Nyaraka za Ignatius na Hadithi ya Maisha Yake
Amehukumiwa Kutupwa kwa Wanyama

Sura 2 · dakika 3 za kusoma · dakika 4 za kusikiliza

Amehukumiwa Kutupwa kwa Wanyama

Hatujui hasa jinsi lilivyoanza. Kukamatwa kwa Ignatius hakukuacha taarifa yoyote, wala kumbukumbu ya kesi, wala orodha ya mashtaka tunayoweza kusoma leo. Tunachokijua ni matokeo, kwa sababu yeye mwenyewe anatuambia: alikuwa amehukumiwa, naye alikuwa akipelekwa Rumi ili afe. Alikuwa atupwe kwa wanyama wakali.

Jambo hili lilitokea wakati wa utawala wa maliki Trajan, aliyetawala tangu mwisho wa karne ya kwanza hadi ndani ya karne ya pili. Mapokeo yanakiweka kifo cha Ignatius karibu mwaka 108 BK. Ni vema kukiri kwa uaminifu kwamba tarehe hiyo si hakika — barua hizo ndizo karibu chanzo pekee cha moja kwa moja tulicho nacho, na ni moja tu kati yake inayotaja hata siku ya mwezi, bila mwaka. Baadhi ya wasomi wamedai tarehe ya baadaye, hata miongo kadhaa baadaye, ndani ya karne ya pili. Hesabu ya kimapokeo ya karibu mwaka 108 BK, chini ya Trajan, ndiyo kitabu hiki kitakayoifuata; lakini msomaji anapaswa kujua kwamba ardhi hii ni laini kuliko namba moja ya uhakika ingeonyesha.

Barua hizi ni nini, na si nini

Hapa tunakutana na jambo la ajabu linalokiwezesha kitabu hiki kuwapo kabisa. Karibu kila kitu tunachokijua kuhusu Ignatius kinatoka kwa Ignatius. Barua saba alizoziandika akiwa njiani kwenda Rumi ndizo chanzo kikuu cha habari za maisha yake, fikira zake, na kifo chake. Waandishi wa baadaye wanaongeza kidogo — Polikarpo, aliyemfahamu; Irenaeus na Origen na Eusebius, waliokuja baadaye — lakini sauti iliyo hai ni yake mwenyewe, iliyohifadhiwa katika kurasa hizi chache zilizoandikwa chini ya hukumu ya kifo.

Katika karne zilizofuata, barua nyingine zilijiambatanisha na jina lake: matoleo marefu, yaliyoongezewa maneno, ya zile za kweli, pamoja na barua za kughushi za baadaye ambazo hakuwahi kuziandika. Uchunguzi wa makini umezitenganisha za kweli na za uongo, na wasomi wa kisasa wanakubaliana juu ya barua saba halisi zinazofuata katika kitabu hiki. Ignatius anaposema katika kurasa hizi, ni yeye kweli.

Kwa hiyo hatuwezi kusimulia kukamatwa kwake kama tukio. Hatuna askari mlangoni, maneno ya hakimu, wala umati uwanjani. Ipo simulizi ya baadaye yenye kusisimua ya kifo chake kama shahidi wa imani, lakini habari zake hazina uhakika na sehemu kubwa yake inaonekana kuongezwa na mikono ya baadaye, nasi hatutaipamba kana kwamba ni ukweli. Tunachoweza kusema ni kile anachotuacha tukione kupitia maandishi yake mwenyewe — na hicho, kama itakavyoonekana, ni kingi mno.

Hukumu iliyomaanisha Rumi

Fikiria hukumu yake ilidai nini hasa. Kutupwa kwa wanyama lilikuwa tamasha la hadhara, na Rumi ndipo yalipofanyika matamasha makuu kuliko yote. Mtu wa jimboni aliyehukumiwa, kama Ignatius, angeweza kupelekwa kwa njia ndefu hadi mji mkuu ili afe mbele ya umati. Ndiyo sababu hii si hadithi ya mtu aliyeuawa kimyakimya katika mji wake mwenyewe. Adhabu yake ilikuwa safari — mamia ya maili kwa nchi kavu, chini ya ulinzi wa kijeshi, kutoka Shamu kuvuka Asia Ndogo na kuendelea kuelekea Italia na uwanja wa wanyama.

Ni mpango wa kikatili, naye Ignatius alilijua. Lakini ni njia hii ndefu kuelekea kifo hasa iliyolipa kanisa barua zake. Kama angeuawa huko Antiokia, huenda tusingekuwa na chochote kutoka mkononi mwake. Badala yake alikuwa na wiki kadhaa njiani, akisimama mji baada ya mji, akikutana na Wakristo waliotoka kuja kumwona, na katika vituo hivyo aliandika.

Kinachoshangaza zaidi ni jinsi alivyoielewa hukumu yake. Hakuandika kama mtu anayeburutwa bila kupenda kuelekea mwisho wake, akilalamika au akikata tamaa. Aliandika kama mtu aliyeona katika kuhukumiwa kwake zawadi ya ajabu. Kwake, kuchukuliwa Rumi ili afe kulikuwa ndiko kuchukuliwa kuelekea kwa Kristo. Minyororo haikuonekana kwake kuwa kushindwa. Katika sura zinazofuata utamsikia akisema mambo ya kushangaza juu yake — kwamba asingekubali rafiki zake wamnyang’anye kile kilichomngoja mwishoni mwa njia.

Usadikisho huo ni wake mwenyewe, ulioundwa katika saa yake mwenyewe, nasi hatupaswi kuubana uwe kanuni kwa kila mtu. Lakini ndio ufunguo wa kila kitu alichokiandika njiani. Mtu alikuwa akichukuliwa kuvuka ulimwengu ili aliwe na wanyama, naye aliketi, tena na tena, kuandika barua si kuhusu hofu yake bali kuhusu umoja wa kanisa, uhalisi wa Kristo, na tumaini lililowekwa mbele yake. Njia ya kwenda Rumi ndiko tunakoelekea sasa.