Wasifu wa Billy Graham

Aliihubiri Injili, ana kwa ana, kwa watu wengi kuliko mtu yeyote aliyewahi kuishi — kwa hesabu ya shirika lake mwenyewe, watu wapatao milioni 215, katika viwanja vya michezo na mashamba ya mpunga na viwanja vya makanisa makuu katika nchi 185 — na alipofika wakati wa kuchagua maneno ya kaburi lake, hakuomba lolote kati ya hayo. Jiwe la kaburi lake katika Billy Graham Library huko Charlotte linataja jina lake, rejea ya Yohana 14:6, na maneno manne sahili kuhusu kazi yake: Mhubiri wa Injili ya Bwana Yesu Kristo. Hiyo ndiyo tamaa yote ambayo angekubali kuwa nayo. Mtu aliyeweza kuujaza Seoul kwa watu milioni moja alitaka akumbukwe kama mhubiri wa mashambani aliyewaambia habari za Yesu.

Mhubiri wa Injili ya Bwana Yesu Kristo

— maandishi ambayo Billy Graham aliyachagua kwa ajili ya jiwe la kaburi lake mwenyewe

Shamba la maziwa nje ya Charlotte

William Franklin Graham alizaliwa tarehe 7 Novemba 1918, katika shamba la maziwa la familia karibu na Charlotte, North Carolina, katika nyumba iliyoenda kanisani ya Wapresbiteri wa mrengo wa Marekebisho, ambako kazi za shambani zilianza kabla ya mapambazuko. Ulikuwa utoto wa kawaida wa kijijini wa Kusini mwa Marekani, na hakuna chochote ndani yake kilichomtofautisha.

Mabadiliko yalikuja alipokuwa na umri wa miaka kumi na sita. Mwaka 1934 mwinjilisti mmoja mzururaji aliyeitwa Mordecai Ham alifanya mkutano wa uamsho huko Charlotte, na Graham — kwa maelezo yake mwenyewe, mwanzoni akiwa na udadisi zaidi kuliko kuchomwa moyo — alienda, akaenda mbele, na akafanya uamuzi wake kwa ajili ya Kristo. Kila maelezo ya maisha yake, ikiwemo kumbukumbu zake mwenyewe, huuchukulia usiku huo kuwa ndio kigingi cha mabadiliko. Hakuwa mhubiri jioni ile; alikuwa Mkristo, na uhubiri ungechukua miaka mingi kupata umbo lake.

Kwa kweli, ilihitaji mwanzo uliokwama na mafunzo marefu ya uanagenzi. Alijiunga na Bob Jones College mwaka 1936 na akadumu kwa muhula mmoja tu hivi, akiuona msimamo wake mkali wa kifundamentalisti kuwa kama chumba kisicho na hewa. Alihamia Florida Bible Institute karibu na Tampa, na ilikuwa huko — si katika mgogoro wowote darasani bali katika kutulia polepole kwa fikira za kijana — ndipo alipopata uhakika kwamba ameitwa kuhubiri. Aliwekwa wakfu katika Southern Baptist Convention mwaka 1939. Kisha ikafuata Wheaton College huko Illinois, ambako alihitimu mwaka 1943 akiwa na shahada ya anthropolojia — na ambako alikutana na Ruth McCue Bell, binti wa wamisionari wa kitabibu waliokwenda China. Walifunga ndoa mwaka huo huo huko Montreat, North Carolina, na wakadumu katika ndoa miaka sitini na mitatu, hadi kifo cha Ruth mwaka 2007.

Modesto: maazimio manne kabla ya umaarufu

Kabla ya umati wowote, kulikuwa na chumba kidogo huko Modesto, California, mwaka 1948, na uamuzi ambao huenda ulikuwa na uzito kuliko hubiri lolote. Graham alikuwa ameona wainjilisti wasafiri wakijiharibu wao wenyewe na ushuhuda wao — kwa pesa, kwa wanawake, kwa uongo kuhusu umati wao, kwa ushindani na kanisa la mahali — naye hakukusudia kujiunga nao. Pamoja na wenzake watatu wa karibu zaidi — kiongozi wa nyimbo Cliff Barrows, mwimbaji George Beverly Shea, na Grady Wilson — aliketi chini na kuazimia vizuizi vinne vya ulinzi kwa ajili ya kazi iliyokuwa mbele yao.

Wangeshughulikia pesa kwa uaminifu: bila matumizi mabaya ya sadaka za upendo, kwa mshahara maalum, kwa fedha zilizokaguliwa na zilizo wazi, na bila kuombaomba pesa kutoka jukwaani. Wangejilinda hata na kuonekana kuwa na utovu wa maadili ya kingono — kanuni ambayo baadaye ilipewa jina la Graham, kwamba hakuna yeyote kati yao ambaye angesafiri, kukutana, au kula peke yake na mwanamke mwingine tofauti na mke wake. Wangesema kweli kuhusu idadi, na kamwe wasingeongeza chumvi idadi ya umati au hesabu ya waongofu. Na wasingeshindana na wachungaji wa mahali wala kuwakosoa, bali wangefanya kazi kupitia makanisa na kuwarudisha waongofu kwao.

Haikuwa hati iliyotiwa saini, na hakuna ilani iliyochapishwa siku ile; jina lenye mvuto, Modesto Manifesto, lilikuja baadaye. Yalikuwa maazimio manne ya mdomo ambayo vijana wanne walijiwekea ili kulindana katika uaminifu. Lakini ni mojawapo ya mambo ya kupendeza zaidi na yaliyothibitishwa vizuri zaidi katika maisha yake, na yanasaidia sana kueleza jambo lililo wazi kuliko yote kumhusu: kwa muda wa miongo sita akiwa kileleni kabisa cha dini ya Marekani, alimaliza bila kashfa ya pesa na bila kashfa ya ngono. Vizuizi hivyo vilishikilia kwa sababu alivijenga kabla hajavihitaji.

Hema lisiloshushwa

Mafanikio makubwa yalikuja Los Angeles mwaka 1949. Graham na timu yake walisimamisha hema kubwa la mtindo wa sarakasi — "Canvas Cathedral" — kwenye makutano ya Washington Boulevard na Hill Street, na wakapanga wiki tatu. Umati uliendelea kuja, na wiki tatu zikanyooka hadi wiki nane. Uangalizi wa vyombo vya habari (inasemekana tajiri wa magazeti William Randolph Hearst aliwaagiza wahariri wake "wampambe Graham") ulimgeuza mhubiri wa kikanda kuwa mtu wa kitaifa karibu usiku mmoja.

Kilichofuata hakikuwahi kutokea kabla. Kwa muda wa miongo sita hivi alifanya mikutano ya uinjilisti ipatayo 400 katika zaidi ya nchi na maeneo 185. BGEA — Billy Graham Evangelistic Association, ambayo aliianzisha Minneapolis mwaka 1950 — inakadiria kwamba aliwahubiria ana kwa ana watu wapatao milioni 215, na kwamba zaidi ya milioni tatu waliitikia mwaliko wake wa kuja mbele. Umati wake mkubwa zaidi wa moja kwa moja, zaidi ya milioni moja, ulikusanyika Seoul mwaka 1973. Hizi ni hesabu za shirika lenyewe, na yafaa zichukuliwe kama makadirio yake kuliko ukweli mtupu; lakini hata zikipunguzwa, zinaeleza ufikiaji ambao hakuna mwinjilisti kabla yake aliyeukaribia.

Mwisho ulikuwa daima ule ule. Huku kusanyiko likiimba wimbo wa zamani Just As I Am — maneno ya Charlotte Elliott, "kama nilivyo, bila hoja yoyote" — Graham alikuwa akiwaalika watu kuacha viti vyao na kuja mbele kwa Kristo. Mwaliko huo, uliorudiwa katika mamia ya miji na makumi ya lugha, ndiyo taswira ambayo ulimwengu unaihifadhi kumhusu: mtu mrefu mwenye Biblia iliyofunguliwa, na mto wa polepole wa watu wakishuka kuelekea jukwaani huku wimbo ukizunguka tena.

Kuzunguka uhubiri huo alijenga mtambo wa kuubeba — kipindi cha redio Hour of Decision tangu 1950, World Wide Pictures, jarida la Decision tangu 1960, na timu, Barrows na Shea na Wilson, iliyodumu naye maisha yake yote.

Kubebwa na maombi

Graham hakudai kamwe kwamba matunda yalikuwa yake. Aliyahesabu maombi kuwa injini ya chochote kilichotokana na mikutano ya uinjilisti, na aliyataja, tena na tena, kuwa mojawapo ya funguo za kazi hiyo. Huo haukuwa unyenyekevu wa mimbarini tu; ulikuwa mbinu. Mikutano iliandaliwa kwa maombi muda mrefu kabla Graham hajafika mjini. Kwa miezi kadhaa kabla, miji iliyokuwa mwenyeji ilipangwa katika vikundi vya maombi vya mahali na mikutano ya maombi majumbani — watu wa kawaida wakikutana sebuleni kuwaombea majirani zao kwa majina — na BGEA iliuona msingi huu kuwa wa lazima kwa lolote lililotokea mara uimbaji ulipoanza.

Inafaa kuwa waangalifu hapa, kwa sababu hekaya hukimbia mbele ya kumbukumbu. Matukio ya kusisimua ya maombi ya faraghani yanayojishikiza kwa wahubiri maarufu — saa kamili walizoamka, machozi, maneno yaliyopiganiwa kabla ya mapambazuko — kwa sehemu kubwa ni mapambo ya kiibada, na Graham anastahili zaidi ya mapambo. Kinachoweza kusemwa waziwazi kinatosha: alifundisha ukuu wa maombi, alijenga kazi ya maisha yake juu ya maombezi yaliyopangwa, na alikataa kupokea sifa ambayo aliamini ni ya Mungu na ya watu waliokuwa wameomba.

Mwenye dhambi aliyehubiri neema

Hakuwa mtu asiye na doa, na kusimulia maisha yake kwa uaminifu kunahitaji mambo mawili magumu ndani yake.

La kwanza ni kujifunga kwake na mamlaka ya kisiasa. Graham alikuwa mchungaji na msiri wa mfululizo wa marais wa Marekani tangu Truman hadi Obama, lakini alikuwa karibu zaidi na Richard Nixon, na ukaribu huo ulimtia dosari. Alikuja kuliona hilo. Katika kumbukumbu zake aliandika kwamba ugombea wa Nixon ulikuwa "umezima wale walinzi wa ndani waliokuwa wamenionya kwa miaka mingi nijiepushe na siasa za kivyama." Alipoulizwa mwishoni mwa maisha yake angefanya nini tofauti, alisema angejiepusha na siasa, na akaongeza:

Nikitazama nyuma najua wakati mwingine nilivuka mpaka, na nisingefanya hivyo sasa.

— Billy Graham, Christianity Today, 2011

Hiyo si lugha ya mtu anayejitetea. Ni Mkristo aliyekomaa akisahihisha kumbukumbu yake mwenyewe hadharani, na inapaswa kusomwa kama nguvu, si tu kama doa.

La pili ni zito zaidi. Tarehe 1 Februari 1972, katika mazungumzo ya Ofisi ya Oval yaliyorekodiwa na mfumo wa kurekodi wa Nixon, Graham alitoa maneno ya chuki dhidi ya Wayahudi — akikubaliana na Nixon kuhusu "mshiko wa kukaba koo" wa Wayahudi juu ya vyombo vya habari, na akisema kwamba ulipaswa kuvunjwa, pamoja na maneno mengine ya dharau. Nyaraka za Taifa (National Archives) zilipotoa kanda hizo mwaka 2002, maneno hayo yalijulikana hadharani, na hapakuwa na njia ya kulainisha ukweli wake. Graham hakujaribu kuulainisha. Aliomba msamaha hadharani na bila kificho, akasema maneno hayo hayakuakisi moyo wake, na akazungumza kuhusu Wayahudi kwa toba ya wazi:

Sikumbuki kamwe kuwa na hisia hizo kuhusu kundi lolote, hasa Wayahudi, na kwa hakika sina hisia hizo sasa.

— Billy Graham, msamaha wa hadharani, 2002

Hii ilikuwa dhambi halisi, na haifai kuiweka chini ya "siasa tu" au "si tabia yake." Mtu aliyekuwa amewahubiria mamilioni kwamba walihitaji neema alionyeshwa, kwenye kanda, kwamba yeye mwenyewe aliihitaji — na, alipoonyeshwa hivyo, alitubu waziwazi. Hakuna kielelezo safi zaidi cha ujumbe wake mwenyewe kuliko hicho. Injili aliyoihubiri haikuwa kamwe kwamba watu wema huenda mbinguni; ilikuwa kwamba wenye dhambi husamehewa. Ikabainika kwamba yeye alikuwa mmoja wa wenye dhambi hao.

Kubadilisha anwani

Ruth alifariki mwaka 2007, na Graham aliishi miaka mingine kumi na moja katika nyumba yao huko Montreat, katika milima ya North Carolina. Alikuwa tayari amemkabidhi kazi mwanawe Franklin, aliyemrithi kama kiongozi wa BGEA na Samaritan's Purse. Alifariki nyumbani tarehe 21 Februari 2018, akiwa na umri wa miaka tisini na tisa.

Taifa liliadhimisha kifo chake kwa namna ambayo lilikuwa halijamfanyia karibu mtu mwingine yeyote. Aliwekwa kwa heshima katika Capitol Rotunda huko Washington — raia binafsi wa nne katika historia ya nchi hiyo kupewa heshima hiyo, na kiongozi wa kwanza wa kidini — jambo lililozua mjadala mdogo kuhusu kanisa na serikali ambao huenda angeuona wa kuchekesha. Kisha walimrudisha nyumbani Charlotte na kumzika kando ya Ruth chini ya njia ya kutembea yenye umbo la msalaba, katika jeneza sahili la mbao za plywood lililotengenezwa na wafungwa gerezani. Mhubiri maarufu zaidi wa karne yake aliingia ardhini ndani ya sanduku lililotengenezwa na mfungwa.

Graham alipenda kusema, mwishoni mwa maisha yake, kwamba watu watakaposikia amekufa wasiamini kabisa — kwamba atakuwa amebadilisha anwani tu, amekwenda nyumbani. Alikuwa akiazima wazo hilo; D. L. Moody alikuwa amesema karibu jambo lile lile miaka mia moja kabla, na Graham alilijua na hakujali. Ilikuwa ndiyo majivuno pekee aliyojiruhusu, na kwa kweli hayakuwa majivuno. Yalikuwa ndiyo kiini cha kile alichowaambia watu milioni 215: kwamba kuna nyumbani, na njia ya kufika huko, na kwamba njia hiyo ni Mtu. Alitumia maisha marefu akiielekeza. Maneno manne aliyoyachagua kwa ajili ya jiwe lake hayaombi akumbukwe kwa jambo lolote zaidi ya hilo.