yake kwa ajili ya damu ya ndugu yake Habili. Hivyo nilijipinda, na kujisokota, na kunywea, chini ya mzigo uliokuwa juu yangu; mzigo ambao pia ulinilemea kiasi kwamba sikuweza kusimama, wala kutembea, wala kulala, kwa raha wala kwa utulivu.

166. Hata hivyo, wakati mwingine neno lile lilinijia akilini: Amepokea vipawa kwa ajili ya waasi (Zaburi 68:18). ‘Waasi,’ niliwaza; hakika hao ni wale ambao hapo kwanza walikuwa chini ya utii wa mfalme wao, yaani, wale ambao, baada ya kuapa kuitii serikali yake, wamechukua silaha kupigana naye; na hii, niliwaza, ndiyo hali yangu kabisa: hapo kwanza nilimpenda, nilimcha, nilimtumikia; lakini sasa mimi ni mwasi; nimemwuza, nimesema, Na aende kama anataka; lakini bado Yeye ana vipawa kwa ajili ya waasi, basi kwa nini si kwa ajili yangu?

167. Hili wakati mwingine nililiwaza, na nilijitahidi kulishika, ili nipate kiburudisho fulani, ingawa kidogo; lakini katika hili pia nilikosa nilichotamani; nilisukumwa kwa nguvu kupita hapo; nilikuwa kama mtu anayepelekwa mahali pa kunyongwa, akipita karibu na mahali ambapo angependa sana kujipenyeza na kujificha, lakini haruhusiwi.

168. Tena, baada ya kuzifikiria hivyo dhambi za watakatifu mmoja mmoja, nikaona kwamba yangu ilizipita, ndipo nilianza kuwaza hivi moyoni mwangu: Tuseme ningeziweka zao zote pamoja, na yangu peke yake dhidi yao, je, nisingeweza basi kupata kitia moyo fulani? Kwa maana ikiwa yangu, ingawa ni kubwa kuliko yoyote moja, ingekuwa sawa tu na zote, basi kuna matumaini; kwa maana damu ile iliyo na nguvu za kutosha kuziosha zote zao, ina nguvu za kutosha pia kuiondoa yangu, ingawa hii moja ni kubwa kabisa kama zote zao, kama si kubwa zaidi. Hapa tena ningefikiria dhambi ya Daudi, ya Sulemani, ya Manase, ya Petro, na wakosaji wengine wakuu; na ningejitahidi pia, kwa kadiri nilivyoweza kwa haki, kuzifanya dhambi zao kuwa nzito na kubwa zaidi kwa hali mbalimbali zilizoizunguka: lakini ole! yote yalikuwa bure.

169. Ningejifikiria kwamba Daudi alimwaga damu ili kuuficha uzinzi wake, tena kwa upanga wa wana wa Amoni; kazi ambayo isingeweza kufanyika ila kwa kudumu na kwa hila ya makusudi, jambo lililoiongeza sana dhambi yake. Lakini hapo wazo hili lingenigeukia: Aa! lakini hizo zilikuwa dhambi dhidi ya torati tu, ambazo Yesu alitumwa kuwaokoa nazo; bali yako ni dhambi dhidi ya Mwokozi, na ni nani atakayekuokoa nayo?

170. Kisha nikamfikiria Sulemani, jinsi alivyotenda dhambi kwa kuwapenda wanawake wageni, kwa kuanguka katika sanamu zao, kwa kuwajengea mahekalu, kwa kufanya hayo baada ya kupewa nuru, katika uzee wake, baada ya kupokea rehema kubwa; lakini hitimisho lile lile lililonikatilia mbali katika wazo la kwanza, lilinikatilia mbali katika hili pia; yaani, kwamba hizo zote zilikuwa dhambi dhidi ya torati tu, ambazo Mungu alikuwa ameziwekea dawa; bali mimi nilikuwa nimemuuza Mwokozi wangu, na sasa haikubaki tena dhabihu kwa ajili ya dhambi.

171. Kisha ningeongeza juu ya dhambi za watu hao dhambi za Manase, jinsi alivyojenga madhabahu za sanamu katika nyumba ya Bwana; tena alitazama nyakati, akatumia uchawi, akashughulika na wachawi, akawa mchawi mwenyewe, akawa na pepo wa utambuzi, akawateketeza watoto wake motoni kuwa dhabihu kwa mashetani, akazifanya njia za Yerusalemu kububujika damu ya wasio na hatia. Nilifikiri, hizi ni dhambi kubwa, dhambi zenye rangi ya damu; naam, lakini wazo lingenigeukia tena: Hakuna hata moja kati yake iliyo ya aina ya dhambi yako; wewe umeachana na Yesu, umemuuza Mwokozi wako.

172. Wazo hili moja lingeuua moyo wangu kila mara: Dhambi yangu ilikuwa moja kwa moja dhidi ya Mwokozi wangu; tena ilifika kiwango kile, kwamba nilikuwa nimesema moyoni mwangu juu yake, Na aende zake akipenda. Aa! nilidhani, dhambi hii ilikuwa kubwa kuliko dhambi za nchi nzima, za ufalme mzima, au za ulimwengu wote; hakuna dhambi moja inayosameheka, wala zote kwa pamoja, iliyoweza kulingana na yangu; yangu ilizipita zote moja moja.

173. Sasa ningeona akili yangu ikimkimbia Mungu, kama mtu amkimbiavyo hakimu wa kutisha; lakini hii ndiyo iliyokuwa adhabu yangu, kwamba sikuweza kuuepuka mkono wake: ‘Ni jambo la kutisha kuanguka katika mikono ya Mungu aliye hai’ (Waebrania 10:31). Lakini neema yake ihimidiwe, kwa kuwa andiko lile, katika kukimbia kwangu huko, lingeniita kana kwamba linanifuata mbio: ‘Nimeyafuta makosa yako kama wingu zito, na dhambi zako kama wingu; unirudie, kwa maana nimekukomboa’ (Isaya 44:22). Nasema, hili lingeingia akilini mwangu nilipokuwa nikiukimbia uso wa Mungu; kwa maana kweli niliukimbia uso wake, yaani, akili yangu na roho yangu zilikimbia mbele zake; kwa sababu ya ukuu wake sikuweza kustahimili; ndipo andiko lingelia, ‘Unirudie, kwa maana nimekukomboa.’ Kweli, hili lingenifanya nisimame kidogo, na kana kwamba nitazame nyuma begani mwangu, nione kama ningeweza kutambua kwamba Mungu wa neema alikuwa akinifuata na msamaha mkononi mwake; lakini mara nilipofanya hivyo, yote yangefunikwa na kutiwa giza tena na lile neno, ‘Maana mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka, hakuona nafasi ya kutubu, ingawa aliitafuta kwa bidii na kwa machozi.’ Kwa hiyo sikuweza kurudi, bali nilikimbia, ingawa nyakati nyingine liliita, ‘Rudi, rudi’, kana kwamba linanipigia kelele kutoka nyuma. Lakini niliogopa kulishika, nisije nikakuta kwamba halikutoka kwa Mungu; kwa maana lile jingine, kama nilivyosema, bado lilikuwa likivuma katika dhamiri yangu, ‘Maana mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka, alikataliwa’, n.k.

174. Siku moja nilipokuwa nikitembea huku na huko katika duka la mtu mmoja mwema, nikijililia katika hali yangu ya huzuni na msiba, nikijitesa kwa kujichukia kwa ajili ya wazo lile ovu lisilo la utauwa; nikiomboleza pia bahati hii mbaya yangu, kwamba nilitenda dhambi kubwa namna hiyo; nikiogopa sana kwamba singesamehewa; nikiomba pia moyoni mwangu kwamba, ikiwa dhambi yangu hii ilitofautiana na ile dhambi dhidi ya Roho Mtakatifu, Bwana anionyeshe. Na nilipokuwa karibu kuzama kwa hofu, ghafla kukawa, kana kwamba kumeingia kwa kasi dirishani, mvumo wa upepo juu yangu, lakini wa kupendeza sana, na kana kwamba nilisikia sauti ikisema, Je, uliwahi kukataa kuhesabiwa haki kwa damu ya Kristo? Wakati huo huo maisha yangu yote na ukiri wangu wa zamani vikafunuliwa mbele yangu kwa dakika moja, nikaonyeshwa kwamba kwa makusudi sikuwa nimekataa; basi moyo wangu ukajibu kwa kuugua, La. Ndipo neno lile la Mungu likaniangukia kwa nguvu, ‘Angalieni msimkatae yeye anenaye’ (Waebrania 12:25). Hili lilinishika rohoni kwa namna ya ajabu; liliingia na nuru, likaamuru kimya moyoni mwangu juu ya mawazo yale yote ya ghasia ambayo hapo awali, kama mbwa wa kuzimu wasio na bwana, yalikuwa yakinguruma na kubweka, na kufanya kelele ya kutisha ndani yangu. Tena lilinionyesha kwamba Yesu Kristo bado alikuwa na neno la neema na rehema kwa ajili yangu, kwamba hakuwa ameiacha kabisa na kuitupilia mbali nafsi yangu, kama nilivyoogopa; naam, lilikuwa kama karipio kwa mwelekeo wangu wa kukata tamaa; kama tishio kwangu nisipouweka wokovu wangu juu ya Mwana wa Mungu, licha ya dhambi zangu na ubaya wake mkuu. Lakini kuhusu kuamua juu ya tukio hili la ajabu, sikujua lilikuwa nini; sikujua lilitoka wapi. Hata sasa, baada ya miaka ishirini, sijaweza kulitolea hukumu; niliwaza wakati ule mambo ambayo hapa nitasita kuyasema. Lakini kwa kweli, upepo ule wa ghafla ulikuwa kana kwamba malaika amenijia; lakini jambo hilo na wokovu nitayaacha mpaka siku ya hukumu; ila nasema hili tu, liliamuru utulivu mkubwa nafsini mwangu, likanishawishi kwamba huenda kuna tumaini; lilinionyesha, kama nilivyodhani, dhambi isiyosameheka ni ipi, na kwamba nafsi yangu bado ilikuwa na fursa iliyobarikiwa ya kumkimbilia Yesu kwa ajili ya rehema. Lakini, nasema, kuhusu tukio hili, bado sijui la kusema juu yake; na kwa kweli hiyo ndiyo iliyokuwa sababu ya kutolitaja mwanzoni katika kitabu; hata sasa naliacha lifikiriwe na watu wenye busara timamu. Siuwekei wokovu wangu uzito juu yake, bali juu ya Bwana Yesu, katika ahadi; lakini kwa kuwa hapa ninafunua mambo yangu ya siri, nilidhani haingekuwa vibaya kabisa kuliacha na hili lijionyeshe, ingawa sasa siwezi kulisimulia kama nilivyolionja wakati ule. Ladha yake ilidumu kwa siku tatu au nne hivi, kisha nikaanza tena kutilia shaka na kukata tamaa.

175. Kwa hiyo maisha yangu bado yalining’inia mbele yangu katika mashaka, nisijue ningeelekea upande upi; ila hili niliona nafsi yangu ikilitamani, yaani, kujitupa miguuni pa neema, kwa maombi na dua. Lakini, aa! ilikuwa vigumu kwangu sasa kuthubutu kumwomba rehema Kristo huyu niliyemkosea kwa ubaya mwingi namna hiyo; ilikuwa kazi ngumu, nasema, kujaribu kumtazama usoni yeye niliyemkosea vibaya hivyo; na kwa kweli nimeona kwamba ni vigumu kumkaribia Mungu kwa maombi baada ya kurudi nyuma kutoka kwake, kuliko kufanya jambo lingine lolote. Aa, aibu iliyoniandama wakati ule! hasa nilipowaza kwamba sasa ninakwenda kumwomba rehema yeye ambaye muda mfupi tu uliopita nilikuwa nimemdharau hivyo! Niliona aibu, naam, hata kufadhaika, kwa sababu uovu huu ulikuwa umetendwa na mimi; lakini niliona kwamba kwangu kulikuwa na njia moja tu, yanipasa kumwendea na kujinyenyekeza mbele zake, na kumsihi kwamba, kwa rehema yake ya ajabu, anihurumie, na aihurumie nafsi yangu nyonge yenye dhambi.

176. Mjaribu alipoliona hilo, alinishawishi kwa nguvu, Kwamba sikupaswa kumwomba Mungu; kwa maana maombi hayakuwa kwa ajili ya mtu yeyote aliye katika hali yangu, wala yasingeweza kunifaa kitu, kwa sababu nilikuwa nimemkataa Mpatanishi, ambaye kwa yeye maombi yote humfikia Mungu Baba yakakubaliwa, na ambaye pasipo yeye hakuna ombi liwezalo kufika mbele zake. Kwa hiyo, kuomba sasa ni kuongeza dhambi juu ya dhambi tu; naam, kuomba sasa, ikiwa Mungu amekutupilia mbali, ndiyo njia ya karibu zaidi ya kumkasirisha na kumchukiza kuliko ulivyowahi kufanya kabla.

177. Kwa maana Mungu, asema yeye, amekwisha kukuchoka kwa miaka hii kadhaa, kwa sababu wewe si mmoja wa watu wake; makelele yako masikioni mwake hayajakuwa sauti ya kupendeza kwake; na kwa hiyo alikuacha uitende dhambi hii, ili ukatiliwe mbali kabisa; na je, bado utaomba? Hili Ibilisi alilisisitiza, akaleta lile neno la kitabu cha Hesabu, Musa alipowaambia wana wa Israeli, Kwamba kwa sababu hawakukubali kupanda kuimiliki nchi wakati Mungu alipotaka waende, kwa hiyo, tangu hapo na kuendelea milele, Mungu aliwazuia wasiingie humo, ingawa waliomba kwa machozi kwamba waingie (Hesabu 14:36, 37, n.k.).

178. Kama ilivyosemwa mahali pengine (Kutoka 21:14), mtu atendaye dhambi kwa kujikinai ataondolewa katika madhabahu ya Mungu, ili afe; kama vile Yoabu alivyoondolewa na Mfalme Sulemani, alipodhani kupata kimbilio pale (1 Wafalme 2:28, n.k.). Maneno haya yalinibana kwa uchungu mwingi; lakini, kwa kuwa hali yangu ilikuwa ya kukata tamaa, nilijiwazia, Ni kufa tu basi; na ikiwa lazima iwe hivyo, itasemwa siku moja kwamba mtu fulani alikufa miguuni pa Kristo akiomba. Hivi ndivyo nilivyofanya, lakini kwa shida kubwa, Mungu anajua; na hiyo ni kwa sababu, pamoja na hayo, bado lile neno juu ya Esau lingewekwa moyoni mwangu, kama upanga wa moto, kuilinda njia ya mti wa uzima, nisije nikaula nikaishi. Aa! ni nani ajuaye jinsi nilivyoona ni jambo gumu kumkaribia Mungu kwa maombi.

179. Pia niliyatamani maombi ya watu wa Mungu kwa ajili yangu, lakini niliogopa kwamba Mungu asingewapa moyo wa kufanya hivyo; naam, nilitetemeka nafsini mwangu nikiwaza kwamba mmoja au mwingine wao angeniambia hivi karibuni kwamba Mungu amewaambia maneno yale aliyowahi kumwambia nabii kuhusu wana wa Israeli, ‘Basi, wewe usiwaombee watu hawa,’ kwa maana nimewakataa (Yeremia 11:14). Vivyo hivyo, usimwombee yeye, kwa maana nimemkataa. Naam, nilidhani kwamba alikuwa amekwisha kuwanong’oneza baadhi yao jambo hili, ila tu hawakuthubutu kuniambia hivyo, wala mimi sikuthubutu kuwauliza, kwa hofu kwamba, kama ingekuwa hivyo, ingenitia wazimu kabisa. Mwanadamu anajua mwanzo wa dhambi, alisema Spira, lakini ni nani awezaye kuyawekea mipaka matokeo yake?

180. Karibu na wakati huu nilipata nafasi ya kumfunulia moyo wangu Mkristo mmoja mzee, nikamweleza hali yangu yote; nikamwambia pia kwamba niliogopa kuwa nimetenda ile dhambi dhidi ya Roho Mtakatifu; naye akaniambia kwamba yeye pia alidhani hivyo. Basi hapo nilipata faraja baridi tu; lakini, nilipozungumza naye kidogo zaidi, nikaona kwamba, ingawa alikuwa mtu mwema, alikuwa mgeni wa mapambano mengi na Ibilisi. Kwa hiyo nilimrudia Mungu tena, kadiri nilivyoweza, nikiendelea kuomba rehema.

181. Sasa pia mjaribu alianza kunidhihaki katika taabu yangu, akisema kwamba, kwa kuwa nilikuwa nimeachana hivyo na Bwana Yesu, na kumchokoza akachukizwa, yeye ambaye angesimama kati ya nafsi yangu na mwali wa moto ulao, sasa kulikuwa na njia moja tu, nayo ni kuomba kwamba Mungu Baba awe Mpatanishi kati ya Mwanawe na mimi, ili tupatanishwe tena, na ili nipate ndani yake faida ile iliyobarikiwa ambayo watakatifu wake waliobarikiwa walikuwa wakiifurahia.

182. Ndipo andiko lile likaishika nafsi yangu, Yeye ni mwenye nia moja, na ni nani awezaye kumgeuza? Aa! niliona kwamba ingekuwa rahisi vile vile kumshawishi aumbe ulimwengu mpya, agano jipya, au Biblia mpya, mbali na ile tuliyo nayo tayari, kama kuomba jambo la namna hiyo. Hiyo ingekuwa kumshawishi kwamba yale aliyokwisha kuyafanya yalikuwa upumbavu mtupu, na kumsihi aibadilishe, naam, aibatilishe, njia nzima ya wokovu; na hapo neno lile lingeipasua nafsi yangu vipande, ‘Wala hakuna wokovu katika mwingine awaye yote; kwa maana hapana jina jingine chini ya mbingu walilopewa wanadamu litupasalo sisi kuokolewa kwalo’ (Matendo 4:12).

183. Sasa maneno ya Injili yaliyo huru kabisa, na kamili, na ya neema nyingi, ndiyo yaliyokuwa mateso makubwa kwangu; naam, hakuna kitu kilichonitesa kama mawazo juu ya Yesu Kristo, kumbukumbu ya Mwokozi; kwa sababu nilikuwa nimemtupilia mbali, jambo hilo lilinikumbusha uovu wa dhambi yangu na hasara yangu kwa ajili yake; hakuna kitu kilichoichoma dhamiri yangu kama hili. Kila mara nilipomfikiria Bwana Yesu, neema yake, upendo wake, wema wake, fadhili zake, upole wake, unyenyekevu wake, kifo chake, damu yake, ahadi zake na mausia yake yaliyobarikiwa, faraja zake na kitulizo chake, ilipenya nafsi yangu kama upanga; kwa maana bado, katika mawazo yangu hayo juu ya Bwana Yesu, mawazo haya yangejipatia nafasi moyoni mwangu: naam, huyu ndiye Yesu, Mwokozi mwenye upendo, Mwana wa Mungu, uliyeachana naye, uliyemdharau, uliyemchukia, na kumtendea vibaya. Huyu ndiye Mwokozi pekee, Mkombozi pekee, yeye peke yake aliyeweza kuwapenda wenye dhambi kiasi cha kuwaosha dhambi zao katika damu yake mwenyewe iliyo ya thamani kuu; lakini wewe huna sehemu wala fungu katika Yesu huyu, umemwondoa kwako, umesema moyoni mwako, Na aende zake akipenda. Basi sasa umetengwa naye; wewe mwenyewe umejitenga naye. Tazama basi wema wake, lakini wewe mwenyewe usiwe mshiriki wake. Aa, niliwaza, nimepoteza nini! Nimeachana na nini! Nimeinyang’anya nafsi yangu maskini urithi gani! Aa! ni jambo la huzuni kuangamizwa na neema na rehema ya Mungu; kumwona Mwanakondoo, Mwokozi, akigeuka simba na mharibu (Ufunuo 6). Pia nilitetemeka, kama nilivyosema, nilipowaona watakatifu wa Mungu, hasa wale waliompenda sana, na waliofanya kuwa shughuli yao kutembea naye daima katika ulimwengu huu; kwa maana wao, kwa maneno yao, kwa mwenendo wao, na kwa maonyesho yao yote ya upole na ya hofu ya kumkosea Mwokozi wao wa thamani, waliihukumu nafsi yangu, wakaitwika hatia, na pia wakaiongezea mateso na aibu isiyokoma. Hofu yao ilikuwa juu yangu, nami nilitetemeka mbele ya akina Samweli wa Mungu (1 Samweli 16:4).

184. Sasa pia mjaribu alianza upya kuidhihaki nafsi yangu kwa njia nyingine, akisema kwamba Kristo kweli aliihurumia hali yangu, na alisikitika kwa hasara yangu; lakini kwa kuwa nilikuwa nimetenda dhambi na kukosa kama nilivyofanya, hakuweza kwa njia yoyote kunisaidia, wala kuniokoa na kile nilichokiogopa; kwa maana dhambi yangu haikuwa ya aina ya dhambi za wale ambao kwa ajili yao alimwaga damu na kufa, wala haikuhesabiwa pamoja na zile alizotwikwa alipotundikwa juu ya mti. Kwa hiyo, isipokuwa ashuke kutoka mbinguni na kufa upya kwa ajili ya dhambi hii, ingawa kweli alinihurumia sana, hata hivyo nisingeweza kupata faida yoyote kwake. Mambo haya yanaweza kuonekana ya kipuuzi kwa wengine, naam, ya kipuuzi kama yalivyokuwa kwa asili yake, lakini kwangu yalikuwa mawazo ya kutesa mno; kila moja lilizidisha taabu yangu, kwamba Yesu Kristo awe na upendo mwingi kiasi cha kunihurumia hali hawezi kunisaidia; wala sikudhani kwamba sababu ya kushindwa kunisaidia ni kwamba stahili zake zilikuwa dhaifu, au neema yake na wokovu wake vimekwisha kutumika kwa wale wengine, bali kwa sababu uaminifu wake kwa onyo lake usingemruhusu kuieneza rehema yake kwangu. Zaidi ya hayo, nilidhani, kama nilivyokwisha kudokeza, kwamba dhambi yangu haikuwa ndani ya mipaka ya msamaha ule uliofungwa ndani ya ahadi; na kama sivyo, basi nilijua kwa hakika kwamba ingekuwa rahisi zaidi mbingu na nchi kupita kuliko mimi kupata uzima wa milele. Hivyo msingi wa hofu hizi zangu zote ulitokana na imani thabiti niliyokuwa nayo juu ya uimara wa Neno takatifu la Mungu, na pia kwa kupotoshwa kwangu kuhusu asili ya dhambi yangu.

185. Lakini aa! jinsi hili lingeongeza mateso yangu, kudhani kwamba nina hatia ya dhambi ambayo yeye hakufa kwa ajili yake. Mawazo haya yangenichanganya hivyo, na kunifunga gerezani, na kunizuia nisiamini, hata sikujua la kufanya; lakini, aa! niliwaza, laiti angeshuka tena! Aa! laiti kazi ya ukombozi wa mwanadamu ingekuwa bado haijafanywa na Kristo! Jinsi ningemwomba na kumsihi aihesabu na kuiweka dhambi hii pamoja na zile nyingine ambazo kwa ajili yake alikufa! Lakini andiko hili lingenipiga chini kama mfu, ‘Kristo akiisha kufufuka katika wafu hafi tena; mauti haimtawali tena’ (Warumi 6:9).

186. Hivyo, kwa mashambulizi ya ajabu na yasiyo ya kawaida ya mjaribu, nafsi yangu, kama chombo kilichovunjika, ilisukumwa kana kwamba na pepo, na kurushwa wakati mwingine kichwa chini katika kukata tamaa, wakati mwingine juu ya agano la matendo, na wakati mwingine kutamani kwamba agano jipya, pamoja na masharti yake, kwa kadiri nilivyodhani yananihusu, yageuzwe upande mwingine na kubadilishwa. Lakini katika hayo yote nilikuwa kama wale wanaogongana na miamba; nikizidi kuvunjika, kutawanyika, na kuraruka. Aa, mawazo yasiyowazika, vitisho, hofu, na vituko vinavyozaliwa na hatia inayoshikiliwa kikamilifu moyoni, iliyojisalimisha kwa kukata tamaa! huyu ndiye yule mtu aliyekuwa na ‘makao yake makaburini’ pamoja na wafu; yaani, akipiga kelele daima na ‘kujikata-kata kwa mawe’ (Marko 5:2-5). Lakini nasema, yote ni bure; kukata tamaa hakutamfariji, agano la kale halitamwokoa; la, mbingu na nchi zitapita kabla yodi moja wala nukta moja ya Neno na sheria ya neema haijaanguka au kuondolewa. Hili niliona, hili nilihisi, na chini ya hili niliugua; lakini nilipata faida hii kwa hilo, yaani, uthibitisho zaidi wa uhakika wa njia ya wokovu, na kwamba Maandiko ni Neno la Mungu! Aa! siwezi sasa kueleza yale niliyoyaona na kuyahisi wakati ule juu ya uthabiti wa Yesu Kristo, mwamba wa wokovu wa mwanadamu; kile kilichofanyika hakingeweza kutenduliwa, kuongezewa, wala kubadilishwa. Niliona kweli kwamba dhambi inaweza kuisukuma nafsi mbali kupita Kristo, yaani, ile dhambi isiyosameheka; lakini ole wake aliyesukumwa hivyo, kwa maana Neno lingemfungia nje.

187. Hivyo nilikuwa nikizama daima, lolote nililowaza au kutenda. Basi siku moja nilitembea hadi mji mmoja wa jirani, nikaketi juu ya benchi barabarani, nikazama katika tafakari nzito sana juu ya hali ya kutisha mno ambayo dhambi yangu ilikuwa imenifikisha; na, baada ya kutafakari muda mrefu, niliinua kichwa changu, lakini nilidhani niliona kana kwamba jua liangazalo mbinguni lilikuwa likinionea choyo kunipa nuru, na kana kwamba hata mawe ya barabarani, na vigae juu ya nyumba, vilijipinda dhidi yangu; nilidhani kwamba vyote viliungana pamoja kunifukuza nje ya ulimwengu; nilichukiwa navyo, nisistahili kukaa kati yake, wala kushiriki faida zake, kwa sababu nilikuwa nimemkosea Mwokozi. Aa, jinsi kila kiumbe kilivyokuwa na furaha sasa kuliko mimi; kwa maana viumbe vilisimama imara na kudumu mahali pao, lakini mimi nilikuwa nimepotea na kuangamia.

188. Ndipo, nikibubujika kwa uchungu wa nafsi yangu, nilijiambia, kwa kuugua kwa huzuni, Mungu awezaje kumfariji mnyonge kama mimi? Mara tu nilipolisema, hili likanirudia, kama mwangwi unavyoijibu sauti, Dhambi hii si ya mauti. Hapo nilikuwa kana kwamba nimefufuliwa kutoka kaburini, nikalia tena, Bwana, uliwezaje kulipata neno kama hili? kwa maana nilijaa mshangao kwa kufaa kwake, na pia kwa jinsi lilivyokuja bila kutazamiwa; kufaa kwa neno lile, usahihi wa wakati wake, nguvu, na utamu, na nuru, na utukufu uliokuja nalo, vilikuwa vya ajabu kwangu. Sasa, kwa muda ule, sikuwa na shaka tena juu ya jambo lile nililokuwa nikilitilia shaka sana hapo kabla; hofu zangu za kwanza zilikuwa kwamba dhambi yangu haisameheki, na hivyo kwamba sina haki ya kuomba, kutubu, n.k., au kwamba nikifanya hivyo, isingenifaa wala kunifaidia kitu. Lakini sasa, niliwaza, ikiwa dhambi hii si ya mauti, basi inasameheka; kwa hiyo, kutokana na hili ninapata moyo wa kumwendea Mungu, kwa njia ya Kristo, kwa ajili ya rehema, na kuitazama ahadi ya msamaha kama kitu kinachosimama na mikono iliyo wazi kunipokea mimi, kama vile wengine. Basi hili lilikuwa nafuu kubwa kwa akili yangu; yaani, kwamba dhambi yangu inasameheka, kwamba haikuwa dhambi ya mauti (1 Yohana 5:16, 17). Hakuna awezaye kusema ni faraja gani iliyoijia nafsi yangu kwa wazo hili, ila wale wajuao kwa uzoefu wao wenyewe taabu yangu ilikuwa nini; lilikuwa kufunguliwa kwangu kutoka katika vifungo vyangu vya zamani, na kimbilio kutoka katika dhoruba yangu ya zamani. Sasa nilionekana kusimama katika msingi ule ule pamoja na wenye dhambi wengine, na kuwa na haki njema kwa neno na kwa maombi kama yeyote kati yao.

189. Sasa, nasema, nilikuwa na matumaini kwamba dhambi yangu si isiyosameheka, bali kwamba huenda kuna tumaini kwangu kupata msamaha. Lakini aa, jinsi Shetani alivyojitahidi sasa kuniangusha tena! Lakini hakuweza kwa njia yoyote kufanya hivyo, siku ile wala sehemu kubwa ya siku iliyofuata, kwa maana neno hili lilisimama kama nguzo ya kinu mgongoni mwangu; lakini, kuelekea jioni ya siku iliyofuata, nilihisi neno hili likianza kuniacha na kuondoa tegemeo lake kwangu, na hivyo nikarudi tena katika hofu zangu za zamani, lakini kwa manung’uniko mengi na uchungu, kwa maana niliiogopa huzuni ya kukata tamaa; wala imani yangu haikuweza tena kulishika neno hili.

190. Lakini siku iliyofuata, jioni, nikiwa chini ya hofu nyingi, nilikwenda kumtafuta Bwana; na nilipokuwa nikiomba, nililia, na nafsi yangu ikamlilia kwa maneno haya, kwa kilio kikuu:—Ee Bwana, nakusihi, unionyeshe kwamba umenipenda kwa upendo wa milele (Yeremia 31:3). Mara tu nilipolisema, kwa utamu, hili likanirudia, kama mwangwi au sauti inayorudi, ‘Nimekupenda kwa upendo wa milele.’ Basi nikaenda kulala kwa amani; tena, nilipoamka asubuhi iliyofuata, lilikuwa jipya nafsini mwangu—nami nikaliamini.

191. Lakini bado mjaribu hakuniacha; kwa maana haikuwezekana iwe chini ya mara mia moja kwamba siku ile alijitahidi kuivunja amani yangu. Aa! mapambano na mashindano niliyokutana nayo wakati ule nilipojitahidi kulishika neno hili; lile la Esau lingeruka usoni mwangu kama umeme. Nyakati nyingine ningepanda na kushuka mara ishirini katika saa moja, lakini Mungu alinitegemeza na kuushikilia moyo wangu juu ya neno hili, ambalo kwa hilo pia nilipata, kwa siku kadhaa mfululizo, utamu mwingi sana na matumaini ya faraja ya msamaha; kwa maana hivi ndivyo nilivyofafanuliwa: Nilikupenda ulipokuwa ukiitenda dhambi hii, nilikupenda kabla, nakupenda bado, nami nitakupenda milele.

192. Hata hivyo niliiona dhambi yangu kuwa ya kikatili mno, na kosa la uchafu, wala sikuweza ila kuhitimisha, tena kwa aibu kubwa na mshangao, kwamba nilikuwa nimemtendea vibaya kwa kutisha Mwana mtakatifu wa Mungu; kwa hiyo, niliihisi nafsi yangu ikimpenda sana na kumhurumia, na moyo wangu ukimwonea shauku; kwa maana niliona kwamba bado alikuwa Rafiki yangu, na alinilipa mema kwa mabaya; naam, upendo na shauku iliyowaka ndani yangu wakati ule kwa Bwana wangu na Mwokozi Yesu Kristo iliamsha, wakati huo, tamaa kali na yenye moto ya kujilipiza kisasi mwenyewe kwa ubaya niliokuwa nimemtendea, hata, kusema kama nilivyowaza wakati ule, kama ningekuwa na galoni elfu za damu katika mishipa yangu, ningeweza wakati ule kuimwaga yote kwa hiari kwa amri na miguuni pa huyu Bwana wangu na Mwokozi.

193. Nami nilipokuwa hivyo katika kutafakari na katika kujifunza kwangu, nikifikiri jinsi ya kumpenda Bwana na kuuonyesha upendo wangu kwake, neno lile likaniingia, ‘Bwana, kama wewe ungehesabu maovu, Ee Bwana, nani angesimama? Lakini kwako kuna msamaha, ili wewe uogopwe’ (Zaburi 130:3, 4). Haya yalikuwa maneno mema kwangu, hasa sehemu yake ya mwisho; yaani, kwamba kwa Bwana kuna msamaha, ili aogopwe; yaani, kama nilivyolielewa wakati ule, ili apendwe na kuheshimiwa; kwa maana hivi ndivyo nilivyofafanuliwa, kwamba Mungu mkuu aliuthamini sana upendo wa viumbe vyake maskini, hata kuliko akose upendo wao angeyasamehe makosa yao.

194. Na sasa neno lile likatimizwa juu yangu, nami pia nikaburudishwa nalo, Ndipo watatahayarika na kufadhaika, ‘wala wasifunue vinywa vyao tena kwa sababu ya aibu yao, nitakapowasamehe yote waliyoyatenda, asema Bwana MUNGU’ (Ezekieli 16:63). Hivyo ndivyo nafsi yangu ilivyokuwa wakati huu, na, kama nilivyodhani wakati ule, ilikuwa imewekwa huru milele, isiteswe tena na hatia yangu ya zamani na fadhaa.

195. Lakini kabla wiki nyingi hazijapita nilianza kufa moyo tena, nikiogopa kwamba, licha ya yote niliyokuwa nimeyafurahia, huenda bado ningedanganyika na kuangamizwa mwishoni; kwa maana wazo hili liliingia kwa nguvu akilini mwangu, kwamba faraja na amani yoyote niliyodhani ningeipata kutokana na neno la ahadi ya uzima, hata hivyo, isipokuwa kuburudishwa kwangu kungeonekana kukubaliana na kupatana na Maandiko, niwaze lolote nitakalo juu yake, na kulishika kwa nguvu namna gani, nisingekuta kitu kama hicho mwishoni; ‘kwa maana andiko haliwezi kutanguka’ (Yohana 10:35).

196. Sasa moyo wangu ukaanza tena kuuma na kuogopa kwamba huenda ningekutana na kukatishwa tamaa mwishoni, kwa hiyo nilianza, kwa uzito wote, kuichunguza faraja yangu ya zamani, na kufikiri kama mtu aliyetenda dhambi kama nilivyotenda angeweza kwa ujasiri kuutegemea uaminifu wa Mungu, uliowekwa katika maneno yale yaliyonifariji na ambayo nilikuwa nimejiegemeza juu yake. Lakini sasa maneno haya yaliletwa akilini mwangu, ‘Kwa maana hao waliokwisha kupewa nuru, na kuonja kipawa cha mbinguni, na kufanywa washirika wa Roho Mtakatifu, na kuonja neno zuri la Mungu, na nguvu za zamani zijazo, wakaanguka baada ya hayo, haiwezekani kuwafanya upya tena hata wakatubu’ (Waebrania 6:4-6). ‘Kwa maana, tukifanya dhambi kusudi baada ya kuupokea ujuzi wa ile kweli, haibaki tena dhabihu kwa ajili ya dhambi; bali kuna kuitazamia hukumu yenye kutisha, na ukali wa moto ulio tayari kuwala wapinzani’ (Waebrania 10:26, 27). Naam, ‘kama Esau, aliyeuuza urithi wake wa mzaliwa wa kwanza kwa ajili ya chakula kimoja; maana mnajua ya kuwa hata baadaye, alipotaka kuirithi baraka, alikataliwa; kwa maana hakuona nafasi ya kutubu, ingawa aliitafuta kwa bidii na kwa machozi’ (Waebrania 12:16, 17) .

197. Sasa neno la Injili likanyang’anywa kutoka katika nafsi yangu, hata hakuna ahadi wala faraja iliyopatikana katika Biblia kwa ajili yangu; na sasa neno lile lingefanya kazi rohoni mwangu kunitesa, ‘Usifurahi, Ee Israeli, kwa shangwe kama watu wengine’ (Hosea 9:1). Kwa maana niliona kweli kwamba kulikuwa na sababu ya kufurahi kwa wale walioshikamana na Yesu; lakini kwa habari yangu, nilikuwa nimejikatilia mbali kwa makosa yangu, nikajiacha bila mahali pa kukanyaga mguu, wala pa kushika mkono, kati ya tegemeo na nguzo zote zilizomo katika neno la thamani la uzima.

198. Kwa kweli sasa nilijiona nikizama shimoni, kama nyumba ambayo msingi wake umebomolewa. Katika hali hii nilijifananisha na mtoto aliyetumbukia katika kidimbwi cha kinu; ingawa angeweza kujitahidi kwa namna fulani kupapasa na kupigapiga majini, lakini kwa kuwa hapati pa kushika kwa mkono wala pa kukanyaga kwa mguu, mwishowe hana budi kufa katika hali ile. Mara tu shambulio hili jipya lilipoikamata nafsi yangu, andiko hili likaingia moyoni mwangu, ‘Hili ni kwa siku nyingi’ (Danieli 10:14). Na kweli nikaona ndivyo ilivyokuwa; kwa maana sikuweza kuokolewa, wala kurudishwa tena katika amani, mpaka karibu miaka miwili na nusu ilipotimia kabisa. Kwa hiyo maneno haya, ingawa kwa nafsi yake yalielekea kukatisha tamaa, kwangu mimi niliyeogopa kwamba hali hii ingekuwa ya milele, nyakati fulani yalikuwa msaada na burudisho.

199. Kwa maana niliwaza, siku nyingi si milele; siku nyingi zitakuwa na mwisho. Basi kwa kuwa ilinipasa kuteswa, si siku chache, bali siku nyingi, hata hivyo nilifurahi kwamba ni kwa siku nyingi tu. Hivyo, nasema, nyakati fulani niliweza kujirudisha na kujipa msaada; kwa maana mara tu maneno yale yalipoingia akilini mwangu mara ya kwanza, nilijua kwamba taabu yangu ingekuwa ndefu. Lakini hili lilikuwa nyakati fulani tu, kwa sababu sikuweza kulitafakari sikuzote, wala kusaidiwa nalo sikuzote, hata nilipolitafakari.

200. Basi maandiko haya yalipokuwa yamelala mbele yangu, yakiiweka dhambi upya mlangoni pangu, lile neno la sura ya kumi na nane ya Luka, pamoja na mengine, likanitia moyo kuomba. Ndipo mjaribu akanishambulia tena vikali sana, akinitia wazo kwamba rehema ya Mungu wala damu ya Kristo havinihusu hata kidogo, wala haviwezi kunisaidia kwa ajili ya dhambi yangu; kwa hiyo ni bure kuomba. Hata hivyo niliwaza, Nitaomba. Lakini mjaribu akasema, Dhambi yako haisameheki. Vema, nikasema, nitaomba. Haifai kitu, akasema. Hata hivyo, nikasema, nitaomba. Basi nikaenda kumwomba Mungu; na nilipokuwa katika maombi nilitamka maneno ya namna hii: Bwana, Shetani ananiambia kwamba rehema yako wala damu ya Kristo havitoshi kuiokoa nafsi yangu. Bwana, je, nitakuheshimu wewe zaidi kwa kuamini kwamba wewe utataka na waweza? Au nimheshimu yeye kwa kuamini kwamba wewe hutaki wala huwezi? Bwana, ningependa sana kukuheshimu wewe, kwa kuamini kwamba utataka na waweza.

201. Nilipokuwa hivyo mbele za Bwana, andiko hili likaushika moyo wangu, ‘Ewe mtu, imani yako ni kubwa’ (Mathayo 15:28), kana kwamba mtu amenipiga piga mgongoni nilipokuwa nimepiga magoti mbele za Mungu. Lakini sikuweza kuamini hili, kwamba yale yalikuwa maombi ya imani, mpaka karibu miezi sita baadaye; kwa maana sikuweza kufikiri kwamba nilikuwa na imani, au kwamba kulikuwa na neno lolote kwangu la kulitegemea kwa imani. Kwa hiyo bado nilikuwa kama niliyekwama katika taya za kukata tamaa, nikaenda huku na huko nikiomboleza katika hali ya huzuni, nikilia, Je, rehema zake zimekoma kabisa? Je, rehema zake zimekoma kabisa milele? Na nyakati fulani niliwaza, hata nilipokuwa nikiugua kwa maneno hayo, kwamba yalionekana kuliweka jambo hilo kama swali, kama zimekoma au la; lakini niliogopa sana kwamba zimekoma.

202. Hapakuwa na kitu nilichokitamani zaidi sasa kuliko kuondolewa shaka juu ya jambo hili lililokuwa swali. Na nilipokuwa nikitamani kwa nguvu kujua kama kweli kulikuwa na tumaini kwangu, maneno haya yakaja yakivingirika akilini mwangu, ‘Je! Bwana atatupa milele? Hatatenda fadhili tena? Rehema zake zimekoma kabisa milele? Ahadi yake imekoma kizazi hata kizazi? Je! Mungu amesahau kufadhili? Amezuia kwa hasira rehema zake?’ (Zaburi 77:7-9). Na muda wote yalipokuwa yakipita akilini mwangu, nilidhani kwamba bado nilipata jibu hili: Ni swali kama ameacha au la; huenda hajaacha. Naam, maswali hayo yalionekana kwangu kubeba ndani yake uthibitisho wa hakika kwamba kweli hakuwa ametupa, wala hatatupa hivyo, bali atatenda fadhili; kwamba ahadi yake haikomi, na kwamba hakuwa amesahau kufadhili, wala hatazuia kwa hasira rehema zake. Pia kulikuwa na jambo fulani moyoni mwangu wakati ule ule, ambalo sasa siwezi kulikumbuka; ambalo, pamoja na andiko hili, liliutia moyo wangu utamu, likanifanya nihitimishe kwamba huenda rehema zake hazijakoma kabisa, wala kukoma kabisa milele.

203. Wakati mwingine, nakumbuka, nilikuwa tena chini ya swali hili kwa nguvu: Je, damu ya Kristo inatosha kuiokoa nafsi yangu? Katika shaka hiyo nilidumu tangu asubuhi hadi karibu saa moja au saa mbili usiku; na mwishowe, nilipokuwa kana kwamba nimechoka kabisa kwa hofu kwamba haitanishika, maneno haya yakalia ghafula moyoni mwangu, Aweza. Lakini nilidhani neno hili aweza lilitamkwa kwangu kwa sauti kubwa mno; lilionekana neno kubwa sana, kana kwamba limeandikwa kwa herufi kubwa, likaitikisa hofu na shaka yangu kwa mshtuko ambao sikuwahi kuupata maishani mwangu mwote, kabla wala baada ya hapo; namaanisha kwa muda ule lilipokaa nami, yapata siku moja (Waebrania 7:25).

204. Lakini asubuhi moja, nilipokuwa tena katika maombi, nikitetemeka kwa hofu kwamba hakuna neno la Mungu liwezalo kunisaidia, kipande hiki cha sentensi kikanichoma ghafula, ‘Neema yangu yatosha.’ Hapo nilidhani nimepata kitu cha kunishikilia, kana kwamba huenda kuna tumaini. Lakini, lo, ni jambo jema kama nini Mungu kutuma neno lake! Kwa maana yapata wiki mbili kabla ya hapo nilikuwa nikiliangalia fungu hili hili, nami nikaona kwamba haliwezi kuikaribia nafsi yangu na faraja; kwa hiyo nikakitupa chini kitabu changu kwa hasira. Wakati ule nilidhani halikuwa pana vya kutosha kwangu; la, si pana vya kutosha. Lakini sasa ilikuwa kana kwamba lina mikono ya neema iliyonyooshwa kwa upana mno, hata lingeweza kunizunguka si mimi tu, bali na wengine wengi zaidi.

205. Kwa maneno haya nilitegemezwa, ingawa si bila mapambano makali mno, kwa muda wa wiki saba au nane. Kwa maana amani yangu ingeingia na kutoka, nyakati fulani mara ishirini kwa siku: faraja sasa, na taabu punde; amani sasa, na kabla sijatembea furlongi moja, nimejaa hofu na hatia kama vile moyo wowote ungeweza kubeba. Wala hili halikuwa mara moja moja tu, bali lilikuwa uzoefu wangu wote wa wiki zile saba. Kwa maana neno hili juu ya kutosha kwa neema, na lile la Esau kuiacha haki yake ya mzaliwa wa kwanza, yangekuwa kama mizani ndani ya akili yangu: nyakati fulani upande mmoja ungekuwa juu, na nyakati nyingine upande mwingine; na kwa kadiri hiyo amani yangu au taabu yangu ingekuwa.

206. Kwa hiyo bado nilimwomba Mungu kwamba aliingize andiko hili moyoni mwangu kwa ukamilifu zaidi; yaani, kwamba anisaidie kulitumia kwangu sentensi nzima, kwa maana mpaka wakati ule sikuweza. Kile alichonipa nilikiokota; lakini zaidi ya hapo sikuweza kwenda, kwa maana mpaka wakati ule lilinisaidia tu kutumaini kwamba huenda kuna rehema kwangu, ‘Neema yangu yatosha’; na ingawa halikwenda mbele zaidi, lilijibu swali langu la kwanza, yaani, kwamba kulikuwa na tumaini. Lakini kwa kuwa lile neno ‘wewe’, yaani ‘yakutosha wewe’, lilikuwa limeachwa, sikutosheka, bali nilimwomba Mungu kwa ajili ya hilo pia. Basi siku moja, nilipokuwa katika mkutano wa watu wa Mungu, nimejaa huzuni na kitisho, kwa maana hofu zangu zilinilemea tena kwa nguvu; na nilipokuwa nikiwaza kwamba nafsi yangu haijawa bora hata kidogo, bali hali yangu ni ya huzuni na ya kutisha kuliko zote, maneno haya yakaingia ndani yangu ghafula kwa nguvu nyingi, ‘Neema yangu yakutosha, neema yangu yakutosha, neema yangu yakutosha,’ mara tatu mfululizo. Na, lo! nilidhani kila neno lilikuwa neno lenye uzito mkuu kwangu, kama yangu, na neema, na yatosha, na wewe; wakati ule yalikuwa, na nyakati fulani hata sasa ni, makubwa mno kuliko maneno mengine.

207. Wakati huo ufahamu wangu ulitiwa nuru hivi kwamba ilikuwa kana kwamba nimemwona Bwana Yesu akinitazama kutoka mbinguni kupitia vigae vya paa, akinielekezea maneno haya. Hili likanipeleka nyumbani nikiomboleza; likauvunja moyo wangu, likanijaza furaha tele, likanishusha chini kama mavumbi. Ila halikukaa nami muda mrefu, namaanisha katika utukufu huu na faraja hii ya kuburudisha; lakini lilidumu nami kwa wiki kadhaa, likanitia moyo kutumaini. Lakini mara tu nguvu ile ya kazi yake ilipoondolewa moyoni mwangu, lile jingine juu ya Esau likanirudia kama hapo kwanza. Hivyo nafsi yangu ikaning’inia tena kama katika mizani: nyakati fulani juu na nyakati fulani chini, sasa katika amani, na punde tena katika kitisho.

208. Hivyo niliendelea kwa wiki nyingi, nyakati fulani nikifarijiwa, na nyakati fulani nikiteswa; na hasa nyakati fulani mateso yangu yangekuwa makali sana, kwa maana maandiko yale yote yaliyotajwa katika Waebrania yangewekwa mbele yangu, kama ndiyo sentensi pekee zitakazonizuia nje ya mbinguni. Kisha tena ningeanza kujutia kwamba wazo hilo liliwahi kupita ndani yangu. Ningewaza pia hivi moyoni mwangu: Mbona, ni maandiko mangapi yaliyo kinyume changu? Ni matatu au manne tu; je, Mungu hawezi kuyapita, akaniokoa licha ya hayo yote? Nyakati nyingine tena ningewaza: Lo! kama si maneno haya matatu au manne, ningefarijiwa namna gani sasa! Na nyakati fulani sikuweza kujizuia kutamani yaondolewe kitabuni.

209. Kisha nilidhani naona kana kwamba Petro, na Paulo, na Yohana, na waandishi wote, wananitazama kwa dharau na kunidhihaki; na kana kwamba wananiambia, Maneno yetu yote ni kweli, kila moja lina nguvu sawa na jingine. Si sisi tuliokukatilia mbali, bali wewe umejitupa mwenyewe. Hakuna sentensi zetu unazopaswa kuzishika ila hizi na kama hizi: ‘Haiwezekani; haibaki tena dhabihu kwa ajili ya dhambi’ (Waebrania 6). Na ‘ingekuwa heri kwao kama wasingalijua’ mapenzi ya Mungu, ‘kuliko, baada ya kuyajua, kuiacha amri takatifu waliyopewa’ (2 Petro 2:21). ‘Kwa maana Maandiko hayawezi kuvunjika.’

210. Niliona kwamba hawa, kama wazee wa mji wa makimbilio, ndio watakaokuwa waamuzi wa kesi yangu na wangu mwenyewe, nilipokuwa nimesimama, na mlipiza kisasi cha damu yu nyuma ya visigino vyangu, nikitetemeka langoni pao nikiomba kuokolewa; tena kwa hofu na mashaka elfu, niliogopa kwamba wangenifungia nje milele (Yoshua 20:3-4).

211. Hivyo nilifadhaika, nisijue la kufanya, wala jinsi ya kutoshelezwa katika swali hili: Je, maandiko yanaweza kupatana katika wokovu wa nafsi yangu? Niliwatetemekea mitume; nilijua kwamba maneno yao ni kweli, na kwamba lazima yasimame milele.

212. Nakumbuka siku moja, nilipokuwa katika hali mbalimbali za roho, nikitafakari kwamba hali hizo sikuzote zilifuata tabia ya maandiko mbalimbali yaliyoingia akilini mwangu: likiwa lile la neema, basi nilikuwa mtulivu; lakini likiwa lile la Esau, basi nilikuwa katika mateso. Nikawaza, Bwana, kama maandiko haya mawili yangekutana moyoni mwangu kwa wakati mmoja, nashangaa ni lipi lingenishinda. Basi nilidhani nilikuwa na hamu kwamba yanijie yote mawili pamoja; naam, nilimwomba Mungu iwe hivyo.

213. Basi, yapata siku mbili au tatu baadaye, ndivyo ilivyokuwa kweli; yalinivamia yote mawili kwa wakati mmoja, yakafanya kazi na kushindana ndani yangu kwa namna ya ajabu kwa muda. Mwishowe lile juu ya haki ya mzaliwa wa kwanza ya Esau likaanza kudhoofika, na kurudi nyuma, na kutoweka; na hili juu ya kutosha kwa neema likashinda kwa amani na furaha. Na nilipokuwa nikilitafakari jambo hili, andiko hili likanifikia moyoni, ‘Rehema hujitukuza juu ya hukumu’ (Yakobo 2:13).

214. Hili lilikuwa la kushangaza kwangu; lakini kwa kweli nina mwelekeo wa kufikiri kwamba lilitoka kwa Mungu. Kwa maana neno la sheria na ghadhabu halina budi kulipisha neno la uzima na neema; kwa sababu, ingawa neno la hukumu lina utukufu, neno la uzima na wokovu lazidi sana katika utukufu (2 Wakorintho 3:8-12; Marko 9:5-7). Tena, kwamba Musa na Eliya hawana budi wote wawili kutoweka, na kumwacha Kristo na watakatifu wake peke yao.

215. Andiko hili pia liliijia nafsi yangu kwa utamu mwingi sana, ‘Naye ajaye kwangu sitamtupa nje kamwe’ (Yohana 6:37). Lo, faraja niliyoipata kutokana na neno hili, ‘kamwe’! Kana kwamba anasema, kwa vyovyote vile, kwa sababu yoyote ile, hata kama amefanya nini. Lakini Shetani alijitahidi sana kuniondolea ahadi hii, akiniambia kwamba Kristo hakunimaanisha mimi na watu kama mimi, bali wenye dhambi wa daraja la chini, ambao hawakufanya kama nilivyofanya. Lakini ningemjibu tena, Shetani, katika neno hili hakuna tofauti kama hiyo; bali ni ‘naye ajaye’, yeye, yeyote yule; ‘naye ajaye kwangu sitamtupa nje kamwe.’ Na hili bado nalikumbuka vizuri, kwamba katika hila zote Shetani alizozitumia kuninyang’anya andiko hili, hakuwahi hata kuuliza swali hili: Lakini je, unakuja ipasavyo? Nami nimefikiri kwamba sababu yake ni kwamba alidhani najua vizuri kabisa maana ya kuja ipasavyo; kwa maana niliona kwamba kuja ipasavyo ni kuja kama nilivyo, mwenye dhambi mbaya na asiyemcha Mungu, na kujitupa miguuni pa rehema, nikijihukumu mwenyewe kwa ajili ya dhambi. Kama Shetani nami tuliwahi kushindania neno lolote la Mungu maishani mwangu mwote, ilikuwa kwa ajili ya neno hili jema la Kristo; yeye upande mmoja nami upande mwingine. Lo, tulifanya kazi iliyoje! Ilikuwa kwa ajili ya neno hili la Yohana, nasema, ndipo tulipovutana na kushindana hivyo; yeye alivuta nami nikavuta; lakini, ahimidiwe Mungu, nilimshinda, nikapata utamu fulani kutoka kwalo.

216. Lakini licha ya misaada hii yote na maneno haya ya neema yenye baraka, lile la Esau kuuza haki yake ya mzaliwa wa kwanza bado nyakati fulani lingeisumbua dhamiri yangu. Kwa maana ingawa nilikuwa nimefarijiwa kwa utamu mwingi sana, tena muda mfupi tu kabla, lakini lilipoingia akilini mwangu lingenifanya niogope tena; sikuweza kuliondoa kabisa, lingekuwa nami kila siku. Kwa hiyo sasa nilishika njia nyingine ya kazi, yaani, kuitafakari tabia ya wazo hili la kukufuru; namaanisha, kama ningeyachukua maneno yale kwa upana wake wote, na kuyapa nguvu na upeo wake wa asili, kila neno ndani yake. Basi nilipokwisha kutafakari hivyo, niliona kwamba, yakichukuliwa kwa haki, yangefikia hili: kwamba nilikuwa nimemwachia Bwana Yesu Kristo kwa hiari achague mwenyewe kama atakuwa Mwokozi wangu au la; kwa maana maneno yale maovu yalikuwa haya, Mwache aende akipenda. Ndipo andiko hili likanipa tumaini, ‘Sitakuachilia kamwe hata kidogo, na kamwe, kamwe sitakutelekeza’ (Waebrania 13:5). Ee Bwana, nikasema, lakini mimi nimekuacha wewe. Ndipo likajibu tena, ‘Lakini sitakuachilia kamwe.’ Kwa ajili ya hili pia namshukuru Mungu.

217. Hata hivyo niliogopa mno kwamba angeniacha, nikaona ni vigumu kupita kiasi kumtumaini, kwa kuwa nilikuwa nimemkosea hivyo. Ningefurahi mno kama wazo hili lisingalinipata kamwe; kwa maana hapo nilidhani ningeweza kuitegemea neema yake kwa urahisi zaidi na kwa uhuru mwingi. Naona ilikuwa kwangu kama ilivyokuwa kwa ndugu zake Yusufu; hatia ya uovu wao wenyewe mara nyingi iliwajaza hofu kwamba ndugu yao mwishowe angewadharau (Mwanzo 50:15-17).

218. Lakini kuliko maandiko yote niliyokutana nayo mpaka wakati ule, lile la sura ya ishirini ya Yoshua lilikuwa faraja kubwa kuliko yote kwangu, linalonena habari za mwuaji aliyepaswa kukimbilia makimbilio. Na kama mlipiza kisasi cha damu akimfuatia mwuaji, basi, asema Musa, wale walio wazee wa mji wa makimbilio hawatamtia mkononi mwake, kwa sababu alimpiga jirani yake pasipo kukusudia, wala hakumchukia tangu zamani. Lo, ahimidiwe Mungu kwa neno hili! Nilihakikishwa kwamba mimi ndiye mwuaji; na kwamba mlipiza kisasi cha damu ananifuatia, hilo nililihisi kwa kitisho kikuu. Ila sasa ilibaki tu nichunguze kama nina haki ya kuingia katika mji wa makimbilio. Basi nikaona kwamba yeye aliyevizia ili kumwaga damu hakuruhusiwa: hakuwa yule mwuaji wa makusudi, bali yule aliyefanya pasipo kukusudia, yule aliyemwaga damu bila kujua; si kwa chuki, wala kinyongo, wala uovu wa moyo; yule aliyeimwaga pasipo kukusudia, naam, yule ambaye hakumchukia jirani yake hapo kwanza. Kwa hiyo:

219. Niliwaza kweli kwamba mimi ndiye mtu ambaye lazima aingie, kwa sababu nilikuwa nimempiga jirani yangu pasipo kukusudia, wala sikumchukia tangu zamani. Sikumchukia Yeye tangu zamani; la, nilimwomba, nilikuwa mwangalifu nisije nikamtenda dhambi; naam, na dhidi ya jaribu hili ovu nilikuwa nimeshindana kwa mwaka mzima kabla; naam, na tena lilipopita moyoni mwangu, lilipita kinyume cha nia yangu yote. Kwa hiyo niliwaza kwamba nina haki ya kuingia katika mji huu, na wazee, ambao ni mitume, hawakupaswa kunitoa. Basi hili lilikuwa faraja kubwa kwangu, likanipa msingi mwingi wa tumaini.

220. Lakini kwa kuwa nilikuwa mchunguzi mno, kwa maana maumivu yangu yalikuwa yamenifanya nisijue ni msingi gani ulio imara vya kutosha kunibeba, nilikuwa na swali moja ambalo nafsi yangu ilitamani sana kupata jibu lake; nalo ni hili: Je, inawezekana kwa nafsi yoyote ambayo kweli imetenda dhambi isiyosameheka, kupokea baada ya hapo hata faraja ndogo kabisa ya kweli ya kiroho kutoka kwa Mungu kwa njia ya Kristo? Baada ya kulitafakari sana, niliona jibu lilikuwa, La, haziwezi; na hilo kwa sababu hizi:

221. Kwanza, kwa sababu wale waliotenda dhambi ile wamezuiwa wasiwe na sehemu katika damu ya Kristo; na kwa kuwa wamefungiwa nje ya hiyo, hawana budi kukosa hata msingi mdogo kabisa wa tumaini, na hivyo wa faraja ya kiroho; kwa maana kwa watu kama hao ‘haibaki tena dhabihu kwa ajili ya dhambi’ (Waebrania 10:26). Pili, kwa sababu wamenyimwa sehemu katika ahadi ya uzima; hawatasamehewa kamwe, ‘katika ulimwengu huu, wala katika ule ujao’ (Mathayo 12:32). Tatu, Mwana wa Mungu anawazuia pia wasiwe na sehemu katika maombezi yake yenye baraka, akiona haya milele kuwakiri mbele ya Baba yake mtakatifu na mbele ya malaika watakatifu mbinguni (Marko 8:38).

222. Nilipokwisha kulitafakari jambo hili kwa makini mengi, na sikuweza ila kuhitimisha kwamba Bwana alikuwa amenifariji, tena baada ya dhambi yangu hii ovu, ndipo nilidhani nathubutu kujaribu kuyakaribia yale maandiko ya kuogofya na ya kutisha mno, ambayo muda wote huu yalikuwa yamenitia hofu kuu hivyo, na ambayo, kwa kweli, hapo kwanza sikuthubutu hata kuyatupia jicho; naam, mara mia nilipata shida kubwa kujizuia nisitamani yaondolewe katika Biblia, kwa maana nilidhani yangeniangamiza. Lakini sasa, nasema, nilianza kupata kiasi fulani cha moyo wa kuyakaribia, kuyasoma, kuyatafakari, na kupima upeo wake na makusudi yake.

223. Nilipoanza kufanya hivyo, niliona sura yao imebadilika; kwa maana hayakunitazama kwa ukali kama nilivyodhani hapo kwanza. Na kwanza, nilifika kwenye sura ya sita ya Waebrania, lakini nikitetemeka kwa hofu kwamba lingenipiga. Nilipokwisha kuitafakari, niliona kwamba kuanguka kunakokusudiwa pale ni kuanguka mbali kabisa; yaani, kama nilivyoelewa, kuiacha na kuikana kabisa Injili ya ondoleo la dhambi kwa njia ya Kristo; kwa maana mtume anaanza hoja yake kutokana na mambo hayo (mistari 1-3). Pili, niliona kwamba kuanguka huku lazima kuwe kwa dhahiri, naam, mbele ya macho ya ulimwengu, hata ‘kumfedhehi Kristo kwa dhahiri’. Tatu, niliona kwamba wale anaowakusudia pale wamefungiwa na Mungu milele katika upofu, ugumu wa moyo, na kutokutubu: haiwezekani wafanywe upya tena hata wapate kutubu. Kwa mambo haya yote, niliona, kwa sifa ya milele ya Mungu, kwamba dhambi yangu haikuwa ile dhambi inayokusudiwa mahali hapa.

Kwanza, nilikiri kwamba nimeanguka, lakini sikuanguka mbali, yaani, kuacha ukiri wa imani katika Yesu hata uzima wa milele. Pili, nilikiri kwamba nimemfedhehi Yesu Kristo kwa dhambi yangu, lakini si kwa fedheha ya dhahiri; sikumkana mbele ya wanadamu, wala sikumhukumu mbele ya ulimwengu kama asiyefaa kitu. Tatu, wala sikuona kwamba Mungu amenifungia, au amenizuia nisije, ingawa niliona kwamba kweli ni kazi ngumu kumjia kwa huzuni na toba. Ahimidiwe Mungu kwa neema isiyochunguzika.

224. Kisha nikaitafakari ile sura ya kumi ya Waebrania, nikaona kwamba dhambi ya makusudi inayotajwa pale si kila dhambi ya makusudi, bali ile inayomtupilia mbali Kristo, kisha na amri zake pia. Pili, kwamba dhambi hiyo lazima pia itendwe kwa dhahiri, mbele ya mashahidi wawili au watatu, ili ilingane na lile la sheria (mstari 28). Tatu, dhambi hii haiwezi kutendwa ila kwa kumfanyia jeuri kubwa Roho wa neema; kwa kudharau maonyo dhidi ya dhambi hiyo na pia mashauri ya kufanya kinyume chake. Lakini Bwana anajua kwamba, ingawa dhambi yangu hii ilikuwa ya kishetani, haikufikia mambo haya.

225. Na kuhusu lile la sura ya kumi na mbili ya Waebrania, juu ya Esau kuuza haki yake ya mzaliwa wa kwanza, ingawa hili ndilo lililokuwa likiniua, na kusimama kama mkuki dhidi yangu, sasa nilitafakari: Kwanza, kwamba lake halikuwa wazo la haraka lililokuja kinyume cha juhudi ya daima ya akili yake, bali wazo alilolikubali na kulitenda pia, tena baada ya kufikiri kwa kiasi fulani (Mwanzo 25). Pili, lilikuwa tendo la hadharani na la dhahiri, mbele ya ndugu yake, kama si mbele ya wengi zaidi; jambo hili liliifanya dhambi yake kuwa ya kuchukiza zaidi sana kuliko ambavyo ingekuwa vinginevyo. Tatu, aliendelea kuidharau haki yake ya mzaliwa wa kwanza: ‘Akala, akanywa, akaondoka, akaenda zake. Ndivyo Esau alivyoidharau haki yake ya mzaliwa wa kwanza’ (mstari 34). Naam, miaka ishirini baadaye alionekana bado akiidharau. ‘Esau akasema, Ninayo mengi, ndugu yangu; uliyo nayo yawe yako’ (Mwanzo 33:9).

226. Basi kuhusu hili, kwamba Esau alitafuta nafasi ya kutubu, niliwaza hivi: kwanza, hili halikuwa kwa ajili ya haki ya mzaliwa wa kwanza, bali kwa ajili ya baraka; jambo hili liko wazi kutoka kwa mtume, tena Esau mwenyewe analitofautisha: ‘Aliniondolea haki yangu ya mzaliwa wa kwanza (yaani, hapo zamani); na tazama, sasa ameniondolea baraka yangu’ (Mwanzo 27:36). Pili, nilipokwisha kulitafakari hili hivyo, nilimrudia tena mtume, ili nione nia ya Mungu ingekuwa nini, kwa mtindo na maana ya Agano Jipya, kuhusu dhambi ya Esau. Na kwa kadiri nilivyoweza kuelewa, hii ndiyo iliyokuwa nia ya Mungu: kwamba haki ya mzaliwa wa kwanza ilimaanisha kuzaliwa upya, na baraka ilimaanisha urithi wa milele. Kwa maana ndivyo mtume anavyoonekana kudokeza, ‘Asiwepo mtu asiyemcha Mungu kama Esau, aliyeuuza urithi wake wa mzaliwa wa kwanza kwa ajili ya chakula kimoja’; kana kwamba anasema, Asiwepo mtu miongoni mwenu atakayetupilia mbali mianzo ile yote yenye baraka ya Mungu iliyo juu yake sasa, inayoelekea kuzaliwa upya; wasije wakawa kama Esau, wakakataliwa baadaye, watakapotaka kuirithi baraka.

227. Kwa maana wako wengi ambao, katika siku ya neema na rehema, huyadharau mambo yale ambayo kwa kweli ndiyo haki ya mzaliwa wa kwanza ya kuingia mbinguni; ambao, siku ile ya kuamua itakapotokea, watalia kwa sauti kuu kama Esau, ‘Bwana, Bwana, utufungulie’. Lakini wakati huo, kama vile Isaka asivyoghairi, vivyo hivyo Mungu Baba hataghairi, bali atasema, Nimewabariki hawa, naam, nao watakuwa wamebarikiwa; lakini ninyi, ondokeni kwangu, ninyi nyote mtendao maovu (Mwanzo 27:33; Luka 13:25-27).

228. Nilipokwisha kuyatafakari maandiko haya hivyo, na kuona kwamba kuyaelewa hivyo si kinyume cha maandiko mengine bali kunapatana nayo, hili likaongeza zaidi moyo wangu na faraja yangu, tena likaipiga kwa nguvu ile hoja, yaani, kwamba maandiko hayawezi kupatana katika wokovu wa nafsi yangu. Na sasa ilibaki tu sehemu ya nyuma ya dhoruba, kwa maana radi ilikuwa imenipita; yalibaki matone machache tu, ambayo mara kwa mara yangenidondokea. Lakini kwa sababu vitisho na maumivu yangu ya kwanza yalikuwa makali sana na ya kina, mara nyingi bado ilinipata kama inavyowapata wale waliotishwa na moto: nilidhani kila sauti ilikuwa, Moto, moto! Kila mguso mdogo ungeiumiza dhamiri yangu nyororo.

229. Lakini siku moja, nilipokuwa nikipita shambani, tena nikiwa na mashaka fulani dhamirini, nikiogopa kwamba huenda bado mambo yote si sawa, ghafula sentensi hii ikaiangukia nafsi yangu, Haki yako iko mbinguni. Na pamoja na hilo nilidhani naona, kwa macho ya nafsi yangu, Yesu Kristo mkono wa kuume wa Mungu; pale, nasema, ndipo ilipo haki yangu. Hivyo popote nilipokuwa, au lolote nililokuwa nikifanya, Mungu hangeweza kusema juu yangu, Huyu amepungukiwa na haki yangu; kwa maana hiyo ilikuwa mbele zake daima. Tena niliona zaidi kwamba si hali njema ya moyo wangu iliyoifanya haki yangu kuwa bora, wala si hali mbaya iliyoifanya haki yangu kuwa duni; kwa maana haki yangu ilikuwa Yesu Kristo mwenyewe, ambaye ni yeye yule, jana na leo na hata milele (Waebrania 13:8).

230. Sasa minyororo yangu ilianguka kweli miguuni mwangu; nikafunguliwa katika mateso yangu na pingu zangu; majaribu yangu yakakimbia; hata tangu wakati ule maandiko yale ya kutisha ya Mungu yakaacha kunisumbua. Sasa nilikwenda nyumbani nikifurahi kwa ajili ya neema na upendo wa Mungu. Basi nilipofika nyumbani, nilitafuta kuona kama ningeweza kuipata sentensi ile, Haki yako iko mbinguni; lakini sikuweza kupata neno kama hilo. Kwa hiyo moyo wangu ukaanza kuzama tena; ila hili likaletwa katika kumbukumbu yangu, kwamba yeye ndiye ‘aliyefanywa kwetu hekima itokayo kwa Mungu, na haki, na utakaso, na ukombozi’; kwa neno hili niliona kwamba ile sentensi nyingine ni kweli (1 Wakorintho 1:30).

231. Kwa maana kwa andiko hili niliona kwamba yule mtu Kristo Yesu, kama alivyo tofauti nasi kwa habari ya kuwapo kwake kimwili, ndivyo alivyo haki yetu na utakaso wetu mbele za Mungu. Basi hapa niliishi kwa muda, katika amani tamu sana na Mungu kwa njia ya Kristo. Lo, nilidhani, Kristo! Kristo! Hapakuwa na kitu mbele ya macho yangu ila Kristo. Sikuwa tena wa kuangalia faida hii na ile ya Kristo kila moja peke yake, kama damu yake, kuzikwa kwake, au kufufuka kwake, bali nilimtazama kama Kristo mzima! Kama yeye ambaye ndani yake mambo haya yote, na fadhila zake nyingine zote, mahusiano yake, huduma zake, na kazi zake, yalikutana pamoja; tena hivyo kama alivyoketi mkono wa kuume wa Mungu mbinguni.

232. Ilikuwa jambo la utukufu kwangu kuona kutukuzwa kwake, na thamani na nguvu za faida zake zote; na hiyo kwa sababu hii: sasa ningeweza kuacha kujitazama mwenyewe nikamtazama yeye, na kuhesabu kwamba neema zile zote za Mungu zilizokuwa sasa changa ndani yangu zilikuwa bado kama zile sarafu ndogo zilizopasuka, za groti na za peni nne na nusu, ambazo matajiri huzibeba mifukoni mwao, wakati dhahabu yao iko masandukuni nyumbani! Lo, niliona kwamba dhahabu yangu iko sandukuni mwangu nyumbani! Ndani ya Kristo, Bwana wangu na Mwokozi wangu! Sasa Kristo alikuwa yote: hekima yangu yote, haki yangu yote, utakaso wangu wote, na ukombozi wangu wote.

233. Zaidi ya hayo, Bwana aliniongoza pia katika siri ya kuunganika na Mwana wa Mungu: kwamba nimeunganishwa naye, kwamba mimi ni mwili wa mwili wake, na mfupa wa mifupa yake; na sasa neno lile la Waefeso 5:30 likawa tamu kwangu. Kwa hili pia imani yangu kwake, kama haki yangu, ilithibitishwa zaidi kwangu; kwa maana ikiwa yeye nami tu kitu kimoja, basi haki yake ni yangu, sifa zake ni zangu, ushindi wake pia ni wangu. Sasa ningeweza kujiona mbinguni na duniani kwa wakati mmoja: mbinguni kwa njia ya Kristo wangu, kwa njia ya kichwa changu, kwa njia ya haki yangu na uzima wangu, ingawa duniani kwa mwili wangu au nafsi yangu.

234. Sasa niliona kwamba Kristo Yesu alitazamwa na Mungu, na ndivyo anavyopaswa kutazamwa nasi pia, kama mtu yule wa wote, mwakilishi wa umma, ambaye ndani yake mwili wote mzima wa wateule wake unapaswa kufikiriwa na kuhesabiwa siku zote; kwamba tuliitimiza sheria kwa yeye, tulifufuka kutoka kwa wafu kwa yeye, tuliishinda dhambi, mauti, Ibilisi na jehanamu kwa yeye; alipokufa yeye, tulikufa sisi; na ndivyo ilivyo katika ufufuo wake. ‘Wafu wako wataishi, pamoja na maiti yangu watafufuka,’ asema yeye (Isaya 26:19). Na tena, ‘Baada ya siku mbili atatufufua; siku ya tatu atatuinua, nasi tutaishi mbele zake’ (Hosea 6:2); jambo ambalo sasa limetimizwa kwa kuketi kwake Mwana wa Adamu mkono wa kuume wa Ukuu huko mbinguni, kama yale yaliyoandikwa kwa Waefeso, kwamba ‘akatufufua pamoja naye, akatuketisha pamoja naye katika ulimwengu wa roho, katika Kristo Yesu’ (Waefeso 2:6).

235. Lo, mawazo haya yenye baraka na maandiko haya, pamoja na mengine mengi ya namna hiyo, siku zile yalifanywa kumetameta machoni pangu, hata ninayo sababu ya kusema, ‘Haleluya. Msifuni Mungu katika patakatifu pake; msifuni katika anga la uweza wake. Msifuni kwa matendo yake makuu; msifuni kwa kadiri ya wingi wa ukuu wake’ (Zaburi 150:1, 2).

236. Kwa hiyo, nikiisha kuwaonjesha kwa maneno machache huzuni na mateso ambayo nafsi yangu ilipitia, kwa sababu ya hatia na hofu kuu ambazo wazo langu hili ovu lilinitia ndani yake; na nikiisha kuwagusia pia jinsi nilivyookolewa nalo, na faraja tamu yenye baraka niliyoipata baadaye, faraja iliyokaa moyoni mwangu kwa muda wa mwaka mzima, kwa mshangao wangu usioweza kusemwa; sasa, Mungu akipenda, kabla sijaendelea mbele zaidi, nitawaeleza kwa neno moja au mawili kile ninachodhani kilikuwa chanzo cha jaribu hili; na baada ya hapo, faida gani hatimaye lilizaa kwa nafsi yangu.

237. Kwa habari ya vyanzo vyake, nilidhani vilikuwa viwili hasa; na kwa habari ya hivyo viwili nilisadikishwa sana muda wote ambao taabu hii ilikuwa juu yangu. Cha kwanza kilikuwa hiki: nilipookolewa na jaribu lililotangulia, sikuendelea kumwomba Mungu anilinde na majaribu yaliyokuwa yakija. Kwa maana ingawa, naweza kusema kwa kweli, nafsi yangu ilikuwa ikidumu sana katika maombi kabla jaribu hili halijanikamata, hata hivyo wakati ule niliomba tu, au angalau zaidi, ili taabu zilizokuwapo ziondolewe, na ili nipate mafunuo mapya ya upendo wake katika Kristo. Baadaye niliona kwamba hilo halikutosha; nilipaswa pia kuomba kwamba Mungu mkuu anilinde na uovu uliokuwa ukija.

238. Jambo hili nilifanywa kulitambua sana kwa maombi ya Daudi mtakatifu, ambaye, hata alipokuwa chini ya rehema iliyokuwapo, aliomba kwamba Mungu amzuie na dhambi na majaribu ya wakati ujao; ‘Ndipo,’ asema yeye, ‘nitakapokuwa kamili, nami nitakuwa safi, sina kosa lililo kubwa’ (Zaburi 19:13). Kwa neno hili hasa nilichomwa na kuhukumiwa, katika jaribu hili lote refu.

239. Lilikuwapo pia neno jingine lililonihukumu sana kwa ujinga wangu wa kuupuuza wajibu huu (Waebrania 4:16), ‘Basi na tukikaribie kiti cha neema kwa ujasiri, ili tupewe rehema, na kupata neema ya kutusaidia wakati wa mahitaji.’ Jambo hili sikuwa nimelifanya, na kwa hiyo niliachwa nitende dhambi hivi na kuanguka, sawasawa na ilivyoandikwa, ‘Mwombe, msije mkaingia majaribuni.’ Na kwa kweli jambo hili hasa hata leo lina uzito na hofu kubwa juu yangu, hata sithubutu, ninapokuja mbele za Bwana, kuinuka magotini mwangu mpaka nimemsihi anipe msaada na rehema dhidi ya majaribu yatakayokuja. Nami nakusihi, msomaji, ujifunze kujihadhari na uzembe wangu, kwa mateso ambayo kwa ajili ya jambo hili niliyavumilia kwa huzuni siku, na miezi, na miaka.

240. Chanzo kingine cha jaribu hili kilikuwa kwamba nilikuwa nimemjaribu Mungu; na hivi ndivyo nilivyofanya. Wakati mmoja mke wangu alikuwa mjamzito, na kabla siku zake hazijatimia, uchungu wake, kama wa mwanamke anayejifungua, ulimjia kwa ukali na nguvu, kana kwamba angeingia kujifungua mara moja na kuzaa mtoto kabla ya wakati wake. Basi, ilikuwa wakati huo huo hasa ambapo nilikuwa nikijaribiwa kwa nguvu kuutilia shaka uwepo wa Mungu; kwa hiyo, mke wangu alipokuwa amelala akilia kando yangu, nilisema, lakini kwa siri kabisa iwezekanavyo, nikiwaza tu moyoni mwangu, Bwana, kama sasa utaiondoa taabu hii ya huzuni kwa mke wangu, na kufanya asisumbuliwe nayo tena usiku huu, naye uchungu wake ulikuwa ukimshika wakati huo huo, ndipo nitajua kwamba wewe waweza kuyatambua mawazo ya siri kabisa ya moyo.

241. Mara tu nilipokuwa nimesema hivyo moyoni mwangu, uchungu wake uliondolewa, naye akashikwa na usingizi mzito, akaendelea hivyo mpaka asubuhi. Jambo hili lilinishangaza sana, nisijue niwaze nini; lakini nilipokuwa nimekaa macho kwa muda mrefu, na kutomsikia akilia tena, mimi nami nikalala usingizi. Basi nilipoamka asubuhi, jambo hilo likanijia tena, yaani yale niliyosema moyoni mwangu usiku uliopita, na jinsi Bwana alivyonionyesha kwamba anayajua mawazo yangu ya siri; na jambo hilo lilinistaajabisha sana kwa wiki kadhaa baadaye.

242. Basi, kama mwaka mmoja na nusu baadaye, lile wazo ovu la dhambi, ambalo nimekwisha kulitaja, likapita katika moyo wangu mwovu, yaani wazo hili, Kristo na aende akitaka; kwa hiyo nilipokuwa nimeanguka chini ya hatia kwa ajili ya jambo hilo, kumbukumbu ya lile wazo langu jingine, na matokeo yake, nayo ilinijia pamoja na jibu hili kali, lililobeba pia karipio ndani yake, Sasa waweza kuona kwamba Mungu anayajua mawazo ya siri kabisa ya moyo.

243. Na pamoja na hayo, yale yaliyotukia kati ya Bwana na mtumishi wake Gideoni yalinijia rohoni mwangu; jinsi, kwa sababu Gideoni alimjaribu Mungu kwa ngozi yake ya kondoo, iliyolowa na iliyokauka, wakati alipaswa kuamini na kujitosa juu ya maneno yake, Bwana baadaye alimjaribu hivi: alimtuma kupigana na kundi la adui lisilohesabika; na hilo pia, kwa jinsi ilivyoonekana kwa nje, bila nguvu wala msaada wowote (Waamuzi 6, 7). Ndivyo alivyonitendea mimi, tena kwa haki; kwa maana nilipaswa kuliamini neno lake, wala nisiweke neno kama juu ya uwezo wa Mungu wa kuona yote.

244. Na sasa niwaonyeshe kitu fulani juu ya faida nilizopata pia kwa jaribu hili. Kwanza, kwa jaribu hili nilifanywa kuwa na ndani ya nafsi yangu, siku zote, hisia ya ajabu sana ya uwepo na utukufu wa Mungu, na wa Mwanawe mpendwa. Katika jaribu lililotangulia, nafsi yangu ilifadhaishwa na kutoamini, kufuru, ugumu wa moyo, maswali juu ya uwepo wa Mungu, juu ya Kristo, juu ya kweli ya Neno, na juu ya uhakika wa ulimwengu ujao; nasema, wakati ule nilishambuliwa sana na kuteswa na ukanaji wa Mungu; lakini sasa hali ilikuwa tofauti: sasa Mungu na Kristo walikuwa mbele ya uso wangu daima, ingawa si kwa njia ya faraja, bali kwa njia ya hofu kuu na kitisho kupita kiasi. Utukufu wa utakatifu wa Mungu wakati huu ulinivunja vipande vipande; na rehema na huruma za Kristo zilinivunja kama mtu aliyefungwa juu ya gurudumu la mateso; kwa maana sikuweza kumfikiria ila kama Kristo aliyepotea kwangu na kunikataa, na kumbukumbu ya jambo hilo ilikuwa kama kuvunjika kwa mifupa yangu bila kukoma.

245. Maandiko nayo sasa yalikuwa mambo ya ajabu kwangu; niliona kwamba kweli na uaminifu wake ndizo funguo za ufalme wa mbinguni; wale ambao Maandiko yanawapendelea lazima warithi furaha ya milele, lakini wale ambao yanawapinga na kuwahukumu lazima waangamie milele. Lo! neno hili, ‘Na andiko haliwezi kutanguka,’ lingeupasua utando wa moyo wangu; na vivyo hivyo lile jingine, ‘Wo wote mtakaowaondolea dhambi zao, wameondolewa; na wo wote mtakaowafungia dhambi zao, wamefungiwa.’ Sasa niliwaona mitume kuwa wazee wa mji wa makimbilio (Yoshua 20:4); wale ambao wangewapokea ndani walipokelewa uzimani; lakini wale ambao wangewafungia nje wangeuawa na mlipiza kisasi cha damu.

246. Lo! sentensi moja ya Maandiko iliusumbua na kuutisha moyo wangu zaidi, namaanisha zile sentensi zilizosimama dhidi yangu, kama wakati mwingine nilivyodhani kwamba kila moja ilisimama hivyo, zaidi, nasema, kuliko jeshi la watu elfu arobaini ambalo lingeweza kuja dhidi yangu. Ole wake yule ambaye Maandiko yanajipinda dhidi yake.

247. Kwa jaribu hili nilifanywa kuona zaidi asili ya ahadi kuliko nilivyowahi kuona hapo kwanza; kwa maana, kwa kuwa sasa nilikuwa nimelala nikitetemeka chini ya mkono wenye nguvu wa Mungu, nikiraruliwa na kupasuliwa daima na ngurumo za haki yake, jambo hili lilinifanya, kwa moyo wa uangalifu na jicho linalokesha, kwa uzito mkubwa, kufunua kila ukurasa, na kwa bidii nyingi iliyochanganyika na kutetemeka, kuifikiria kila sentensi, pamoja na nguvu yake ya asili na upana wake.

248. Kwa jaribu hili pia niliachishwa kwa nguvu tabia yangu ya kijinga ya zamani ya kulisukuma kando neno la ahadi lilipokuja akilini mwangu. Kwa maana sasa, ingawa sikuweza kunyonya kutoka katika ahadi faraja na utamu kama nilivyofanya nyakati nyingine, naam, kama mtu anayezama, ningeshika kila kitu nilichokiona. Zamani nilidhani kwamba sipaswi kuigusa ahadi isipokuwa nimeisikia faraja yake; lakini sasa haukuwa wakati wa kufanya hivyo, kwa kuwa mlipiza kisasi cha damu alinifuatia kwa ukali mno.

249. Kwa hiyo sasa nilifurahi kulishika neno lile ambalo bado niliogopa kwamba sikuwa na msingi wala haki ya kulidai; naam, hata kujitupa kifuani mwa ahadi ile ambayo bado niliogopa kwamba ilikuwa imenifungia moyo wake. Sasa pia nilijitahidi kulipokea Neno kama Mungu alivyoliweka, bila kuizuia nguvu ya asili ya silabi yake hata moja. Lo, ni nini nilichoona sasa katika ile sura ya sita yenye baraka ya Yohana, ‘Naye ajaye kwangu sitamtupa nje kamwe’ (mst. 37). Sasa nilianza kufikiri moyoni mwangu kwamba Mungu alikuwa na kinywa kikubwa zaidi cha kusemea kuliko moyo niliokuwa nao wa kuelewa. Niliwaza pia moyoni kwamba hakusema maneno yake kwa haraka, wala kwa jazba isiyo na shauri, bali kwa hekima na hukumu isiyo na mpaka, na kwa kweli kabisa na uaminifu.

250. Siku zile, mara nyingi katika maumivu yangu makali kabisa, ningejirusha kuelekea ahadi, kama farasi waliokwama matopeni wanavyojitupa kuelekea nchi imara, nikikata shauri, ingawa kama mtu aliyekaribia kurukwa na akili kwa hofu, Juu ya hili nitapumzika na kusimama, na kukiachia kutimizwa kwake Mungu wa mbinguni aliyeitoa. Lo! moyo wangu umevutana na Shetani mara nyingi sana kwa ajili ya ile sura ya sita ya Yohana. Sasa sikutafuta hasa faraja, kama nyakati nyingine, ingawa, lo, jinsi ambavyo ingekaribishwa kwangu! Lakini sasa neno, neno la kuiegemeza nafsi iliyochoka, ili nisizame milele! hilo ndilo nililokuwa nikiliwinda.

251. Naam, mara nyingi nilipokuwa nikiikimbilia ahadi, nimeona kana kwamba Bwana angeikataa nafsi yangu milele. Mara nyingi nilikuwa kama mtu aliyejitupa juu ya ncha za mikuki, na kana kwamba Bwana alinichoma ili kunizuia nisimkaribie, kama kwa upanga wa moto. Ndipo ningemkumbuka Esta, aliyekwenda kumsihi mfalme kinyume cha sheria (Esta 4:16). Niliwakumbuka pia watumishi wa Ben-hadadi, waliokwenda kwa adui zao wakiwa na kamba vichwani mwao ili kuomba rehema (1 Wafalme 20:31). Yule mwanamke Mkananayo pia, ambaye hakukata tamaa, ingawa Kristo alimwita mbwa (Mathayo 15:21-28); na yule mtu aliyekwenda kuazima mkate usiku wa manane (Luka 11:5-8), walikuwa kitia-moyo kikubwa kwangu.

252. Sikuwahi kamwe kuona vimo hivyo na vina hivyo katika neema, na upendo, na rehema, kama nilivyoviona baada ya jaribu hili. Dhambi kubwa huvuta neema kubwa; na pale hatia ilipo ya kutisha zaidi na kali zaidi, hapo rehema ya Mungu katika Kristo, inapoonyeshwa kwa nafsi, huonekana kuwa juu zaidi na yenye nguvu zaidi. Ayubu alipokwisha kupita katika utumwa wake, alikuwa na ‘mara mbili zaidi ya vile alivyokuwa navyo kwanza’ (Ayubu 42:10). Mungu ahimidiwe kwa ajili ya Yesu Kristo Bwana wetu. Mambo mengine mengi ningeweza kuyataja hapa, lakini ningependa kuwa mfupi, na kwa hiyo kwa sasa nitayaacha, nami namwomba Mungu kwamba madhara yangu yawafanye wengine waogope kumkosea, wasije wao nao wakafanywa kubeba nira ya chuma kama nilivyobeba mimi.

Mara mbili au tatu, wakati nilipookolewa na jaribu hili au karibu na wakati huo, nilikuwa na ufahamu wa ajabu wa neema ya Mungu, hata sikuweza kustahimili; ilikuwa ya kushangaza kupita kiasi nilipofikiri kwamba ingeweza kunifikia mimi, hata nadhani, kama hisia ile ingalikaa juu yangu kwa muda mrefu, ingenifanya nishindwe kufanya kazi zangu.

253. Sasa nitaendelea kuwasimulia habari nyingine za jinsi Bwana alivyoniongoza, za jinsi alivyoshughulika nami katika majira mengine mbalimbali, na za majaribu niliyokutana nayo wakati huo. Nitaanza na yale yaliyonipata nilipojiunga kwanza katika ushirika na watu wa Mungu huko Bedford. Baada ya kulieleza kanisa kwamba nilitamani kutembea pamoja nao katika utaratibu na maagizo ya Kristo, nami nikakubaliwa nao; nilipokuwa nikiwaza juu ya agizo lile lenye baraka la Kristo, yaani karamu yake ya mwisho pamoja na wanafunzi wake kabla ya kifo chake, andiko lile, ‘Fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu’ (Luka 22:19), lilifanywa neno la thamani sana kwangu; kwa maana kwa hilo Bwana alishuka juu ya dhamiri yangu akinifunulia kifo chake kwa ajili ya dhambi zangu; na, kama nilivyosikia wakati ule, ni kana kwamba alinitumbukiza katika nguvu ya kifo hicho. Lakini, tazama, sikuwa nimeshiriki agizo hilo kwa muda mrefu, ndipo majaribu makali na ya huzuni yakanifuata kila wakati nilipolishiriki: kulikufuru agizo lenyewe, na kuwatakia jambo la mauti wale waliokuwa wakila pamoja nami; hata, nisije nikawa na hatia wakati wowote ya kuyakubali mawazo hayo maovu ya kutisha, nililazimika kujitahidi muda wote kumwomba Mungu anilinde na makufuru hayo; na pia kumlilia Mungu aubariki mkate na kikombe kwao kilipopita kutoka kinywa kimoja hadi kingine. Chanzo cha jaribu hili, nimefikiri tangu hapo, kilikuwa kwamba sikukaribia hapo kwanza kulishiriki kwa heshima iliyonipasa.

254. Hivyo niliendelea kwa robo tatu ya mwaka, wala sikuweza kupata pumziko wala raha; lakini mwishowe Bwana aliingia juu ya nafsi yangu kwa andiko lile lile ambalo kwalo nafsi yangu ilikuwa imejiliwa hapo kwanza; na tangu hapo kwa kawaida nimekuwa na hali njema sana na faraja ninaposhiriki agizo hilo lenye baraka, nami nimeutambua humo, natumaini, mwili wa Bwana kuwa umevunjwa kwa ajili ya dhambi zangu, na kwamba damu yake ya thamani imemwagika kwa ajili ya makosa yangu.

255. Wakati mmoja nilikuwa nikielekea kupata kifua kikuu, na kwa ugonjwa huo, karibu na majira ya kuchipua, nilishikwa ghafula na kwa nguvu na udhaifu mwingi katika mtu wangu wa nje, hata nikadhani kwamba siwezi kuishi. Sasa nilianza upya kujitoa kuichunguza kwa makini hali yangu kwa ajili ya wakati ujao, na ushahidi wangu wa kuurithi ulimwengu ule ujao wenye baraka; kwa maana imekuwa desturi yangu, nalihimidi jina la Mungu, siku zote, na hasa katika siku ya taabu, kujitahidi kuweka sehemu yangu katika uzima ujao wazi mbele ya macho yangu.

256. Lakini mara tu nilipoanza kukumbuka mambo niliyoyaona zamani ya wema wa Mungu kwa nafsi yangu, kundi lisilohesabika la dhambi na makosa yangu likaja likimiminika akilini mwangu; na kati ya hayo, haya ndiyo yaliyonitesa zaidi wakati huo: yaani ufu wangu, uzito wangu, na ubaridi wangu katika wajibu mtakatifu; kutangatanga kwa moyo wangu, uchovu wangu katika mambo yote mema, ukosefu wangu wa upendo kwa Mungu, kwa njia zake, na kwa watu wake; na mwisho wa yote, hili: Je, haya ndiyo matunda ya Ukristo? Je, hizi ndizo dalili za mtu aliyebarikiwa?

257. Nilipoyatambua mambo haya ugonjwa wangu uliongezeka maradufu juu yangu, kwa maana sasa nilikuwa mgonjwa katika mtu wangu wa ndani; nafsi yangu ilielemewa na hatia; sasa pia mambo niliyoyaona zamani ya wema wa Mungu kwangu yaliondolewa kabisa akilini mwangu, na kufichwa kana kwamba hayakuwahi kuwako wala kuonekana. Sasa nafsi yangu ilibanwa sana kati ya mawazo haya mawili: Kuishi siwezi, Kufa sithubutu; sasa nilizama na kuanguka rohoni mwangu, nikawa nikiacha yote kana kwamba yamepotea. Lakini nilipokuwa nikitembea huku na huko nyumbani, kama mtu aliye katika hali ya huzuni kuu, neno lile la Mungu likaushika moyo wangu, Ninyi ‘mnahesabiwa haki bure kwa neema yake, kwa njia ya ukombozi ulio katika Kristo Yesu’ (Warumi 3:24). Lakini lo, jinsi lilivyonigeuza!

258. Sasa nilikuwa kama mtu aliyeamshwa kutoka katika usingizi na ndoto yenye kusumbua; na nilipokuwa nikiisikiliza sentensi hii ya mbinguni, ilikuwa kana kwamba nimesikia ikielezwa kwangu hivi: Mwenye dhambi, wewe wadhani kwamba kwa sababu ya dhambi zako na udhaifu wako siwezi kuiokoa nafsi yako; lakini tazama, Mwanangu yuko kando yangu, nami namtazama yeye, wala si wewe, nami nitakutendea kwa kadiri ninavyopendezwa naye. Kwa hili akili yangu ilipata nuru sana, nikafanywa kuelewa kwamba Mungu angeweza kumhesabia haki mwenye dhambi wakati wowote; ilikuwa ni kumtazama Kristo tu, na kutuhesabia faida zake, na kazi ikawa imekwisha kufanyika mara moja.

259. Nami nilipokuwa nikitafakari hivyo, andiko lile nalo likaja kwa nguvu kuu juu ya roho yangu, ‘si kwa matendo ya haki tuliyoyatenda sisi, bali kwa rehema yake alituokoa,’ n.k. (Tito 3:5; 2 Timotheo 1:9). Sasa nilikuwa nimeinuliwa juu; nilijiona nimo mikononi mwa neema na rehema; na ingawa hapo kwanza niliogopa kuifikiria saa ya kufa, sasa nililia, Na nife. Sasa mauti yalikuwa yenye kupendeza na mazuri machoni pangu; kwa maana niliona kwamba hatutaishi kwa kweli mpaka tumekwenda ulimwengu ule mwingine. Lo, nilidhani, maisha haya ni usingizi mwepesi tu yakilinganishwa na yale ya juu; wakati huu pia niliona katika maneno yale, ‘warithi wa Mungu’ (Warumi 8:17), mambo mengi kuliko nitakavyoweza kuyaeleza kamwe nikiwa hai katika ulimwengu huu. ‘Warithi wa Mungu’! Mungu mwenyewe ndiye fungu la watakatifu. Jambo hili nililiona na kulistaajabia, lakini siwezi kuwaeleza nilichokiona.

260. Tena, wakati mwingine nilipokuwa mgonjwa sana na dhaifu, muda wote huo pia mjaribu alinizingira kwa nguvu; kwa maana naona kwamba yeye hupenda sana kuishambulia nafsi inapoanza kulikaribia kaburi; hapo ndipo nafasi yake ilipo. Alijitahidi kunificha mambo niliyoyaona zamani ya wema wa Mungu; pia aliweka mbele yangu vitisho vya mauti na hukumu ya Mungu, hata wakati huo, kwa hofu yangu ya kupotea milele kama ningekufa sasa, nilikuwa kama mtu aliyekufa kabla mauti hayajaja, na ilikuwa kana kwamba nilijisikia tayari nikishuka shimoni; nilidhani, nasema, kwamba hapakuwa na njia nyingine, ila lazima niende jehanamu. Lakini tazama, wakati ule ule nilipokuwa katikati ya hofu hizo, maneno haya ya malaika waliomchukua Lazaro mpaka kifuani mwa Ibrahimu yalinichoma ghafula, kana kwamba yanasema, Ndivyo itakavyokuwa kwako utakapouacha ulimwengu huu. Jambo hili liliihuisha roho yangu kwa utamu, na kunisaidia kumtumaini Mungu; na nilipokwisha kulitafakari kwa faraja kwa muda, neno lile likaanguka kwa uzito mkubwa juu ya akili yangu, ‘Ku wapi, Ewe mauti, uchungu wako? Ku wapi, Ewe kaburi, kushinda kwako?’ (1 Wakorintho 15:55). Kwa hili nikawa mzima mwilini na akilini kwa mara moja, kwa maana ugonjwa wangu ulitoweka mara, nami nikaendelea tena kwa faraja katika kazi yangu kwa ajili ya Mungu.

261. Wakati mwingine, ingawa muda mfupi kabla nilikuwa na hali njema kiasi na ladha tamu rohoni mwangu, ghafula wingu kubwa la giza likaniangukia, lililonificha mambo ya Mungu na ya Kristo kiasi kwamba nilikuwa kama mtu ambaye hajawahi kuyaona wala kuyajua maishani mwake. Nafsi yangu pia ililemewa sana na hali ya roho isiyo na hisia wala moyo, hata sikuweza kuisikia nafsi yangu ikitikisika au kuchochewa kutafuta neema na uzima kwa Kristo; nilikuwa kama mtu ambaye viuno vyake vimevunjika, au kama mtu ambaye mikono na miguu yake imefungwa au kufungwa kwa minyororo. Wakati huu pia nilisikia udhaifu fulani ukiushika mtu wangu wa nje, jambo lililofanya ile taabu nyingine iwe nzito zaidi na isiyo na raha kwangu.

262. Baada ya kukaa katika hali hii kwa siku tatu au nne hivi, nilipokuwa nimeketi karibu na moto, ghafula nilisikia neno hili likivuma moyoni mwangu, Lazima niende kwa Yesu; kwa hilo giza langu la kwanza na ukanaji wangu wa Mungu vikakimbia, na mambo yenye baraka ya mbinguni yakawekwa mbele ya macho yangu. Nilipokuwa nimeshikwa hivyo ghafula na mshangao, nilisema, Mke wangu, je, liko andiko kama hili, Lazima niende kwa Yesu? Akasema hawezi kujua; kwa hiyo nikaendelea kuketi nikitafakari ili nione kama ningeweza kukumbuka mahali kama hapo. Sikuwa nimeketi zaidi ya dakika mbili au tatu, ndipo maneno haya yakanijia kwa nguvu ghafula, ‘na majeshi ya malaika elfu nyingi,’ na pamoja na hayo, sura ya kumi na mbili ya Waebrania, juu ya mlima Sayuni, ikawekwa mbele ya macho yangu (mist. 22-24).

263. Ndipo kwa furaha nilimwambia mke wangu, Lo, sasa najua, najua! Na usiku ule ulikuwa usiku mwema kwangu; nimekuwa na usiku chache tu zilizokuwa bora kuliko huo; nilitamani kuwa pamoja na baadhi ya watu wa Mungu ili niwashirikishe yale ambayo Mungu alikuwa amenionyesha. Kristo alikuwa Kristo wa thamani kwa nafsi yangu usiku ule; sikuweza kulala kitandani mwangu kwa furaha, na amani, na ushindi, kwa njia ya Kristo. Utukufu huu mkuu haukudumu juu yangu mpaka asubuhi, lakini ile sura ya kumi na mbili ya Waebrania (Waebrania 12:22-24) ilikuwa andiko lenye baraka kwangu kwa siku nyingi mfululizo baada ya hapo.

264. Maneno yenyewe ni haya, ‘Ninyi mmefika mlima Sayuni, na mji wa Mungu aliye hai, Yerusalemu wa mbinguni, na majeshi ya malaika elfu nyingi, kusanyiko kuu, na kanisa la wazaliwa wa kwanza, walioandikwa mbinguni, na Mungu mwamuzi wa wote, na roho za wenye haki waliokamilishwa, na Yesu mjumbe wa agano jipya, na damu ya kunyunyizwa, inenayo mema kuliko ile ya Habili.’ Kwa sentensi hii yenye baraka Bwana aliniongoza tena na tena, kwanza kwa neno hili, kisha kwa lile, na kunionyesha utukufu wa ajabu katika kila moja lao. Maneno haya pia, tangu wakati huo, yamekuwa mara nyingi kiburudisho kikubwa kwa roho yangu. Mungu ahimidiwe kwa kunirehemu.

Umemaliza Neema Iliyozidi kwa Mkuu wa Wenye Dhambi; au, Masimulizi Mafupi ya Rehema Kuu Mno ya Mungu katika Kristo, kwa Mtumishi Wake Maskini John Bunyan